- Kodeks pracy (j.t. Dz.U.2016.1666, ze zm.) w związku z § 16 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U.167) w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz że art. 21a ustawy z 16 kwietnia 2004 r. powołanej w punkcie 1 w związku z art.
powołanej w punkcie 1 w związku z § 9 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U.236.1991, ze zm.) w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. Sąd Rejonowy uznał, że na skutek tego wyroku ustalone w ww. rozporządzeniach kwoty należności za noclegi w poszczególnych krajach lub ryczałty w wysokości 25% tych limitów, nie mogły znaleźć zastosowania w rozpoznawanej, wobec czego przyjęta została ustalona w umowie kwota 37,50 euro ryczałtu za nocleg, niezależnie od tego do jakiego kraju powód się udawał. W ocenie Sądu I instancji niezgodność z konstytucją art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców w związku z art.
oraz § 9 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia z 2002r. i wyłączenie w odniesieniu do kierowców w transporcie międzynarodowym §9 ust 4 przepisów wyżej wspomnianego rozporządzenia przewidującego zwolnienie pracodawcy z obowiązku zapłaty ryczałtu w sytuacji zapewnienia bezpłatnego noclegu spowodowało również, że dla rozstrzygnięcia, czy powodowi przysługuje uprawnienie do ryczałtów za noclegi nie miało znaczenia czy pozwany zapewnił powodowi bezpłatny nocleg w hotelu bądź w przygotowanej do tego odpowiednio kabinie. Mając powyższe na uwadze Sąd Rejonowy zasądził na rzecz powoda żądaną kwotę ryczałtów za cały okres zatrudnienia według zasad wynikających z umowy o pracę na czas określony z dnia 16 maja 2014r. i obciążył pozwanego kosztami procesu. Pozwany wniósł apelację od powyższego wyroku zarzucając; 1. naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 233 § l kpc poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego polegający na nieuzasadnionym odmówieniu wiary zeznaniom świadków D. L. i K. P. oraz pozwanego, a przyznaniu wiarygodności zeznaniom świadków A. B. i M. K. , oraz powoda, Sąd jako w istocie jedyny argument przemawiający za odmową wiary zeznaniom świadków L. i P. podał fakt, że są oni nadal zatrudnieni u pozwanego. - art.328 § 2 kpc poprzez niewskazanie przez Sąd 1 instancji w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 marca 2017r. podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Z kontekstu treści uzasadnienia wyroku wynika, że podstawa tą jest § 3 art.
Kodeksu pracy, nie zostało to jednak literalnie wskazane, a Sąd jedynie przyjął ustaloną w umowie o pracę powoda kwotę 37,50 euro ryczałtu noclegowego jako podstawę wyliczenia zasądzonej kwoty. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj: - art.
kodeku pracy przez błędną jego wykładnię i faktyczne przyjęcie w treści uzasadnienia (chociaż bez formalnego, literalnego przywołania § 3), że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie zapis § 3 art.
/w ustawy tj. możliwość określenia należności z tytułu podróży służbowej w układzie zbiorowym pracy, lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu K 11/15 z dnia 24 listopada 2016r. uznał także § 3 art.
Kodeksu pracy za niekonstytucyjny jako wchodzący w skład normy prawnej uznanej przez TK za niekonstytucyjną. W rezultacie powyższej błędnej interpretacji obowiązującego prawa Sąd Rejonowy w Z. przyjął ustaloną w umowie o pracę powoda z dnia 16 maja 2014r. stawkę ryczałtu noclegowego w wysokości 37,50 euro na dobę jako podstawię wyliczenia zasądzonej w wyroku łącznej kwoty ryczałtu noclegowego za cały dochodzony przez powoda okres. - art. 190 ust. 1 Konstytucji RP który mówi, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne - poprzez jego zignorowanie i jedynie fragmentaryczne stosowanie wyroku TK z 24 listopada 2016r w sprawie K 11/15.Takie podejście spowodowało faktyczne oparcie wydanego przez Sąd I instancji wyroku zasądzającego na rzecz powoda kwotę 18.300 zł należności głównej z tytułu ryczałtów noclegowych - na przepisie § 3 art.
Kodeksu pracy, wyeliminowanego przez TK wyrokiem w sprawie K11/15 z porządku prawnego w zakresie w jakim ma zastosowanie do kierowców transportu międzynarodowego. Stawiając powyższe zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie zwrotu kosztów procesu za obydwie instancje, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Apelacja pozwanego jest nieuzasadniona i podlegała oddaleniu. Sąd I instancji przeprowadził wystarczające postępowanie dowodowe, a następnie dokonał trafnej oceny zebranych dowodów i wyciągnął właściwe wnioski, które legły u podstaw wydania zaskarżonego wyroku. Poczynione na tej podstawie prawidłowe ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy przyjął za własne. Wbrew zarzutom apelującego, Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Zgodnie z treścią art. 233 § 1 kpc sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału z uwzględnieniem wymogów prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Podkreślić należy, że Sąd II instancji, jako sąd merytoryczny jest uprawniony do dokonania oceny materiału dowodowego zgromadzonego przez Sąd I instancji. W ocenie Sądu Okręgowego, zeznania świadków D. L. i K. P. w żaden sposób nie wykluczają wersji przedstawianej przez powoda i ostatecznie zaakceptowanej przez Sąd Rejonowy, tj. że pozwany nie wypłacił powodowi należnych mu ryczałtów za noclegi w czasie podróży służbowych odbywanych za granicą. Wskazać bowiem należy, że świadek D. L. przyznał, iż mogło się zdarzyć że podpisywał polecenia wyjazdu in blanco, co w powiązaniu z treścią zeznań pozostałych świadków oraz stron, potwierdza wnioski Sądu I instancji, że takie sytuacje występowały. Odnośnie świadka K. P., to przedstawił on zupełnie inny sposób rozliczania się z podróży służbowych, wskazując, że jego rozliczenia należności z tytułu podróży służbowych bazowały na liczbie przejechanych kilometrów, co jest niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Jak stanowi art. 26 ustawy o czasie pracy kierowców „warunki wynagradzania kierowców nie mogą przewidywać składników wynagrodzenia, których wysokość jest uzależniona od liczby przejechanych kilometrów lub ilości przewiezionego ładunku, jeżeli ich stosowanie mogłoby zagrażać bezpieczeństwu na drogach lub zachęcać do naruszania przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006.”. Okoliczność, że pozwany i K. P. niezgodnie z prawem ustalili warunki wynagradzania, że według świadka zostały my wypłacone wszystkie należne świadczenia za wykonaną pracę, nie dowodzi tego, że powodowi wypłacono ryczałty za noclegi. Sąd Okręgowy w tym miejscu zwraca uwagę, że generalnie świadkowi ci przyznali, że rozliczanie należności z tytułu podróży służbowych miało charakter indywidualny, a zatem uzasadnionym jest wniosek, że nie posiadają wiedzy o tym jakie kwoty i z jakiego tytułu otrzymał powód. O tym, że pracownicy pozwanego w zakresie wypłaty ryczałtów za noclegi nie byli traktowani tak samo, świadczy protokół PIP, z którego wynika, że tylko powodowi pozwany nie wypłacił ryczałtów za noclegi w okresie od 14.08. do 1.09.2014r. Tak więc, zeznania świadków D. L. i K. P. nie stanowią przeciwdowodu przeciwko ustaleniom Sądu Rejonowego, a w konsekwencji, zarzuty apelującej dotyczące naruszenia przepisu. 233 § 1 kpc są jedynie niedopuszczalną polemikę z niewadliwymi ustaleniami Sądu I instancji. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że pozwany w apelacji przyznał, iż powszechną praktyką w firmach transportowych jest podpisywanie in blanco druków delegacji służbowych, co przy braku innych dowodów wypłaty powodowi ryczałtów za noclegi, potwierdza należności te nie zostały mu wypłacone. Zgodnie z art. 328 § 2 kpc uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Utrwalonym w orzecznictwie jest, że zarzut naruszenia tego przepisu może być usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych okolicznościach, w których treść uzasadnienia orzeczenia sądu całkowicie uniemożliwia dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia lub w przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca, bowiem uzasadnienie Sądu I instancji umożliwia dokonanie oceny przyczyn wydanego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu Okręgowego, zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz niezastosowania się to wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24.11.2016r. nie zasługują na uwzględnienie. Nie ulega wątpliwości, że od daty wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny nie może być stosowany art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców w związku z art. 77 § 2, 3 i 5 k.p. w związku z § 16 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U.167), w zakresie w jakim znajduje zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym, jako że objęty nim przepis stracił domniemanie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Podkreślić jednak należy, że z uwagi na treść wniosku, poza zakresem zainteresowania Trybunału Konstytucyjnego pozostali kierowcy, których regulacje płacowe zostały oparte na postanowieniach układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę, bowiem wówczas nie istnieje konieczność posiłkowego stosowania przepisów powszechnie obowiązujących. Stąd, błędne jest stanowisko pozwanego, że od daty wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, kierowcy wykonujący pracę w transporcie międzynarodowym nie mają prawa do ryczałtów za noclegi. Jak to wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 lutego 2017r., I PK 300/15, na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie powstała luka w przepisach, gdyż z mocy art. 4 i art. 2 pkt 7 ustawy o czasie pracy kierowców ma zastosowanie art.
k.p., zgodnie z którym pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. W przypadku pracodawców nie należących do sfery budżetowej należności te i warunki ich wypłacania powinny zostać unormowane w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę – art.
(tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 marca 2017r., I PK 309/15). W uzasadnieniu wyroku z dnia 30.05.2017r., II PK 122/16, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego „
k.p. nadal ma odpowiednie zastosowanie, do czasu uregulowania sprawy przez ustawodawcę, z tą różnicą, że chodzi o inne, bo „autonomiczne” (nie takie samo, jak w art.
k.p.) rozumienie podróży służbowej. Oznacza to, że regulacja wewnątrzzakładowa nie powinna pomijać rekompensaty kosztów noclegu, czyli nie powinno z niej wynikać, że nie przysługuje zwrot jakichkolwiek kosztów (czyli w każdym przypadku), tylko dlatego, że kierowca ma nocleg (śpi) w kabinie samochodu. Inny słowy art.
k.p. nadal stanowi oparcie dla takiej regulacji w prawie zakładowym lub w umowie o pracę.” Sąd Orzekający w pełnił podziela wyżej zaprezentowanie stanowiska Sądu Najwyższego, czy czyni zarzuty naruszenia art.
oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP bezzasadnymi. Wyrok Sądu Rejonowego uwzględnił skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24.11.2016r. i słusznie przyjął, że powód zachował prawo do ryczałtu za noclegi odbywane w podróży służbowej za granicą kraju. W rozpoznawanej sprawie, strony ustaliły, że powodowi przysługuje ryczałt w wysokości 37, 50 euro za każdy nocleg, pozwany należności tych nie wypłacił, a zatem prawidłowo Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo. Podstawą prawną zasądzonego roszczenia stanowi art. 4 i art. 2 pkt 7 ustawy o czasie pracy kierowców w związku z art.
oraz postanowienia umowne stron. W tym stanie rzeczy, w oparciu o przywołane przepisy prawa oraz art. 385 k.p.c. Sąd II instancji oddalił apelację pozwanego, jako bezzasadną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 § 1 kpc oraz § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (w Dz.U. 2015.1800). (-) SSR del. Anna Capik-Pater (-) SSO Małgorzata Andrzejewska (-) SSO Grażyna Łazowska (spr.) Sędzia Przewodniczący Sędzia
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.