Sygn. akt: I ACa 1004/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lutego 2014 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Bożena Wiklak Sędziowie: SSA Małgorzata Stanek SSA Wiesława Kuberska (spr.) Protokolant: st. sekr. sądowy Julita Postolska po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2014 r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa A. K. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w S. Przedstawicielstwu Detalicznemu w Ł. o zadośćuczynienie, odszkodowanie, rentę i ustalenie odpowiedzialności na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. akt II C 806/09 I. z apelacji powoda zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1, 3 i 4 w ten tylko sposób, że: 1. w zakresie punktu 1 wyroku: - zasądzoną w punkcie 1a wyroku kwotę 160.000 złotych z tytułu zadośćuczynienia podwyższa do kwoty 220.0000 (dwieście dwadzieścia tysięcy) złotych; - zasądzoną w punkcie 1b wyroku kwotę 6.213,18 złotych z tytułu odszkodowania podwyższa do kwoty 7.988,39 (siedem tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt osiem, 39/100)) złotych; - zasądzoną w punkcie 1c wyroku kwotę 6.310,56 złotych z tytułu skapitalizowanej renty wyrównawczej podwyższa do kwoty 7.383,35 (siedem tysięcy trzysta osiemdziesiąt trzy 35/100) złotych; - zasądzoną w punkcie 1e wyroku kwotę 1012,38 złotych miesięcznie z tytułu renty wyrównawczej za okres od dnia 1 maja 2012 r. i na przyszłość podwyższa do kwoty 1.301,65 (jeden tysiąc trzysta jeden 65/100) złotych, 2. w punkcie 4 wyroku podwyższa wskazaną do ściągnięcia kwotę 10.150 złotych do kwoty 13.466 (trzynaście tysięcy czterysta sześćdziesiąt sześć) złotych, II. oddala w pozostałym zakresie apelację powoda i w całości apelację strony pozwanej, III. zasądza od (...) Spółki Akcyjnej w S. Przedstawicielstwa Detalicznego w Ł. na rzecz A. K. kwotę 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, IV. nakazuje ściągnąć od (...) Spółki Akcyjnej w S. Przedstawicielstwa Detalicznego w Ł. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 3.316 (trzy tysiące trzysta szesnaście) złotych z tytułu nieuiszczonej opłaty od uwzględnionej części apelacji powoda. Sygn. akt I ACa 1004/13 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy w Łodzi zasądził od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w S. Przedstawicielstwa Detalicznego w Ł. na rzecz powoda A. K. następujące kwoty: a. 160.000 zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 24 czerwca 2009 r. do dnia zapłaty, b. 6.213,18 zł tytułem odszkodowania, c. 6.310,56 zł tytułem skapitalizowanej renty wyrównawczej za okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia 31 lipca 2009 r., d. po 493,09 zł miesięcznie tytułem renty wyrównawczej za okres od dnia 1 sierpnia 2009 r. do dnia 30 kwietnia 2012 r., płatnych do dnia 10-go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat, poczynając naliczanie odsetek od dnia 25 czerwca 2012 r. do dnia zapłaty, e. po 1.012,38 zł miesięcznie za okres od dnia 1 maja 2012 r. i na przyszłość, płatnych do dnia 10-go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat, poczynając naliczanie odsetek od dnia 25 czerwca 2012 r. do dnia zapłaty (pkt. 1), 2. ustalił odpowiedzialność pozwanego za następstwa przedmiotowego wypadku, mogące powstać u powoda w przyszłości, 3. oddalił powództwo w pozostałej części, 4. nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 10.150 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych od uwzględnionej części powództwa, 5. nie obciążył powoda nieuiszczonymi kosztami procesu od oddalonej części powództwa (wyrok – k. 592 – 592 verte). Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie ustaleń, które Sąd Apelacyjny w całości podzielił i przyjął za własne. Sąd Okręgowy uznał powództwo za częściowo zasadne, przyjmując że powód przyczynił się do zwiększenia szkody w 30%. Analizując okoliczności faktyczne sprawy Sąd Okręgowy, kierując się treścią opinii biegłych lekarzy, uznał za zasadne żądanie powoda zasądzenia zadośćuczynienia w zakresie kwoty 300.000 zł. Ze względu na to, że strona pozwana wypłaciła powodowi kwotę 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia, należało zasądzić na rzecz powoda pozostałą kwotę 160.000 zł, przy uwzględnieniu 30% przyczynienia powoda do rozmiarów szkody. Sąd Okręgowy miał w tym względzie na uwadze, że do czasu wypadku powód był osobą młodą (32 lata), zdrową, samodzielną, na etapie zakładania rodziny, prowadził życie towarzyskie, był osobą sprawną fizycznie, pracował zawodowo jako akustyk. Na skutek wypadku natomiast, powód przez wiele miesięcy przebywał w szpitalach i był poddawany kolejnym zabiegom. Przez cały czas pobytu w szpitalu, a także później, życie powoda zostało sprowadzone do leżenia, uzależnienia od pomocy innych osób. Po opuszczeniu szpitala powód nie chodził, był w pozycji poziomej. Przez trzy miesiące w ogóle nie mógł ruszać kończynami, a do stycznia 2009 r. praktycznie był osobą leżącą. Dopiero w połowie stycznia 2009 r. usiadł, a następnie po 2, 3 tygodniach mógł na chwilę stanąć. Po spionizowaniu powód najpierw poruszał się na wózku inwalidzkim, a następnie przy pomocy balkonika i kul. O jednej kuli powód zaczął poruszać się dopiero w kwietniu 2009 r. Istotne było zatem to, że cierpienia fizyczne powoda w związku z przedmiotowym wypadkiem były bardzo duże. Spowodowane były natężeniem bólu związanego z uszkodzeniami kostnymi, wielokrotnymi zabiegami operacyjnymi, niedogodnościami długotrwałego przebywania w pozycji leżącej, a następnie z uruchamianiem i procesem rehabilitacji. Stopniowo zaczęły się one zmniejszać dopiero po ok. pół roku od zdarzenia. Sąd Okręgowy wziął pod uwagę, że rokowanie co do poprawy funkcji lokomocyjnej powoda jest dość dobre, za wyjątkiem rokowania co do poprawy funkcji lewej kończyny górnej, które jest niepomyślne ze względu na stałe ograniczenie jej ruchomości. Chociaż pewną poprawę funkcji lokomocyjnej tej kończyny mogłoby przynieść wszczepienie endoprotezy, wykonanie tego zabiegu byłoby niebezpieczne z uwagi na możliwość uczynnienia się procesu zapalnego i w efekcie pogorszenia funkcji kończyny. Tym samym Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że wypadek i pobyt w szpitalu uniemożliwiły powodowi normalne życie, a także wykonywanie pracy zawodowej. Sąd Okręgowy podkreślił, że z uwagi na odniesione obrażenia, przez długi czas powód nie był w stanie samodzielnie umyć się, ubrać, czy pójść do toalety i w dalszym ciągu ma problemy z wieloma czynnościami życia codziennego. Samodzielnie zaczął opuszczać mieszkanie dopiero od połowy 2011 r. Orzekając w sprawie Sąd Okręgowy wziął nadto pod uwagę aspekt psychologiczny. Na skutek wypadku zginęła bowiem narzeczona powoda, a jego córka odniosła poważne obrażenia. W związku ze swoim stanem powód nie mógł przejąć opieki nad córką, którą zajęli się dziadkowie macierzyści, co czynią do chwili obecnej. Skutki wypadku będą utrzymywały się przy tym do końca życia powoda, stanowiąc dla niego źródło stresu. Dodatkowo Sąd Okręgowy uwzględnił utratę wiary i nadziei przez powoda związaną z ograniczeniem możliwości podjęcia pracy w zawodzie, który wcześniej wykonywał. Powód bowiem przed wypadkiem był akustykiem w teatrze. Obecnie, z uwagi na przyczyny ortopedyczne, ale także metalowe druty zespalające kości, nie tylko nie może podjąć dotychczasowej pracy, ale jest też uznany za osobę okresowo całkowicie niezdolną do jakiejkolwiek pracy. Co istotne, gdyby nie wypadek, powód miał realną szansę dalszego zatrudnienia z wyższym wynagrodzeniem oraz uzyskiwania stałych, regularnych dochodów. Obecny stan zdrowia powoda eliminuje zaś pełne możliwości zarobkowania powoda w przyszłości. Sąd Okręgowy, orzekając w przedmiocie zadośćuczynienia, posiłkował się także ustalonym przez biegłych łącznym stopniem uszczerbku na zdrowiu, wynoszącym 84%. O odsetkach od zasądzonego zadośćuczynienia Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c., mając na uwadze datę doręczenia ubezpieczycielowi pisma powoda, zawierającego żądanie wypłaty świadczenia z tego tytułu oraz 30 – dniowy termin na spełnienie świadczeń przez ubezpieczyciela, jak również treść żądania zawartego w pozwie i dalszych pismach procesowych powoda. Tytułem odszkodowania Sąd Okręgowy uwzględnił koszty opiewające na łączną kwotę 8.875,98 zł, co po uwzględnieniu stopnia przyczynienia powoda, doprowadziło do zasądzenia na jego rzecz z tego tytułu kwoty 6.213,18 zł. Sąd Okręgowy w tym zakresie nie uwzględnił kosztu zakupu odżywek, bowiem konieczności ich stosowania nie potwierdziły opinie biegłych i pozostały materiał dowodowy w postaci kart historii choroby powoda, a także wartości uszkodzonego w wypadku samochodu powoda, gdyż powód był jedynie użytkownikiem i kierującym pojazdem, a nie jego właścicielem. Sąd Okręgowy przyznał także powodowi szczegółowo wskazaną w sentencji wyroku rentę, kierując się ustaleniem, że powód jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. O odsetkach od zasądzonych rat renty wyrównawczej Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c., mając na uwadze datę zgłoszenia żądania w tym zakresie oraz datę doręczenia ubezpieczycielowi pisma powoda zawierającego żądanie w tym zakresie. Ze względu na to, że nie jest obecnie możliwe ustalenie, czy i jakie skutki urazu, nie objęte podstawą niniejszego sporu, mogą się ujawnić w przyszłości, a w szczególności, czy moment ich ujawnienia nie przekroczy okresu ich przedawnienia, należało uznać istnienie po stronie powoda interesu prawnego w ustaleniu odpowiedzialności strony pozwanej za następstwa wypadku, jakie mogą ujawnić się w przyszłości i na podstawie art. 189 k.p.c. odpowiedzialność tę ustalić. W pozostałym zakresie żądania powoda, jako nie udowodnione, podlegały oddaleniu. O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art.100 k.p.c., przyjmując że powód wygrał sprawę w 34% (uzasadnienie zaskarżonego wyroku – k. 593 – 606). Apelacje od powyższego wyroku wywiodły obie strony. Powód zaskarżył wyrok Sądu I instancji w części dotyczącej pkt. la, 1b, 1c, 1e w zakresie, w jakim doszło do obniżenia należnych mu świadczeń o przyjęty stopień przyczynienia (30%) oraz w zakresie pkt. 3. Wyrokowi temu powód zarzucił błędne przyjęcie (sprzeczne z art. 6 k.c.), że nie zapięcie pasów bezpieczeństwa przyczyniło się do zwiększenia zakresu obrażeń powoda o 30%, mimo ustalenia przez Sąd Okręgowy, „że nie da się określić hipotetycznego zakresu obrażeń ortopedycznych u powoda, gdyby miał zapięte pasy bezpieczeństwa” oraz, że: „nie da się określić, w jakim stopniu urazy u powoda są większe”. Ponadto powód zarzucił: - nie uwzględnienie faktu, że pasażerka pojazdu kierowanego przez powoda, która miała zapięte pasy bezpieczeństwa, w wyniku wypadku poniosła śmierć, co wskazuje, że zapięcie pasów bezpieczeństwa w tym konkretnym wypadku nie uchroniło pasażera prze śmiercią, co ma znaczenie dla oceny, czy w tym konkretnym wypadku nie zapięcie pasów bezpieczeństwa spowodowało zwiększenie obrażeń powoda, - nie uwzględnienie faktu, że - jak to wynika z opinii biegłych - pasy bezpieczeństwa, nie pozwalając na przesunięcie się tułowia do przodu, przede wszystkim chronią kręgosłup kierowcy oraz jego klatkę piersiową przed uderzeniem w kierownice pojazdu, a w tej sprawie powód nie doznał istotnych obrażeń kręgosłupa i klatki piersiowej. Doznał natomiast wielu złamań kończyn, których pasy nie chronią i w rezultacie niezasadne obniżenie świadczeń zasądzonych na rzecz powoda o 30%. W następstwie tak sformułowanych zarzutów powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez zasądzenie objętych nim kwot bez przyjętego przyczynienia się powoda do zwiększenia szkody oraz o zasądzenie na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego (apelacja powoda – k. 620 – 624). Pozwany natomiast zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w zakresie pkt. 1e oraz rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Pozwany w apelacji zawarł następujące zarzuty: 1. naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, tj.:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.