Sygn. akt X P 407/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 listopada 2018 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie: Przewodniczący: SSR Anna Garncarz Ławnicy: A. W., S. K. Protokolant: Małgorzata Weres po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2018 r. we W. sprawy z powództwa M. S. przeciwko (...) S.A. (...)we W., o przywrócenie dotychczasowych warunków pracy i płacy I. oddala powództwo; II. nie obciąża powoda kosztami zastępstwa procesowego na rzecz strony pozwanej. UZASADNIENIE Powód M. S. pozwem wniesionym w dniu 27 czerwca 2017 r. (data prezentaty biura podawczego, k. 3) skierowanym przeciwko stronie pozwanej (...) S.A. (...) domagał się uznania za bezskuteczne wręczonego mu w dniu 6 czerwca 2017 r. wypowiedzenia zmieniającego warunki umowy o pracę w części dotyczącej stanowiska i wynagrodzenia za pracę oraz zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego. Z uwagi na upływ terminu okresu wypowiedzenia na rozprawie w dniu 19 listopada 2018 r. pełnomocnik powoda wniósł o przywrócenie dotychczasowych warunków pracy i pracy. W treści uzasadnienia powód podał, że w dniu 6 czerwca 2017 r. otrzymał wypowiedzenie umowy o pracę zmieniające jego dotychczasowe warunki pracy i płacy, na mocy którego stracił funkcję naczelnika Działu Eksploatacji Lokomotyw we W. oraz prawo do dotychczasowego wynagrodzenia, które wynosi 5.925,84 zł miesięcznie, otrzymując w zamian propozycję zatrudnienia na stanowisku specjalisty w dziale eksploatacji lokomotyw we W. za wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości 3.090,00 zł. Jako przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie warunków pracy i płacy pracodawca wskazał nienależyty i nieskuteczny nadzór nad naczelnikiem sekcji eksploatacji lokomotyw w W. i maszynistów instruktorów odpowiedzialnych za pracę drużyn trakcyjnych w sekcji (...) – w 2015 r., co stanowi naruszenie § 9 ust. 2 Regulaminu Pracy oraz § 7 ust. 3 pkt 1, 2 i 9 i ust. 4 Regulaminu Organizacyjnego. W ocenie pracodawcy brak nadzoru powodował liczne przypadki wypełnienia w sposób nieprawidłowy przez maszynistów pojazdów trakcyjnych kart pracy (...) 514a, czego wynikiem były niezgodności pomiędzy zapisami rejestratorów prędkościomierzy znajdujących się w obsługiwanych przez maszynistów lokomotywach, a zapisami w kartach pracy sporządzanych przez maszynistów, co skutkowało nieprawidłowym rozliczeniem paliwa i wprowadzaniem do systemu WYKAZ danych niezgodnych z rzeczywistością. Dalej powód podał, że od momentu wręczenia wypowiedzenia został natychmiast odsunięty ze stanowiska naczelnika, chociaż w treści pisma z dnia 6 czerwca 2017 r. zapisano, że w okresie wypowiedzenia powierza mu się obowiązki specjalisty w dziale eksploatacji lokomotyw, a ten rozpocznie bieg dopiero od 1 lipca 2017 r. W ocenie powoda, wypowiedzenie jest bezzasadne i krzywdzi go jako pracownika z czterdziestoletnim kolejowym stażem, który przeszedł wszystkie szczeble awansu, zaczynając od pomocnika maszynisty, a w roku 1997 r. otrzymując stanowisko naczelnika działu eksploatacji lokomotyw. W tym miejscu powód zaznaczył, że przez lata wykonywał swoją pracę w sposób sumienny, za co otrzymywał pisemne podziękowania i nagrody pieniężne, natomiast strona pozwana na 4 lata przed emeryturą zamiast podziękować mu za wieloletnią pracę, wypowiada mu jej warunki. Kolejno powód podał, że obowiązek nadzoru nad instruktorami maszynistów został wprowadzony dopiero w dniu 1 sierpnia 2016 r., natomiast nigdy wcześniej nie leżał w zakresie jego obowiązków. Następnie powód wskazał, że przywołane w treści wypowiedzenia ogólne zapisy regulaminu pracy w żaden sposób nie wskazują jakich to konkretnie uchybień w pracy dopuścił się powód i na jakie straty finansowe naraził pracodawcę. Co więcej, postawione zarzuty są bezzasadne, bowiem żaden ze wskazanych przez stronę pozwaną przepisów nie został przez niego naruszony. Argumentując swoje stanowisko, powód podał, że stanowisko naczelnika działu lokomotyw, zgodnie ze strukturą organizacyjną podlega dyrektorowi zakładu, natomiast na przestrzeni kilku ostatnich lat na stanowisku tym następowały częste zmiany i dopiero ostatni dyrektor, który został powołany w 2015 r. uważa, że powód wykonuje swoje obowiązki nienależycie. Dalej powód powołując się na treść obowiązujących w zakładzie pracy regulacji, podniósł, że wszystkie czynności wyjaśniające co do pracy maszynistów prowadzone są przez naczelników sekcji, którzy są bezpośrednimi przełożonymi maszynistów, natomiast do niego trafiają wyłącznie miesięczne sprawozdania z czynności wykonanych przez naczelników poszczególnych sekcji. Kierowany przez niego dział sprawdza je pod względem formalnym, a ostatecznie zatwierdza je zastępca dyrektora ds. przewozowych. Co więcej, w ocenie powoda ilość kart pracy uniemożliwia kontrolę ich wszystkich - w 2015 r. było ich aż (...). Kolejno powód podał, że organizacja związkowa nie podzieliła postawionych my zarzutów i uznała, że wypowiedzenie jest nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca. Ponadto nikt inny nie poniósł konsekwencji za rzekome naruszenia, które miały miejsce w 2015 r. W odpowiedzi na pozew strona pozwana (...) S.A. (...)Spółki wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych (k. 149 – 151v). W treści uzasadnienia strona pozwana podniosła, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie bowiem przyczyny uzasadniające wypowiedzenie są rzeczywiste, zgodne ze stanem faktycznym oraz istotne w takim stopniu, że uzasadniałyby nawet rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem. Argumentując powyższe, strona pozwana podała, że przed dokonaniem wręczenia powodowi wypowiedzenia zostało przeprowadzone wewnętrzne postępowanie wyjaśniające, które wykazało zaniedbania powoda w zakresie sprawowania nadzoru nad podległym mu naczelnikiem sekcji Eksploatacji Lokomotyw w W. i maszynistami – instruktorami. W tym miejscu strona pozwana podkreśliła, że zgodnie z treścią Regulaminu Organizacyjnego do obowiązków powoda należał nadzór nad tymi podmiotami, wobec czego bez znaczenia jest fakt, iż w karcie charakterystyki stanowiska pracy obowiązek w zakresie nadzoru nad maszynistami – instruktorami nie został wyszczególniony. Z uwagi na to, strona pozwana podała, że powód nienależycie nadzorując podległych mu pracowników nie wyegzekwował od nich obowiązków kontroli maszynistów, co przyczyniło się do wystąpienia wielu przypadków niezgodności zapisów kart pracy wypełnianych przez maszynistów. Co więcej, w stosunku do maszynistów – instruktorów bezpośrednio odpowiedzialnych za powstałe uchybienia zostały wyciągnięte konsekwencje służbowe. Dalej strona pozwana podkreśliła, że opisane w sprawozdaniu przypadki nieprawidłowości w kartach pracy stanowią jedynie nieznaczną część procederu niezgodnego z rzeczywistością wypełniania kart pracy przez maszynistów, który to został ujawniony przez stronę pozwaną w związku z postępowaniem karnym wszczętym przez Prokuraturę Rejonową w Wałbrzychu, sygn. akt PR1Ds.598.2016.D, które doprowadziło do postawienia zarzutów, m.in. kradzieży paliwa z lokomotyw oraz poświadczenia nieprawdy w kartach pracy. Po wszczęciu postępowania karnego pracownicy pozwanego na wniosek prokuratury dokonali analizy około 300 kart pracy i porównali je z zapisami rejestratorów prędkościomierzy stwierdzając liczne niezgodności mające wpływ na prawidłowość rozliczenia zużycia paliwa z lokomotyw. Następnie strona pozwana wskazała, że dowody przestawione przez powoda w postaci ,,protokołów komisji paliwowej”, wbrew temu co sugeruje powód, mogą jedynie potwierdzać i wzmacniać argumentację strony pozwanej, gdyż świadczą o tym, że uczestnicy komisji, w tym powód, w ogóle nie dostrzegali potrzeby podejmowania działań służących kontroli prawidłowości zużycia paliwa trakcyjnego poprzez porównywanie zapisów w kartach pracy z zapisami rejestratorów prędkościomierzy lokomotyw, a jedynie usprawiedliwiali ponadnormatywne zużycie paliwa, a nie szukanie jego faktycznych przyczyn. Nadto zupełnie bezpodstawne jest twierdzenie powoda, że ,,instruktorzy swoje obowiązki wykonywali poprawnie, zgodnie z instrukcją Ct-7.” Kolejno strona pozwana podniosła, że wielokrotnie przed dokonaniem wypowiedzenia próbowała nakłonić powoda do polubownego rozwiązania sporu, w taki sposób, że proponowała powodowi zmianę stanowiska pracy za porozumieniem stron i zatrudnienie go na stanowisku inspektora z zachowaniem dotychczasowego wynagrodzenia, przy czym stanowisko to byłoby samodzielne, zgodne z kwalifikacjami powoda, lecz niezwiązane z nadzorem nad pracownikami (co dla pracodawcy ma kluczowe znaczenie). Powód jednak takiej propozycji nie przyjął. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: Strona pozwana na podstawie wpisu do rejestr przedsiębiorców prowadzi działalność gospodarczą w zakresie której zajmuje się m.in. transportem kolejowym. Dowód: - wydruk z KRS, k. 190 – 201, Powód jest zatrudniony u strony pozwanej od dnia 21 września 1977r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy. Dowód: - umowa o pracę na czas nieokreślony z dnia 21.09.1977 r., w aktach osobowych powoda, Od 1997 r. powód świadczył pracę na stanowisku Naczelnika Działu Eksploatacji Lokomotyw. Zgodnie z zakresem obowiązków z dnia 02 lutego 2015 r. do obowiązków powoda należało m.in. - kierownictwo i realizacja zadań wynikających z zakresu działania Działu Eksploatacji Lokomotyw określonego w Regulaminie Organizacyjnym strony pozwanej, a w szczególności: 1) nadzór i organizacja pracy podległych komórek w zakresie właściwej realizacji zadań dot. eksploatacji taboru trakcyjnego, 2) planowanie, organizowania oraz rozdział zadań na poszczególne sekcje, 3) przemieszczenia taboru trakcyjnego pomiędzy sekcjami w zależności od potrzeb eksploatacyjnych, 4) prowadzenie ewidencji pojazdów trakcyjnych, 5) współpraca w konstruowaniu rozkładów jazdy pociągów, 6) uzgadnianie zmian w organizacji ruchu towarowego, tj. zamknięcia torowe, odwołania pociągów, itp. 7) przyjmowanie i realizowanie zamówień na obsługę trakcyjną w zakresie posiadanych kompetencji z zachowaniem warunków wynikających z zawartych umów, 8) składnie wniosków o przyznawanie tras w ramach indywidualnego rozkładu jazdy, 9) ocena realizacji zadań wynikających z ,,Programu bezpieczeństwa ruchu pociągów i pracy manewrowej”, 10) opracowanie programów i podejmowanie działań dla bezpieczeństwa ruchu pociągów oraz sprawozdawczości w tym zakresie, 11) prowadzenie ewidencji wypadków pociągowych i manewrowych, 12) prowadzenie analizy wykorzystywania pojazdów trakcyjnych, 13) bieżące analizowanie wskaźników i mierników ekonomicznego wykorzystania pojazdów i drużyn związanych z realizacją zadań przewozowych, 14) prowadzenie analizy pracy wykorzystania czasu pracy drużyn trakcyjnych, 15) prowadzenie analizy pracy wykonywanej przez pojazdy trakcyjne, 16) prowadzenie analizy regularności biegu pociągów, 17) prowadzenie analizy zużycia paliwa, 18) nadzór nad gospodarką paliwową, 19) nadzór nad stosowaniem wytycznych dotyczących uruchomiania pociągów towarowych, składania rezygnacji z przydzielonych tras oraz zamawiania tras katalogowych i indywidualnych rozkładów jazdy zgodnie z obowiązującymi przepisami, 20) ustalenie ilości, rozdzielnika i sporządzenie zamówień wydawnictw służbowych: rozkładów jazdy, przepisów i instrukcji oraz rozsyłanie do poszczególnych sekcji wprowadzonych zmian i uzupełnień, 21) nadzór nad wykonywanie czynności w zakresie spraw będących przedmiotem ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzonej działalności i posiadanego mienia (...) S.A., 22) realizacja Procedur SMS P/01, P/05, P/06, P/08, P/10, P/15, P/17, P/18, 23) realizacja Polityki Zarządzania Ryzykiem w (...) S.A., 24) współpraca z komórkami organizacyjnymi zakładu oraz właściwymi merytorycznie komórkami Centrali (...) S.A., 25) wykonywanie innych obowiązków nie wymienionych w karcie charakterystyki stanowiska, a wynikających z obowiązujących przepisów i instrukcji służbowych, związanych z zajmowanym stanowiskiem, w tym zleconych przez zwierzchnika służbowego. Zakres obowiązków powoda uległ częściowej zmianie z dniem 01 sierpnia 2016 r. Wówczas do obowiązków powoda dodano m.in. nadzór nad czynnościami wykonywanymi przez maszynistów instruktorów. Dowód: - karta charakterystyki stanowiska pracy z 02.02.2015 r., k. 12, - karta charakterystyki stanowiska pracy z 01.08.2016 r., k. 11, Zgodnie ze strukturą organizacyjną powodowi jako Naczelnikowi D. Eksploatacji Lokomotyw bezpośrednio podlegali: 1) pracownicy jego działu w ilości 8 osób, 2) maszyniści - instruktorzy w ilości 13 osób plus 1 koordynator, 3) trzy sekcje – W. – B., W., L. oraz gniazdo drużyn trakcyjnych w K. i W., które łącznie liczyły 519 maszynistów i 44 pracowników administracyjnych. Zgodnie z podziałem obowiązków każdą wyodrębnioną sekcją kieruje jej naczelnik, tzw. Naczelnik Sekcji Eksploatacji Lokomotyw, natomiast maszyniści podlegają bezpośrednio Naczelnikom Sekcji. Do obowiązków zastępcy Naczelnika Sekcji należy: - sprawdzanie i wprowadzanie do systemu informatycznego WYKAZ danych z kart pracy miejscowych drużyn trakcyjnych, - prowadzenie ewidencji zużycia paliwa trakcyjnego na lokomotywach spalinowych oraz analizowanie i monitorowanie racjonalnego zużycia paliwa, - nadzór nad wprowadzeniem do systemu WYKAZ danych z kart pracy drużyn trakcyjnych, - nadzór nad kontrolą taśm prędkościomierzy i kart pamięci prędkościomierzy elektronicznych. Dowód: - przesłuchanie powoda, k. 284 – 285, - przesłuchanie w charakterze strony pozwanej J. K., k. 285, Do obowiązków maszynistów-instruktorów należał m.in. nadzór nad zgodnością zapisów w kartach pracy, książkach pojazdu z napędem z parametrami zarejestrowanymi przez prędkościomierze. Bezpośrednim przełożonym maszynisty – instruktora jest Naczelnik Działu Eksploatacji Lokomotyw. W zakresie nadzoru nad pracą drużyn trakcyjnych maszynista - instruktor powinien współpracować z Naczelnikami Sekcji Eksploatacji Lokomotyw - § 2 ust. 2 instrukcji dla maszynisty- instruktora Ct-7. Dowód: - instrukcja dla maszynisty- instruktora Ct-7, k. 160 – 169, - zeznania świadka P. B., k. 274, - zeznania świadka I. K., k. 282 -282, - przesłuchanie powoda, k. 284 – 285, Zgodnie z wytycznymi w zakresie weryfikacji zgodności danych zarejestrowanych poprzez drużyny trakcyjne w kartach pracy (...) 514 z danymi zapisanymi przez prędkościomierze lub rejestratory (...) z dnia 19 grudnia 2014 r. za nadzór nad realizacją kontroli kart pracy w sekcjach o której mowa w pkt 2, odpowiedzialność ponosi Naczelnik Działu Eksploatacji, który winien cyklicznie comiesięcznie do 10 dnia miesiąca następującego po okresie sprawozdawczym przesyłać do Wydziału Eksploatacji Lokomotyw określone informacje – pkt 3. W pkt 2 ustalono z kolei, że w karcie charakterystyki stanowiska pracy pracownika sekcji eksploatacji lokomotyw (naczelnik lub wyznaczony inny pracownik) należy wprowadzić zapis zgodnie z którym dokonywanie weryfikacji zgodności czasów pracy lokomotyw z zapisami kart pracy maszynistów (...)514 w liczbie co najmniej 50 sztuk w miesiącu. W pkt 4 ustalono, że począwszy od stycznia 2015 r. należy przeprowadzać weryfikację co najmniej 50 kart w każdej sekcji. Wydział Eksploatacji Lokomotyw będzie dokonywał weryfikacji danych zarejestrowanych w systemie SAP-HR z danymi zarejestrowanymi przez urządzenia (...) (taśmy prędkościomierzy) losowo wybranych kart pracy – pkt 5. Rażące nieprawidłowości zarejestrowanych danych winny kończyć się wdrożeniem postepowania wyjaśniającego oraz objęciem monitoringiem wszystkich kart pracy maszynisty przez okres co najmniej dwóch kolejnych miesięcy. Dowód: - pismo z dnia 19.12.2014 r., k. 217, - przesłuchanie powoda, k. 284 – 285, Podstawową dokumentację pracy maszynistów stanowi karta pracy drużyny trakcyjnej i pojazdów (...)514. Zgodnie z zasadami obowiązującymi u strony pozwanej analiza zużycia paliwa trakcyjnego odbywała się za pomocą kontroli porównawczych kart pracy i rejestratorów prędkościomierzy. Kontrola kart pracy dokonywana była w sposób wybiórczy, co do około 50 kart pracy. Nie było fizycznej możliwości żeby sprawdzić wszystkie karty pracy maszynistów, gdyż miesięcznie było ich około 3 – 4 tysięcy. Strona pozwana kładła duży nacisk na nadzór nad gospodarką paliwową. W dziele zarządzanym przez powoda, tj. w Dziale Eksploatacji Lokomotyw było utworze stanowisko ds. gospodarki paliwowej, które zajmował M. B.. Z powodu ilości nałożonych obowiązków M. B. miał utrudnione zadanie sprawowania należytego nadzoru nad gospodarką paliwową z uwagi na zbyt szeroki zakres obowiązków. Ponadto szczególnym instrumentem nadzoru nad gospodarką paliwową była Komisja Paliwowa, w której zasiadali przedstawiciele wszystkich komórek organizacyjnych odpowiedzialnych za właściwe rozliczenie paliw, w tym m.in. powód. Celem szczegółowej analizy faktycznego zużycia paliwa Komisja Paliwowo zbierała się każdego miesiąca. Podczas obrad dokonywano porównania rzeczywistego zużycia paliwa ze zużyciem normowanym. Z posiedzeń Komisji Paliwowej sporządzany był protokół. W/w Komisja Paliwowa regularnie zbierała się również w 2015 r. W trakcie posiedzeń regularnie ustalano ponadnormatywne zużycie paliwa przez maszynistów m.in. z W., jednakże tę okoliczność wiązano z rodzajem wykonywanej pracy, w tym m.in. niskim brutto pociągów, niewłaściwym doborem serii pojazdów trakcyjnych kierowanych do wykonywanej pracy, nie wygaszaniem silników lokomotyw na postoju oraz częstymi jazdami luzem lokomotyw. Z kolei różnicę pomiędzy zapisami w ewidencji eksploatacyjnej z systemu SAP –GM a ewidencją argumentowano błędami pracowników. W wyniku tych kontroli zalecono m.in.: - szczegółowe sprawdzenie lokomotyw pod względem zabezpieczenia układów paliwowych oraz stanu technicznego lokomotyw, - zobowiązanie maszynistów-instruktorów do przygotowania opinii oceniającej pracę w oparciu o wykonywane dotychczas jazdy kontrolne, - wyznaczenie przez Naczelników Sekcji Eksploatacji Lokomotyw w podległych im jednostkach jednego pracownika, który będzie odpowiedzialny za stałe kontrole tankowania lokomotyw do maksymalnego poziomu. Ponadto z uwagi ustalone ponadnormatywne zużycie paliwa przez maszynistów w W. zalecano szczególny nadzór nad pracownikami drużyn trakcyjnych, w postaci analiz, jazd kontrolnych , dodatkowych wyjaśnień – k. 101. W tym celu przeprowadzano jazdy kontrolne z maszynistami, którzy mieli najwyższe zużycie paliwa. W trakcie tych jazdy nie stwierdzano nieprawidłowości w postępowaniu maszynisty. Dowód: - protokoły z posiedzeń Komisji Paliwowej z 2015 r., k. 13 – 136, - zeznania świadka P. B., k. 274, - zeznania świadka A. G., k. 274v, - zeznania świadka E. L., k. 275, - zeznania świadka S. N., k. 275, - zeznania świadka J. P., k. 275, - zeznania świadka H. S., k. 275v, - zeznania świadka I. K., k. 282 -282, - przesłuchanie powoda, k. 284 – 285, W październiku 2015 r. w strony pozwanej został przeprowadzony audyt podczas którego stwierdzono:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.