żądaniem pozwu. W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powodów solidarnie kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu potwierdzili, że strony łączyła umowa o roboty budowlane z 31 marca 2015 r., która miała zostać wykonana przez konsorcjum powodów do 30 listopada 2015 r. Pozwani wskazali jednak, że wbrew twierdzeniom powodów, wykonanie praktycznie całości prac określonych w załączniku nr 2 do umowy mogło być zrealizowane w określonych tam terminach bez konieczności odwoływana się do harmonogramu dostawy turbin. Potwierdzili, że faktycznie doszło do zmiany terminów montażu turbin co skutkowało zawarciem aneksu nr (...) do umowy i wydłużeniem terminu wykonania umowy do 30 listopada 2015 r. Podobnie pozwani podnieśli, że wbrew twierdzeniom powodów posiadali oni odpowiednie pozwolenie na budowę w ramach linii kablowej zlokalizowanej na działce należącej do (...), które zostało przekazane im 14 kwietnia 2015 r. Zatem za zwłokę w wykonaniu inwentaryzacji powykonawczej na terenie (...) odpowiada wykonawca. Pozwani zakwestionowali także roszczenie co do robót dodatkowych wskazując, że powodowie nie zgłosili konieczności wykonania takich robót a dokumentacja z przebiegu inwestycji świadczy o tym, że wskazane przez powodów prace dodatkowe nie wystąpiły. Podkreślili, że strony ustaliły wynagrodzenie ryczałtowe a zatem wyłącza to możliwość podwyższenia wynagrodzenia za realizację robót będących przedmiotem umowy. Zdaniem pozwanych roszczenie powodów wygasło na skutek potrącenia przed procesem wynagrodzenia powodów z należnościami z tytułu kar umownych naliczonych powodom z tytułu 74 dni zwłoki w realizacji umowy w kwocie 1.747.584,00 zł, z tytułu braku należytego zabezpieczenia umowy, o którym mowa w art. 17 ust. 2 pkt 6 umowy za okres od 15 grudnia 2015 r. do 23 lutego 2016 r. w kwocie 335.347,20 zł oraz z tytułu niezgodnej z umową zmiany kierownika budowy kwocie 236.160,00 zł. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 29 stycznia 2015 r. Przedsiębiorstwo Budownictwa (...) spółka akcyjna w (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. zawarły umowę konsorcjum w celu współdziałania przy realizacji inwestycji pod nazwą: „Wykonanie infrastruktury drogowej, elektroenergetycznej oraz telekomunikacyjnej dla zespołu elektrowni wiatrowych a także wykonanie fundamentów pod maszty elektrowni wiatrowych – II Etap w ramach projektu: Budowa dwóch turbin wiatrowych, o łącznej mocy 4 MW w gminie N.” w ramach postępowania organizowanego przez (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, (...) spółkę komandytową w B.. Przedmiotem działania partnerów konsorcjum było wspólne przygotowanie i złożenie wspólnej oferty na inwestycję, o której mowa wyżej. Funkcję lidera konsorcjum pełniła Przedsiębiorstwo Budownictwa (...) spółka akcyjna w G., która upoważniona była do zawarcia umowy w przypadku wygrania przetargu. Dowód: umowa konsorcjum (k. 74 – 76), pełnomocnictwo (k. 426) W dniu 31 marca 2015 r. w wyniku rozstrzygnięcia przetargu nieograniczonego konsorcjum firm Przedsiębiorstwo Budownictwa (...) spółki akcyjnej w (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. zwanych dalej wykonawcą zawarło z (...) sp. z o.o., J. 4 sp. k. umowę nr (...), zwaną dalej zamawiającym, przy czym 16 marca 2015 r. doszło do zmiany wspólników po stronie zamawiającego, w wyniku czego w miejsce zamawiającego wstąpiła (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w S..
1 umowy przedmiotem umowy było wykonanie robót w zakresie infrastruktury drogowej, elektroenergetycznej oraz telekomunikacyjnej dla zespołu elektrowni wiatrowych, a także wykonanie fundamentów pod maszty elektrowni wiatrowych w ramach projektu „Wykonanie infrastruktury drogowej, elektroenergetycznej oraz telekomunikacyjnej dla zespołu elektrowni wiatrowych a także wykonanie fundamentów pod maszty elektrowni wiatrowych – II Etap w ramach projektu: Budowa dwóch turbin wiatrowych, o łącznej mocy 4 MW w gminie N.”. Przedmiot umowy miał zostać wykonany
opisem przedmiotu zamówienia stanowiącym załącznik nr 1 do umowy (§ 2 ust. 2). W § 3 ust. 1 pkt 1 umowy strony ustaliły, że przekazanie terenu budowy wraz z dziennikiem budowy, pozwoleniem na budowę i dokumentacją projektową nastąpi nie później niż 14 dni od podpisania umowy. Termin na rozpoczęcie prac ustalono na 7 dni licząc od dnia przekazania terenu budowy § 3 ust. 1 pkt 2). W § 3 ust. 1 pkt 3 umowy strony ustaliły termin wykonania umowy na 15 września 2015 roku, przy czym przez wykonanie przedmiotu umowy należało rozumieć podpisanie przez strony protokołu odbioru końcowego bez zastrzeżeń, a jeżeli protokół został podpisany z zastrzeżeniami dotyczącymi jakichkolwiek nieprawidłowości stwierdzonymi w trakcie odbioru końcowego – podpisanie protokołu potwierdzenia usunięcia nieprawidłowości. Szczegółowe terminy wykonania robót określono w kolumnie E załącznika nr 6 do SIWZ Tabeli (...) Skończonych, stanowiącej załącznik nr 2 do umowy, z zastrzeżeniem wynikającym z § 3 ust. 2 pkt 1 – 3 umowy,
którym:
Tabelą (...) Skończonych terminy są następujące: - wykonanie wewnętrznych dróg i placów montażowych oraz zjazdów do elektrowni wiatrowych na dz. nr (...) - roboty branży drogowej objęte pozwoleniem na budowę nr (...) z 26 września 2012 r. - do 15 maja 2015 r., - wykonanie przebudowy gminnych dróg dojazdowych do zespołu elektrowni wiatrowych - roboty branży drogowej objęte zgłoszeniem robót budowlanych oraz projektami wykonawczymi z dnia 10 grudnia 2013 r. oraz 20 września 2014 r. – do 15 maja 2015 r., - wykonanie fundamentów pod maszty elektrowni wiatrowych - pozwolenie zamienne na budowę nr (...) z 10 października 2014 r. – do 5 czerwca 2015 r., - wykonanie linii kablowej średniego napięcia oraz stacji rozdzielczej SN wraz układem automatyki i zabezpieczeń oraz linii światłowodowej – do 28 lipca 2015 r., - demontaż tymczasowych nawierzchni drogowych – do 15 września 2015 r.. Za wykonanie umowy strony ustaliły cenę ryczałtową w wysokości 4.723.200,00 zł brutto (§ 4 ust. 1). Strony postanowiły, że wynagrodzenie wykonawcy jest wynagrodzeniem stałym i obejmuje wszelkie zobowiązania wykonawcy
postanowieniami umowy oraz inne obowiązki, do wykonania których wykonawca jest zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów lub zwyczaju oraz wszelkie koszty niezbędne do poniesienia przez wykonawcę dla kompletnego i kompleksowego wykonania umowy. Jeżeli faktyczny zakres prac będzie mniejszy od przewidzianego w SIWZ, wynagrodzenie miało ulec zmniejszeniu proporcjonalnie do zmniejszenia zakresu prac (§ 4 ust. 2).
5 umowy płatności miały być dokonywane w terminie 21 dni od dnia doręczenia zamawiającemu prawidłowo wystawionej faktury VAT na numer rachunku bankowego wskazany w tej fakturze. Podstawą wystawienia faktury jest podpisanie protokołu wykonania robót dla kompletnego elementu bez zastrzeżeń lub podpisanie protokołu potwierdzenia usunięcia nieprawidłowości. Przedmiotowe zamówienie objęte jest finansowaniem na podstawie umowy o dofinansowanie w formie pożyczki z (...) w wysokości 75 % wartości inwestycji, pozostały kapitał pochodził ze środków własnych (§ 6 ust. 1 umowy).
2 umowy wykonawca zobowiązał się skierować do kierowania budową i do kierowania robotami osoby wskazane w ofercie wykonawcy, która stanowi załącznik nr 3 do umowy. Wszelkie zmiany w zakresie osób, o których mowa w ust. 2 musiały być uzasadnione na piśmie przez wykonawcę i zaakceptowane przez zamawiającego. Zamawiający zaakceptuje jedynie zmiany osób, które będą legitymowały się co najmniej takim samym doświadczeniem oraz kwalifikacjami zawodowymi, jak osoby wskazane w ofercie, których zmiana dotyczy. O ewentualnej zmianie osób wykonawca miał poinformować zamawiającego na co najmniej 5 dni przed planowaną zmianą. Jakakolwiek przerwa w wykonywaniu umowy wynikła z dokonywane zmiany obciążać miała wykonawcę i może stanowić podstawę do odstąpienia od umowy (§ 10 ust. 4). Zabezpieczenie należytego wykonania umowy stanowiło 10 % wynagrodzenia brutto czyli sumę 472 320,00 zł i zostało wniesione przez wykonawcę w formie ubezpieczeniowej gwarancji należytego wykonania kontraktu i usunięcia wad i usterek z 25 marca 2015 r. (§ 14 ust. 1). W § 17 ust. 2 umowy strony postanowiły, że zamawiający może żądać od wykonawcy zapłaty kary umownej m.in.: z tytułu zwłoki w stosunku do terminu wykonania umowy w wysokości 0,5 % wynagrodzenia za każdy dzień zwłoki licząc od dnia, w którym upłynął termin wykonania umowy (pkt 1); w przypadku zmiany przez wykonawcę personelu w sposób naruszający postanowienia § 10 umowy w wysokości 5 % wynagrodzenia (pkt 4); w przypadku braku przedstawienia zamawiającemu stosownego aneksu lub nowej gwarancji/poręczenia lub wniesienia zabezpieczenia w gotówce
6 – o,1 % wynagrodzenia za każdy dzień opóźnienia (pkt 6). Inwestorem zastępczym, który w imieniu zamawiającego prowadził inwestycję była (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B.. Dowód: umowa nr (...) z załącznikami (k.87 – 98, 404 - 425), SIWZ z załącznikami (k. 77 – 78 – 86), gwarancja z (k. 151), akt notarialny (k. 427 – 440), Dostawa i montaż turbin do elektrowni wiatrowych należała do podmiotu trzeciego - firmy (...), przy czym montaż miał być dokonany na fundamentach przygotowanych przez wykonawcę, czyli powodów z wykorzystaniem dróg będących przedmiotem umowy. Po zakończeniu montażu przez firmę (...) wykonawca miał wykonać roboty wykończeniowe oraz drogowe. Bezsporne. W dniu 14 kwietnia 2015 r. przekazano wykonawcy (powódce ad. 1) teren budowy oraz dokumentację budowlaną, w tym decyzję Starosty (...) nr 407 o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę linii kablowej oraz dokumentację firmy (...) dotyczącą wkładu fundamentowego. Nie przekazano wykonawcy decyzji Starosty (...) z dnia 18 listopada 2011 r. o wyłączeniu z produkcji rolniczej terenów pod budowę elektrowni wiatrowych jak również pozwolenia na prowadzenie prac na terenie (...). Wykonawca zobowiązany był do dostosowania drogowych powierzchni czasowych do wymagań firmy (...). Dowód: decyzja z 18 listopada 2011 r. (k. 165- 166, 169 - 170), protokół przekazania (k. 441 – 442), mapa (k. 505), decyzja (k. 506 – 509), pismo z 12 kwietnia 2013 r. (k. 510 – 511), notatka z rady budowy nr 1 (k. 512 – 513) przesłuchanie reprezentanta strony powodowej K. K. (k. 1410 – 1412), przesłuchanie reprezentanta powodowej A. M. (k. 1412 – 1413). Według harmonogramu prac w zakresie montażu turbin z 27 marca 2015 r. sporządzonego i obowiązującego między pozwaną ad. 1 a firmą (...) prace polegające na montażu i instalacji turbin miały się odbywać w okresie od 5 października do 10 listopada 2015 r., uruchomienie turbin 1 grudnia 2015 r., rozruch przekładni od 24 listopada do 5 grudnia 2015 r., ruch próbny od 28 listopada do 20 grudnia 2015 r. zaś odbiór końcowy i podpisanie protokołu odbioru końcowego miało nastąpić 12 stycznia 2016 r. W dniu 14 lipca 2015 r. opracowano harmonogram rzeczowy między wykonawcą a zamawiającym, który został zaakceptowany 22 lipca 2015 r., według którego dostawa i montaż turbin miała nastąpić w okresie od 1 do 19 października 2015 r. Dowód: harmonogram (k. 105, 503 – 504, 818 - 819), harmonogram rzeczowy (k. 155, 815), notatka z rady budowy (k. 156 – 157). W dniu 6 sierpnia 2015 r. pozwana ad. 1 złożyła w Urzędzie Wojewódzkim w B. wniosek o pozwolenie na budowę linii kablowej SN dla przesyłania energii w zakresie przebiegu projektowanej linii przez działkę w K.. Pozwolenie na budowę wydane zostało 21 września 2015 r. W piśmie z 9 sierpnia 2015 r. zostały złożone w Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad wnioski o zezwolenie na wielokrotny przejazd pojazdu nienormatywnego zawierającego elementy turbin wiatrowych w okresie od 19 września 2015 r. do 30 października 2015 r. W piśmie z 7 sierpnia 2015 r. powódka ad. 1 poinformowała zamawiającego, że z dniem 10 sierpnia 2015 r. B. W. przestaje pełnić obowiązki kierownika budowy. Dotychczasowy kierownik budowy zrezygnował z pracy ze względów osobistych dlatego też powódka ad. 1 została zmuszona do powołania nowego kierownika budowy. Z dniem 10 sierpnia 2015 r. obowiązki kierownika budowy przejął W. S.
Tabelą (...) Scalonych wskazując nowe terminy: - wykonanie wewnętrznych dróg i placów montażowych oraz zjazdów do elektrowni wiatrowych na dz. nr (...) - roboty branży drogowej objęte pozwoleniem na budowę nr (...) z 26 września 2012 r. - do 7 września 2015 r., - wykonanie przebudowy gminnych dróg dojazdowych do zespołu elektrowni wiatrowych - roboty branży drogowej objęte zgłoszeniem robót budowlanych oraz projektami wykonawczymi z dnia 10 grudnia 2013 r. oraz 20 września 2014 r. – do 7 września 2015 r., - wykonanie fundamentów pod maszty elektrowni wiatrowych - pozwolenie zamienne na budowę nr (...) z 10 października 2014 r. – do 7 września 2015 r., - wykonanie linii kablowej średniego napięcia oraz stacji rozdzielczej SN wraz układem automatyki i zabezpieczeń oraz linii światłowodowej – do 30 października 2015 r., - demontaż tymczasowych nawierzchni drogowych – do 30 października 2015 r. Dowód: pismo z 28 sierpnia 2015 r. (k. 99, 443), e- mail (k. 100), pismo z 3 września 2015 r. (k. 101 – 101v, 444 - 445), W dniu 7 września 2015 r. (...) sp. z o.o. sp. k. (wcześniej (...) sp. z o.o., (...) sp. k.) wypowiedziała umowę z 18 marca 2014 r. o dofinansowanie nr (...)-mw-ku/P zawartą z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Jednakże wcześniej 11 sierpnia 2015 r. zawarła Z Bankiem (...) w W. umowę kredytu inwestycyjnego z przeznaczeniem na budowę elektrowni wiatrowej w K.. Dowód: e-mail z 17 marca 2016 r. (k. 104), umowa kredytu (k. 569 – 588), sprawozdanie finansowe (k. 589 – 596), umowa (k. 823 – 878), przesłuchanie reprezentanta strony powodowej K. K. (k. 1410 – 1412), przesłuchanie reprezentanta powodowej A. M. (k. 1412 – 1413). W piśmie z 7 września 2015 r. powódka ad. 1 poinformowała pozwaną ad. 2 o wykonaniu elementu pn. Linia kablowa średniego napięcia oraz stacja SN wraz układem automatyki i zabezpieczeń oraz linią światłowodową. Wykonawca nie przedstawił dokumentów pomiarowych kabli, z uwagi na to, że wszelkie pomiary końcowe mogły być wykonane dopiero po montażu turbin. Dlatego też wykonawca wniósł o odbiór 80 % tego elementu. W kolejnym piśmie z tego samego dnia powódka ad. 1 poinformowała pozwaną o wykonaniu przebudowy gminnych dróg dojazdowych proponując jednocześnie realizację uwagi z przeglądu dróg z 20 sierpnia 2015 r. W pismach z 9 września 2015 r. powódka ad. 1 zgłosiła do odbioru wykonanie fundamentów pod maszty elektrowni wiatrowych, dróg dojazdowych i placów montażowych oraz drogi gminnej. W piśmie z 9 września 2015 r. M. K.
którym przedłużyły termin wykonania przedmiotu umowy do 30 listopada 2015 r. z uwagi na wydłużenie dostaw turbin wiatrowych, wydłużając terminy do wykonania poszczególnych elementów jak w załączniku do pisma z 3 września 2015 r., z tymże termin na wykonanie przebudowy gminnych dróg dojazdowych wydłużono do 30 października 2015 r. Dowód: okoliczność niesporna, a nadto aneks nr (...) wraz z załącznikiem (k. 102 – 103, 446 - 448). W dniu 18 września 2015 r. sporządzono protokół z częściowego wykonania robót (roboty branży drogowej i elektrycznej) – wykonania przebudowy gminnych dróg dojazdowych do zespołu elektrowni wiatrowych (wykonano zakres prac w 60 % ) oraz linii kablowej średniego napięcia (wykonano zakres 80 %). Nie stwierdzono uwag w tym zakresie. Protokół ten stanowił podstawę do wystawienia faktury VAT nr (...) na kwotę 2.210.773,71 zł brutto. Faktura ta została przez pozwaną ad. 1 zapłacona. W dniu 30 września 2015 r. przeprowadzono czynności odbiorowe dla wykonania fundamentów pod maszty elektrowni wiatrowych podczas, których stwierdzono usterki wyznaczając termin na ich usunięcie 7 października 2015 r. W tym samym dniu sporządzono też protokół z częściowego wykonania robót wewnętrznych i placów montażowych oraz zjazdów do elektrowni wiatrowych. Na podstawie tego protokołu powódka ad. 1 wystawiła fakturę VAT nr (...), a pozwana ad. 1 dokonała płatności. W e-mailu z 1 października 2015 r. przedstawiciel pozwanej ad. 1 nakazał kategoryczne wstrzymanie prac przy izolacji fundamentu. W dniu 1 października 2015 r. rozpoczął się montaż turbin. W e-mailu z 16 października 2015 r. przedstawiciel pozwanej ad. 1 wskazał powódce ad. 1, że jej prace należy skorelować z obowiązującym harmonogramem firmy (...) oraz aneksem nr (...) do umowy. W dniu 20 października 2015 r. firma (...) zakończyła montaż turbin. Po zakończeniu montażu turbin firma (...) w okresie od 20 października do 15 listopada 2015 r. prowadziła montaż instalacji wewnętrznej i osprzętu turbin. Dopiero po zakończeniu czynności można było podać napięcie. W dniu 18 listopada 2015 r. powódka ad. 1 zakończyła częściowy demontaż dróg tymczasowych. W dniu 20 listopada 2015 r. dokonano częściowego odbioru linii kablowej przez spółkę (...). Komisja odbiorowa zezwoliła na podanie napięcia w celu prac regulacyjnych i rozruchowych elektrowni. W piśmie z 28 listopada 2015 r. powódka ad. 1 zgłosiła do odbioru usunięcie usterek wskazanych w protokole z 30 września 2015 r. oraz wykonanie demontażu tymczasowych dróg dojazdowych, przebudowy gminnych dróg dojazdowych do zespołu elektrowni, linii kablowej średniego napięcia oraz stacji rozdzielczej SN wraz z układem automatyki i zabezpieczeń oraz linii światłowodowej. W dniu 30 listopada 2015 r. sporządzono protokół z częściowego wykonania robót. Stwierdzono w nim wykonanie linii kablowej średniego napięcia oraz stacji rozdzielczej wraz z układem automatyki i zabezpieczeń oraz linii światłowodowej bez usterek. Wraz z protokołem przedłożono dokumentację powykonawczą w tym protokoły z badań i pomiarów dla wykonanego zakresu robót elektrycznych. Protokół ten stanowił podstawę do wystawienia faktury VAT nr (...), a pozwana ad. 1 dokonała płatności z tego tytułu. W dniu 30 listopada 2015 r. kierownik budowy W. S.
którym w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły (§ 1). Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana (§ 2). Przepis ten określa szczególną postać odszkodowania, którego źródłem może być wyłącznie wola samych stron umowy. Jest to więc określona przez strony umowy sankcja cywilnoprawna na wypadek niewykonania, czy też nienależytego wykonania zobowiązania. Może ona dotyczyć niewykonania zobowiązania. Może też dotyczyć nienależytego wykonania zobowiązania, przy czym w tym przypadku może chodzić o nienależyte wykonanie zobowiązania w ogólności, jak i sankcja ta jako odszkodowanie, może obejmować zdarzenia dotyczące konkretnych uchybień w zakresie sposobu wykonania zobowiązania (co do miejsca, co do jakości, co do czasu itp.). Warunkiem ważności zastrzeżenia kary umownej jest to, co wynika wprost z brzmienia przepisu art. 483 § 1 k.c. jej zastrzeżenie wyłącznie na wypadek niewykonania, czy też nienależytego zobowiązania o charakterze niepieniężnym. W razie zastrzeżenia kary umownej i wystąpienia okoliczności jej zapłaty obowiązek ten obciąża dłużnika niezależnie od niewykazania szkody wywołanej przyczynami uzasadniającymi jej naliczenie. Obowiązek zapłaty ma w tym wypadku charakter bezwzględny. Kara umowna ma rekompensować ogół skutków, jakie towarzyszą niewykonaniu zobowiązania w sferze interesów wierzyciela. W judykaturze i piśmiennictwie wskazuje się, że zakres odpowiedzialności z tytułu kary umownej pokrywa się w pełni z zakresem ogólnej odpowiedzialności dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania (art. 471 k.c.). Kara umowna stanowiąc surogat odszkodowania podlega jednak pewnym modyfikacjom i uproszczeniom wypływającym zarówno z charakteru samej kary umownej, jak i jej celu, którym z jednej strony jest dyscyplinowanie stron stosunku obligacyjnego do wypełnienia wzajemnych świadczeń
jego treścią, a z drugiej ułatwienie sytuacji dowodowej strony, na rzecz której taka kara umowna została zastrzeżona, przyspieszenie procedury związanej z naliczaniem odszkodowania i jego wypłatą. Przesłanką powstania zobowiązania do zapłaty kary umownej jest niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania z przyczyn, za które odpowiada strona zobowiązana, czyli z winy dłużnika. Występuje tu konstrukcja winy domniemanej co oznacza, że wierzyciel obowiązany jest wykazać naruszenie umowy a dłużnik musi zaoferować dowody potwierdzające, że naruszenie to wynika z przyczyn, za które on odpowiedzialności nie ponosi.
2 pkt 1 umowy zamawiający (czyli pozwana ad. 1) mógł żądać od wykonawcy zapłaty kary umownej z tytułu zwłoki w stosunku do terminu wykonania umowy w wysokości 0,5 % wynagrodzenia za każdy dzień zwłoki licząc od dnia, w którym upłynął termin wykonania umowy. Poza sporem pozostaje fakt, że strona powodowa zrealizowała prace po terminie, który
aneksem nr (...) do umowy wyznaczony został na 30 listopada 2015 r., gdyż zgłoszenia gotowości odbioru końcowego (po usunięciu usterek) dokonała 18 stycznia 2016 r. zaś protokół końcowy w tym zakresie został sporządzony 12 lutego 2016 r. Natomiast Sąd podziela stanowisko strony powodowej, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż popadła ona w zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy ze swej winy. Argumentacja strony pozwanej, że terminy wyznaczone stronie powodowej na wykonanie poszczególnych prac wynikające z załącznika nr 2 do umowy pn. Tabela (...) Skończonych były niezależne od prac podmiotu trzeciego czyli spółki (...), a jedynie w niewielkiej części ich zakres się zazębiał uznać należy za nieuzasadniony. Wprawdzie roboty obu wykonawców nie były ze sobą ściśle skorelowane to jednak prace strony powodowej determinowane były w pewnym zakresie przez czynności wykonywane przez spółkę (...). O ile czynności strony powodowej przed przystąpieniem do robót spółki (...) musiały być wykonane w określonym czasie tak, aby ta spółka mogła wykonać swój zakres prac, o tyle czas podjęcia tych czynności, czyli przywiezienia elementów potem ich montażu na wybudowanych przez stronę powodową fundamentach a następnie rozruchu turbin, determinowały kolejne czynności strony powodowej obejmujące zagospodarowanie terenu, demontaż dróg dojazdowych, podłączenie napięcia do elektrowni, a w konsekwencji sporządzenie dokumentacji powykonawczej. Jak słusznie wskazały powódki prace przez nie realizowane zarówno w listopadzie 2015 r., grudniu 2015 r. jak i styczniu 2016 r. nie stanowiły prac stricte związanych z robotami budowlanymi, a były to prace porządkowe, wykończeniowe, odtworzeniowe, inwetaryzacyjne czy dokumentacyjne, które nie mogły być wykonane w zupełnym oderwaniu od czynności realizowanych przez pozwaną ad. 1. Ten zakres prac powódek nie mógł być w całości wykonany zanim spółka (...) nie opuściła terenu budowy. Skoro zaś spółka ta opuściła plac budowy dopiero 5 grudnia 2015 r. usuwając całe swoje zaplecze w postaci płyt stalowych, kontenerów biurowych czy agregatów prądotwórczych, to dopiero wówczas strona powodowa mogła podjąć prace polegające na wyrównaniu placów przy elektrowniach, uporządkowaniu/skarpowaniu terenu wokół fundamentów, badaniu modułów na nawierzchni drogi gminnej czy wykonaniu inwentaryzacji powykonawczej. Należy zwrócić uwagę, że po zejściu spółki (...) z budowy trwały czynności związane z rozruchem turbin, które rozpoczęły się 28 grudnia 2015 r. a zakończyły 14 stycznia 2016 r. przy czym w tym czasie, jak zeznali świadkowie, gdyby doszło do awarii to spółka (...) ponownie musiałaby wejść na plac budowy. Jak zeznał świadek W. S.
postanowieniami § 3 ust. 2 pkt 3 umowy zakończyć prace w terminie 14 dni od dnia zakończenia rozruchu turbin, a zatem biorąc pod uwagę czas zakończenia tego rozruchu, termin zakończenia prac przypadał powódkom na 28 stycznia 2016 r. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego, w szczególności dziennika budowy, powodowie zakończyli wszelkie prace w tym czasie. W dniu 14 stycznia 2016 r. spółka (...) dokonała odbioru końcowego elektrowni wiatrowych bez uwag, zaś w dniu 28 stycznia 2016 r. zakończono wpisy w dzienniku budowy. Nie ulega wątpliwości, że po tym terminie strona powodowa wykonywała jeszcze czynności, które związane były z gromadzeniem dokumentacji powykonawczej. Należy przy tym wskazać, że pierwotnie strona powodowa zgłosiła gotowość do odbioru 18 stycznia 2018 roku jednak z uwagi na nieaktualne mapy inwetaryzacyjne wycofała to zgłoszenie przy czym nie sposób obciążyć tym faktem stronę powodową. Z zebranego materiału dowodowego wynika bowiem, że po wykonaniu przez geodetę stosownego obmiaru, ujawniły się rozbieżności pomiędzy powierzchnią odrolnioną z mocy decyzji Starosty (...), a faktyczną powierzchnią wykorzystaną pod budowę turbin, na co strona powodowa nie miała wpływu. Nie można zatem czynić w tym zakresie zarzutu stronie powodowej, a raczej należy ocenić jako dbałość o stan dokumentacji aby uniknąć odmowy pozwolenia na użytkowanie. W tym celu podjęła czynności mające na celu rozwiązanie problemu i w dniu 8 lutego 2016 r. przekazała prawidłowe dokumenty inwentaryzacyjne potwierdzające powierzchnię odrolnioną oraz oświadczenie Gminnej Spółki (...) w N., zgłaszając jednocześnie gotowość do odbioru końcowego, który odbył się dopiero 12 lutego 2016 r. Nie zmienia to jednak faktu, że w terminie 14 dni, od kiedy faktycznie zakończyły się wszystkie czynności potwierdzające, że firma (...) już nie będzie wykonywała żadnych prac, strona powodowa przygotowała dokumenty niezbędne do przedstawienia inwestorowi celem złożenia wniosku o pozwolenie na użytkowanie. Zapis § 3 ust 1 ust. 3 umowy, że przez wykonanie przedmiotu umowy uważa się podpisanie protokołu odbioru końcowego bez zastrzeżeń, w okolicznościach niniejszej sprawy jawi się jako pewnego rodzaju nadużycie. Skoro bowiem z końcem stycznia 2016 r. powódka była gotowa i taki odbiór zgłosiła, a z uwagi na inne okoliczności od niej niezależne odbiór może nastąpić dopiero po 14 dniach to nie może obciążać strony powodowej. Jest to o tyle istotne, że z protokołu odbioru końcowego nie wynika by ujawniły się jakieś usterki, co by wskazywało, że w dacie kiedy zgłoszono odbiór powinien on być dokonany, zwłaszcza że w dniu 28 stycznia 2016 r. strona powodowa przekazała, mapę geodezyjną (...) z naniesioną inwentaryzacją powykonawczą. Jeśli chodzi o inwentaryzację powykonawczą to strona powodowa wykazała, treścią e-maila z 15 września 2015 r. skierowanego do W. S.
2 pkt 4 umowy w przypadku zmiany przez wykonawcę personelu w sposób naruszający postanowienia § 10 umowy zamawiający (czyli pozwana ad. 1) może żądać od wykonawcy zapłaty kary umownej w wysokości 5 % wynagrodzenia. Zgodnie natomiast z § 10 ust. 3 i 4 umowy wszelkie zmiany w zakresie osoby do kierowania budową i kierowania robotami muszą być uzasadnione na piśmie przez wykonawcę i zaakceptowane przez zamawiającego, zaś o ewentualnej zmianie osób wykonawca poinformuje zamawiającego na co najmniej 5 dni przed planowaną zmianą. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego dowodzi, że wbrew zarzutom strony pozwanej, zmiana na stanowisku kierownika budowy została zgłoszona stronie pozwanej, o czym świadczy treść pisma z 7 sierpnia 2015 r. Zeznania świadków, w szczególności L. P. potwierdzają też, że strona pozwana miała wiedzę o tym, że dojdzie do zmiany na stanowisku kierownika budowy już w lipcu 2015 r. gdy został on przedstawiony jako koordynator, pomoc dotychczasowego kierownika budowy. Świadek wskazała też, że otrzymała e-mail z pożegnaniem od B. W.. Oceniając tę kwestię należy też mieć na uwadze, że strona powodowa została postawiona przed faktem dokonanym, gdyż to dotychczasowy kierownik budowy sam zrezygnował z pełnienia tej funkcji, nie była to decyzja powódki ad. 1 Z akt sprawy (k. 143), jak i zeznań nowego kierownika W. S.
jej żądaniem - należały się odsetki za opóźnienie według tej ustawy, od dnia 17 listopada 2016 r. jako dnia wniesienia pozwu. W okolicznościach niniejszej sprawy roszczenie o zapłatę wynagrodzenia tytułem robót dodatkowych okazało się nieuzasadnione. Strona powodowa nie zdołała wykazać, choć to na niej spoczywał w myśl art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. ciężar dowodzenia, czy prace dodatkowe, na które się powoływała wynikały z konieczności wykonania tych prac czy też z błędów projektowych. Na podstawie zaoferowanych przez stronę powodową dowodów nie istniała także możliwość weryfikacji zakresu robót dodatkowych. Zarówno dowody z dokumentów, choćby w postaci szeregu faktur, jak i świadków przedstawione przez stronę powodową nie dają możliwości, aby precyzyjnie określić jaki rzeczywiście zakres prac został przez nią wykonany. O ile bowiem Sąd przyjął, że te prace strona powodowa wykonała, o tyle dla oceny charakteru tych robót, tj. czy były to roboty dodatkowe czy zamienne czy objęte były treścią umowy czy też nie – jak twierdzi strona powodowa – oraz jaka była wartość tych prac wymagana jest wiedza specjalna. Taki wniosek o dowód z opinii biegłego sądowego został złożony, jednak na rozprawie z 17 września 2018 roku został cofnięty przez stronę powodową. Z tych względów roszczenie jako niewykazane należało oddalić, o czym orzeczono w punkcie II sentencji wyroku. Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na dowodach z dokumentów, jak i na dowodach z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków. Przedłożone dowody z dokumentów nie były kwestionowane przez strony dlatego Sąd ocenił je ocenić jako rzetelnie i wiarygodnie przedstawiające okoliczności sprawy. Jeśli chodzi o zeznania świadków to Sąd czynił swe ustalenia przede wszystkim biorąc pod uwagę dowód z zeznań L. P. i W. S.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.