Sygn. akt V ACa 678/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 października 2018 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie V Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Bernard Chazan S

§ 2

k.c., jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Sąd I instancji wskazał nadto, że w dacie powstania szkody (tj. w dniu 19 października 1997 r.) nie obowiązywał art.

§ 2k.c., tylko art.

442 k.c., który w § 2 przewidywał dziesięcioletni okres przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody, jeżeli ta wynikła ze zbrodni i występku. Jednak na podstawie art. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny (Dz.U. Nr 80, poz. 538), która weszła w życie w dniu 10 sierpnia 2007 r., uchylono art. 442 k.c. i dodano art.

§ 2k.c.

w wyżej powołanym brzmieniu. Zgodnie zaś z art. 2 ustawy zmieniającej, do roszczeń, o których mowa w art. 1, powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepisy art.

Kodeksu cywilnego. Wypadek miał miejsce w dniu 19 października 1997 r., a więc przed upływem 10 letniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 442 § 2 k.c., a co za tym idzie, w niniejszej sprawie znajdzie zastosowanie art.

§ 2k.c.

Tym samym, roszczenie o zasądzenie zadośćuczynienia za krzywdę jakiej powód doznał na skutek wypadku z dnia 19 października 1997 r., uległoby przedawnieniu z dniem 19 października 2017 r. Pozew został wniesiony w dniu 3 stycznia 2014 r. zatem do przedawnienia roszczenia nie doszło. Od zasądzonej kwoty Sąd Okręgowy zasądził odsetki ustawowe za czas opóźnienia, zgodnie z żądaniem pozwu, to jest od dnia 28 stycznia 2013 r. do dnia zapłaty, zgodnie z art. 481 § 1 k.c. S. S. zwrócił się do pozwanego z żądaniem zapłaty dochodzonego pozwem świadczenia pismem z dnia 20 grudnia 2012 r. (k. 164), które to pismo pozwany otrzymał co najmniej w dniu 28 grudnia 2012 r. Tym samym, żądanie odsetkowe powoda należało uwzględnić w całości, bowiem pozwany w dniu 28 stycznia 2013 r. pozostawał już w opóźnieniu z zapłatą. O kosztach procesu sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. Szczegółowe wyliczenie kosztów zostało pozostawione referendarzowi sądowemu, na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód zaskarżając go w części co do punktu II w zakresie oddalającym żądanie o zapłatę ponad kwotę 484.000 zł, co do dalszej kwoty 450.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 28 stycznia 2013 r. oraz w zakresie obciążającym powoda w 68% zaś pozwanego w 32% kosztami procesu i zarzucił naruszenie:

1. art. 445 § 1 w zw. z art. 444 k.c. poprzez błędną wykładnię pojęcia sumy odpowiedniej i przyjęcie, że kwota 484.000 zł tytułem dodatkowego zadośćuczynienia stanowi kwotę odpowiednią do doznanej przez powoda krzywdy, w szczególności pominięcie kryteriów istotnych dla miarkowania zadośćuczynienia, tj.: - ciągły ból i cierpienie fizyczne powoda; - systematyczne pogarszanie się stanu zdrowia; - całkowita utrata planów na przyszłość już w wieku nastoletnim; - dożywotność krzywdy powoda; - poczucie wstydu i nieprzydatności społecznej; - utrata funkcji seksualnych jak również bezzasadne uznanie, iż możliwość oglądania telewizji i obsługi komputera oraz posiadanie rodziny są kryteriami, które uzasadniają oddalenie powództwa co do kwoty 1.016.000 zł, a w konsekwencji rażące zaniżenie zadośćuczynienia oraz niezrealizowanie jego funkcji kompensacyjnej.
2. art. 102 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i obciążenie powoda kosztami procesu, podczas gdy z uwagi na ekstremalnie trudną sytuację życiową i materialną, charakter świadczenia, jak również postawę strony pozwanej, względy słuszności przemawiały za zwolnieniem powoda z obowiązku zwrotu tych kosztów. W konkluzji skarżący wniósł o zmianę wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w dalszej części tj. podwyższenie zasądzonej na rzecz powoda kwoty 484.000 zł do kwoty 934.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 28 stycznia 2013 r. do dnia zapłaty; nieobciążanie powoda kosztami procesu od oddalonej części powództwa w I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania za II instancję; na wypadek nieuwzględnienia apelacji co do zasady - o zmianę postanowienia w zakresie kosztów procesu poprzez nieobciążanie powoda obowiązkiem zwrotu nieuiszczonych kosztów procesu w stosunku do oddalonej części powództwa. Dodatkowo skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z karty informacyjnej pacjenta oraz karty informacyjnej z odmowy izby przyjęć, na okoliczność ich treści. Pozwany wniósł o oddalenie apelacji, zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych oraz oddalenie wniosku dowodowego powoda jako spóźnionego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: apelacja jest uzasadniona w części, co uzasadnia częściową zmianę zaskarżonego wyroku na podstawie art. 386 par. 1 k.p.c. W pozostałym zakresie apelacja nie jest zasadna i podlega oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. Ustalenia faktyczne poczynione przez sąd I instancji są prawidłowe. Ustalenia te nie były kwestionowane w apelacji przeto są dla Sądu Apelacyjnego wiążące. Sąd Apelacyjny dopuścił dowód z kart informacyjnych pacjenta oraz z kart informacyjnych z izby przyjęć, załączonych przez powoda do apelacji i znajdujących się na k. 915-919 akt, albowiem przeprowadzenie tych dowodów nie spowodowało zwłoki w postępowaniu apelacyjnym. Dowody te potwierdzają ustalenia sądu I instancji, iż powód zmuszony jest do regularnego korzystania z pomocy medycznej między innymi z uwagi na nawracające zakażenia układu moczowego, oraz konieczność wymiany cewnika w przetoce moczowodowo – skórnej co dwa miesiące (k. 919 i 918). Ponadto wynika z nich, że powód uskarża się na nadciśnienie tętnicze (k.915- 917), jednakże w kartach informacyjnych nie wskazano, czy nadciśnienie ma związek z przebytym wypadkiem i doznanym w związku z tym uszczerbkiem na zdrowiu. Trafny jest zarzut naruszenia przez sąd I instancji art. 445 § 1 w zw. z art. 444 k.c. poprzez przyznanie na rzecz powoda kwoty rażąco zaniżonej, która nie jest kwotą odpowiednią w stosunku do doznanej przez niego krzywdy. Wprawdzie zadośćuczynienie w wysokości 550.000 zł. nie jest niskie, niemniej jednak w okolicznościach niniejszej sprawy nie jest wystarczające do skompensowania szkody ujmowanej jako cierpienie fizyczne, a więc ból i inne dolegliwości oraz cierpienia psychiczne, czyli negatywne uczucia przeżywane w związku z cierpieniami fizycznymi i następstwami uszkodzenia ciała i rozstroju zdrowia. Zasadniczym kryterium decydującym o wysokości zadośćuczynienia jest rozmiar doznanej krzywdy a ta jest znaczna. Powód uległ wypadkowi w wieku 14 lat i większość swojego życia spędzi w codziennym bólu i cierpieniu, będąc niezdolnym do samodzielnej egzystencji. S. S. doznał złamania kręgosłupa na poziomie pierwszego kręgu lędźwiowego z następowym porażeniem kończyn dolnych ze zniesieniem czucia, zaburzeniami wegetatywnymi pośladków i kończyn dolnych oraz pęcherzem neurogennym, co doprowadziło do dalszych problemów ze strony układu moczowego. Nie może poruszać się bez pomocy wózka inwalidzkiego a rokowania na przyszłość są niepomyślne. Proces leczenia powoda trwa do dnia dzisiejszego, obejmuje wielokrotne hospitalizacje z powodu powikłań, przede wszystkim typu urologicznego, a także rozległych odleżyn powikłanych procesami ropnymi. Przebyte w trakcie tych hospitalizacji liczne operacje skutkowały cierpieniem fizycznym o bardzo znacznym stopniu nasilenia, co podkreślali biegli lekarze. Późniejsze następstwa odniesionych wskutek wypadku drogowego obrażeń skutkowały powstaniem kamicy prawej nerki, następowym roponerczem i w konsekwencji koniecznością usunięcia nerki, zaburzeniami unerwienia dolnego odcinka dróg moczowych, nieprawidłową funkcją pęcherza moczowego wymuszającymi najpierw konieczność długotrwałego cewnikowania, czego następstwem było zwężenie cewki moczowej i konieczność stałego odprowadzania moczu z pęcherza metodą przetoki nadłonowej. Z powodu zaburzeń unerwienia pęcherza, zwężenia cewki moczowej, oraz wtórnych zmian zapalnych pęcherza i cewki, powód zmuszony był poddać się wielu zabiegom chirurgicznym, a w tym: koagulacji krwawiących zmian zapalnych w obrębie pęcherza moczowego, koagulacji zmian krwawiących w pęcherzu moczowym, wycięciu guza zapalnego cewki moczowej, wycięciu pęcherza moczowego z wszczepieniem lewego moczowodu do skóry ( k.735- karta informacyjna). Konieczność wymiany cewnika w przetoce co kilka tygodni a czasem częściej skutkuje cierpieniem fizycznym o bardzo znacznym stopniu nasilenia ( biegły L. K.