III AUa 343/18

Sygn. akt III AUa 343/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 lutego 2019 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Małgorzata Pasek Sędziowie: SA Małgorzata Rokicka-Radoniewicz (spr.) SO del. do SA Jacek Chaciński Protokolant: st. prot. sądowy Joanna Malena po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2019 r. w Lublinie sprawy K. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o prawo do emerytury na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. od wyroku Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 20 lutego 2018 r. sygn. akt IV U 855/17 oddala apelację. Jacek Chaciński Małgorzata Pasek Małgorzata Rokicka-Radoniewicz III AUa 343/18 UZASADNIENIE Organ rentowy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z dnia 12 lipca 2017 r. odmówił wnioskodawcy K. B. ustalenia prawa do emerytury, ponieważ nie został udowodniony wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, uznał za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. 25 lat 6 miesięcy i 21 dni okresów składkowych oraz 6 miesięcy i 9 dni okresów nieskładkowych, czyli łącznie 26 lat i 1 miesiąc stażu sumarycznego. Organ nie uznał, jako pracy w warunkach szczególnych, zatrudnienia od 11 października 1977 r. do 31 grudnia 1998 r. w Spółdzielni (...)w J., na podstawie świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 31 grudnia 1999 r., ponieważ w świadectwie tym brak wskazania poszczególnych okresów wykonywania pracy na stanowiskach: kierowcy ciągnika, kierowcy samochodu i kombajnisty ze wskazaniem przepisów resortowych Od tej decyzji odwołanie do Sądu Okręgowego w Zamościu wniósł wnioskodawca K. B. , domagając się ustalenia prawa do emerytury po uznaniu okresów pracy w warunkach szczególnych od 11 października 1977 r. do 31 grudnia 1998 r. w Spółdzielni(...)w J. i wyjaśniał, że nie ma możliwości poprawienia świadectwa pracy, gdyż zakład już nie istnieje Sąd Okręgowy w Zamościu wyrokiem z dnia 20 lutego 2018 roku zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał K. B. prawo do emerytury poczynając od (...). Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca K. B., ur. (...), wnioskiem z dnia 3 lipca 2017 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy, rozpatrując wniosek, uznał za udowodnione 25 lat 6 miesięcy i 21 dni okresów składkowych oraz 6 miesięcy i 9 dni okresów nieskładkowych, czyli łącznie 26 lat i 1 miesiąc stażu sumarycznego oraz wskazał, że wnioskodawca ukończył wiek 60 lat i nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Do wniosku wnioskodawca dołączył świadectwo pracy z dnia 31 sierpnia 1977 r. wystawione przez Przedsiębiorstwo Produkcji (...) w K., z którego wynika, że K. B., będąc zatrudnionym w tym Przedsiębiorstwie od 4 sierpnia 1975 r. do 31 sierpnia 1977 r. pracował na stanowisku ładowacza w okresie od 4 sierpnia 1975 r. do 5 sierpnia 1976 r. i na stanowisku kierowcy ciągnika od 6 sierpnia 1976 r. do 31 sierpnia 1977 r. Ponadto wnioskodawca dołączył świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 31 grudnia 1999 r. wystawione przez Spółdzielnię (...)w J. w likwidacji, z którego wynika, że K. B. w okresie od 11 października 1977 r. do 31 grudnia 1999 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowcy ciągnikowego, kierowcy samochodowego i sezonowo kombajnisty na wskazanych wyżej stanowiskach wymienionych w wykazie A dziale VIII transport w pkt. 2, 3 wykazu stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 64 Ministra Komunikacji z dnia 29 czerwca 1983 r. w sprawie prac w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu komunikacji, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego oraz do wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej (Dz. Urz. MK Nr 10 poz. 77). Ze względu na brak wskazania poszczególnych okresów wykonywania pracy na stanowiskach: kierowcy ciągnika, kierowcy samochodu i kombajnisty ze wskazaniem przepisów resortowych organ rentowy stwierdził, że K. B. nie udowodnił wymaganego 15-letniego okresu wykonywania prac w warunkach szczególnych i zaskarżoną decyzją odmówił mu prawa do emerytury. W toku przeprowadzonego postępowania dowodowego Sąd ustalił, że K. B. uzyskał uprawnienia do kierowania ciągnikami w dniu 9 lipca 1976 r. – kat.(...), w dniu 1 lipca 1985 r. uprawnienia do kierowania samochodami ciężarowymi – kat.(...) oraz w dniu 29 sierpnia 1989 r. uprawnienia do kierowania samochodami ciężarowymi z naczepą – kat. (...). Wnioskodawca został zatrudniony w Przedsiębiorstwie Produkcji (...) w K. w dniu 4 sierpnia 1975 r. Początkowo pracował na stanowisku ładowacza, wykonując prace za i wyładunkowe materiałów budowlanych, butli z gazem na samochody ciężarowe. Po uzyskaniu w lipcu 1976 r. uprawnień do kierowania ciągnikami rolniczymi, z dniem 6 sierpnia 1976 r. został przeniesiony na stanowisko kierowcy ciągnika, na którym pracował do końca zatrudnienia, tj. do dnia 31 sierpnia 1977 r. Jako kierowca ciągnika wnioskodawca przewoził na przyczepie dłużycowej stalowe pręty na tereny budów lub woził beton na terenie zakładu. W dniu 11 października 1977 r. wnioskodawca został zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Spółdzielni (...)w J. na czas nieokreślony i powierzono mu stanowisko kierowcy ciągnikowego w (...)w C. / umowa o pracę – akta osobowe wnioskodawcy /. Spółdzielnia (...)dysponowała kilkudziesięcioma ciągnikami, kombajnami i maszynami do prac polowych. Wnioskodawca jeździł ciągnikiem wykonując prace polowe na rzecz rolników, w okresie żniw pracował, w razie potrzeb, jako operator kombajnu, a także wykonywał prace transportowe na rzecz rolników indywidualnych oraz podmiotów gospodarczych. Po uzyskaniu uprawnień do kierowania samochodami ciężarowymi wnioskodawca jeździł samochodem ciężarowym marki S. (...). W angażach znajdujących się w aktach osobowych wnioskodawcy znajdują się wpisy o jego pracy na stanowisku kierowcy samochodu N. oraz kierowcy-ślusarza. Z wyjaśnień wnioskodawcy i przesłuchanych w sprawie świadków: R. G. i E. B. wynika, że wnioskodawca od 1987 r., jako jedyny kierowca jeździł samochodem ciężarowym marki S., a tylko sporadycznie zdarzało mu się jeździć samochodem dostawczym wpis w angażu wynikał z tego, że każdy samochód musiał być przypisany do jakiegoś kierowcy. Ponadto świadkowie zeznali, że w (...) byli zatrudnieni jako kierowcy samochodów dostawczych Z. Ś. i S. Ż., którzy mieli na stanie samochody marki Ż. typu rolniczego i pogotowie techniczne, a wnioskodawca miał na stanie N. i S.. Wnioskodawca wyjaśnił, że sporadycznie zdarzało mu się pracować, gdy nie było wyjazdu, w tokarni. K. B. pracował w (...) w J. do 31 grudnia 1999 r. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zeznań wnioskodawcy K. B., zeznań świadków R. G. i E. B. oraz dowodów w postaci dokumentów znajdujących się w aktach ZUS i aktach osobowych wnioskodawcy. Sąd uznał te dowody za wystarczające do wydania orzeczenia, ponieważ są spójne, wzajemnie się uzupełniają, a zeznania wnioskodawcy znajdują oparcie w dokumentach zgromadzonych w aktach osobowych z okresu zatrudnienia w Spółdzielni (...)w J. oraz dokumentacji zgromadzonej w aktach ZUS. Sąd Okręgowy orzekł, że stosownie do treści art.184 ust.1 i ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. jedn. z 2017.1383 ze zm.) ubezpieczonemu mężczyźnie urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura, po osiągnięciu wieku 60 lat, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnął okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury, to jest 15 lat oraz ma okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat. Emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Zgodnie z dyspozycją § 4 ust.1 pkt.1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), pracownik - mężczyzna, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący - 60 lat oraz ma wymagany okres zatrudnienia (łącznie 25 lat - § 3 rozporządzenia), w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Pracami wykonywanymi w szczególnych warunkach, uprawiającymi do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym są, zgodnie z wykazem A działem VIII poz. 3 stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia, prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych. Prace te zostały szczegółowo określone poprzez wskazanie konkretnych stanowisk pracy w załączniku Nr 1 do uchwały nr (...)Zarządu Krajowego Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych z dnia 14 czerwca 1983 r. (Informator KZRKiOR Nr 6 poz. 18), który w dziale VIII pod poz. 3 – praca kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych, w pkt. 1, wskazuje stanowisko kierowcy ciągnika oraz w zarządzeniu nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 1 sierpnia 1983 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy nadzorowanych przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę oraz do wzrostu emerytury lub renty (DZ. Urz. MBiPMB 1983.3.6 ze zm.), który w dziale VIII pod poz. 3 w pkt. 1 wymienia stanowisko kierowcy ciągnika. Pracami wykonywanymi w szczególnych warunkach, uprawiającymi do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym są, zgodnie z wykazem A działem VIII poz. 2, prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Prace te zostały szczegółowo określone poprzez wskazanie konkretnych stanowisk pracy w załączniku Nr 1 do uchwały Nr (...) Zarządu Krajowego Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych z dnia 14 czerwca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w jednostkach organizacyjnych kółek rolniczych (Informator KZRKiOR Nr 6 poz. 18), w którym w dziale VIII pod poz. 2 wśród prac kierowców samochodów ciężarowych wymienione jest - w pkt.1- stanowisko kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Podnieść należy, iż w postępowaniu sądowym, toczącym się z odwołania ubezpieczonego od decyzji organu rentowego, dopuszczalne jest przeprowadzenie wszelkich dowodów dla wykazania okoliczności, mających wpływ na prawo skarżącego do świadczenia, i to zarówno wtedy, gdy pracodawca wystawił świadectwo pracy, a ZUS kwestionuje jego treść, jak i wówczas, gdy dokument taki z żadnych przyczyn nie może być wystawiony / por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 grudnia 2004 r. III AUa 2474/03 – LEX nr 151770 /. W toku przeprowadzonego postępowania dowodowego Sąd ustalił, że wnioskodawca K. B., będąc zatrudnionym w Przedsiębiorstwie Produkcji (...) w K., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w warunkach szczególnych w okresie od 6 sierpnia 1976 r. do 31 sierpnia 1977 r. na stanowisku kierowcy ciągnikowego. Natomiast nie można, zdaniem Sądu, zaliczyć wnioskodawcy do pracy w warunkach szczególnych okresu od 4 sierpnia 1975 r. do 5 sierpnia 1976 r. na stanowisku ładowacza bowiem wnioskodawca nie wykonywał ciężkich prac załadunkowych i wyładunkowych oraz przeładunkowych materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących w transporcie. Zatem okres wykonywania pracy w warunkach szczególnych wyniósł 1 rok i 26 dni. W okresie zatrudnienia w Spółdzielni (...)w J. od 11 października 1977 r. do 31 grudnia 1999 r. K. B. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, niezależnie od wpisów w angażach, wykonywał prace w warunkach szczególnych w okresie od 11 października 1977 r. do 11 lutego 1987 r. na stanowiskach kierowcy ciągnika i kombajnisty, a od 12 lutego 1987 r. do 31 grudnia 1998 r. na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o ciężarze powyżej 3,5 tony. Łączny okres wykonywania prac w warunkach szczególnych przez K. B. wyniósł 22 lata 3 miesiące i 6 dni. W świetle powyższego K. B. pracował w szczególnych warunkach przez okres przekraczający 15 lat. Spełnił zatem wymagany przepisem § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia okres uprawniający do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Poza sporem w sprawie jest, że wnioskodawca ma łączny okres składkowy, nieskładkowy i uzupełniający wynoszący 25 lat oraz, że nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnym. W tym stanie rzeczy na podstawie art.184 ust.1 i ust.2 w zw. z art. 32 ust.1 w zw. z art. 27 pkt.1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jedn. tekst: Dz. U. z 2017.1383 ze zm.) oraz w związku z art.100 ust.1 oraz art.129 ust.1 cytowanej ustawy oraz w zw. z § 4 ust.1 powołanego rozporządzenia oraz art. 477