Sygn. akt III C 805/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 lipca 2016 roku Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie III Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Błaż
§ 2k.c.
konieczne było uprzednie uzyskanie orzeczenia o niezgodności z prawem wyroku, którego wydanie miało wyrządzić powodowi szkodę. Tego rodzaju orzeczenie nie zapadło; poza sporem było, że B. R. nie wnosił skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Należy mieć na uwadze, że „źródłem szkody według art.
§ 2k.c.
jest niezgodne z prawem "prawomocne orzeczenie". Pojęcie to obejmuje zarówno wyroki, jak i postanowienia sądowe, od których nie przysługuje środek odwoławczy. Niezgodność z prawem prawomocnego orzeczenia co do zasady nie powinna być przedmiotem samodzielnych ustaleń sądu w procesie o naprawienie szkody. Sąd rozpoznający sprawę odszkodowawczą nie jest bowiem właściwy do indywidualnej oceny legalności konkretnego wyroku lub postanowienia stanowiącego źródło szkody. Jeżeli ustawa wiąże oznaczone skutki prawne z obowiązywaniem prawomocnego orzeczenia, a jednocześnie reguluje zasady i tryb jego wzruszania z powodu niezgodności z prawem, to prawna skuteczność takich orzeczeń nie może być podważana (kwestionowana) bezpośrednio w każdym procesie odszkodowawczym, z pominięciem zasad i trybu postępowania zastrzeżonego do kontroli prawomocnych orzeczeń. Dlatego też odpowiedzialność władzy publicznej za szkodę wyrządzoną wydaniem niezgodnego z prawem orzeczenia wymaga tzw. prejudykatu” – wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 07.08.2015 r., VI ACa 313/14. Z powyższych względów, wobec niespełnienia przesłanki z art.
§ 2k.c.
powództwo podlegało oddaleniu. Brak było również podstaw w przedstawionym przez powoda materiale do tego, aby przypisać odpowiedzialność pozwanemu na gruncie art. 417 § 1 k.c. Podstawą odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie tego przepisu jest bowiem niezgodne z prawem działanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Powód rozpytywany na rozprawie stosownie do art. 212 k.p.c., jako jedyną podstawę bezprawności, czy „fałszywości” orzeczeń, z którymi wiązał szkodę, podniósł to, że nie uwzględniały one jego żądań w całości. Nie wskazał żadnych przepisów, które zostały naruszone przez Sąd Rejonowy w Wołominie przy wydaniu wyroku w sprawie I C 72/
- Należało zaś mieć na uwadze, że orzeczenie to jest prawomocne i jako takie wiąże inne sądy (art. 365 k.p.c.) oraz korzysta z powagi rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.). Okoliczności stojące u podstaw jego wydania nie mogły być przedmiotem ponownej analizy w niniejszej sprawie. Wyrok mógł być wzruszony w drodze zaskarżenia do sądu wyższej instancji, z czego B. R. skorzystał. Apelacja powoda została jednak oddalona, zaś Sąd Okręgowy w Warszawie nie stwierdził, aby przy wydaniu orzeczenia przez Sąd Rejonowy w Wołominie doszło do naruszenia jakiegokolwiek przepisu prawa. Uwzględniając powyższe, nie sposób było w ramach niniejszego postępowania dokonywać ustaleń co do prawidłowości wydanego orzeczenia w sprawie I C 72/02, gdyż prowadziłoby to w istocie do podważenia jego prawomocności. Powód nie wskazał na czym polegać miała bezprawność działania pozwanego w związku z wydaniem wyroku, zaś jego subiektywne przekonanie o niesłuszności orzeczenia nie mogło stanowić podstawy do stwierdzenia jego niezgodności z prawem, tym bardziej, że było ono przedmiotem badania przez sad odwoławczy. Należy mieć na uwadze, na co słusznie wskazuje się w orzecznictwie, że w postępowaniu o zasądzenie odszkodowania w związku z wykonywaniem władzy sądowniczej, sąd jest związany prawomocnymi orzeczeniami wydanymi w sprawie stanowiącej według powoda źródło szkody. Postępowanie o zasądzenie odszkodowania nie może stać się nieprzewidzianym w porządku prawnym trybem wzruszenia prawomocnych orzeczeń. Zaprzeczałoby to konstytucyjnej zasadzie państwa prawa oraz podległości sędziów ustawom (tak np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25.09.2002 r., I CK 83/02). Z uwagi na te zasady, jak również ustrojowe usytuowanie sądów i spełnianą przez nie rolę, dla ustalenia bezprawności działania w przypadku wydania orzeczenia sądowego, istotna jest jedynie kwalifikowana niezgodność z prawem. Taką niezgodnością jest postępowanie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami lub wydanie orzeczenia w wyniku rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Podsumowując. Powód powołując się na bezprawność wydanego orzeczenia powinien wykazać na czym ona polegała. Nie sprostał temu obowiązkowi. Sam fakt, że w ramach wytoczonego po 8 latach postępowania uzyskał orzeczenie uwzględniające częściowo jego wcześniejsze roszczenia, nie musi i nie może wskazywać na bezprawność wyroku w sprawie I C 72/
- Sąd orzekając w danej sprawie uwzględnia bowiem stan istniejący na datę zamknięcia rozprawy, ponadto opiera się na materiale przedstawionym przez strony, stosownie do rozkładu ciężaru dowodu, który ocenia mając na uwadze logiczne rozumowanie i zasady doświadczenia życiowego. Wykazanie bezprawność działania nakazywałoby, aby powód udowodnił, że przy wydaniu wyroku doszło do rażącego naruszenia przepisów lub wykładni prawa, czego w niniejszym postępowaniu nie uczynił, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że podstawą niezgodności z prawem było oddalenie części jego żądań. Z tych przyczyn, powództwo podlegało oddaleniu również na podstawie art. 417 § 1 k.c. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. Pozwany wniósł o zasądzenie od powoda kosztów poniesionych w związku z celową obroną. Zasada odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 k.p.c.) uzasadniała obciążenie B. R. takim obowiązkiem. W ocenie Sądu jednakże należało mieć na względzie zasady słuszności i stosownie do art. 102 k.p.c. odstąpiono od obciążenia powoda kosztami procesu. Jego sytuacja majątkowa i zarobkowa nie jest dobra, co wystarczająco wykazał wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Powództwo wywiedzione w niniejszej sprawie nie miało charakteru pieniaczego; wiązało się z głębokim przekonaniem powoda o jego pokrzywdzeniu. Zarówno roszczenie, jego wysokość, jak i podstawy odpowiedzialności pozwanego zostały określone przez B. R. bez udziału profesjonalnego pełnomocnika. Uwzględniając charakter żądania, okoliczności jego zgłoszenia, sytuację powoda, w ocenie Sądu zasady słuszności nakazywały odstąpienie od obciążenia go obowiązkiem zwrotu przeciwnikowi kosztów procesu. O nieopłaconych kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 113 ust. 1 u.k.s.c. w zw. z art. 102 k.p.c.