Sygn. akt VI ACa 1565/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 września 2018 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia - SA Ryszard Sarnowicz Sędziowie: - SA Ksenia Sobolewska - Filcek - SO del. Anna Szanciło (spr.) Protokolant: - Olga Kamińska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2018 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) w W. przeciwko D. M. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 6 lutego 2017 r. sygn. akt III C 574/16 I. prostuje oczywistą omyłkę pisarską zawartą w zaskarżonym wyroku w ten sposób, że zamiast sygnatury akt sprawy „III C 1294/15” wpisuje sygnaturę akt „III C 574/16”; II. oddala apelację. Sygn. akt VI ACa 1565/17 UZASADNIENIE Powód (...) w W. (dalej: Fundusz) wniósł pozew przeciwko pozwanemu D. M. o zapłatę kwoty 104.039,41 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu, wnosząc o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z weksla. Wskazał, że nabył w drodze cesji od banku wierzytelność zabezpieczoną wekslem, który to weksel został indosowany i wypełniony. Pozwany zaś – pomimo wezwania do zapłaty – nie spełnił świadczenia. W odpowiedzi na pozew pozwany D. M. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenia kosztów procesu. Zgłosił zarzut przedawnienia oraz zarzuty ze stosunku podstawowego. Wskazał, że weksel jest nieważny, a nadto został wypełniony niezgodnie z porozumieniem wekslowym. Wyrokiem z dnia 6 lutego 2017 r. Sąd Okręgowy w Warszawie (...) Wydział (...), w sprawie o sygn. akt III C 574/16, oddalił powództwo i obciążył powodowy Fundusz kosztami procesu, pozostawiając szczegółowe ich wyliczenie referendarzowi sądowemu. Sąd I instancji ustalił, że w dniu 28 maja 2010 r. D. M. zawarł w Bankiem (...) S.A. w W. (dalej: Bank) umowę kredytu obrotowego nieodnawialnego, w związku z czym otrzymał od Banku kwotę 200.000 zł. Przy zawarciu umowy pozwany wystawił weksel in blanco i wyraził zgodę na wypełnienie go w każdym czasie, na sumę odpowiadającą wysokości zadłużenia w stosunku do banku. Wyraził zgodę także na poddanie się egzekucji na podstawie Bankowego Tytułu Egzekucyjnego (dalej: BTE) oraz zgodę na przelew wierzytelności przysługujących Bankowi z umowy kredytu na rzecz towarzystwa funduszy (...) tworzących fundusz (...) albo funduszu (...). Sąd Okręgowy przyjął, że pozwany nie wykonał zobowiązań wynikających z umowy kredytu w ustalonym przez strony terminie, w związku z czym, pismem z dnia 28 listopada 2011 r., Bank wypowiedział pozwanemu umowę kredytu, a następnie wystawił BTE. W dniu 22 lutego 2012 r. pozwany uznał swój dług i złożył wniosek o zawarcie ugody. W dniu 30 marca 2012 r. poddał się egzekucji, co do kwoty wynikającej z umowy kredytu i upoważnił Bank do wystawienia BTE oraz przelania wierzytelności na rzecz funduszu (...). Po tym zdarzeniu pozwany zawarł z Bankiem w dniu 20 czerwca 2012 r. ugodę, uznając ponownie swój dług. Nie wykonał jednak zobowiązań z ugody i dlatego Bank wypowiedział warunki ugody i postawił całą należność w stan natychmiastowej wykonalności. W dniu 5 grudnia 2012 r. Bank wystawił ponownie BTE, a następnie złożył wniosek do Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze o nadanie mu klauzuli wykonalności. W dniu 7 stycznia 2013 r. wydane zostało postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności BTE, które uprawomocniło się z dniem 7 czerwca 2013 r. W dniu 26 czerwca 2014 r. Fundusz nabył od Banku wierzytelność wynikającą z przedmiotowej umowy kredytu, objętą BTE. W dniu 12 sierpnia 2014 r. indosowano na powoda weksel in blanco. W dniu 5 stycznia 2016 r. powód wypełnił weksel na kwotę 104.039,41 zł, oznaczając jego datę płatności na dzień 5 stycznia 2016 r. Na kwotę sumy wekslowej składały się: kwota główna pozostała do zapłaty po zaspokojeniu zobowiązania w części przez poręczyciela, odsetki karne i ustawowe oraz koszty. Pismem z dnia 31 marca 2016 r. powód zawiadomił pozwanego o nabyciu wierzytelności i wezwał do wykupu weksla wypełnionego na powyższą kwotę. Pomimo tego wezwania pozwany nie zaspokoił roszczenia. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji uznał, że powództwo podlega oddaleniu ze względu na skutecznie podniesiony przez pozwanego zarzut wypełnienia weksla niezgodnie z porozumieniem wekslowym, tj. na kwotę zabezpieczonego wekslem roszczenia, które w chwili wypełnienia weksla było już przedawnione. Wskazał, że termin przedawnienia roszczenia wynosi 3 lata, zgodnie z art. 118 k.c. Kredyt został udzielony na czas oznaczony – od dnia 28 maja 2010 r. do dnia 28 maja 2013 r. Sąd Okręgowy przyjął, że najwcześniej umowa kredytu mogła zostać wypowiedziana dzień po zawarciu umowy kredytu, tj. 29 maja 2010 r., a uwzględniając termin przedawnienia, uznał, że wierzytelności uległy przedawnieniu nie wcześniej niż z dniem 29 maja 2013 r. Uwzględnił, że w dniu 22 lutego 2012 r. doszło do przerwania biegu przedawnienia w wyniku uznania długu przez pozwanego. Następnie w dniu 20 czerwca 2012 r. została zawarta ugoda z Bankiem i pozwany ponownie uznał swój dług. Roszczenie zatem, w przypadku braku podjęcia przez Bank działań mających na celu przerwanie biegu przedawnienia, uległoby przedawnieniu z dniem 20 czerwca 2015 r. Sąd Okręgowy rozważał, czy roszczenie przedawniło się istotnie z dniem 20 czerwca 2015 r., czy też z dniem 8 czerwca 2016 r., tj. pierwszym dniem po uprawomocnieniu się postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności BTE z dnia 5 grudnia 2012 r. Uznał, że na nabywcę wierzytelności przeszło prawo uzupełnienia weksla zgodnie z deklaracją wekslową. Wypełnienie zaś weksla po terminie wymagalności roszczenia głównego jest niezgodnie z deklaracją wekslową, a tym samym nieskuteczne. Podkreślił, że samo wystawienie BTE nie przerwało biegu przedawnienia. Wskazał na dawniejsze stanowisko Sądu Najwyższego wskazujące na to, że wniosek o nadanie klauzuli wykonalności nie przerywa biegu przedawnienia, a taki skutek powoduje dopiero wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji oraz orzecznictwo dotyczące przerwania biegu okresu przedawnienia przez wniosek o nadanie klauzuli wykonalności na BTE. Ostatecznie Sąd I instancji uznał, że złożenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności nie jest czynnością zmierzającą bezpośrednio do ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia i nie powoduje przerwania biegu przedawnienia. Zauważył, że przejście praw i obowiązków wynikających z tytułu egzekucyjnego wymaga ponownie nadania klauzuli wykonalności (art. 788 i n. k.p.c.), a zatem uznanie, że wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przerywa bieg przedawnienia oznaczałoby, iż każda zmiana wierzyciela mogłaby się wiązać z przerwaniem biegu przedawnienia, co pozostawałoby w sprzeczności z celem i założeniem instytucji przerwania biegu przedawnienia. Przyjął zatem, że bieg przedawnienia roszczenie z tytułu umowy kredytu nie został przerwany przez złożenie przez Bank wniosku o nadanie klauzuli wykonalności na BTE. Roszczenie zatem przedawniło się z dnie, 20 czerwca 2015 r., czyli zanim powód uzupełnił weksel (co miało miejsce w dniu 5 stycznia 2016 r.). Ocenił, że weksel został wypełniony niezgodnie z deklaracją wekslową i dlatego powództwo podlegało oddaleniu. Ocenił, że roszczenie ze stosunku podstawowego uległo także przedawnieniu z dniem 20 czerwca 2015 r., tj. zanim powód złożył pozew z dnia 14 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgowy wskazał również, że gdyby uznać, iż złożenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności przerywa bieg przedawnienia, to i tak taka przerwa nie była skuteczna, gdyż powód nie jest bankiem i nie może odnosić korzyści z wystawienia BTE, ani ze skutków prawnych z nim związanych. Zakładając, że bieg terminu przedawnienia został przerwany przez wniosek o nadanie klauzuli wykonalności i rozpoczął ponownie bieg w dniu 8 czerwca 2013 r., czyli pierwszego dnia po uprawomocnieniu się postanowienia o nadaniu klauzuli BTE, to trzyletni termin przedawnienia dla roszczeń z umowy kredytu upłynąłby z dniem 8 czerwca 2016 r., podczas gdy weksel został wypełniony w dniu 5 stycznia 2016 r. Sąd I instancji uznał jednak, że z uwagi na to, iż była to wierzytelność Banku, przerwanie biegu przedawnienia odnosi skutek tylko w stosunku do tego Banku. Wskazał, że wyjątkowy, szczególny i nieznajdujący uzasadnienia przywilej wydawania BTE z art. 96 ust. 1 i 97 ust. 1 Prawa bankowego, został uznany za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny, zgodnie z zasadą równego traktowania (wyrok TK z dnia 14 kwietnia 2015 r., P 45/12). Zaznaczył, że przepisy przejściowe pozwalają na zachowanie mocy wydanych już BTE, lecz to rozwiązanie ma charakter wyjątkowy i przejściowy. Wskazał także, że skoro nadanie klauzuli wykonalności BTE było możliwe tylko na rzecz banków i nie było dopuszczalne na rzecz innych niż banki cesjonariuszy, to trzeba konsekwentnie uznawać, iż samo nadanie klauzuli na rzecz banku nie może wywierać żadnego skutku w odniesieniu do podmiotu, który bankiem nie jest. Sąd Okręgowy powołał się również na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2016 r. (III CZP 29/16), dotyczącą co prawda skutków wszczęcia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego w postaci BTE, zaznaczając, że nie jest uprawniony wniosek, iż stanowisko zaprezentowane w tym orzeczeniu dotyczy tylko etapu klauzulowego. Brak jest bowiem argumentów, które w sposób odmienny kazałyby traktować skutki dla nabywcy wierzytelności niebędącego bankiem wszczęcia egzekucji przez bank na podstawie BTE i skutki wniosku banku o klauzulę na BTE z punktu widzenia niekonstytucyjnego przywileju, jakim było dla banków wystawienie BTE i dokonywanie czynności prawnych czy procesowych opartych na BTE. Podkreślił, że skoro żaden innych podmiot niż bank nie mógł wystawić BTE, to i skutek przerwania przedawnienia może odnosić się również do banków. W konsekwencji, powodowi, jako podmiotowi niebędącemu bankiem, a tym samym niebędącym uprawnionym do korzystania z BTE, nie przysługuje prawo powoływania się skutecznie na przerwanie biegu przedawnienia przez Bank (cedenta) w odniesieniu do roszczenia ze stosunku podstawowego wynikającego z umowy kredytu (nawet gdyby taki sam skutek wystąpił wobec Banku). Reasumując, Sąd I instancji wskazał, że roszczenie z tytułu umowy kredytu (stosunku podstawowego) przedawniło się z dniem 20 czerwca 2015 r., gdyż skutku wobec powoda nie odnosi złożenie wniosku o klauzulę wykonalności na BTE. Wypełnienie zaś weksla na kwotę roszczenia już przedawnionego było niezgodnie z deklaracją wekslową i dlatego roszczenie podlegało oddaleniu. Powództwo nie mogło zostać uwzględnione również w oparciu o stosunek podstawowy, gdyż roszczenie z umowy kredytu uległo również przedawnieniu. O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Apelację od wyroku Sądu I instancji w całości wniósł powodowy Fundusz, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenia od pozwanego kwoty 104.039,41 zł wraz z odsetkami oraz kosztami procesu za obie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wskazał na naruszenie przepisów: I. prawa materialnego: 1) art. 123 § 1 w zw. z art. 509 § 2 k.p.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące uznaniem podjętej przez pierwotnego wierzyciela czynności w postaci złożenia wniosku o nadaniu klauzuli wykonalności BTE za okoliczność, która nie powoduje przerwania biegu przedawnienia wobec cesjonariusza, który nabył przedmiotową wierzytelność i wstąpił we wszystkie prawa i obowiązki Banku, 2) art. 117 i n. k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne wywiedzenie przez Sąd I instancji, że dochodzone w niniejszej sprawie roszczenie uległo przedawnieniu, pomimo obiektywnie istniejącego faktu wskazującego na to, że bieg przedawnienia został skutecznie przerwany czynnościami, takimi jak wniosek pierwotnego wierzyciela o nadanie klauzuli wykonalności na BTE, a także poprzez wytoczenie powództwa przez obecnego powoda, 3) art. 10 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 160 ze zm., dalej: pr. weksl.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że powód opatrzył weksle datą płatności wykraczającą poza przedawnienie wynikające ze stosunku podstawowego, podczas gdy data płatności weksla nie przekracza 3 lat licząc od ostatniej czynności przerywającej bieg przedawnienia, a więc od daty wydania postanowienia w przedmiocie klauzuli wykonalności na BTE, co oznacza, że powód nie oznaczył weksla datą płatności wykraczającą poza przedawnienie wynikające ze stosunku podstawowego, 4) art. 70 pr. weksl. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że roszczenie powoda uległo przedawnieniu, podczas gdy nie upłynął okres trzech lat pomiędzy datą płatności weksla a skierowaniem sprawy do Sądu; II. prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 233 § 2 i art. 227 k.p.c. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, polegające na:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.