k.p.c., dotyczy wyłącznie dopuszczalności procesowego zarzutu potrącenia w postępowaniu uproszczonym, w tym potrącenia dokonanego już wcześniej. Wbrew stanowisku powoda przedmiotowy zarzut Sąd Rejonowy uznał jednak za w pełni dopuszczalny w niniejszej sprawie. Obowiązek naprawienia awarii na przyłączach znajdujących się w eksploatacji przedsiębiorstwa spoczywał na powodzie. Ten obowiązek nie wynikał z czynu niedozwolonego czy też z przepisów ustawy, lecz został przez strony uregulowany w zawartej umowie. Tym samy uznać należało, według Sądu Rejonowego, iż jako roszczenie wynikające z umowy, mieściło się ono w zakresie stosowania przepisu art. 505 1 pkt 1 k.p.c. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy powołał przepisy art. 605 k.c. a contrario w zw. z art. 498 k.c. i w zw. z art.
k.p.c., a o kosztach procesu orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za jego wynik (art. 98 w zw. z art. 99 k.p.c.). Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie: I. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.: - art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i przeprowadzenie z materiału dowodowego, tj. umowy stron o zaopatrzenie w wodę o doprowadzenie ścieków wniosków z niej niewynikających, a ponadto sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania i doświadczeniem życiowym, że określone w umowie w § 2 pkt 1 i pkt 2 umowy miejsca dostawy wody i odbioru ścieków stanowią w istocie granice posiadania przez powoda przyłączy oraz sieci, chociaż z postanowień tych jedynie wynika określenie miejsca wydania towaru w rozumieniu kodeksu cywilnego w zakresie dostawy wody, natomiast w przypadku ścieków – miejsca ich odbioru, - art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie przy ocenie materiału dowodowego okoliczności wynikającej z zeznań świadków L. K., M. Z.
w zw. z art. 505 1 k.p.c. poprzez uwzględnienie w postępowaniu zgłoszonego przez pozwaną zarzutu potrącenia pomimo, iż roszczenie pozwanej nie nadawało się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym, gdyż nie wynikało z umowy stron o zaopatrzenie w wodę o odprowadzenie ścieków. II. przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 65 § 2 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne ustalenie, iż określone w umowie o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków w § 2 pkt 1 i pkt 2 umowy miejsca dostawy wody i odbioru ścieków, stanowią o przekazaniu posiadania powodowi tego odcinka przewodów, który kończy się w miejscu odpowiednio dostarczenia wody oraz odbioru ścieków, co w konsekwencji doprowadziło Sąd pierwszej instancji do błędnego wniosku, iż powód był zobowiązany do usunięcia awarii przyłączy na swój koszt, co skutkowało błędnym uwzględnieniem zarzutu potrącenia i w konsekwencji oddaleniem powództwa, - art. 348 k.c., 349 k.c., 350 k.c., 351 k.c. poprzez ich niezastosowanie, co doprowadziło Sąd pierwszej instancji do błędnego wniosku, iż na mocy umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków łączącej strony przeniesione na powoda posiadanie przyłączy przez sam fakt dostarczania wody i odprowadzania ścieków do/z punktów określonych w umowie w § 2 pkt 1 i pkt 2, podczas gdy z analizy powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że do przeniesienia posiadania konieczne jest zaistnienie zdarzenia prawnego, co do którego podmiot ma świadomość, że przyniesie mu skutek w postaci przeniesienia posiadania, - art. 498 k.c. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż pozwana złożyła skutecznie oświadczenie o potrąceniu, podczas gdy nie zaistniały łącznie przesłanki określone w tym przepisie, w szczególności wzajemność wierzytelności stron. III. art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c. poprzez zasądzenie kosztów procesu od powoda na rzecz pozwanego podczas, gdy koszty te powinny być zasądzone od pozwanego na rzecz powoda. Wskazując na powyższe powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie żądania pozwu oraz zasądzenie od pozwanego kosztów procesu za obie instancje. W uzasadnieniu apelacji powód wskazał, że w jego ocenie Sąd Rejonowy błędnie ocenił zebrany materiał dowodowy wyprowadzając z niego, a w szczególności z łączącej strony umowy wnioski z niej nie wynikające. Ponadto czyniąc ustalenia na podstawie zeznań świadków Sąd ten nie wziął pod uwagę, że awarie na przedmiotowych przyłączach powstały na skutek (w następstwie) uprzednio dokonanej wadliwie naprawy przyłącza wodociągowego i z uwagi na niewłaściwy montaż instalacji. Powód podkreślił, że z zarówno z zeznań świadków jak i z żadnego innego dowodu w sprawie nie wynika, iż uprzednia naprawa bądź wadliwy montaż instalacji wykonane były przez powoda. Skoro zaś powód nie dokonał tych czynności to musiała zrobić to pozwana działaniem własnym bądź zlecając wykonanie tych usług podmiotowi trzeciemu. Powód podał, że w takim stanie rzeczy nie może ponosić kosztów usuwania awarii, które powstały w wyniku działań osób trzecich, na przyłączach niestanowiących własności powoda ani nie przekazanych mu w posiadanie, a tylko z tego faktu, że jest przedsiębiorstwem wodociągowym. Jak wskazuje się w doktrynie umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków powinna określać tytuł prawny stanowiący podstawę (prawnorzeczową lub obligacyjną) przekazania przyłącza do dyspozycji przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Umowa łącząca strony nie określa takiego tytułu, brak zatem takiego zapisu oznacza, że do przeniesienia posiadania nie doszło. W ocenie skarżącego niewłaściwe jest zatem twierdzenie Sądu Rejonowego, że określone w umowie w § 2 pkt 1 i pkt 2 miejsca dostawy wody i odbioru ścieków stanowią o przekazaniu posiadania powodowi tego odcinka przewodów, który kończy się w miejscu odpowiednio dostarczenia wody oraz odbioru ścieków. W świetle reguł wykładni z art. 65 § 2 k.c. nie sposób, zdaniem powoda, uznawać, iż zamiarem stron i celem umowy było przeniesienie na powoda posiadania przyłączy na podstawie ww. zapisów umownych. Miejsce dostarczania wody lub odprowadzania ścieków nie jest równoznaczne z tym, co jest przedmiotem posiadania. Owe miejsca są tylko przejściem ryzyka jakości wody lub ścieków pomiędzy odbiorcą usług i przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Powód podkreślił, że z mocy prawa posiadaczem samoistnym staje się jedynie właściciel. Natomiast każdy, inny posiadacz samoistny musi nabyć posiadanie na podstawie jakiegoś zdarzenia prawnego, co do którego ma świadomość, że przyniesie mu skutek w postaci nabycia posiadania. W niniejszej sprawie pozwany nie wykazał aby do takiego zdarzenia prawnego doszło. Z powołanych zapisów umownych nie wynika ponadto wola powoda do wejścia w posiadanie przyłączy. Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że zasadą jest że to odbiorca usług, jako z zasady właściciel przyłączy i jednocześnie, z uwagi na znajdowanie się ich na jego nieruchomości również ich posiadacz, odpowiedzialny jest zarówno za utrzymanie przyłączy we właściwym stanie jak też ponoszenie konsekwencji ich awarii. Natomiast Sąd pierwszej instancji w sposób nieuprawniony połączył fakt dostarczania wody i odbiór ścieków z posiadaniem, formułując stanowisko, że skoro przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne dostarcza wodę i odprowadza ścieki do/z określonych punktów to znajduje się w posiadaniu tych przyłączy. W konsekwencji błędnie przyjął, że awarie miały miejsce na odcinku przyłączy znajdującym się w posiadaniu powoda, w związku z czym na nim spoczywał obowiązek ich usunięcia i pokrycia związanych z tym kosztów. Pozwany w odpowiedzi na apelację domagał się jej oddalenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w drugiej instancji według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany podkreślił, że strona powodowa w sposób oderwany od realiów stanu faktycznego, zasad logiki oraz doświadczenia życiowego stara się dowieść, że przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne nie posiadając odpowiednich odcinków przewodów wodnokanalizacyjnych może w sposób prawidłowy wykonywać umowę w zakresie stałej dostawy i odbioru, a także zapewnienia jakości dostarczanej wody. Przedmiotem umowy pomiędzy stronami jest bowiem zaopatrzenie, a nie wyłącznie sprzedaż, więc ww. punkty nie są wyłącznie miejscami wydania towaru. Pozwany podkreślił ponadto, że do roku 2015 między stronami nie istniał spór co do stanu posiadania odpowiednich odcinków sieci (przyłączy). Do tego czasu powód we własnym zakresie wykonywał wszystkie naprawy oraz usuwał awarie na odcinkach do zaworu za licznikiem głównym (przyłącze wodociągowe), jak i od pierwszej studzienki (przyłącze kanalizacyjne), informując jedynie pozwanego. Istotny dla określenia obowiązku napraw jest sam fakt posiadania przez powoda ww. przyłączy, natomiast charakter czy też przyczyna uszkodzenia ma znaczenie drugorzędne. Ponadto w ocenie powoda interpretacja sporny postanowień umowy winna uwzględniać również pozostałe jej zapisy – przewidujące możliwość odcięcia przez powoda dostawy wody lub zamknięcia przyłącza (§ 13), upoważnienie dla pracowników powoda do wstępu na nieruchomość w celu naprawy posiadanych urządzeń (§ 15) oraz obowiązek utrzymania i zainstalowania przez powoda wodomierza (§ 4 ust. 3), a także ograniczenie odpowiedzialności odbiorcy (pozwanego) do dbania o otoczenie wodomierza i studzienki (§ 3 ust. 2). Świadczą one o umownym podziale posiadania odcinków poprzez określenie zakresu obowiązków stron co do określonych (posiadanych) elementów systemu wodno-kanalizacyjnego. Bez posiadania powód nie mógłby bowiem odcinać dostaw, czy choćby montować wodomierzy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja strony powodowej nie zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu Okręgowego, rozpoznającego niniejszą sprawę w postępowaniu uproszczonym (art. 505 1 pkt 1 w zw. z art. 505 9 – 505 13 k.p.c.), podniesione w apelacji zarzuty nie są uzasadnione, a w konsekwencji nie mogą stanowić podstawy do zmiany czy też uchylenia zaskarżonego wyroku. W pierwszej kolejności należy wskazać, że bezpodstawne są zarzuty naruszenia w niniejszej sprawie art. 233 § 1 k.p.c. Należy podkreślić, że kwestionowanie dokonanej przez Sąd oceny dowodów nie może polegać jedynie na zaprezentowaniu własnych, zadowalających dla skarżącego, ustaleń stanu faktycznego, dokonanych na podstawie własnej, korzystnej oceny materiału dowodowego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99, LEX nr 53136). Jeśli bowiem tylko z materiału dowodowego sąd meriti wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena taka nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby nawet w równym stopniu, na podstawie tego materiału dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko wówczas, gdy brak jest logiki w wysnuwaniu wniosków ze zgromadzonego materiału dowodowego lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza reguły logiki formalnej albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00, LEX nr 56906). Zdaniem Sądu Okręgowego nie można w żadnym razie uznać, aby ocena dowodów dokonana w niniejszym postępowaniu przez Sąd pierwszej instancji wykraczała poza powyższe ramy. Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy zgromadził w niniejszej sprawie materiał dowodowy, a następnie w sposób niewadliwy dokonał jego oceny. Sąd drugiej instancji w pełni podziela i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, zgadza się także z argumentacją prawną szeroko przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Szczegółowe powtarzanie analizy i roztrząsanie wszystkich dowodów oraz wnioskowań prawniczych jest zatem w tym miejscu uzasadnienia niecelowe (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1997 r., II UKN 61/97, OSNCP 1998, nr 3, poz. 104, a także wyrok tego Sądu z dnia 8 lutego 2007 r., I CSK 410/06, LEX nr 439229 oraz uzasadnienie wyroku z dnia 18 lutego 2014 r., III PK 65/13, OSNP 2015, nr 5, poz. 63). W konsekwencji uzasadnienie Sądu drugiej instancji ograniczać się musi w niniejszej sprawie jedynie do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem właściwych przepisów (art. 505 13 § 2 k.p.c.). Nie jest uzasadniony w niniejszej sprawie zarzut naruszenia przepisu art.
k.p.c., regulującego jedynie dopuszczalność poniesienia procesowego zarzutu potrącenia w postępowaniu uproszczonym. Od zarzutu tego rodzaju należy bowiem odróżnić zarzut nieistnienia roszczenia powoda ze względu na umorzenie wierzytelności jeszcze przed wszczęciem procesu (doręczeniem pozwu) – z powołaniem się na materialnoprawny skutek złożonego uprzednio oświadczenia o potrąceniu wynikający z art. 498 § 2 k.c. (zob. uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2013 r. II CSK 476/12, LEX nr 1314394 oraz uchwały z dnia 13 października 2005 r., III CZP 56/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 119). W ocenie Sądu Okręgowego w istocie rzeczy to właśnie tego rodzaju zarzut (o charakterze materialnoprawnym) został podniesiony w niniejszy sprawie. Na marginesie zatem można jedynie podnieść, że dla przyjęcia że dane roszczenie nadaje się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym jako „wynikające z umowy” (art. 505 1 pkt 1 w zw. z art.
k.p.c.) nie jest konieczne aby miało ono swoje źródło w treści umowy, wystarczy ustalenie, że jest ono dochodzone dlatego, że strony łączy (łączyła) umowa (zob. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2010 r., III CZP 123/09, OSNC 2010, nr 7-8, poz. 110). Pozostałe zarzuty apelacji – tak dotyczące naruszenia prawa procesowego, jak i prawa materialnego – opierają się wyłącznie na twierdzeniu, że Sąd Rejonowy błędnie przyjął, iż w świetle postanowień umowy stron powoda obciążał obowiązek zwrotu pozwanemu poniesionych przez niego kosztów usunięcia awarii przyłączy znajdujących się w posiadaniu powodowej spółki. Wskazać w tym miejscu trzeba, że pomiędzy stronami powyższa kwestia – także na tle umowy nr (...) o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawartej w dniu 25 listopada 2003 r., stanowiącej podstawę stosunku prawnego łączącego strony również i w niniejszej sprawie (umowa - k. 24 – 26 akt) – była już przedmiotem wypowiedzi Sąd Okręgowego w Bydgoszczy. W uzasadnieniu wyroku z dnia 20 lutego 2018 r. (sygn. akt VIII Ga 30/18, niepublikowany) Sąd ten wyraził pogląd, że na gruncie § 4 pkt 4 umowy stron, powodowe (...) jako podmiot zaopatrujący pozwanego w wodę i odprowadzający ścieki z budynków będących w zasobach pozwanej Spółdzielni przyjął na siebie odpowiedzialność za usuwanie awarii na przewodach i przyłączach wodociągowo kanalizacyjnych będących na stanie i w eksploatacji powodowej spółki ( zob. k. 24 v. akt). Skoro to powód odpowiada za ciągły odbiór z nieruchomości ścieków, a także za ciągłe zaopatrzenie ich w wodę (§ 1 umowy) usunięcie awarii instalacji uniemożliwiających realizację tych obowiązków – przy uwzględnieniu wynikającego z umowy miejsca dostarczenia wody oraz odbioru ścieków (§ 2 ust. 1 i 2 umowy) – należało do powoda (vide cytowane wyżej uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 20 lutego 2018 r., VIII Ga 30/18). Wyrazem tego właśnie jest postanowienie zawarte w § 4 pkt 4 umowy stron, a jego konsekwencją jest obowiązek poniesienia przez powoda kosztów związanych z naprawą spornych przyłączy znajdujących się niewątpliwie w jego eksploatacji, co jest konieczne dla prawidłowej realizacji ww. umowy. Należy ponadto zgodzić się z pozwanym, że obowiązek usunięcia awarii przez powoda – znajdujący oparcie zarówno w treści umowy, jak i wynikający z ustawy (o czym niżej) – nie został uzależniony od określenia przyczyny jej zaistnienia, czy też możliwości ustalenia czyje działania lub też zaniechania awarię taką spowodowały. Należy podkreślić, że w myśl art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1152 ze zm.) jeżeli umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków nie stanowi inaczej, odbiorca usług odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie. W doktrynie podkreśla się natomiast, że w sferze faktycznej samo włączenie przyłącza do sieci powoduje, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wchodzi w jego posiadanie. Taka zmiana stanu faktycznego (niezależna od statusu własnościowego – o czym decyduje regulacja art. 49 k.c.) powoduje z kolei powstanie po stronie przedsiębiorstwa obowiązku zapewnienia niezawodnego działania przyłącza (zob. B. Brynczak Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Komentarz WK 2015, cz. 4 do art. 5). Bezpodstawne są z tego względu zarzuty naruszenia przepisów art. 348-351 k.c. dotyczących sposobów przeniesienia posiadania. Z art. 65 § 2 k.c. wynika nakaz kierowania się przy wykładni umowy zgodnym zamiarem stron oraz jej celem (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2003 r., I CKN 1431/00, LEX nr 77079). Biorąc zatem pod uwagę wynikający z art. 5 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 i 2 ww. ustawy spoczywający na przedsiębiorstwie wodociągowo-kanalizacyjnym (powodzie) obowiązek zawarcia umowy z przyłączonym do sieci odbiorcą i związana z nim konieczność zapewnienia zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych w celu realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnienia należytej jakości dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków – także i zarzut naruszenia art. 65 § 2 k.c. nie może być uznany za uzasadniony. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie art. 385 k.p.c., a o kosztach postępowania apelacyjnego orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 99 i art. 391 § 1 zd. 1 k.p.c., a także w zw. z § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 265).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.