Niedopuszczalna jest przy tym zarówno zmiana powództwa w zakresie przedmiotowym (roszczenia procesowego), jak i podmiotowym - celem ustabilizowania już na samym początku postępowania zakresu sprawy i skupienia się na wyjaśnianiu konkretnego roszczenia pomiędzy konkretnymi podmiotami, które znają sprawę od samego początku (por. Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz do art.
, pod red. Piotra Pogonowskiego, wyd. LEX). Takiej oceny nie zmienia okoliczność, że wielkość roszczenia po jego zmianie w zasadzie odpowiadała kwocie pierwotnie zgłoszonego oraz argumenty odnoszące się do względów ekonomiki procesowej. Przepis art.
Odwołująca się do zasady ekonomii procesowej wykładnia celowościowa dopuszczająca zmianę powództwa po prostu byłaby sprzeczna z literalnym brzmieniem przepisu art.
Powyższe nie dotyczy natomiast ograniczenia żądania (częściowego cofnięcia powództwa). Zatem niemożliwym było wydanie rozstrzygnięcie przez Sąd po uwzględnieniu tak zmienionego powództwa, gdyż zgodnie z cytowanym przepisem Sąd mógł w niniejszym postępowaniu wyrokować jedynie o powództwie w jego pierwotnej postaci, tj. o roszczeniu zapłaty czynszu najmu za okresy: 4 miesięcy w 2011 roku, 2 miesięcy w 2014 roku, 2 miesięcy w 2015 roku i pół miesiąca w 2017 roku. W konsekwencji bez znaczenia dla rozpoznania przedmiotowej sprawy pozostawały okoliczności faktyczne podnoszone przez powoda w piśmie procesowym z dnia 21 maja 2018 roku stanowiącym odpowiedź powoda na sprzeciw od nakazu zapłaty. Natomiast bezspornym jest, że pozwana z obowiązku zapłaty czynszu najmu za okresy wskazane w pozwie wywiązała się, choć po terminie, co czyni oczywiście bezzasadnym żądanie powoda. W myśl przepisu art. 6 kc i art. 232 kpc pozwany winien udowodnić fakty, z których wywodzi skutki prawne, mianowicie fakt nieistnienia lub wykonania zobowiązania w zakresie objętym żądaniem pozwu. Pozwana przedstawiła dowody wpłat czynszu najmu dotyczące okresów objętych pozwem. Ich analiza bezsprzecznie pozwala ustalić, których okresów rozliczeniowych dotyczą. W takim stanie rzeczy zgodnie z przepisem art. 451 § 2 i 3 kc wierzyciel nie mógł już otrzymanych wpłaty zaliczyć w odmienny, dowolny sposób, w szczególności na poczet długów najdalej wymagalnych. Sposób zarachowania wpłat dokonywanych przez pozwaną należało ocenić według zasad przewidzianych w art. 451 kc. Zgodnie z treścią tego przepisu dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem należności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne (§ 1). Jeżeli dłużnik nie wskazał, który z kilku długów chce zaspokoić, a przyjął pokwitowanie, w którym wierzyciel zaliczył otrzymane świadczenie na poczet jednego z długów, dłużnik nie może już żądać zaliczenia na poczet innego długu (§ 2). W braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela spełnione świadczenie zalicza się przede wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeżeli jest kilka długów wymagalnych - na poczet najdawniej wymagalnego (§ 3). Z powyższego przepisu wynika, że w sytuacji, gdy dłużnik ma kilka długów wobec tego samego wierzyciela, o sposobie zarachowania wpłaty na poczet długu decyduje wola dłużnika, wyrażona przy zapłacie. W tej sytuacji może on spełniając świadczenie wskazać, który z długów zamierza zaspokoić, a wierzyciel jest wówczas zobligowany do zaliczenia dokonanej przez dłużnika wpłaty na poczet konkretnego, wskazanego przez dłużnika długu. Uprawnieniem wierzyciela jest w takiej sytuacji możliwość zaspokojenia z tego, co przypada na poczet danego długu wskazanego przed dłużnika, przede wszystkim zaległych należności ubocznych oraz zalegających świadczeń głównych związanych z tym konkretnym długiem. Wierzyciel nie może wpłaty dłużnika dokonanej na wskazany przez niego dług zaliczyć na inny dług, czy też na należności uboczne związane z innym długiem. Możliwość decydowania o sposobie zarachowania dokonanej przez dłużnika wpłaty na którykolwiek z wielu jego długów przysługuje wierzycielowi dopiero w sytuacji, gdyż dłużnik nie wskaże, który z tych kilku długów chce zaspokoić (art. 451 § 2 kc). Oświadczenie o sposobie zarachowania wierzyciel może wyrazić wyłącznie poprzez zamieszczenie go w pokwitowaniu (art. 462 kc – por. W. Popiołek (w:) Kodeks..., s. 5; K. Zagrobelny (w:) Kodeks..., s. 821). Jednak dla prawnej skuteczności zarachowania świadczenia wedle uznania wierzyciela wyrażonego w pokwitowaniu konieczne jest przyjęcie takowego pokwitowania przez dłużnika. Świadczenie najemcy z tytułu czynszu stanowi świadczenie okresowe, polegające na przekazywaniu określonej kwoty pieniężnej w oznaczonych odstępach czasu. Różni się ono od świadczeń jednorazowych, spełnianych sukcesywnie lub ratalnie tym, że wpłacane okresowo kwoty nie są zaliczane na poczet jednego świadczenia. W przypadku świadczeń okresowych mamy do czynienia z wieloma świadczeniami okresowymi, z których każde wymagalne jest w innym terminie, w innym też terminie ulega przedawnieniu. W konsekwencji każde z tych świadczeń stanowi odrębny dług, chociaż jest to dług tego samego rodzaju. Dlatego dłużnik może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług ( czynsz najmu za jaki okres ) chce zaspokoić. W ten sposób art. 451 kc znajduje zastosowanie przy świadczeniach okresowych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2013 roku, sygn. I ACa 1125/12, LEX nr 1349977). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy dojść do wniosku, że powód nie był uprawniony do zaliczenia wpłat pozwanej dokonanej tytułem spłaty należności tytułem czynszu najmu za określone miesiące na poczet czy to należności głównych, czy ubocznych wynikających z innych okresów niż wskazane w pokwitowaniu. Powód, przyjmując świadczenie, każdorazowo w treści pokwitowania wskazywał, jakich miesięcy wpłata ta dotyczy, tym samym jednoznacznie oświadczył, który dług przyjmuje i winien zaksięgować te wpłaty zgodnie ze wskazaniem w pokwitowaniu. Wprawdzie przepis art. 451 kc dotyczący zarachowania zapłaty ma charakter dyspozytywny, albowiem znajdzie on zastosowanie wówczas, gdy strony nie umówiły się inaczej (por. wyrok SN z dnia 21 czerwca 2007r., IV CSK 95/2007, niepubl.), jednak dowolne zaliczanie wpłat bez oświadczenia o sposobie ich zaliczania utrudniałoby dłużnikowi skontrolowanie wysokości zadłużenia wobec wierzyciela. Jeśli pozwana posiadała zaległości wobec powoda, to w takiej sytuacji powód winien złożyć pozwanej oświadczenie o dokonaniu zarachowania jej wpłat w inny sposób niż wskazano w pokwitowaniach. Powód nie wykazał, że takie pokwitowanie pozwanej złożył. Wprawdzie kodeks cywilny nie zawiera definicji legalnej pokwitowania, jednakże orzecznictwo i doktryna wypracowały definicję, zgodnie z którą pokwitowanie jest pisemnym dokumentem zawierającym oświadczenie woli wierzyciela, w zasadzie przez wierzyciela podpisanym, z treści którego wynika potwierdzenie spełnienia przez dłużnika świadczenia oraz wskazanie długu, na poczet którego świadczenie to zostało spełnione (zob. J. Dąbrowa, [w:] System pr. cyw., t. 3, cz. 1, s. 755). Natomiast co do świadczenia za pół miesiąca, to powód przyznał, iż pozwana „miała” nadpłatę i należało ją zaliczyć na poczet tej części zadłużenia. Co do opłat eksploatacyjnych, to - wobec stanowiska pozwanej - powód powinien był wykazać, że określona kwota z tytułu dochodzonych należności: opłat za wodę i ścieki oraz energię elektryczną na klatce schodowej jest należna w takiej wysokości, w jakiej została wskazana w pozwie. Odnosząc się do żądania zapłaty w tej części, Sąd doszedł do przekonania, że strona powodowa nie sprostała ciężarowi dowodu w tym zakresie. Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 6 kc, strony powinny wykazać zasadność swoich twierdzeń zarówno co do zasady, jak i wysokości. Aby uzyskać korzystne rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie strona powodowa powinna przedstawić dowody, z których nie tylko wynikałyby zasady rozliczenia kosztów, ale również to, jakie koszty mediów (w jakiej wysokości) poniosła. Temu obowiązkowi powód nie sprostał. Powód opisał sposób rozliczenia mediów na poszczególne lokale i wskazał, według jakich stawek koszty te były liczone. Przedłożył także faktury, z których wynika, jakie kwoty zapłacił za wywóz śmieci i energię elektryczną. Brakło jednak dowodów na okoliczność wysokości poniesionych przez stronę powodową kosztów, tj. dokumentów źródłowych w postaci faktur za energię elektryczną i wodę, koniecznych do wykazania wielkości tych kosztów wobec braku uregulowania tych stawek w umowie najmu i to za okres, za który powód się ich domagał. Dokumenty przedłożone przez stronę powodową w postaci faktur były jednak niewystarczające. Obrazowały one bowiem wielkość zużycia poszczególnych mediów i wysokość poniesionych kosztów, ale za okresy inne niż wskazane w pozwie. Nadto powód – jako że całościową kwotę dzielił pomiędzy wszystkich lokatorów – nie był w stanie dokładnie określić ilu lokatorów zamieszkiwało u niego we wskazanych okresach a w konsekwencji jak części obciążała pozwaną. Podczas przesłuchanie sam przyznał, że zdarzało mu się pobierać kwoty wyższe niż należne. Co więcej, niewyjaśnionym pozostało w jakim zakresie były one pokrywane z dodatku mieszkaniowego. Tylko na marginesie należało się odnieść do zarzutu zgłoszonych przez pozwaną, tj. zarzutu przedawnienia roszczenia za okres 2011 roku. Zgodnie z treścią art. 118 kc jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat sześć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Roszczenie o zapłatę czynszu oraz innych opłat z tytułu umowy lokalu jest roszczeniem okresowym i jako takie podlega 3-letniemu okresowi przedawnienia. Zgodnie z § 3 umowy łączącej strony pozwana była zobowiązana do uiszczania na rzecz powoda należności z tytułu czynszu oraz opłat za dostawę zimnej wody do 5-go dnia każdego miesiąca. Poszczególne należności z tytułu umowy najmu łączącej strony stawały się więc wymagalne 6-go dnia każdego miesiąca. Powód domagał się zapłaty należności za 4 bliżej nieokreślone miesiące 2011 roku. Mając zatem na względzie trzyletni okres przedawnienia uprawnionym stało się twierdzenie, iż najpóźniej w styczniu 2012 roku wymagalnym stało się ostatnie ze świadczeń okresowych, składających się na kwotę dochodzoną pozwem. Mając na względzie treść przepisu art. 120 § 1 kc bieg trzyletniego terminu przedawnienia roszczenia o zapłatę należności wynikającej z umowy najmu lokalu mieszkalnego rozpoczął się najpóźniej w styczniu 2012 roku. W tej sytuacji uprawnioną jest konstatacja, iż roszczenie dochodzone niniejszym pozwem w tej części uległo przedawnieniu w styczniu 2015 roku. Zważywszy, że pozew w niniejszej sprawie został wniesiony 21 grudnia 2017 roku, powództwo - w tym zakresie - należałoby oddalić. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że powód nie udowodnił, że pozwana winna uiścić na jego rzecz czynsz najmu wraz z opłatami eksploatacyjnymi w wysokości dochodzonej pozwem, zatem powództwo zasługiwało na oddalenie, jako nieudowodnione co do zasady i wysokości, przy czym za 2011 rok roszczenie byłoby przedawnione. Orzeczenie o kosztach postępowania w pkt II wyroku oparto na przepisie art. 98 kpc, zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Na koszty te złożyły się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 900 zł ( § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie - Dz. U. z 2015r., poz. 1800 ze zm.) i opłata skarbowa od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w kwocie 17 zł ( art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej – t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 1044 ze zm.). ZARZĄDZENIE 1/(...) - (...) (...) 2/ (...) W., 24/08/2018 roku
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.