Sygn. akt I ACa 638/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 listopada 2012 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Iwona Wiszniewska (spr.) Sędziowie: SA Wiesława Kaźmierska SA Agnieszka Sołtyka Protokolant: sekr.sądowy Magdalena Stachera po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2012 r. na rozprawie w Szczecinie sprawy z powództwa J. H. przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 18 maja 2012 r., sygn. akt I C 381/11 oddala apelację. Wiesława Kaźmierska Iwona Wiszniewska Agnieszka Sołtyka Sygn. akt I ACa 638/12 UZASADNIENIE J. H. wniósł pozew przeciwko (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. o zapłatę kwoty 38 145,21 z wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazał, że jako jeden ze współautorów projektu wynalazczego zawarł z pozwaną umowę na wykorzystanie ww. projektu za wynagrodzeniem. Zgodnie z umową pozwana zobowiązała się do zapłaty na rzecz autorów projektu wynagrodzenia w wysokości 500 000 zł za pierwszy zakład wybudowany na podstawie projektu, z którego powodowi przysługiwała należność w wysokości 70% tego wynagrodzenia, tj. 350 000 zł. Płatność na rzecz powoda miała zostać dokonana w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu na rzecz pozwanej patentu na powyższy wynalazek. Decyzja wydana została 22 maja 2009 roku. W celu obliczenia należnych odsetek powód przyjął za datę doręczenia stronie pozwanej decyzji dzień dokonania opłaty za ochronę i publikację informacji o udzielonym patencie tj. dzień 9 czerwca 2009 roku. Tym samym powód przyjął, iż decyzja o udzieleniu patentu uprawomocniła się w dniu 9 sierpnia 2009 roku, a należne mu wynagrodzenie powinno być wypłacone do dnia 23 sierpnia 2009 roku. Pozwana jednak dokonała zapłaty wynagrodzenia na rzecz powoda dopiero 25 czerwca 2010 roku. Z uwagi na dopuszczanie się przez pozwaną zwłoki, powód zgodnie z treścią art. 481 k.c., żąda od pozwanej zapłaty odsetek za czas opóźnienia tj. od dnia 24 sierpnia 2009 roku do dnia 25 czerwca 2010 roku. W związku z brakiem zapłaty odsetek za zwłokę, powód skierował do pozwanej wezwanie do zapłaty, którego pozwana nie spełniła. W odpowiedzi na pozew, pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości. Uzasadniając swoje stanowisko podała, że uzgodniła z powodem, że z uwagi na jej trudną sytuację finansową, termin płatności wynagrodzenia ulegnie przedłużeniu do czerwca 2010 roku, a powód nie będzie dochodził z tego tytułu odsetek. Uzgodnienia te miały miejsce przy okazji obrad Rady Nadzorczej, w której uczestniczył powód. Wyrokiem z dnia 18 maja 2012 roku Sąd Okręgowy w Koszalinie zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 38 145,21 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 19 października 2011 r. do dnia zapłaty (punkt 1) oraz kwotę 4 325 zł tytułem kosztów procesu. Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne i rozważania. J. H., jako jeden ze współautorów projektu wynalazczego pod nazwą (...) energetyczny elektrociepłowni małej mocy”, zawarł w dniu 18 maja 2004 roku z pozwaną - (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. (ówczesna firma Spółki to: (...) sp. z o.o. w W.), umowę na wykorzystanie ww. projektu wynalazczego za wynagrodzeniem. Zgodnie z §4 umowy, pozwana zobowiązała się do zapłaty na rzecz autorów projektu wynagrodzenia w wysokości 500 000 złotych za pierwszy zakład wybudowany w W., z którego powodowi, zgodnie z postanowieniami zawartymi w §6 umowy, przysługiwało 70% tego wynagrodzenia. Płatność na rzecz powoda miała zostać dokonana w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu na rzecz pozwanej patentu na powyższy wynalazek (§4 ust. 1 umowy). Nadto w §8 ust. 1 umowy zawarto zastrzeżenie, że wszelkie zmiany i uzupełnienia umowy wymagają formy pisemnej, pod rygorem nieważności. Natomiast w §8 ust. 2 umowy wskazano, że w sprawach nie uregulowanych umową, zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego. W dniu 22 maja 2009 roku Urząd Patentowy wydał decyzję, na mocy której udzielił pozwanej spółce, patentu na wynalazek. Decyzja ta została pozwanej spółce doręczona 26 maja 2009 roku. Wynagrodzenie z tytułu zawartej między stronami umowy zostało przez pozwaną wypłacone powodowi 25 czerwca 2010 roku. Pismem z 17 stycznia 2011 roku powód wezwał pozwaną spółkę do zapłaty na jego rzecz odsetek od nieterminowo wypłaconego wynagrodzenia za okres od 19 czerwca 2009 roku do 25 czerwca 2010 roku (371 dni), wyliczając należność z tego tytułu na kwotę 46247,95 złotych. Kolejne, tym razem przedsądowe wezwanie do zapłaty, powód skierował do pozwanej pismem z 10 lutego 2011 roku. W odpowiedzi na oba wezwania, pozwana nie wyraziła zgody na zapłatę należności żądanych przez powoda wskazując, że w maju 2010 roku, na jednym ze spotkań ustalono, że zapłata z tytułu „wynagrodzenia autorów” nastąpi w trzech comiesięcznych ratach, począwszy od lipca 2010 roku. Mimo tego, na prośbę powoda, zapłatę zrealizowano w czerwcu 2010 roku w formie jednorazowej zapłaty. Nadto podniosła, że według ustaleń, autorzy mieli nie występować w stosunku do spółki o odsetki. Ustosunkowując się do pisma pozwanej, powód wystosował pismo, datowane na 21 lutego 2011 roku wskazując, że nigdy nie zrzekał się odsetek z tytułu nieterminowego uiszczenia na jego rzecz wynagrodzenia. Z ustaleń Sądu pierwszej instancji wynika, że podczas obrad Rady Nadzorczej pozwanej, między powodem a przedstawicielami pozwanej prowadzone były rozmowy w sprawie wypłaty na rzecz powoda wynagrodzenia z tytułu umowy autorskiej. Rozmowy dotyczyły terminu wypłaty wynagrodzenia oraz odsetek należnych powodowi z tytułu nieterminowego uiszczenia należności. Pozwana w wyniku tych rozmów sporządziła projekt aneksu do umowy z 18 maja 2004 roku, na mocy którego termin płatności wynagrodzenia twórców z tytułu zawartej umowy określono na dzień 21 czerwca 2010 roku. Powód nie zaakceptował aneksu. Zdaniem Sądu Okręgowego, powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości. Sąd pierwszej instancji odwołał się do treści art. 481 §1 k.c. i stwierdził, że przepis ten nakazuje dłużnikowi płacić odsetki bez względu na przyczyny uchybienia terminowi płatności sumy głównej. Odsetki za opóźnienie przysługują zarówno, gdy dłużnik dopuści się zwłoki (opóźnienia kwalifikowanego), jak i opóźnienia zwykłego. W konsekwencji wierzyciel dochodząc odsetek za opóźnienie, nie musi wykazywać swej szkody. Jak wynika z treści zawartej między stronami umowy z 19 maja 2004 roku, wynagrodzenie z tytułu wykonania przez powoda umowy miało mu zostać uiszczone w terminie 14 dni od uprawomocnienia się orzeczenia Urzędu Patentowego wydanego w sprawie o uzyskanie praw ochronnych w trybie przepisów prawa własności przemysłowej (§4 ust. 1 umowy). Zgodnie z art. 244 ust. 1 ustawy z 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej, od decyzji Urzędu Patentowego stronie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustęp 4 powołanego przepisu wskazuje natomiast, że termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją wynosi 2 miesiące, a zakończonej postanowieniem - 1 miesiąc od dnia doręczenia stronie decyzji lub postanowienia. Decyzja taka została doręczona pozwanej 26 maja 2009 roku. Żadna ze stron nie powoływała się na zaskarżenie decyzji Urzędu Patentowego z 22 maja 2009 roku. Stała się ona prawomocna 27 lipca 2009 roku. Termin do uiszczenia przez pozwaną spółkę wynagrodzenia na rzecz pozwanego upływał więc 10 sierpnia 2009 roku. Sąd Okręgowy wskazał, że powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz odsetek liczonych od dnia 24 sierpnia 2009 roku, przyjmując, że doręczenie decyzji pozwanej miało miejsce najpóźniej 9 czerwca 2009 roku. Pozwana nie zakwestionowała takiego sposobu naliczenia odsetek. Pozwana podjęła natomiast próbę kwestionowania należności odsetkowych na rzecz powoda, powołując się na ustne ustalenia między stronami w zakresie przesunięcia terminu płatności wynagrodzenia na czerwiec 2010 roku. Zdaniem Sądu Okręgowego należało przyjąć, że rozmowy na ten temat rzeczywiście miały miejsce. Zresztą sam powód nie kwestionował tej okoliczności. Wynikiem tych rozmów było sporządzenie przez pozwaną projektu aneksu do umowy z 18 maja 2004 roku, który przewidywał termin zapłaty wynagrodzenia na 21 czerwca 2010 roku. Aneks ten jednak nie został podpisany przez żadną ze stron. Stąd wszelkie ustne ustalenia stron w tym zakresie nie mogły wywierać jakiegokolwiek skutku, skoro w § 8 ust. 1 umowy z 18 maja 2004 roku wyraźnie zastrzeżono, że wszelkie zmiany i uzupełnienia umowy wymagają formy pisemnej i to pod rygorem nieważności. Natomiast §8 ust. 2 umowy wskazano, że w sprawach nie uregulowanych umową, zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego. Jak zaś wynika z treści art. 76 i 77 § 1 k.c. jeżeli na podstawie ustawy lub z woli stron obowiązywały wymagania formalne w zakresie zachowania określonej formy szczególnej, to te wymagania obowiązują także w odniesieniu do czynności polegających na uzupełnieniu lub zmianie umowy. Oznacza to, że niezachowanie właściwej formy przy uzupełnieniu lub zmianie umowy spowoduje te same skutki, które były przewidziane na wypadek niezachowania wymagań formalnych dla zawarcia umowy. Skoro strony w zawartej umowie wyraźnie przewidziały zachowanie formy pisemnej dla wszelkich zmian i uzupełnień umowy, a w aktach sprawy brak podpisanego przez strony pisemnego porozumienia w zakresie przesunięcia terminu płatności wynagrodzenia na rzecz powoda, to przyjąć należało, że wszelkie ustne ustalenia na ten temat należy uznać za nieważne, a tym samym nie wywołujące skutków prawnych. To z kolei musiało skutkować przyjęciem, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy miała treść tych ustnych ustaleń oraz przyczyny, dla jakich pozwana nie uiściła wynagrodzenia na rzecz powoda w ustalonym przez strony w umowie terminie. Wobec nieważności tych ustaleń i braku wpływu na treść wiążącej strony umowy z 18 maja 2004 roku uznać należało, że termin wypłaty wynagrodzenia przez pozwaną spółkę na rzecz powoda upływał 10 sierpnia 2009 roku i od dnia następnego, tj. od 11 sierpnia 2009 roku, powodowi należały się odsetki za zwłokę w wypłacie należnego mu wynagrodzenia. Skoro pozwana wynagrodzenie to uiściła 25 czerwca 2009 roku to roszczenie powoda, który domagał się zasądzenia odsetek liczonych od 24 sierpnia 2009 roku do 25 czerwca 2010 roku, należało uwzględnić w całości. W pkt. 2 Sąd Okręgowy orzekł o kosztach postępowania, na podstawie art. 108 §1 k.p.c. w zw. z art. 98 § k.p.c, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódł pozwany, który zaskarżył go w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. Zaskarżonemu orzeczeniu apelujący zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 481 k.c. poprzez jego bezzasadne zastosowanie i przyjęcie, iż powodowi należą się odsetki od wynagrodzenia również w sytuacji, gdy udzielił on pozwanemu zwłoki w realizacji zobowiązania; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy tj.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.