Sygn. akt IV U 192/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 września 2016 roku Sąd Okręgowy w Tarnowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Natalia Lipińska Protokolant: protokolant sądowy Sylwia Wardzała po rozpoznaniu w dniu 23 września 2016 roku w Tarnowie na rozprawie sprawy z odwołania D. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 25 stycznia 2016 roku nr (...) w sprawie D. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o prawo do emerytury oddala odwołanie. Sygn. akt IV U 192/16 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 23 września 2016 roku Decyzją z dnia 25 stycznia 2016 roku, znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. na podstawie przepisów ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz.U. z 2016 poz. 887 ) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm. ), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 20.11.2015 r. odmówił D. S. prawa do emerytury, argumentując , iż ubezpieczona nie wykazała 15 – letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Organ rentowy wskazał ponadto , że D. S. osiągnęła okres składkowy i nieskładkowy oraz uzupełniający wynoszący 20 lat dla kobiet. Odwołanie od tej decyzji wniosła D. S. , domagając się jej zmiany poprzez przyznanie jej prawa do emerytury. Przedmiotowej decyzji odwołująca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy emerytalnej oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W uzasadnieniu odwołania, D. S. wskazała, iż posiada 15 lat stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Podała , że w okresie od 1 lipca 1978 r. do 30 czerwca 1997 r. była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku telefonistki. Podniosła , iż zakład pracy wydając jej świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach błędnie wypisał tylko okres od 01.01.1982 r. do 30.06.1997 r.. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie .Wskazał , iż wnioskodawczyni nie ukończyła jeszcze powszechnego wieku emerytalnego, stąd nie spełnia przesłanek do nabycia prawa do emerytury na podstawie art. 24 ustawy emerytalnej. Bezsporne w niniejszej sprawie było, że odwołująca D. S. urodziła się (...) We wniosku z 20 listopada 2015 r. wnioskodawczyni wniosła o przyznanie jej prawa do emerytury. Na dzień 1 stycznia 1999 r., ubezpieczona udokumentowała ogólny staż pracy, składający się z okresów składkowych, nieskładkowych i uzupełniających w wymiarze 20 lat. Nie udowodniła natomiast 15 – letniego stażu pracy w warunkach szczególnych, a jedynie 12 lat, 8 miesięcy i 19 dni. Decyzją z dnia 25 stycznia 2016 r. (...) Oddział T. odmówił D. S. przyznania prawa do emerytury. Ubezpieczona nie jest członkiem OFE. /okoliczności bezsporne/ Sąd Okręgowy ustalił ponadto następujący stan faktyczny sprawy: W okresie od 1 lipca 1978 r. do 30 czerwca 1997 r. odwołująca D. S. była zatrudniona w (...) S.A. Zakład (...) w pełnym wymiarze czasu pracy. W okresie zatrudnienia od dnia 01.07.1978 r. do 31.12.1978 r. oraz od 01.01.1982 r. do 30.06.1997 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę telefonistek central międzymiastowych i miejscowych w urzędach pocztowo-telekomunikacyjnych i telekomunikacyjnych wymienione w wykazie A, Dział VIII poz. 19 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 07.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8 poz. 43) na stanowisku telefonistki wymienione w wykazie A, Dział VIII, poz. 19 pkt 1 załącznika nr 1 do zarządzenia nr 33 Ministra Łączności z dn. 16.05.1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu łączności (Dziennik Łączności nr 3, poz. 32). Odwołująca została zatrudniona na podstawie umowy o pracę z dnia 30 czerwca 1978 r., która została zawarta na czas określony od 01.07.1978 r. do 31.08.1978 r., a zgodnie z którą D. S. miała pełnić obowiązki telefonistki. Umowa ta przedłużana była kolejnymi angażami, najpierw od 1 września 1978 r. do 31 października 1978 r. , od 1 listopada 1978 r. do 30 listopada 1978 r., a potem od 1 grudnia do 31 grudnia 1978 r. Zgodnie z tymi angażami odwołująca wykonywała pracę telefonistki. Angażem z dnia 29 grudnia 1978 r., powierzono ubezpieczonej od 1 stycznia 1979 r. obowiązki asystenta. Umowę przedłużono wówczas do 30 kwietnia 1979 r., a w dniu 28 kwietnia 1979 r. przedłużono ją na czas nieokreślony. W dniu 14.11.1991 r. pracodawca w związku z wykonywaniem obowiązków telefonistki od dnia 01.01.1982 r. zmienił D. S. tytuł służbowy na telefonistkę. Decyzja ta została poprzedzona wnioskiem po Naczelnik (...) w R. z dn. 07.11.1991 r. o zmianę tytułu asystenta na tytuł telefonistki pięciu pracownikom wskazanym we wniosku, którzy byli zatrudnieni na stanowiskach telefonistki. Wykaz ten obejmuje również D. S. z adnotacją, że jest zatrudniona na stanowisku telefonistki od 1982 r. W powyżej wskazanym okresie zatrudnienia, odwołująca przebywała na urlopie wychowawczym w okresach: od 21.06.1984 r. do 31.03.1985 r., od 01.06.1987 r. do 30.11.1987 r., oraz od 29.12.1989 r. do 31.07.1990 r. (łącznie 1 rok, 10 miesięcy i 13 dni). Organ rentowy nie uwzględnił tych okresów odwołującej jako pracy w szczególnych warunkach. Ponadto w trakcie zatrudnienia w (...) S.A. Zakładzie (...) w T., D. S. przebywała na urlopie bezpłatnym w okresie od 14.04.1988 r. do 12.04.1989 r. Okres ten także nie został uwzględniony ubezpieczonej do stażu pracy w warunkach szczególnych. W okresach natomiast od 05.07.1994 r. do 13.07.1994 r., od 15.11.1994 r. do 21.11.1994 r., od 19.01.1996 r. do 02.02.1996 r., od 27.12.1996 r. do 03.03.1997 r. , od 06.05.1997 r., do 05.06.1997 r., od 07.06.1997 r. do 01.11.1997 r. oraz od 02.11.1997 r. do 30.04.1998 r. odwołująca pobierała zasiłki chorobowe. Okresów tych Zakład Ubezpieczeń Społecznych także nie zakwalifikował ubezpieczonej do pracy w szczególnych warunkach. Dowód: - świadectwo pracy w szczególnych warunkach z dn. 18.12.2015 r. wraz z pismem pracodawcy dotyczącym okresów urlopów wychowawczych z dn. 20.01.2016 r. k. 15, 20 akt ZUS, - świadectwo pracy w warunkach szczególnych z dn. 17.02.2016 r. wraz z pismem pracodawcy z tej daty skierowanym do D. S. – akta osobowe, - świadectwo pracy (korekta) z dn. 15.02.2016 r. – akta osobowe, - umowa o pracę z 30 czerwca 1978 r. wraz z aneksami – dowód w aktach osobowych, - akta osobowe, - pismo z dnia 14.11.1991 r. – akta osobowe, - wykaz osób zatrudnionych w (...) R. na stanowisku telefonistki wraz z wnioskiem o zmianę tytułu asystenta na tytuł telefonistki z 07.11.1991 r. – akta osobowe. Odwołująca rozpoczęła pracę w U. (...)w R.. U.kierował naczelnik. Pracowały tam również telefonistki i asystentki. Asystent był kasjerem. Istniały tam wówczas dwa okienka , w których pracowali kasjerzy. Głównym kasjerem była naczelnik, natomiast do asystenta należały wypłata przekazów pieniężnych, przyjmowanie i wydawanie listów, znaczków, paczek, sporządzanie raportu kasowego . Asystentki przyjmowały również opłaty na RTV. Do obowiązków asystenta należało również przyjmowanie od klientów zamówień na rozmowę i przekazywanie ich telefonistkom do realizacji. W trakcie urlopów asystenci także byli kierowani na centralę telefoniczną w celu zastępstwa telefonistek. Telefonistki natomiast wykonywały łączenia na centrali (łączyły rozmowy miejscowe, międzymiastowe oraz międzynarodowe), ale także realizowały zadania zlecone im przez naczelnika poczty. Do zadań tych można zaliczyć : rozliczenia dokumentów, prowadzenie ogólnego rachunku miesięcznego, rozliczanie doręczycieli wracających z rejonu, sporządzanie zamówienia gazet, a także przyjmowanie telegramów. Telefonistki wypisywały również wszystkie listy polecone, lotnicze oraz zagraniczne – wpisywane były one w oddzielne karty . Telefonistki za dyżury nocne na centrali telefonicznej otrzymywały dodatki (pracowały one na 3 zmiany – na każdej zmianie była jedna telefonistka). Telefonistki pracujące na pierwszej zmianie wykonywały dodatkowe obowiązki w mniejszym zakresie niż druga czy trzecia zmiana, gdyż realizowały wtedy znacznie większą liczbę połączeń – zarówno od osób prywatnych jak i od instytucji. W trakcie zatrudnienia pracodawca organizował kursy dla asystentów, w których uczestniczyły zarówno telefonistki jak i asystentki. Kursy te były organizowane dla wszystkich po to by każdy pracownik na każdym stanowisku miał taką wiedzę by mógł zastąpić innego. Naczelnik wyznaczał kolejność udziału pracowników w kursach, które kończyły się egzaminami. Odwołująca uczestniczyła w kursie II st. dla asystentów w służbie ruchu pocztowo-telekomunikacyjnym, co zostało potwierdzone zaświadczeniem (...) z dnia 28.06.1983r. W arkuszu ocen z dnia 17.04.1987r. (w którym w rubryce: „zatrudnienie-stanowisko, od kiedy, mianowany –kontraktowy”, odnotowano „ k p. asystent, 1.07.1978r., kontraktowy”), oraz, że uzyskując ocenę wyróżniającą odwołująca kwalifikuje się do mianowania nadto, że została skierowana na kurs dla kontrolerów. W 1991 r. doszło do podziału na pocztę i telekomunikację. Każdy z pracowników wówczas miał prawo zdecydować czy chce pracować na poczcie czy w telekomunikacji. Od tego czasu telefonistki pracowały w (...) natomiast w U. (...)pracę wykonywali asystenci i naczelnik U.. Po tej reformie telefonistki zajmowały się wyłącznie centralą i rozmównicą. Od tego momentu także nie miały one dodatkowych obowiązków kasowych czy doręczycielskich. Dowód: - częściowo zeznania świadka E. N. – 00:15:38 – 01:03:46, - częściowo zeznania świadka S. U. – 01:18:07, 01:22:30, - częściowo zeznania świadka E. B. – 00:02:17 – 00:17:48, - częściowo zeznania odwołującej D. S. – 01:30:58 – 01:43:48, - zaświadczenie (...) akta osobowe, - arkusz oceny z dnia 17.04.1987r. Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów, zeznania świadków i odwołującej. Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego. Zeznania świadków i odwołującej dotyczące funkcjonowania i organizacji pracy (zakresu obowiązków asystentek oraz telefonistek) w U. (...) w R., nadto reorganizacji, która miała miejsce w 1991r., Sąd obdarzył walorem wiarygodności. Sąd nie uznał natomiast za wiarygodne zeznań świadków i odwołującej się co do tego, że skarżąca przez cały okres zatrudnienia w (...) SA w T. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę w szczególnych warunkach w charakterze telefonistki. W tej części twierdzenia świadków i odwołującej pozostają w rażącej sprzeczności z treścią zachowanej dokumentacji pracowniczej. Z akt osobowych wynika bowiem, że skarżąca została zatrudniona w oparciu o umowę o pracę z dn. 30.06.1978 r. na czas określony od dnia 01.07.1978 r. do 31.08.1978 r., z powierzeniem obowiązków telefonistki. Umowa ta przedłużana była kolejnymi angażami, najpierw od 1 września 1978 r. do 31 października 1978 r. , od 1 listopada 1978 r. do 30 listopada 1978 r., a potem od 1 grudnia do 31 grudnia 1978 r., zgodnie z którymi odwołująca wykonywała obowiązki telefonistki. Natomiast angażem z dnia 29 grudnia 1978 r., powierzono ubezpieczonej od 1 stycznia 1979 r. obowiązki asystenta. Umowę przedłużono wówczas do 30 kwietnia 1979 r., a w dniu 28 kwietnia 1979 r. przedłużono ją na czas nieokreślony. W dniu 14.11.1991 r. pracodawca w związku z wykonywaniem obowiązków telefonistki od dnia 01.01.1982 r. zmienił D. S. tytuł służbowy na telefonistkę. Decyzja ta została poprzedzona wnioskiem po Naczelnik (...) w R. z dn. 07.11.1991 r. o zmianę tytułu asystenta na tytuł telefonistki pięciu pracownikom wskazanym we wniosku, którzy byli zatrudnieni na stanowiskach telefonistki. Wykaz ten obejmuje również D. S. z adnotacją, że jest zatrudniona na stanowisku telefonistki od 1982 r. Brak jest jakichkolwiek podstaw ku temu by kwestionować wiarygodność i autentyczność tego dokumentu, skoro sporządzająca go p.o. N. P. E. B., przesłuchana w charakterze świadka potwierdziła własnoręczność jego sporządzenia i rozpoznała swój charakter pisma. Świadek nie potrafiła jedynie wyjaśnić z uwagi na upływ czasu, źródła pochodzenia danych dotyczących wskazanych we wniosku pracowników, w zakresie daty początkowej zatrudnienia w charakterze telefonistek. Świadek nie pamiętała już czy dane te uzyskała z kadr czy też ustalała je w oparciu o informacje samych pracownic. Okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ocenę, że w dacie sporządzenia wniosku był on zgodny z rzeczywistością, skoro w odniesieniu do innego pracownika – przesłuchanego także w charakterze świadka - E. N., podana data rozpoczęcia pracy w charakterze telefonistki od 1980r., została potwierdzona jej zeznaniami i świadectwem pracy. Zatem nie ma jakichkolwiek podstaw do kwestionowania rzetelności tego dokumentu i jego zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Tym bardziej, że pracodawca informował pracowników o zmianie służbowych tytułów z asystentek na telefonistki z powołaniem się właśnie na fakt wykonywania tych obowiązków od konkretnej daty. Pismo takiej treści ( z dnia 14 listopada 1991r.) zostało odwołującej doręczone w dniu 25 listopada 1991r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem i czego sama wówczas nie kwestionowała. Za niewiarygodne zaś, Sąd uznał zeznania świadków i odwołującej się dotyczące czasu (okresów) w trakcie których odwołująca miała pełnić obowiązki telefonistki. Kwestia sporna dotyczyła ustalenia faktycznie wykonywanych przez odwołującą się czynności w okresie zatrudnienia od 01.01.1979 r. do 31.12.1982 r., zatem okresu sprzed 37 lat (początek zatrudnienia) i 34 lat (koniec spornego zatrudnienia). Okoliczność ta (odległość czasowa) ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie zważywszy, że z zeznań samych świadków wynika, iż były zastępstwa za nieobecnych pracowników, wszyscy pracownicy (asystenci i telefonistki) odbywali te same szkolenia by móc się nawzajem zastępować. Nie można tracić z pola widzenia i tej okoliczności, że świadek E. N. zeznając że jest pewna tego, że odwołująca się od momentu przyjęcia pracowała jako telefonistka, jednocześnie nie potrafiła wskazać, kto był asystentem od 1980 r. czyli od kiedy świadek wykonywała obowiązki telefonistki do 1982 r. tj. do powrotu pani T. z urlopu wychowawczego. Świadek E. N. jak sama przyznała w 1978 r. urodziła dziecko, przebywała na urlopie macierzyńskim 3 miesiące, powróciła do pracy, zaszła w ciąże i ponownie była na urlopie macierzyńskim. Po drugim urlopie macierzyńskim tj. od 1980 r. pracowała już na zmianę. Z depozycji zeznań tego świadka wynika nadto, że asystentem była pani T., ale urodziła dzieci i do pracy wróciła dopiero w 1982 r. bo przebywała na urlopie wychowawczym. Niewiarygodne były między innymi zeznania świadka S. U., która stwierdziła, iż nie pamięta asystentów, natomiast wskazała, że odwołująca od zawsze była telefonistką. Zeznania te jako wątpliwe i nieprzekonywujące, nie zasługiwały na uznanie Sądu, gdyż S. U. pełniąc obowiązki doręczyciela jak sama przyznała miała stały, służbowy kontakt właśnie z asystentami. Z telefonistkami natomiast jak stwierdziła: „nie miała służbowego kontaktu poza tym, że przechodziła przez ich pokój jak chciała dojść do pokoju doręczycieli”. Z kolei świadek E. B. rozpoczęła pracę od 1983r., zatem od okresu, który w tej sprawie nie był sporny. Jej zeznania były istotne co do ustaleń w zakresie funkcjonowania i organizacji pracy w (...) w R. oraz co najistotniejsze w zakresie potwierdzenia sporządzenia przez świadka wniosku o zmianę stanowiska wraz z wykazem potwierdzającym datę wykonywania przez odwołującą obowiązków telefonistki. Pozostałe okoliczności sprawy Sąd uznał za bezsporne, gdyż nie były w żaden sposób kwestionowane przez strony, zaś dokumenty przedstawione na ich stwierdzenie nie budziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności. Sąd rozważył, co następuje: Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. z 2016 poz. 887), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat- dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.