Zgodnie z umową, pozwany otrzymał od powoda w ramach pożyczki, której zabezpieczeniem był przedstawiony w niniejszej sprawie weksel, kwotę 4.750 zł, przy czym koszty opłaty przygotowawczej wyniosły 129 zł i prowizji 3.687 zł. Rzeczywista roczna stopa procentowa wynosiła 9,84%, a zatem mieściła się w wysokości odsetek maksymalnych wynikających z art. 359 § 2 1 k.c. Z treści umowy wynika z kolei, że wynagrodzenie z tytułu przyznania pakietu „Twój pakiet” stanowi opłatę ponoszoną na wniosek pożyczkobiorcy, a zatem ma charakter fakultatywny. W konsekwencji, zważając na wysokość udzielonej pożyczki i czas „kredytowania”, wysokość zastrzeżonej prowizji i opłaty przygotowawczej należy uznać za mieszczącą się w granicach limitu pozaodsetkowych kosztów kredytu, przewidzianych w art. 36 a ustawy z 12.05.2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. 2016.1528 j.t.). Zgodnie z art.
postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 umowy nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Zgodnie z § 3, nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 4). Okoliczności niniejszej sprawy wskazują, że umowa z pozwanym faktycznie została zawarta z wykorzystaniem formularza wzorca umownego, co w kontekście twierdzeń stron pozwala stwierdzić, że poszczególne postanowienia umowy nie były z pozwanym indywidualnie negocjowane. Zauważyć jednak wypada, że oprócz postanowień uzgodnionych indywidualnie, poza zakres zastosowania art.
k.c. zostały wyłączone także postanowienia określające główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Należy uznać, że postanowieniem określającym świadczenie główne jest także postanowienie określające odpłatność za świadczenie charakterystyczne (cenę, wynagrodzenie), choćby sama odpłatność nie należała do elementów charakteryzujących dany typ stosunku (zob. też F. Zoll (w:) Prawo bankowe..., red. F. Zoll, t. 2, 2005, komentarz do art. 109 pr. bank., pkt 39). W orzecznictwie prezentowane są stanowiska wedle których pojęcie "postanowień określających główne świadczenia stron" niekoniecznie ogranicza się do postanowień stanowiących essentiale negoti. W przypadku umowy pożyczki, głównymi świadczeniami stron są: po stronie pożyczkodawcy udostępnienie określonych środków finansowych do korzystania przez pewien okres, a ze strony pożyczkobiorcy, zwrot tych środków po nadejściu daty wymagalności. Umowa pożyczki została przy tym ukształtowana w kodeksie cywilnym w taki sposób, że może być zarówno umową odpłatną jak i nieodpłatną. W przypadku zawarcia przez strony odpłatnej umowy pożyczki, wynagrodzenie pożyczkodawcy powinno być wyraźnie określone w umowie. Co do zasady formę wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału stanowią zaś odsetki, ewentualnie zapłata prowizji. W tym miejscu należy podkreślić, że umowa pożyczki, sformułowana zgodnie z zasadami uczciwego i rzetelnego obrotu na rynku kapitałowym, powinna jasno określać, które opłaty i prowizje stanowią zysk pożyczkodawcy, a które są pobierane na pokrycie konkretnych kosztów ponoszonych przez niego w związku z zawartą umową i jej obsługą. Za niedozwolone klauzule umowne, w świetle art.
k.c., należy więc uznać te postanowienie umowne, które pod postacią opłaty pobieranej formalnie na poczet pokrycia kosztów konkretnych czynności, w rzeczywistości stanowią dla pożyczkodawcy źródło dodatkowego zysku, ukryte przed konsumentem. Konkludując powyższe, Sąd Rejonowy zważył, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z pożyczką odpłatną, w której sposób sformułowania postanowień w zakresie zastrzeżonych kosztów (prowizji i opłaty przygotowawczej) nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości. Zostały one wyodrębnione w jasny i precyzyjny sposób, zarówno poprzez wskazanie całkowitej kwoty pożyczki w zestawieniu z całkowitą kwotą do zapłaty, jak i wyszczególnienie pozycji tych kosztów w części C1 umowy pkt 1.4. Wysokość zastrzeżonej opłaty przygotowawczej (129 zł) stanowi nieco ponad 2 % wartości udzielonej pożyczki i stanowi – zdaniem Sądu – kwotę, której nie sposób uznać za rażąco wygórowaną, naruszającą równowagę kontraktową stron, czy sprzeczną z dobrymi obyczajami. Umowa przewiduje również prowizję w kwocie 3.687 zł, do poniesienia której świadomie zobowiązał się pozwany. Mając na uwadze fundamentalną zasadę swobody kształtowania treści stosunku pranego, wyrażoną w art. 353 1 k.c. nie można odmówić powodowi prawa do zawierania w umowie pożyczki dodatkowych opłat za jej udzielenie, pamiętając że firmy trudniące się udzielaniem pożyczek, takie jak powód, w przeciwieństwie do instytucji bankowych, nie mogą osiągać wynagrodzenia w inny sposób, aniżeli przez naliczanie prowizji oraz odsetek, a niewątpliwie sama możliwość naliczania odsetek, z uwagi na ich aktualną wysokość, nie jest w stanie zrekompensować pożyczkodawcom kosztów prowadzonej przez nich działalności. Nie budzi wątpliwości również fakt, że powód prowadzi działalność nastawioną na zysk, a także, że pozwany miał pełną swobodę w wyborze instytucji, u której zamierzał się zadłużyć. Skoro więc zdecydował się skorzystać z usług tego konkretnego pożyczkodawcy, uznać należy, że akceptował on wysokość naliczanej przez pożyczkodawcę w związku z wnioskowaną kwotą pożyczki, prowizji i opłaty przygotowawczej. Postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie nie wykazało, aby pozwany zawierając umowę działał w warunkach przymusowego położenia, niedołęstwa lub niedoświadczenia (art. 388 k.c.). Mając na uwadze treść zawartej z pozwanym umowy, nie sposób podzielić również zarzutów pozwanego, sugerujących obowiązek powoda pomniejszenia zastrzeżonych kosztów proporcjonalnie do czasu trwania umowy. Postanowienia umowy nie przewidują takiej możliwości w przypadku gdy do rozwiązania umowy dochodzi na skutek jej wypowiedzenia przez pożyczkodawcę z powodu braku spłaty. W świetle powyższego, zważając, że w wyniku zawarcia umowy pożyczki, a następnie jej wypowiedzenia zaktualizował się obowiązek zwrotu przedmiotu umowy, Sąd uznał, iż żądanie strony powodowej w łącznej kwocie 7.959,85 zł jest zasadne, co obligowało Sąd, na podstawie art. 720 § 1 k.c. do jej zasądzenia na rzecz powoda. W odniesieniu zaś do żądania odsetek wskazać należy, że w oparciu o regulację zawartą w art. 48 prawa wekslowego zasadnym było zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie. Jak wskazuje literatura przedmiotu w przypadku weksli płatnych w oznaczonym dniu (z terminem płatności) oprocentowanie kapitału, jeżeli zostało przez strony ustalone musi zostać uwzględnione z góry, przy oznaczeniu sumy wekslowej, co oznacza, że wierzyciel oblicza odsetki od kapitału i dolicza je do niego, a co łącznie stanowi sumę wekslową, dokładnie w wekslu oznaczoną. Natomiast czym innym są odsetki za opóźnienie w zapłacie sumy wekslowej, których wierzyciel może żądać na podstawie art. 48 pkt 2 prawa wekslowego (por. wyrok SA w Katowicach z 09.07.2015 r., V Aca 8/15, OSA/Kat.2015 Nr 4, poz. 3, L.). W kontekście okresu, za który należą się odsetki Sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu, bowiem niewątpliwie począwszy od 03.01.2018 r. pozwany pozostawał w opóźnieniu (por. weksel - k. 5). O kosztach postępowania orzeczono w myśl art. 98 § 1 i 3 k.p.c. obciążając pozwanego należną częścią opłaty od pozwu (1/4) oraz kosztami zastępstwa procesowego powoda, w wysokości wynikającej z § 3 pkt. 4 Rozp. Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.