Nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy zaniechał on zbadania materialnej podstawy powództwa albo merytorycznych zarzutów pozwanego. Ta ostatnia sytuacja ma miejsce w niniejszym przypadku. Mianowicie Sąd Rejonowy nie odniósł się w ogóle do zarzutu pozwanego dotyczącego braku jego świadomości lub swobody w składaniu oświadczeń woli mogącego wskazywać na nieważność umowy, z której powód wywodzi swoje roszczenia. Wbrew stwierdzeniom strony powodowej i Sądu Rejonowego pozwany nie powoływał złego stanu zdrowia jako przyczyny braku środków na zapłacenie zadłużenia, a jako przyczynę braku należytej orientacji w sytuacji. Pozwany wprawdzie nie wyartykułował zarzutu nieważności umowy, ale treść sprzeciwu od nakazu zapłaty wskazuje na przytoczenie podstaw takiego zarzutu w postaci braku świadomości lub swobody w powzięciu decyzji i wyrażeniu woli. Mianowicie pozwany podniósł, że choruje od 1994 roku na schizofrenię paranoidalną i w związku z tym jego stan zdrowia nie pozwala mu relatywnie funkcjonować w społeczeństwie i ma problemy z realną oceną otaczającego go rzeczywistego świata (k.7). Na potwierdzenie swojego stanu zdrowia pozwany przedstawił zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że leczy się psychiatrycznie od 1994 roku na chorobą przewlekłą z rozpoznaniem schizofrenia paranoidalna (k.8) Dlatego też trafnie wywodzi autor apelacji, że Sad Rejonowy pominął treść art. 82 k.c. zgodnie z którym: nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. Sąd Rejonowy nie przeanalizował i nie odniósł się w żaden sposób do podnoszonych przez pozwanego w tym zakresie okoliczności, nie przeprowadził także żadnego postępowania w tym kierunku. Należy zaznaczyć, że z uwagi na występującą u pozwanego (działającego samodzielnie) chorobę psychiczną w postaci schizofrenii paranoidalnej mamy do czynienie ze szczególną sytuacją procesową, w której Sąd winien podjąć czynności dowodowe z urzędu (art. 232 zdanie drugie k.p.c.) zmierzające do ustalenia jego stanu zdrowia i jego wpływu na ewentualną zdolność do składania oświadczeń woli w momencie zawierania umowy kredytowej z dnia 19 listopada 2008 roku, z której strona powodowa wywodzi swoje roszczenia nabyte w drodze cesji. Słusznie podnosi skarżący, że ocena występowania przesłanek z art. 82 k.c. wymaga wiadomości specjalnych, a zatem konieczne było zasięgnięcie opinii biegłego. Jednakże Sąd Okręgowy oddalił wniosek dowodowy w tym względzie zgłoszony w apelacji, gdyż zgodnie z art. 505 11 § 1 k.p.c.: sąd drugiej instancji nie przeprowadza postępowania dowodowego z wyjątkiem dowodu z dokumentu. W konsekwencji dotychczas zgromadzone dowody nie dały wystarczających podstaw do merytorycznej zmiany wyroku przez Sąd drugiej instancji – byłoby to przedwczesne i dlatego też konieczne było uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (art.
Z uwagi na fakt, że przy ponownym rozpoznaniu zajdzie potrzeba skorzystania z wiadomości specjalnych i opinii biegłego (po zgromadzeniu niezbędnej dokumentacji medycznej) Sąd Okręgowy przekazał sprawę do rozpoznania z wyłączeniem przepisów o postępowaniu uproszczonym (art.
w zw. z art. 505 7 k.p.c.). Niezależnie od tego należy zaznaczyć, że aby możliwe było rozpoznanie istoty sprawy konieczne jest określenie tej istoty - określenie tego co jest przedmiotem sprawy. O przedmiocie sprawy decyduje żądanie powoda i powołane przez niego okoliczności faktyczne, co pociąga za sobą zastosowanie określonej podstawy prawnej i ocenę żądania powoda w kontekście tej podstawy. Dlatego też do rozpoznania istoty sprawy konieczne jest w pierwszej kolejności sprecyzowanie przez powoda żądania i jego podstawy faktycznej. Natomiast w niniejszym przypadku żądanie pozwu co do odsetek nie zostało należycie określone przez powoda co do podstawy faktycznej. Wskazał on jedynie, że z tego tytułu jest dochodzona kwota 1265 zł 82 gr, w tym 1100 zł 54 gr tytułem odsetek umownych naliczanych zgodnie z treścią zawartej umowy do dnia sprzedaży wierzytelności i 165 zł 27 gr odsetek ustawowych od kwoty wymagalnego kapitału do dnia wniesienia pozwu. O ile jeśli chodzi o kwotę odsetek ustawowych 165, 27 zł, jej sposób wyliczenia jest zrozumiały, to w pozostałym zakresie nie jest jasne jakich odsetek i od jakich kwot powód dochodzi, a w konsekwencji nie można nadać sprawie dalszego biegu i ocenić czy te odsetki przysługują stronie powodowej. Podobnie jeśli chodzi o dochodzoną kwotę poniesionych przez bank kosztów 44, 25 zł nie jest wiadome co się na nie składa. Także z powyższych przyczyn nie było możliwe odniesienie się przez Sąd Okręgowy do zasadności żądania pozwu w tym zakresie (przyznanie przez pozwanego wysokości dochodzonych kwot z uwagi na jego stan zdrowia psychicznego należy uznać za budzące wątpliwości), co także skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy w pierwszej kolejności wezwie pełnomocnika powoda do określenia (w zakreślonym terminie pod rygorem zawieszenia postępowania) żądania pozwu co do odsetek i kosztów, tj. wskazania sposobu wyliczenia skapitalizowanych odsetek – od jakich kwot, według jakiej stopy oraz za jakie okresy są dochodzone odsetki wskazane w pozwie, jak też jakie koszty składają się na kwotę 44 zł 25 gr. Należy dodać, że wskazanie przez stronę powodową powyższych danych co do żądanych odsetek jest niezbędne także z uwagi na podniesiony przez pozwanego w apelacji zarzut przedawnienia. Następnie po wykonaniu powyższego zobowiązania przez stronę powodową Sąd Rejonowy przeprowadzi postępowanie dowodowe stosownie do wniosków stron (aktualnie obie strony są reprezentowane przez profesjonalnych pełnomocników, wobec czego nie ma podstaw do inicjatywy sądu z urzędu) i rozpozna zasadność żądania pozwu, w tym przeanalizuje zarzuty pozwanego co do ważności jego oświadczenia woli oraz przedawnienia roszczeń strony powodowej. Z uwagi na powyższe i w oparciu o wskazane przepisy Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.