Sygn. akt III AUa 334/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2018 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Małgorzata Pasek Sędziowie: SA Elżbieta Czaja SO del. do SA Iwona Jawor-Piszcz (spr.) Protokolant: st. prot. sądowy Joanna Malena po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2018 r. w Lublinie sprawyB. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o wysokość emerytury na skutek apelacjiB. G. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 27 listopada 2017 r. sygn. akt VIII U 1781/16 oddala apelację. Iwona Jawor-Piszcz Małgorzata Pasek Elżbieta Czaja Sygn. akt III AUa 334/18 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 20 lutego 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. przyznałB. G.emeryturę w kwocie zaliczkowej od dnia 1 stycznia 2015 roku. Od powyższej decyzji odwołała się B. G.. Domagała się uchylenia decyzji w całości i orzeczenia co do istoty sprawy podnosząc, iż przekazano zgromadzone na jej rachunku środki, za pośrednictwem ZUS na fundusz emerytalny FUS. W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wniósł o jego oddalenie. Wyrokiem z dnia 27 listopada 2017 roku Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanieB. G.od zaskarżonej decyzji. Podstawą wyroku były następujące ustalenia i ocena prawna. B. G., ur. (...), w dniu 13stycznia 2015 roku złożyła wniosek o emeryturę. We wniosku wskazała, że nadal pozostaje w stosunku pracy oraz jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i wnosi o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa. W dniu 22 stycznia 2015 roku wnioskodawczyni złożyła wniosek o przyznanie emerytury na podstawie art. 24 ustawy z dnia 1 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. 2018 poz. 1270 tekst jednolity ze zm. dalej jako ustawa emerytalna). Wniosła o ustalenie wysokości emerytury na podstawie art. 26 i art. 183 ustawy emerytalne oraz o przekazanie zgromadzonych środków na rachunku OFE na dochody budżetu państwa, o ile będzie to dla niej korzystniejsze kwotowo. Wnioskodawczyni miała ustalony kapitał początkowy decyzją z dnia 16 września 2005 roku. Podstawę wymiaru kapitału początkowego przyjęto w kwocie 1490,10zł. Do ustalenie wysokości kapitału ZUS przyjął łącznie: - 17 lat, 2 miesiące i 5 dni (206 miesięcy) okresów składkowych, - 6 lat, 3 miesiące i 8 dni – po ograniczeniu do 1/3 uwzględnionych składkowych – 5 lat, 8 miesięcy i 22 dni okresów nieskładkowych, - 1 rok, 5 miesięcy i 15 dni okresów sprawowania opieki nad dziećmi. Łączny okres nieskładkowy przyjęty do obliczenia kapitału początkowego wyniósł 7 lat, 2 miesiące i 7 dni, tj. 86 miesięcy. Kapitał początkowy przy zastosowaniu współczynnika proporcjonalnego 87,83%, ustalony na dzień 1 stycznia 1999 roku wyniósł 138 930,66zł. Do ustalenia kapitału nie przyjęto dochodów za rok 1994 w wysokości 1437500,00 zł. oraz w 1995 w kwocie 143,55zł, z uwagi na to, że za te okresy wypłacono wnioskodawczyni zasiłek chorobowy, gdy w tym samym czasie była zatrudniona w(...)i pobrała wynagrodzenie. Wykonywanie zatrudnienia w okresie pobierania zasiłku chorobowego skutkowało przyjęciem, że wykorzystano zwolnienie niezgodnie z jego celem, przez co w konsekwencji uznano, że zasiłek był świadczeniem nienależnym. Na potrzeby rozstrzygnięcia ZUS decyzją z dnia 27 stycznia 2015 roku ponownie ustalił wysokość kapitału początkowego. Skorygowano okres sprawowania opieki nad dziećmi do 1 roku, 9 miesięcy i 26 dni, przez co łączny okres nieskładkowy przyjęty do obliczenia kapitału początkowego wyniósł 7 lat, 6 miesięcy i 18 dni, tj. 90 miesięcy. Zastosowano współczynnik proporcjonalny 89,64%, ustalono wartość kapitału początkowego w kwocie 140 755,23zł. Nadal nie przyjęto do dochodów nienależnie pobranych zasiłków chorobowych w 1994 i 1995r. Sąd Okręgowy wskazał, że w trakcie postępowania wyjaśniającego dotyczącego prawa do emerytury i ustalania wysokości należnego świadczenia w systemie informatycznym pojawił się komunikat: „nie zakończone przesyłanie środków z OFE”. Rozpoczęto procedury zmierzające do zdiagnozowania problemu w systemie operacyjnym. Jednocześnie w związku z interwencjami wnioskodawczyni ZUS w oparciu o posiadane dane dotyczące wysokości kapitału początkowego i informacji o wysokości zapisanych na koncie składek dokonał ich waloryzacji i decyzją z dnia 20 lutego 2015 roku przyznał B. G.od dnia 1 stycznia 2015 roku emeryturę, wyliczoną w 3 wariantach. Do obliczenia emerytury zgodnie z art. 53 ustawy emerytalnej przyjęto z całego okresu ubezpieczeniowego 32 lata, 1 miesiąc i 9 dni (385 miesięcy) okresów składkowych oraz 9 lat, 2 miesiące i 14 dni (110 miesięcy) okresów nieskładkowych. Wysokość emerytury wyniosła 2633,86zł. Ustalając emeryturę zgodnie z art. 26 ustawy wysokość emerytury wyniosła 2525,82zł. Do jej obliczenia uwzględniono kwotę składki zewidencjonowanej na koncie z uwzględnieniem waloryzacji w wysokości 182 477, 72 zł, kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego w wysokości 448 471,29 zł. Suma powyższych kwot podzielona przez średnie dalsze trwanie życia 249,80 miesięcy dała kwotę emerytury w wysokości 2525,82zł. Obliczając emeryturę na podstawie art. 183 ustawy wobec osiągnięcia przez B. G.wieku uprawniającego do emerytury w 2014 roku emerytura wyniosła: 20% emerytury obliczonej na podstawie art. 53 ustawy – 526,77zł. 80% emerytury obliczonej na podstawie art. 26 ustawy – 2020,66 zł. Łącznie emerytura stanowiła kwotę 2547,43zł. Sąd pierwszej instancji ustalił, iż wypłata emerytury została zawieszona z uwagi na kontynuowanie przez wnioskodawczynię zatrudnienia. Poinformowano wnioskodawczynię, iż w celu podjęcia wypłaty należy przedłożyć w ZUS świadectwo pracy lub zaświadczenie potwierdzające fakt rozwiązania stosunku pracy oraz wniosek o wypłatę świadczenia. Nadto podano, że z uwagi na to, iż zgodnie z art. 25 ustawy emerytalnej podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne i kwota kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji kapitału i składek zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, wysokość emerytury zostanie ustalona w ostatecznej kwocie z chwilą podjęcia wypłaty emerytury. Jednocześnie w decyzji zawarto wzmiankę, że emerytura ma charakter zaliczkowy z uwagi na niezakończone przesyłanie środków zgromadzonych w OFE. Wnioskodawczyni w dniu 16 lutego 2015 roku złożyła wniosek o podjęcie wypłaty emerytury dołączając świadectwo pracy, z którego wynikało, że z dniem 9 lutego 2015 roku rozwiązała stosunek pracy. ZUS decyzją z dnia 18 marca 2015 roku podjął wypłatę emerytury. Przeliczył zaliczkę na poczet przysługującego świadczenia i ustalił termin płatności na 20 każdego miesiąca. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w związku z tym, że wnioskodawczyni w okresie pomiędzy pierwszym wnioskiem o emeryturę (z 13.01.2015 r.) a drugim (z 16.02.2015 r.) wykonywała j zatrudnienie przez jeden miesiąc przy ustalaniu wysokości emerytury doliczony został dodatkowy staż i składki, i ponownie ustalono wysokość należnej emerytury, uwzględniając kwotę składek na ubezpieczenie społeczne zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc zgłoszenia wniosku o emeryturę, tj. do 31 stycznia 2015 roku. Wobec zakończenia w dniu 21 kwietnia 2015 roku procesu zwrotu składek z OFE ZUS decyzją z dnia 23 kwietnia 2015 r., organ przeliczył z urzędu zaliczkę przyznana decyzją z dnia 20 lutego 2015 roku. W decyzji tej przyjęto identycznie jak w uprzednich kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego w wysokości 448471,29 zł. z tym, że różniła się kwota składki zewidencjonowana na koncie (z uwzględnieniem waloryzacji). Przyjęto kwotę składek tak jak w decyzji z 18.03.2015 r. tj. 183152,70zł., czyli uwzględniając zewidencjonowane na koncie składki w wysokości na koniec miesiąca poprzedzającego datę podjęcia wypłaty emerytury. W decyzji tej ostatecznie ustalono wysokość emerytury należnej według stanu prawnego w dacie jej wydania. Dokonując oceny prawnej Sąd pierwszej instancji wskazał, iż stan faktyczny sprawy ustalony został w oparciu i zgromadzone dokumenty i nie był w kwestionowany. Dokonując analizy poszczególnych w/wymienionych decyzji Sąd Okręgowy uznał, iż na datę wydania zaskarżonej decyzji, wbrew komunikatowi jaki pojawił się w systemie informatycznym, faktycznie doszło do przekazania do Funduszu zgromadzonych środków wnioskodawczyni na koncie w OFE. W szczególności także całość składek emerytalnych, w tym i za okres od 2013 r. do 2015 r. w wysokości 18 500,20 zł została przekazana do ZUS i uwzględniona przy obliczaniu wysokości emerytury w decyzji z dnia 20 lutego 2015 roku. Powołując się na pismo ZUS z dnia 31 października 2017 roku wskazał że na subkonto wnioskodawczyni przekazywano wpłacane składki w okresie od czerwca 2011 roku do stycznia 2015 roku. Odprowadzane były też przez ZUS składki na konto OFE. Część środków odpowiadających wartości 51,5% jednostek rozrachunkowych na koncie w OFE została umorzona, ich wartość została przeliczona na złotówki i przekazana na dochody budżetu państwa zgodnie z dyspozycją wnioskodawczyni. Stąd nie ma ich fizycznie na subkoncie wnioskodawczyni z czego niezasadnie wywodzi ona fakt, że ZUS ustalił wysokość jej emerytury nie uwzględniając środków przekazanych z OFE do funduszu. Pozostała część sukcesywnie była zwracana z OFE na subkonto wnioskodawczyni, ostatecznie zaksięgowana w dniu 8 grudnia 2014 roku mimo, że nadal w systemie informacyjnym ZUS pojawiał się komunikat o niezakończeniu przekazywania środków w OFE. W ocenie Sądu pierwszej instancji ZUS wydając decyzję dnia 20 lutego 2015 roku prawidłowo ustalił wysokość emerytury. Dane jakie posiadał w systemie elektronicznym, w tym dane dotyczące środków przekazanych z OFE były wyczerpujące i rzetelne. Ostatecznie oprócz informacji przekazanej przez ZUS w toku postępowania sądowego o datach przekazywania środków o prawidłowości zaskarżonej decyzji świadczy decyzja z dnia 23 kwietnia 2015 roku wydana już po uzyskanym komunikacie o zakończeniu procesu przekazywania środków z OFE. Dane jakimi dysponował ZUS w kwietniu 2015 roku nie różniły się od danych przyjętych do ustalenia emerytury decyzją z dnia 20 lutego 2014 roku. Jedyną różnicą, na co zwrócił uwagę Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, było zwiększenie przy obliczaniu emerytury w kwietniu 2014 roku kwoty składek zewidencjonowanych na koncie o wysokość składek za styczeń 2015 roku w związku z uwzględnieniem wysokości składek na koniec miesiąca poprzedzającego wydanie decyzji podejmującej wypłatę emerytury. O ile decyzja z dnia 20 klutego 2015 roku brała pod uwagę wysokość zewidencjonowanych składek na 31grudnia 2014 roku (bo dotyczyła przyznania emerytury od 1 stycznia 2015 roku to kolejne decyzje uwzględniały wysokość zewidencjonowanych składek na koniec 31 stycznia 2015 roku w związku z wypłatą emerytury od 1lutego 2015 roku. Wobec powyższego Sąd Okręgowy podkreślił, iż ZUS ustalając wysokość emerytury B. G.decyzją z dnia 20 lutego 2015 roku prawidłowo ustalił jej wysokość. Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W myśl tego przepisu emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczone w sposób określony w art. 25 ustawy, tj. kwoty składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury – przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183. Organ emerytalny rozpatrując wniosek emerytalny wnioskodawczyni ustalił wysokość emerytury także według art. 183 ustawy, która okazała się emeryturą korzystniejszą niż emerytura obliczona na podstawie art. 26 ustawy. Także za niezasadny Sąd Okręgowy uznał zarzut wnioskodawczyni, iż należne są odsetki z powodu zawieszenia wypłaty emerytury. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji zawieszenie wypłaty emerytury nie wynika z faktu, że ZUS nie posiadał danych do ustalenia wysokości emerytury czy posiadał błędne dane, ale z faktu, ze wnioskodawczyni składając wniosek o przyznanie prawa do emerytury jeszcze pracowała. Zatem zawieszenie wypłaty emerytury wynikało z obowiązującego przepisu art. 103a ustawy, stanowiącego, że wypłata przyznanej emerytury ulega zawieszeniu do czasu rozwiązania dotychczasowych stosunków pracy. Skarżona decyzja, chociaż wydana już po rozwiązaniu stosunku pracy wydana została jako rozstrzygnięcie wniosku z dnia 13 stycznia 2015 roku a więc w okolicznościach wskazanych w tym wniosku. Wyraźnie wynika to z treści tej decyzji, gdzie sygnalizowano, że wniosek z dnia 16 lutego 2015 roku o wypłatę ustalonej emerytury zostanie rozstrzygnięty kolejną decyzją. Na uwzględnienie nie zasługuje też, jak wywiódł Sąd Okręgowy, zarzut, iż ZUS nieprawidłowo uwzględniał przy obliczaniu emerytury okresy nieskładkowe. Obliczając wysokość emerytury na podstawie art. 53 ustawy przyjęto 110 miesięcy okresów składkowych gdyż tyle okresów nieskładkowych ustalono w całym okresie ubezpieczeniowym do dnia 31 grudnia 2014 roku. Natomiast kapitał początkowy jest ustalany na dzień 1 stycznia 1999 roku i przy obliczaniu jego wysokości uwzględnia się okresy nieskładkowe do 31 grudnia 1998 roku Stąd do kapitału początkowego i do emerytury przyjmowana była inna liczba tych okresów. Prawidłowo, w ocenie Sądu pierwszej instancji, ZUS nie wziął pod uwagę kwot wypłaconych wnioskodawczyni zasiłków chorobowych w 1994 i 1995 roku, które okazały się nienależnymi w związku z tym, że w okresie zasiłku chorobowego wnioskodawczyni wykonywała pracę u innego pracodawcy i pobierała z tego tytułu wynagrodzenie. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa pracownik wykonujący pracę w okresie zwolnienia lekarskiego (….) traci prawo do zasiłku za cały okres zwolnienia. Utrata prawa ma charakter bezwarunkowy i podnoszony zarzut przedawnienia nie ma znaczenia dla sprawy. ZUS nie domaga się zwrotu nienależnie pobranego zasiłku ale po prostu nie uwzględnia go przy ustaleniu kapitału początkowego. Kwestia ta była zasadniczo zawarta w decyzjach kapitałowych, które nie były bezpośrednio przedmiotem zaskarżenia ale stała się przedmiotem oceny Sądu ze względu na to, że wartość kapitału początkowego miała bezpośrednie przełożenie na wysokość ustalonej emerytury. Z tego też względu Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja jest trafna, zaś odwołanie wnioskodawcy podlega oddaleniu na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. Apelację od powyższego orzeczenia wniosła wnioskodawczyni. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1.naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.