Sygn. akt V ACa 1166/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 marca 2018 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie V Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący:SSA Beata Kozłowska (spr.) Sędziowie:SA Marzanna Góral SO del. Agnieszka Wachowicz-Mazur Protokolant:sekr. sądowy Dorota Jędrak po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2018 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) Spółka z o.o. w K. przeciwko Szpitalowi (...) w W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt IV C 1105/15 I. umarza postępowanie apelacyjne w zakresie dotyczącym rozłożenia na raty kwoty 21.600,81 zł (dwadzieścia jeden tysięcy sześćset złotych osiemdziesiąt jeden groszy); II. oddala apelację w pozostałym zakresie. Marzanna Góral Beata Kozłowska Agnieszka Wachowicz-Mazur Sygn. akt V ACa 1166/17 UZASADNIENIE Powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. pozwem z dnia 30 kwietnia 2015 r. wniósł o orzeczenie nakazem zapłaty, aby pozwany samodzielny zakład publicznej opieki zdrowotnej pod nazwą Szpital (...) z siedzibą w W. zapłacił powodowi kwotę 179.905,54 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 10 kwietnia 2015 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 7.126,52 zł wraz ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu powód wskazał, że na żądaną kwotę składają się należności wykazane w fakturach w wysokości 179.905,54 zł oraz skapitalizowane odsetki ustawowe od tych należności, wyliczone na dzień 9 kwietnia 2015 r. w kwocie 7.126,52 zł. Wyjaśnił, że strony łączyły umowy sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych oraz że powód wykonał terminowo i w całości zamówienie oraz wystawił na odpowiednie faktury, a pozwany nie zapłacił należności z faktur pomimo pisemnego wezwania do zapłaty. W dniu 30 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie wydał nakaz zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda dochodzoną pozwem kwotę wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz kwotę 5.938 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Pozwany Szpital (...) z siedzibą w W. w dniu 23 lipca 2015 r. wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty, żądając uchylenia nakazu zapłaty w całości, a także skierowania sprawy na rozprawę oraz oznaczenie w wyroku sposobu zobowiązania poprzez zapłatę świadczenia w 8 ratach miesięcznych lub 6 płatnych co dwa miesiące oraz o nieobciążanie pozwanego kosztami procesu. W złożonej dnia 10 lutego 2016 r. odpowiedzi na uzupełniony pozew, pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości. Dochodzonemu roszczeniu zarzucił przedwczesność z przyczyny niepodjęcia przez powoda negocjacji przed wytoczeniem powództwa odpowiednio do łączącej strony umowy. Na wypadek niepodzielenia takiego stanowiska, wniósł, aby w wyroku oznaczyć sposób wykonania zobowiązania poprzez rozłożenie kwoty objętej powództwem na dwie raty, płatne kwartalnie na koniec danego kwartału począwszy od dnia 1 lipca 2016 r. W piśmie procesowym z dnia 13 kwietnia 2016 r. powód nie wyraził zgody na rozłożenie świadczenia na raty oraz na nieobciążanie pozwanego kosztami procesu. Na rozprawie w dniu 18 października 2016 r. pozwany określił daty wnioskowanej wymagalności rat kwartalnych na dzień 1 stycznia 2017 r. i dzień 1 kwietnia 2017 r. Wyrokiem z dnia 25 października 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie: 1) zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 187 . 032,06 zł z odsetkami ustawowymi (od dnia 1 stycznia 2016 r. z odsetkami ustawowymi za opóźnienie)liczonymi od kwoty 179.905,54 zł (sto osiemdziesiąt dziewięć tysięcy dziewięćset pięć złotych 54/100) od dnia 10 kwietnia 2015 r. do dnia zapłaty oraz z odsetkami ustawowymi od dnia 1 stycznia 2016 r. z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od kwoty 7.126,52 zł od dnia 30 kwietnia 2015 r. do dnia zapłaty; 2) zasądził od pozwanego na rzecz powoda tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 5 . 955 zł, w tym kwotę 2.338 zł tytułem zwrotu kosztów uiszczonej opłaty sądowej i kwotę 3 . 617 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; 3) nie obciążył pozwanego nieuiszczoną częścią opłaty sądowej, którą przejmuje na rachunek Skarbu Państwa. Swe rozstrzygniecie Sąd Okręgowy oparł na następujących ustaleniach faktycznych i następujących ocenach prawnych: W ramach prowadzonej działalności gospodarczej powód zawarł z pozwanym w trybie przetargu nieograniczonego umowy, których przedmiot określono jako zakup i sukcesywna dostawa produktów leczniczych. Zgodnie z umową przedmioty świadczenia miały być dostarczane przez powoda dostawami częściowymi od pisemnego lub telefonicznego, potwierdzonego pisemnie, złożenia zamówienia przez upoważnionego pracownika apteki zamawiającego. Zapłata należności z tytułu wykonania umowy miała następować w formie przelewu na konto powoda za każdą dostawę częściową na podstawie odpowiednich faktur w terminach określonych w umowie W każdej umowie (§ (...)) strony uzgodniły, że wszelkie spory rozstrzygane będą w pierwszej kolejności w drodze negocjacji, a jeżeli porozumienie nie zostanie zawarte – przez sąd właściwy dla siedziby pozwanego. Powód dostarczył pozwanemu towar i wystawił odpowiednie faktury na sumę 179.905,54 zł. Osoba upoważniona przez pozwanego potwierdziła odbiór towaru pieczątką i podpisem na fakturach. Pozwany nie zapłacił za dostarczone towary, pomimo upływu umówionych terminów. Pismem z dnia 25 lutego 2015 r. pozwany został wezwany do zapłaty. Pomimo wezwania, do chwili zamknięcia rozprawy pozwany nie zaspokoił roszczenia ani w całości, ani w części. Skapitalizowane odsetki od należności objętych odpowiednimi fakturami wyliczone na dzień 9 kwietnia 2015 r. wyniosły 7.126,52 zł. W 2013 r. pozwany poniósł stratę finansową we własnej działalności w wysokości 3.925.793,70 zł, a w 2014 r. taką stratę w wysokości 3.581.993,83 zł. Sąd Okręgowy uznał, że powództwo jest uzasadnione i podlega ochronie przez zasądzenie dochodzonego roszczenia w całości. Nieusprawiedliwione byłoby rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty. W ustalonym stanie faktycznym, który nie był przedmiotem sporu, podstawą prawną rozstrzygnięcia są przepisy prawa cywilnego o zobowiązaniach umownych. Odpowiednie umowy były w istocie umowami sprzedaży (art. 535 i n. k.c.), a nie dostawy (art. 605 i n. k.c.), gdyż powód miał świadczyć towary, których nie był wytwórcą. Skutki niewykonania umów podlegają rygorom przewidzianym w art. 471 i n. k.c. w zw. z art. 487 i n. k.c. Umówionym świadczeniem wzajemnym pozwanego była zapłata uzgodnionej ceny w umówionych terminach. Pozwany nie wykonał tego zobowiązania. Wbrew zarzutom pozwanego, zapis odpowiednich umów o treści „wszelkie spory rozstrzygane będą w pierwszej kolejności w drodze negocjacji” (§ (...)), nie ma wpływu na wymagalność roszczenia w rozumieniu k.c., skoro zgodnie z art. 353 1 k.c. strony tak ukształtowały zobowiązanie, że świadczenie ceny miało następować w umówionych terminach (§ (...)) i nie zostało zastrzeżone warunkiem (art. 89 k.c.) podjęcia przez powoda negocjacji w razie wdania się w spór przez pozwanego. Przywołany przepis § (...) odpowiednich umów oczywiście nie jest też zapisem na sąd polubowny lub inną klauzulą o podobnych skutkach w rozumieniu k.p.c. W tym stanie, roszczenia powoda były oczywiście wymagalne przed datą wniesienia roszczenia, a pozwany oczywiście opóźniał się ze spełnieniem własnego świadczenia pieniężnego. Zgodnie z art. 481 § 1 k.c. powodowi należą się w takim wypadku umówione odsetki za opóźnienie także wówczas, gdy brak zapłaty w terminie został wywołany przez okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. Zgodnie z art. 482 § 1 k.c., od chwili wytoczenia powództwa powód miał prawo żądać również odsetek od odsetek, naliczonych do dnia wcześniejszego niż data złożenia pozwu. Pozwany nie kwestionował sposobu wyliczenia dochodzonych odsetek. Dlatego Sąd uwzględnił powództwo w całości i zasądził od pozwanego kwotę należności głównej (179.905,54 zł) z odsetkami ustawowymi od tej kwoty od dnia 10 kwietnia 2015 r. (od dnia 1 stycznia 2016 r. są to odsetki ustawowe za opóźnienie) do dnia zapłaty oraz kwotę skapitalizowanych odsetek ustawowych od należności głównej naliczonych od dat wymagalności poszczególnych roszczeń do dnia 9 kwietnia 2015 r. (7.126,52 zł) i dalsze odsetki ustawowe (od dnia 1 stycznia 2016 r. są to odsetki ustawowe za opóźnienie) od tych odsetek od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty. Uchylając się od zapłaty, a następnie wdając się w nieuzasadniony spór sądowy, pozwany już doprowadził do faktycznego odroczenia spełnienia świadczenia o dalsze półtora roku (licząc od dnia złożenia pozwu, tj. od dnia 30 kwietnia 2015 r. W tym czasie deklarował możliwość spełnienia świadczenia w 8 ratach miesięcznych lub 6 ratach płatnych co dwa miesiące. Następnie deklarował spłatę w dwóch ratach kwartalnych, przy czym druga z tych rat miała być płatna do dnia 1 października 2016 r. Wszystkie te terminy upłynęły bezskutecznie przed datą zamknięcia rozprawy. Pozwany w tym czasie nie zaspokoił roszczeń powoda choćby w niewielkiej części. W takim stanie, wnioskowane przez pozwanego rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty z dalszym przesunięciem terminów płatności do 2017 r. byłoby nieusprawiedliwione okolicznościami sprawy i prowadziłoby do dalszego nieuzasadnionego odmawiania powodowi możliwości zaspokojenia wymagalnego roszczenia. Przewidziana w art. 320 k.p.c. możliwość rozłożenia na raty zasądzonego świadczenia ma charakter wyjątkowy i może być zastosowana jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach, jako że stanowi istotną ingerencję Sądu w ułożoną przez same strony treść stosunku cywilnoprawnego. Uprzywilejowanie pozwanego na zasadzie art. 320 k.p.c. powinno być uwarunkowane rozważeniem przez Sąd wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności powinno uwzględniać uzasadniony interes powoda i nie może nastąpić z jego nieusprawiedliwionym pokrzywdzeniem. Dlatego Sąd nie zastosował art. 320 k.p.c. Zgodnie z art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 99 k.p.c. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda koszty procesu. Zdaniem Sądu Okręgowego nieusprawiedliwiony był wniosek pozwanego o odstąpienie od obciążania pozwanego obowiązkiem zwrócenia powodowi kosztów procesu na podstawie art. 102 k.p.c. Powód, który prawidłowo wykonał własne zobowiązanie, poniósł przecież wysokie i konieczne wydatki w długotrwałym procesie w celu dochodzenia roszczenia, którego wymagalności pozwany nie uznał także w toku postępowania. Okoliczności, na które powoływał się pozwany, nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla przerzucenia kosztów nieuzasadnionego sporu na przedsiębiorcę, który prawidłowo wykonał własne zobowiązanie. Stan majątkowy dłużnika może się zresztą w przyszłości poprawić, a dłużnik odpowiada za zobowiązania wywołane kosztami procesu również swoim majątkiem przyszłym. Sąd nie obciążył natomiast pozwanego kosztami sądowymi, w szczególności tą częścią opłatą od pozwu (3/4), której nie uiścił powód w związku ze skierowaniem sprawy do rozpoznania po skutecznym sprzeciwie od nakazu zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Pozwany jest zakładem pełniącym zadania z zakresu publicznej służby zdrowia i jego kondycja finansowa jest uwarunkowana polityką państwa oraz zasadami przekazywania pozwanemu środków publicznych na finansowanie tych zadań. W stanie, gdy niedostateczność tych środków utrudnia wykonywanie zobowiązań pozwanego i miałaby powodować po stronie pozwanego dodatkowe koszty sądowe, usprawiedliwione jest nieobciążanie nimi pozwanego na podstawie art. 113 § 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 102 k.p.c. Apelację od tego wyroku wniósł pozwany. Pozwany zaskarżył wyrok w zakresie pkt 1 i 2, zarzucając:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.