Sygn. akt V ACa 651/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2018 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie V Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Marzena Miąskiewicz (spr.) Sędziowie: SA Bernard Chazan SO del. Eliza Nowicka - Skowrońska Protokolant: Aleksandra Napiórkowska po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2018 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa N. T. przeciwko (...) spółce akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 17 lutego 2017 r., sygn. akt II C 686/16 I. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym częściowo w ten sposób, że zasądza od (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz N. T. kwotę 1000 (jeden tysiąc) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 27 października 2016 r. do dnia zapłaty oraz uchyla punkt drugi; II. oddala apelację w pozostałym zakresie. Eliza Nowicka – Skowrońska Marzena Miąskiewicz Bernard Chazan Sygn. akt V ACa 651/17 UZASADNIENIE N. T. wniósł o zobowiązanie (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. do usunięcia naruszającego jego dobra osobiste wpisu w bazie danych Biura (...) S.A w W., jak również zasądzenia na swoją rzecz kwoty 1.000 złotych, tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Uzasadniając powództwo wskazał, że w bazie danych Biura (...) umieszczono informację o jego niespłaconych zobowiązaniach wobec pozwanego, która była widoczna przez rok. Na skutek działań pozwanego zostały naruszone jego dobra osobiste, to jest godność, cześć, dobre imię, pozycja zawodowa oraz prestiż i poniósł on szkodę niemajątkową, polegającą na podważeniu jego wiarygodności jak również w postaci upokarzającego wykazywania przed instytucjami finansowymi, że jest wypłacalny i godny zaufania. W toku procesu powód cofnął pozew w części dotyczącej zobowiązania pozwanego do usunięcia wpisu w bazie danych Biura (...) S.A., wskazując, iż wpis został już przez pozwaną usunięty, co skutkowało umorzeniem przez Sąd Okręgowy postępowania w tym zakresie. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu, wskazując, iż jego działania wobec powoda nie były bezprawne, gdyż przekazując wniosek o wpis danych powoda do rejestru prowadzonego przez (...) postępował w ramach obowiązującego prawa - zgodnie z przepisami ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych, a przed dokonaniem wpisu wysłano do powoda ostateczne wezwanie do zapłaty, zawierające ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do Biura (...). Pozwany zarzucił, iż powód nie wykazał konkretnie jakie dobro osobiste zostało naruszone i jakie były tego przejawy. Odnosząc się natomiast to odmowy przyznania powodowi kredytu przez bank pozwany wyjaśnił, że w piśmie banku brak jest jakichkolwiek twierdzeń, wskazujących na ocenę powoda jako osoby nierzetelnej, a powód nie wykazał poniesienia i wysokości szkody niemajątkowej. Wyrokiem z dnia 17 lutego 2017 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 137 zł tytułem kosztów procesu. Powyższy wyrok wydano w oparciu o następujące ustalenia i rozważania: (...) spółka akcyjna w W. wniósł przeciwko N. T. pozew w postępowaniu elektronicznym, na skutek czego wydano nakaz zapłaty w sprawie o sygnaturze VI Nc-e 481021/13 uwzględniający roszczenia w całości. Nakaz zapłaty uprawomocnił się i wszczęto postępowanie egzekucyjne w wyniku którego komornik wyegzekwował od powoda łącznie kwotę 1.367,22 złotych. Wobec podniesionego przez powoda zarzutu braku skutecznego doręczenia mu nakazu zapłaty oraz wniesienia sprzeciwu Sąd Rejonowy Lublin - Zachód w Lublinie wydał postanowienie o skutecznym wniesieniu sprzeciwu i utracie mocy nakazu zapłaty w całości i przekazał sprawę do rozpoznania sądowi właściwości ogólnej. Po przekazaniu sprawy do Sądu Rejonowego dla Warszawy Żoliborza, która w Sądzie tym zawisła pod sygn. akt. II C 667/15 pozwanego wezwano do złożenia odpisu pozwu, pełnomocnictwa oraz odpisu z KRS. W związku z niezłożeniem żądanych przez ten Sąd dokumentów w zakreślonym terminie postępowanie prawomocnie umorzono. Pismem z dnia 23 marca 2015 roku pozwany poinformował powoda, iż po ponownej analizie sprawy podjął decyzję o zamknięciu postępowania w sprawie, prosząc jednocześnie o wskazanie jego rachunku, celem zwrotu pobranych przez komornika należności. Następnie pozwany zwrócił powodowi kwota wyegzekwowaną od niego kwotę dwoma przelewami: w dniu 17 kwietnia 2015 roku w kwocie 491,22 złotych oraz w dniu 1 maja 2015 roku w kwocie 876.00 złotych . W dniu 10 czerwca 2016 roku został wygenerowany raport z rejestru zapytań Biura (...), (...) S.A, z którego to wynika, iż powód posiada jedną negatywną informację dotyczącą zaległości w kwocie 876 złotych na rzecz pozwanego. W rubryce zobowiązania/tytuł prawny widniał wpis umowa ubezpieczenia. Określono również, że zobowiązanie nie było kwestionowane. Wpis danych powoda do (...) na wniosek pozwanego nastąpił w dniu 18 maja 2015 roku. Usunięcie wpisu z (...) na wniosek pozwanego nastąpiło w dniu 13 lipca 2016 roku. W chwili obecnej wpis w (...) nie widnieje. Powód ubiegał się o przyznanie mu karty kredytowej w Banku (...) S.A.. w W., jednak pismem z dnia 13 czerwca 2016 roku Bank poinformował go, iż nie mógł rozpatrzeć pozytywnie wniosku, a to z uwagi na informację o zaległościach przedstawionych w bazie danych Biura (...) S.A z siedzibą w W.. Sąd I instancji ocenił powództwo jako niezasadne . Powołując się na art. 24 § 1 k.c. w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że odpowiedzialność za naruszenie dobra osobistego uzależniona jest od trzech przesłanek, które muszą być spełnione łącznie, a są nimi: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie oraz bezprawności działania. Ciężar udowodnienia pierwszej i drugiej przesłanki obciąża pokrzywdzonego, a trzecia objęta jest wzruszalnym domniemaniem prawnym. Jeżeli zatem zostanie wykazane naruszenie dobra osobistego, sprawcę naruszenia może uwolnić od odpowiedzialności tylko dowód braku bezprawności. Bezprawność jest zaś wyłączona, gdy działanie zostało podjęte w ramach istniejącego porządku prawnego oraz zgodnie z zasadami współżycia społecznego. Zdaniem Sądu Okręgowego powód wykazał częściowo tylko pierwszą z przesłanek, tj. istnienie dobra osobistego w postaci godności i czci, które podlegają ochronie przewidzianej art. 24 k.c. Trzecie ze wskazanych przez powoda dóbr osobistych - „dobre imię” jest zaś tożsame z dobrem osobistym w postaci czci rozumianej jako cześć zewnętrzna. Pozostałe wskazane przez powoda dobra osobiste tj. prestiż i pozycja zawodowa, nie stanowią w istocie dóbr osobistych podlegających ochronie z mocy powołanego art. 24 k.c. Sąd I instancji uznał, że opublikowanie informacji w bazie Biura (...) nastąpiło zgodnie z przepisami ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 roku o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. 2010, nr 81, poz. 530). W dacie złożenia wniosku o dokonanie wpisu, pozwany dysponował bowiem tytułem wykonawczym wystawionym przeciwko powodowi, co spełniało wymogi wskazane w art. 16 ust. 1 powołanej ustawy. W toku dalszego postępowania sądowego, tytuł wykonawczy upadł, a wskazane postępowanie umorzono, o czym pozwany powziął informację w dniu 21 października 2015 roku, kiedy to doręczono mu odpis postanowienia w tym przedmiocie. W tej sytuacji pozwany jak wierzyciel, winien wystąpić do Biura (...) o usunięcie wpisu, gdyż odpadła podstawa jego dokonania. Sąd Okręgowy dostrzegł też, że już 24 marca 2015 roku pozwany poinformował powoda o „pozytywnym załatwieniu sprawy” i zadeklarował zwrot wyegzekwowanych przez komornika „należności”. Skoro zatem pozwany nie rościł już pretensji z tytułu przedmiotowej wierzytelności, to winien wystąpić o zaktualizowanie wpisu w Biurze (...), gdyż pozostawał on w sprzeczności ze stanem faktycznym. Zaniechanie pozwanego zakwalifikować należy jako działanie bezprawne. W ocenie Sądu I instancji okoliczność, że przedmiotowy wpis był opublikowany w okresie, w którym pozwany nie zgłaszał już roszczeń w stosunku do powoda, a następnie zakończyło się postępowanie sądowe co do zapłaty tejże wierzytelności, nie skutkowało naruszeniem dóbr osobistych powoda. Spośród sytuacji wskazanych w pozwie, które miały być efektem dalszej publikacji wpisu (podważenie wiarygodności i renomy powoda, upokarzające wykazywanie przed kontrahentami, że powód jest wypłacalny i godny zaufania, ograniczenie dostępu do usług kredytowych, naruszenie pozycji zawodowej i prestiżu powoda), jedynie kwestia odmowy przyznania karty kredytowej przez jeden z banków została wykazana, poprzez przedstawienia kopii pisma, która nie została zakwestionowana przez pozwanego. Pozostałe powołane przez powoda okoliczności, zdaniem Sądu Okręgowego, nie zostały w żadnym stopniu udowodnione, a strona powodowa ograniczyła się jedynie do ich powołania, nawet bez przedstawienia obszerniejszych twierdzeń pozwu, konkretyzujących te zdarzenia. Sąd I instancji doszedł do przekonania, że sama okoliczność, iż bank odmówił przyznania karty kredytowej nie przesądza o naruszeniu dobra osobistego powoda w postaci czci rozumianej jako dobre imię. Z pisma banku wynika, że dokonał on oceny wiarygodności finansowej powoda i opierając się na wpisie w Biurze (...), wniosek powoda załatwił negatywnie. Powód podnosił przy tym, że doszło do ograniczenia mu dostępu do usług kredytowych. Jednakże Sąd Okręgowy uznał, że zdolność kredytowa nie jest dobrem chronionym w trybie art. 23 i art. 24 k.c. Polega ona bowiem na faktycznej możliwości zaciągania kredytów lub pożyczek w instytucjach bankowych z uwagi na ich zaufanie co do spłaty kredytu lub pożyczki w umówionym terminie. sąd Okręgowy powołał się na pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 11 lutego 2003 r. sygn. I CKN 6/01, zgodnie z którym charakter utraty zdolności kredytowej nie stanowi szkody w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. Nie jest zdolność kredytowa ani zespołem składników rzeczowych, ani prawem - jest cechą kredytobiorcy nadaną przez bank po dokonaniu oceny według różnych kryteriów niedających się zobiektywizować. Jako taka nie ma obiektywnej wartości ekonomicznej. W konkretnej sytuacji daje się wyrazić w pieniądzu (po dokonaniu pewnego skrótu myślowego) wartością przyznanego kredytu, natomiast zanim przyznanie kredytu nastąpi, poddaje się wartościowaniu tylko według stopnia prawdopodobieństwa podjęcia przez bank pozytywnej decyzji. Zdolność kredytowa nie istnieje jako stan obiektywny, ani hipotetyczny, wobec czego nie można jej przewidzieć ani in plus, ani in minus, ani też utożsamiać z jakimś stanem faktycznym. Nie istnieje również normatywne pojęcie utraty zdolności kredytowej. W każdym razie tak rozumiana utrata zdolności kredytowej nie stanowi szkody w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. Prawdopodobieństwo nieuzyskania kredytu może oddziaływać na ocenę kondycji finansowej przedsiębiorcy i jego wiarygodność w stosunkach z partnerami gospodarczymi, w związku z czym może prowadzić do powstania szkody w postaci nieuzyskanego kredytu lub nieosiągnięcia zysku na skutek ograniczenia lub zaniechania działalności gospodarczej, ale samo w sobie szkodą nie jest. Nie poddaje się wycenie w pieniądzu i nie stanowi uszczerbku w majątku. Przychody na koncie lub ich brak niewątpliwie wpływają na ocenę istnienia zdolności kredytowej przedsiębiorcy, ale nie wyrażają jej równowartości. Przedstawiony pogląd Sąd Najwyższego Sąd Okręgowy w pełni podzielił i w oparciu o niego uznał, iż dobra osobiste powoda w postaci godności i czci nie zostały przez pozwanego naruszone. Zdaniem Sądu I instancji już z samych twierdzeń pozwu nie wynika, by doszło do naruszenia godności powoda, gdyż powód nie powoływał się by na skutek działania pozwanego ucierpiało jego wyobrażenie o własnej wartości. Odnośnie zaś dobra osobistego w postaci czci, to wskazać należy, iż decyzja banku o odmowie wydania karty kredytowej nie może być kwalifikowana jako skutek naruszenia dobra osobistego. Informacja opublikowana we wskazanej powyżej bazie danych niewątpliwie wpłynęła na ocenę zdolności kredytowej powoda, natomiast nie skutkowała naruszeniem czci tj. dobrego imienia, opinii jaką inni mają o powodzie. Sama zaś zdolność kredytowa, jak wyżej wyjaśniono, nie jest stanem podlegającym ochronie prawnej. Sąd Okręgowy uznał też, że powód nie wykazał, by na skutek działania pozwanego doznał krzywdy podlegającej rekompensacie w oparciu o art. 448 k.c. Powód nie przedstawił żadnych okoliczności faktycznych, z których wynikałoby, iż poniósł krzywdę na skutek działania pozwanego. Krzywda to fizyczne dolegliwości i psychiczne cierpienia. Żadne ze stwierdzeń zaprezentowanych w pozwie nie spełnia kryteriów krzywdy, rozumianej jako szkoda niemajątkowa. Powodowi odmówiono przyznania karty kredytowej w czasie na ponad miesiąc przed usunięciem przedmiotowego wpisu, a zatem powód w stosunkowo niewielkim okresie czasu mógł ponowić wniosek o wydanie karty kredytowej, wskazując na brak wpisu w bazie danych Biura (...). Nie może stanowić podstawy zasądzenia zadośćuczynienia argumentacja, że przepisy powołanej ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych, przewiduje karę grzywnę w przypadku nie zażądania przez wierzyciela aktualizacji informacji od biura (art. 47 ustawy). Beneficjentem wskazanej grzywny nie jest bowiem dłużnik, którego dotyczy udostępniony wpis. Od wyroku Sądu Okręgowego apelację wniósł powód, zaskarżając go w całości i zarzucając:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.