← Polska

I ACa 231/18

Sygn. akt I ACa 231/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 stycznia 2019 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący SSA Tomasz Szabelski Sędziowie SA Dorota O

§ 3

kc, poprzez jego niezastosowanie, mimo że od chwili zasądzenia na rzecz powódki renty w wysokości 1.200 zł minęło blisko 10 lat, a tym samym siła nabywcza pieniądza zmniejszyła się o ok. 15,5%, co winno skutkować podwyższeniem renty. Powołując się na wskazane uchybienie, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od (...) S.A. na swoją rzecz renty w wysokości 1.700 zł miesięcznie. W uzasadnieniu apelacji podkreślono, że stan zdrowia powódki ulega stopniowemu pogorszeniu i nie jest ona w stanie podjąć pracy zarobkowej w celu zrekompensowania spadku siły nabywczej pieniądza. W odpowiedzi na apelację pełnomocnik (...) S.A. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wskazując, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury przepis art.

.3 kc ma zastosowanie jedynie do zobowiązań pieniężnych sensu stricto, nie zaś do zobowiązań odszkodowawczych wynikających z czynów niedozwolonych. Sąd Apelacyjny akceptuje w pełni ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji i przyjmuje je za własne, nie czyniąc przy tym ustaleń dodatkowych. Wniosek o dopuszczenie dowodu w postaci przedłożonej dokumentacji medycznej, złożony na okoliczność stanu zdrowia powódki podlegał oddaleniu jako niezwiązany z treścią zarzutu. Skoro bowiem skarżąca kwestionowała wyrok Sądu I instancji w zakresie niezastosowania przepisu art.

§ 3

kc, mimo wskazywanego spadku siły nabywczej pieniądza, to stan zdrowia powódki nie ma znaczenia dla jej apelacji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje Sformułowany przez pełnomocnika powódki zarzut nie mógł się ostać, a w konsekwencji apelacja podlegała oddaleniu. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 20 kwietnia 1994 roku podjętej w sprawie o sygnaturze III CZP 58/94, zgodnie z którym istotny spadek siły nabywczej pieniądza, o którym mowa w art.

§ 3

kc może uzasadniać zmianę renty odszkodowawczej wyłącznie na podstawie przepisu art. 907 kc. Przepisy kodeksu cywilnego dają podstawę do różnicowania zobowiązań pieniężnych z uwagi na to, czy ich pieniężny charakter stanowi ich istotę, czy też jest tylko jedną z możliwych form wykonania zobowiązania. Zobowiązania ściśle pieniężne charakteryzują się tym, że zapłata pieniędzy jest świadczeniem głównym od początku powstania stosunku zobowiązaniowego. Sensem odpowiedzialności odszkodowawczej jest naprawienie szkody, które niekoniecznie musi przybrać postać pieniężną. Zgodnie z art. 363 § 1 kc może ono nastąpić przez przywrócenie stanu poprzedniego (restytucję naturalną), bądź przez zapłatę odszkodowania. Za Sądem Najwyższym wskazać należy, że choć renta wymieniona w art. 444 § 2 kc ma charakter odszkodowawczy i może być wyrażona tylko w pieniądzu, nie oznacza to zmiany niepieniężnej istoty tego zobowiązania, polegającego na wyrównaniu skutków utraty zdrowia przez poszkodowanego (zob. uzasadnienie powołanej uchwały). To właśnie świadczeń stricte pieniężnych dotyczy wyrażona w art.

§ 1kc zasada nominalizmu.

Ma ona zastosowanie do zobowiązań, których przedmiotem od chwili ich powstania jest suma pieniężna. Wykładnia systemowa wymaga uznania, że tylko tych zobowiązań dotyczy klauzula waloryzacyjna zawarta w przepisie art.

§ 3kc.

Przepis ten daje sądowi możliwość zgodnej z zasadami współżycia społecznego zmiany nominalnie określonej wysokości świadczenia pieniężnego lub sposobu jego spełnienia, choćby były one ustalone w orzeczeniu lub umowie, jeśli doszło do istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania. Skoro, jak już wskazano, świadczenie z tytułu renty nie ma ściśle pieniężnego charakteru, przepis art.

§ 3kc nie może stanowić podstawy jego waloryzacji.

W tych warunkach jego zastosowanie w niniejszej sprawie nie jest możliwe, to zaś stanowi o bezzasadności zarzutu sformułowanego w apelacji. Wyjaśnienia wymaga nadto, że zmiana siły nabywczej pieniądza nie pozostaje bez wpływu na wysokość renty. Z uwagi na charakter renty, która ze swej istoty jest świadczeniem okresowym, spełnianym na przestrzeni pewnego okresu, ustawodawca przewidział możliwość dostosowania jej wysokości do zmieniających się warunków, ustanawiając przepis art. 907 § 2 kc. W świetle mającej moc zasady prawnej uchwały Sądu Najwyższego w sprawie III CZP 49/07 z dnia 31 stycznia 2008 r (OSN 2008/6/55) – w ramach kontroli instancyjnej Sąd Apelacyjny poddał badaniu prawidłowość zastosowania przez Sąd a quo prawa materialnego, w tym przepisu art. 907 § 2 kc. Zgodnie z jego brzmieniem zmiana stosunków, do której mogą doprowadzić takie okoliczności jak zwiększenie się potrzeb uprawnionego, dalsze zmniejszenie się jego możliwości zarobkowych (pozostające w związku przyczynowym ze zdarzeniem wywołującym szkodę), czy wreszcie istotna zmiana siły nabywczej pieniądza, stanowi podstawę żądania uprawnionego do zmiany wysokości lub czasu trwania renty. Wszystkie wskazywane przez powódkę okoliczności świadczące o tym, czy do takiej zmiany stosunków doszło, zostały zbadane przez Sąd I instancji. Ustalenia poczynione przez Sąd Okręgowy - niekwestionowane w złożonej apelacji – nie dały podstaw do zastosowania przepisu art. 907 § 2 kc i waloryzacji przyznanej powódce renty. W świetle materiału dowodowego zwiększenie się dolegliwości neurologicznych nie przełożyło się na zmianę wymiaru potrzebnej pomocy osób trzecich, ani zakresu leków zalecanych przez lekarzy. Choć nie sposób zaprzeczyć zakumulowanej na przestrzeni 10 lat inflacji podawanej przez skarżącą, zważyć jednocześnie należy, że mimo to potrzeby powódki nadal mieszczą się w zakresie zasądzonej renty. W takim wypadku podwyższenie tego świadczenia tylko z uwagi na inflację prowadziłoby do przyznania jej w rozmiarze przekraczającym rzeczywiste potrzeby powódki. To zaś naruszałoby naczelną zasadę odpowiedzialności odszkodowawczej, zgodnie z którą kompensacji podlegają rzeczywiście poniesione straty i utracone korzyści (art. 361 § 1 kc). W tych warunkach apelacja w oparciu o przepis art. 385 podlegała oddaleniu. W zakresie kosztów postępowania apelacyjnego rozstrzygnięcie Sądu miało swą podstawę w art. 391 § 1 kpc w zw. z art. 102 kpc. Sąd uznał, że charakter roszczenia, subiektywne przekonanie powódki o zasadności jej żądania oraz jej trudna sytuacja majątkowa dają podstawę do zwolnienia skarżącej od zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego poniesionych przez pozwanego (...) S.A.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.