Sygn. akt VII U 2255/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2018 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR del. Ewa Dawidowska-Myszka Protokolant: stażysta Alicja Kosmela po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2018 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy J. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G. o prawo do przyznania rekompensaty na skutek odwołania J. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. z dnia 8 maja 2018 r. nr (...)- (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje J. G. prawo do rekompensaty Sygn. akt VII U 2255/18 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 08 maja 2018 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił wnioskodawcy J. G. prawa do przyznania rekompensaty. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ powołał się na treść art. 24 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz art. 23 ustawy o emeryturach pomostowych wskazując, że ubezpieczony nie udowodnił 15 lat pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Organ wskazał na rozbieżności co do nazwy stanowiska w świadectwie pracy z 29 marca 1984 r. i legitymacji ubezpieczeniowej, z których wynika, że był zatrudniony jako traktorzysta, natomiast z kart wynagrodzeń wynika, że pracował jako kierowca, co uniemożliwia ustalenie czy i w jakich okresach wykonywał pracę w warunkach szczególnych. Ponadto, organ wskazał, że stanowisko kierowcy nie zostało wymienione w Rozporządzeniu Rady Ministrów z 07 lutego 1983 r., a praca traktorzysty (kierowcy ciągnika) wykonywana w rolnictwie nie jest pracą w szczególnych warunkach ze względu na brak czynników mających negatywny wpływ na zdrowie. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. G. wnosząc o zmianę decyzji i przyznanie mu prawa do rekompensaty, wskazując, iż w okresie objętym sporem pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku kierowcy ciągnika, jak wskazano w świadectwie pracy i legitymacji ubezpieczeniowej. Odnosząc się do argumentów pozwanego ubezpieczony wskazał, że w kartach wynagrodzeń nie sprecyzowano, jakim pojazdem jeździł, co jednak nie wyklucza, że był kierowcą ciągnika. Nadto, wnioskodawca podkreślił, że w Rozporządzeniu w Dziale VII – prace w transporcie i łączności – pod poz. 3, oprócz pracy kierowcy ciągników wymieniona jest także praca kierowców kombajnów, które to urządzenia nie służą do transportu, gdyż są maszynami rolniczym służącymi wyłącznie do prac polowych. Ciągniki także głównie wykorzystywane były w rolnictwie, jednak jego praca w warunkach polowych jest tak samo uciążliwa, jak praca kierowcy kombajnu. Ubezpieczony podkreślił również, iż jego praca poza pracami polowymi była taka sama jak kierowców ciągników zatrudnionych w innych branżach. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu organ podtrzymał argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji, przede wszystkim podkreślając, iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem praca traktorzysty (kierowcy ciągnika) w trakcie prac polowych nie jest pracą w warunkach szczególnych. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: J. G. urodził się w dniu (...) W dniu 07 marca 2018 r. wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie mu prawa do emerytury. Decyzją z dnia 29 marca 2018 roku organ rentowy przyznał wnioskodawcy emeryturę do dnia 18 marca 2018 r. tj. od dnia osiągnięcia wieku 65 lat. W dniu 23 kwietnia 2018 r. ubezpieczony wystąpił o rekompensatę poprzez przyznanie dodatku do emerytury za pracę w warunkach szczególnych wskazując, że pracował stale w pełnym wymiarze czasu pracy w Spółdzielni (...) w W. od 10 grudnia 1971 r. do 31 marca 1984 r. i w Spółdzielczym (...) w W. od 01 kwietnia 1984 r. do 31 grudnia 1992 r. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 08 maja 2018 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił wnioskodawcy J. G. prawa do przyznania rekompensaty. okoliczności bezsporne, nadto: wniosek k. 1-3 akt emerytalnych, decyzja z 29.03.2018 r. k. 28 akt emerytalnych, wniosek z 19.04.2018 r. – nienumerowane karty akt emerytalnych, decyzja z 08.05.2018 r. k. 6 akt kapitałowych W okresie od 10 grudnia 1971 r. do 31 marca 1984 r. ubezpieczony był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w Spółdzielni (...)z/s w W.. Początkowo ubezpieczony pracował w Zakładzie Usług (...), a od 15 grudnia 1977 r. przeszedł do Zespołu (...) w W.. Początkowo ubezpieczony został zatrudniony w charakterze pracownika fizycznego ekipy do prac transportowych płodów rolnych oraz materiałów technicznych i innych jak również do polowych tj. transportu i ładownia obornika, omłoty, konserwacja sprzętu rolniczego, zbieranie kamieni, zbieranie ziemniaków i innych prac wykonywanych w rolnictwie. Wówczas ubezpieczony nie wykonywał pracy traktorzysty z uwagi na brak uprawnień. Prawo jazdy ubezpieczony uzyskał w dniu 17 lipca 1972 r. i od tego czasu stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał obowiązki traktorzysty. Ubezpieczony w okresie od 29 października 1974 r. do 20 grudnia 1975 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową, a następnie powrócił na to samo stanowisko pracy tj. stanowisko traktorzysty. Spółdzielnia (...) miała szeroki zakres działalności. Zajmowała się pracami w polu, wożeniem zboża i drzewa z lasu i świadczyła usługi transportowe. Kółko nie posiadało własnych upraw ani własnych hodowli zwierząt, lecz świadczyło usługi dla rolnictwa. Ubezpieczony pracował od poniedziałku do soboty, czasem nawet w niedziele. Jeździł najpierw mniejszym ciągnikiem URSUS 28, potem większym URSUS 330, zawsze z jedną przyczepą. Ubezpieczony zimą zajmował się wożeniem wiązek z lasu i dowożeniem ich do zakładu produkującego płyty pilśniowe w C.. W tym celu ubezpieczony brał ciągnik, przyczepę i jeszcze jednego pracownika, który zajmował się załadunkiem. Ubezpieczony drogami polnymi i szosą dojeżdżał do lasu, który znajdował się odległości ok. 5-10 km od W., czekał na załadunek drewna (tym zajmowała się inny pracownik, ubezpieczony ewentualnie mu pomagał), po czym drewno było dowożone ok. 40 km i rozładowywane w C.. Droga do C. zajmowała ok. 2 godzin, a w ciągu dnia ubezpieczony wykonywał dwa takie transporty. W okresie wiosennym, letnim i jesiennym wykonywał usługi dla rolników - koszenie trawy, siewy, zwózkę siana i słomy z pola. Ubezpieczony przychodził do pracy podpisał kartę obecności, brał ciągnik i maszynę, jaka w danym dniu była potrzebna, a następnie jechał na pole do rolnika. P., na których wykonywał pracę znajdowały się w różnej odległości od siedziby pracodawcy. Jeździł do R., W., K., O.. Do tych miejscowości ubezpieczony jeździł drogami polnymi lub szosą. Czas pracy na danym polu uzależniony był od rodzaju pracy, zdarzało się jednak, że w ciągu jednego dnia pracy ubezpieczony wykonywał prace na polach kilku rolników, co wiązało się z koniecznością przemieszczania się. Gdy ubezpieczony był wynajęty do pracy przy kopaniu ziemniaków, kopaczką kopał ziemianki, natomiast obok niego jechał rolnik swoim ciągnikiem z przyczepą, na którą ludzie wrzucali ziemniaki. Przy żniwach ubezpieczony kosił snopowiązałką, natomiast ludzie ustawiali snopki. Prace typowo polowe zajmowały w ciągu roku ok 2 miesięcy. Nadto, ubezpieczony często pracował w delegacjach. W okresie zatrudnienia ubezpieczonego były budowane lotniska w B., B. i B.. Ubezpieczony zajmował się transportem torfu na te lotniska. Ubezpieczony podjeżdżał ciągnikiem na bagno, gdzie koparką ładowany był torf, który następnie przewoził na lotniska. Do lotniska w B. wiodła szosa, którą jeździł na trasie około 8 -10 km. Na lotniska w B. i B. woził też wapno. W N. transportował ze żwirowni do rzeki piasek wykorzystywany przy budowie wałów przeciwpowodziowych (ok. 3 km). Ubezpieczony wykonywał transporty również na dłuższych trasach np. wiózł ziemniaki z L. do P., co trwało ok. 8-10 godzin w jedną stronę (odległość wynosiła ok. 150 km w jedną stronę). Transport ten był wykonywany w grupie 4-5 ciągników z przyczepami. W okresie od 01 kwietnia 1984 r. do 31 grudnia 1992 r. ubezpieczony był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w Spółdzielczym (...) w W. na stanowisku traktorzysty. Pracodawca ubezpieczonego miał swoje pola i hodowle. Ubezpieczony zasadniczo nie pracował przy typowych pracach polowych, gdyż jeździł mniejszym ciągnikiem ((...)), wykonywał natomiast szereg prac transportowych. W czasie żniw, który trwał ok. miesiąca, ubezpieczony woził natomiast ziarno skoszone kombajnem z pól do L., gdzie mieściły się Państwowe Zakłady (...) skupujące zboże, lub do magazynu, który mieścił się w W.. Ziarno było zwożone bezpośrednio z pola. P. znajdowały się w różnych miejscach i ubezpieczony wykonywał transporty na trasie kilku – kilkunastu kilometrów. Ubezpieczony wykonywał 2-3 transporty dziennie, ale ich ilość zależała od tego, jak długo ubezpieczony czekał w kolejce do skupu. Ubezpieczony brał również udział w zwózce siana i słomy, która wyglądała w ten sposób, że ludzie kładli siano lub słomę na przyczepę ciągnika prowadzonego przez ubezpieczonego. Na przyczepie znajdowała się osoba, która to układała. W trakcie pracy na polu ubezpieczony musiał jechać w określony sposób, umożliwiając zbiórkę siana, które było ustawione w rzędach, nadto, musiał uważać na osoby pracujące na polu, jak również obserwować w lusterku na osobę znajdującą się na przyczepie, żeby nie spadła. Po załadowaniu siana lub słomy ubezpieczony jechał na bazę, gdzie była stodoła lub do Robaczkowa. Potem przyczepa była rozładowana, a ubezpieczony jechałem z powrotem po następny załadunek W pozostałym okresie ubezpieczony pracował głównie na rzecz (...) np. woził kamienie z R. do L. (6-7 kursów dziennie w odległości odległość ok. 5 km w jedną stronę). Zimą natomiast pracował przy odśnieżaniu dróg, tj. posypywał odśnieżone wcześniej drogi piaskiem. Wówczas ubezpieczony pracował od 4 rano, obsługując rejon K., W. i K.. Nadto, ubezpieczony wykonywał różne prace związane z transportowaniem różnych artykułów np. woził paszę, buraki, siano i słomę z Robaczkowa do W., gdzie znajdowała się hodowla owiec. Woził również ziemniaki z pól w W. do L., gdzie były przechowywane. Wnioskodawca korzystał z urlopu bezpłatnego w okresach od 09 czerwca 1990 r,. do 31 lipca 1990 r., od 19 sierpnia 1991 r. do 31 sierpnia 1991 r., od 01 października 1991 r. do 31 października 1991 r., od 01 listopada 1991 r. do 30 listopada 1991 r., od 01 grudnia 1991 r. do 31 grudnia 1991 r. oraz od 01 stycznia 1992 do 31 grudnia 1992 r. dowód: akta ZUS -świadectwo pracy z 29.03.1984 r. k. 5 akt emerytalnych, książeczka wojskowa k. 6-11 akt emerytalnych, świadectwo pracy z (...) W. k.19 akt emerytalnych, akta osobowe (karty nienumerowane) - umowa o pracę z 10 grudnia 1971 r., zakresy czynności z 25.07.1977 r., z 18.10…, 25.04.1984 r., akta sprawy – prawo jazdy okazane na rozprawie k. 67v, zeznania świadków Z. F. k. 24v-25v wraz z nagraniem k. 27, R. N. k. 25v-26v wraz z nagraniem k. 27, zeznania wnioskodawcy k. 23-24v wraz z nagraniem k. 27 oraz k. 67v-68v wraz z nagraniem k. 70 Sąd zważył co następuje: Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie opierając się na zeznaniach wnioskodawcy oraz świadków Z. F. i R. N.. Ponadto Sąd oparł się na dokumentach załączonych do akt sprawy, w tym archiwalnej dokumentacji pracowniczej i dokumentach zgromadzonych w aktach ZUS. W ocenie Sadu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że wnioskodawca w okresie zatrudnienia w Spółdzielni Kółek Rolniczych (...) z/s w W. (od uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami) oraz w Spółdzielczym (...) w W. (z wyłączeniem okresów urlopów bezpłatnych) pracował w warunkach szczególnych . W ocenie sądu zeznania świadków potwierdzają zeznania wnioskodawcy w tym zakresie. Są one spójne i konsekwentne. Sąd nie dopatrzył się żadnych okoliczności pozwalających na odmówienie im wiarygodności. Wskazać należy również ,że zeznania wnioskodawcy znajdują potwierdzenie w dokumentach załączonych do akt sprawy, ponadto są wyczerpujące, szczegółowe, logiczne i przekonywujące. Odwołanie wnioskodawcy jest zasadne i podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 21 ust.1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U.2018.1924) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W myśl art. 23 ust.1 i 2 powołanej ustawy ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę; rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (zob. np. M. Zieleniecki, Komentarz do art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych, LEX/el. 2017; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31.03.2016 r., III AUa 1899/15, LEX 2044406). Przepisy art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, tj.: 1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej, 2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat. Przesłanką negatywną zawartą w art. 21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowych jest nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Skoro zgodnie z art. 23 ustawy o emeryturach pomostowych rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, a zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r., to warunek sformułowany w art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Analiza układu warunkującego prawo do emerytury pomostowej prowadzi do wniosku, że świadczenie to przysługuje tym pracownikom, którzy osiągnęli co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 ust.1 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ale nie nabyli prawa do emerytury pomostowej z powodu nieuznania ich pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych . W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odwołujący się nie nabył prawa do emerytury pomostowej, ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Stosownie natomiast do treści art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2018.1270) za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych. Z kolei przepis art. 32 ust.4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust.2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.). Z przepisu §1 cytowanego rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w §4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. Przepis § 2 ust.1 rozporządzenia ustala, że za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43) w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji. Natomiast rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.