Sygn. akt VII U 1538/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lipca 2018 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący
§ 1k.p.c.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ rentowy wyjaśnił, że w grudniu 2016 roku wszczął postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym przez K. K.
(2)z tytułu współpracy z K. K.
(1)prowadzącym działalność gospodarczą w okresach przypadających na lata 2009-2010. Na dzień wszczęcia postępowania w bazie danych ZUS figurowały niepoprawne zapisy dotyczące okresów podlegania K. K.
(2)z tytułu współpracy, tj. od 1 czerwca 2003 r. do nadal była zgłoszona do ubezpieczeń z tytułu współpracy z odwołującym, jednocześnie nieprzerwanie od września 2008 r. nieprzerwanie podlegała ubezpieczeniom społecznym jako pracownik z tytułu umów o pracę. W ocenie organu rentowego K. K.
(2)z tytułu stosunków pracy spełniała warunki wynikające z art. 9 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które zwalniały z ww. obowiązku ubezpieczeniom społecznym z tytułu współpracy z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą. Płatnik składek mimo podejmowanej korespondencji nie składał poprawnych dokumentów ubezpieczeniowych za osobę współpracującą. Z uwagi na powyższe organ rentowy wydał w dniu 14 lutym 2017 r. decyzję znak (...) stwierdzającą niepodleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym oraz dobrowolnemu chorobowemu przez K. K.
(2)w okresach zatrudnienia na podstawie umowy o pracę oraz jednoczesnej współpracy przy prowadzeniu działalności. Następnie odwołujący w dniu 16 czerwca 2017 r. zwrócił się o uchylenie powyższej decyzji, na co w odpowiedzi organ rentowy wydał skarżoną decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia. W ocenie organu rentowego odwołanie K. K.
(1)nie wnosi nowych okoliczności do sprawy i wniósł jak na wstępie (odpowiedź na odwołanie k. 8-9 a.s.). K. K.
(2), zawiadomiona o postępowaniu i możliwości przystąpienia do sprawy w charakterze zainteresowanego (k. 16 a.s.), nie zajęła stanowiska w sprawie. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Odwołujący K. K.
(1)prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą pod firmą (...) K. K.
(1)w O.. W ramach działalności odwołujący współpracuje ze swoją małżonką, zainteresowaną K. K.
(2). Z tego też tytułu K. K.
(2)była zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego jako osoba współpracująca przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej przez odwołującego nieprzerwanie od 1 czerwca 2003 r. (okoliczność bezsporna – akta rentowe, wyjaśnienia odwołującego). K. K.
(2)była zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w następujących okresach: ⚫ od 1 września 2008 r. do nadal, w tym w okresie od września 2008 r. do sierpnia 2011 r. w wymiarze ½ etatu, a następnie od września 2011 w wymiarze pełnego etatu; ⚫ od 1 listopada 2009 r. do 29 czerwca 2010 r. oraz od 1 września 2010 r. do 8 sierpnia 2012 r. w niepełnym wymiarze czasu. (okoliczność bezsporna – akta rentowe). Pismem z dnia 14 grudnia 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. zawiadomił K. i K. K.
(2)o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym przez zainteresowaną z tytułu współpracy z odwołującym prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą w okresach od 1 do 30 kwietnia 2009 r., od 1 października 2009 r. do 29 czerwca 2010 r. oraz od 1 września 2010 r. do nadal (zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 14.12.2016 r. – nieoznaczone karty a.r.). W toku postępowania przed ZUS ani K. K.
(1), ani K. K.
(2)nie złożyli wyjaśnień (akta rentowe – okoliczność bezsporna). Po przeprowadzeniu postępowania ZUS (...)Oddział w W. wydał w dniu 14 lutym 2017 r. decyzję nr (...) na podstawie której stwierdził, że K. K.
(2)jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność u płatnika składek K. K.
(1)nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu w okresach od 1 do 30 kwietnia 2009 r., od 1 października 2009 r. do 29 czerwca 2010 r. oraz od 1 września 2010 r. do nadal. W uzasadnieniu ww. decyzji organ rentowy powołał się na treść art. 9 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazując, że w czasie współpracy z odwołującym K. K.
(2)była jednocześnie zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia podstawie umów o pracę w okresie od 1 września 2008 r. do nadal oraz od 1 listopada 2009 r. do 29 czerwca 2010 r. i od 1 września 2010 r. do 8 sierpnia 2012 r. ( decyzja ZUS z 14.02.2017 r. – nieoznaczone karty a.r.). Decyzja została doręczona odwołującemu i zainteresowanej dnia 16 lutego 2017 r. i stała się prawomocna z dniem17 marca 2017 r. (potwierdzenia doręczenia – nieoznaczone karty a.r.). Następnie pismem z dnia 22 maja 2017 r. ZUS poinformował odwołującego, że w związku z niedopełnieniem przez niego obowiązku złożenia poprawnych dokumentów za K. K.
(2)jako osobę współpracującą oraz po uprawomocnieniu się decyzji nr (...) na podstawie art. 48b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych sporządził z urzędu dokumenty ubezpieczeniowe, tj. zgłoszeniowe i rozliczeniowe za okres objęty ww. decyzją (pismo ZUS z 22.05.2017 r. – nieoznaczone karty a.r.). W dniu 18 lipca 2017 r. do ZUS (...) Oddział w W. wpłynął wniosek (...) K. K.
(1)K. K.
(2), w którym wniesiono o uchylenie decyzji nr (...). W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skutkiem decyzji jest pozbawienie zainteresowanej ubezpieczeń emerytalnych i rentowych za okres 7 lat. Zwrócono się także o możliwość złożenia dokumentu (...) z deklaracją na dobrowolne ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wskazano, że opóźnienia w wysyłce dokumentów rozliczeniowych były spowodowane blokadą ZUS (wniosek z 18.07.2017 r. – nieoznaczona karta a.r.). W odpowiedzi na powyższy wniosek ZUS (...) Oddział w W. wydał w dniu 18 września 2017 r. decyzję nr (...) na podstawie której odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji z dnia 14 lutego 2017 r. znak: (...) W uzasadnieniu powyższej decyzji organ rentowy powołał się na treść art. 83a ust. 2 i art. 83b ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 123 k.p.a. wskazując, że we wniosku nie zawarto nowych faktów ani nie ujawniono okoliczności które mogłyby wpłynąć na zmianę decyzji nr (...) (decyzja ZUS z 18.09.2017 r. – nieoznaczona karta a.r.). Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy dając im wiarę w całości, gdyż ich autentyczność nie była kwestionowana przez strony i nie budziła zastrzeżeń co do ich wiarygodności. Zebrane w toku postępowania dowody były w pełni wystarczające do poczynienia ustaleń istotnych z perspektywy sporu w niniejszej sprawie oraz wydania rozstrzygnięcia. Ustalony przez Sąd stan faktyczny był bezsporny, strony nie kwestionowały przeprowadzonych w toku postępowania dowodów, wskazywały na te same okoliczności, a ich stanowiska różniły się jedynie w zakresie zastosowania przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie K. K.
(1)było niezasadne. Zgodnie z art. 477 9 § 1 k.p.c. odwołania od decyzji organów rentowych lub orzeczeń wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności wnosi się na piśmie do organu lub zespołu, który wydał decyzję lub orzeczenie, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ lub zespół, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji lub orzeczenia. Z kolei zgodnie z art.
§ 1i 2 k.p.c.
sąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia; w przypadku uwzględnienia odwołania sąd zmienia w całości lub w części zaskarżoną decyzję organu rentowego lub zaskarżone orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności i orzeka co do istoty sprawy. Odwołujący zaskarżył decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 18 września 2017 r. nr (...). Na podstawie zaskarżonej decyzji organ rentowy odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji z dnia 14 lutego 2017 r. znak: (...), na mocy której stwierdzono, że małżonka odwołującego – K. K.
(2)– jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność u płatnika składek (odwołującego) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu w okresach od 1 do 30 kwietnia 2009 r., od 1 października 2009 r. do 29 czerwca 2010 r. oraz od 1 września 2010 r. do nadal. Odwołujący skarżąc decyzję z dnia 18 września 2017 r. nr (...) podnosił kwestie związane z nieprawidłowym ustaleniem przez ZUS okresu niepodlegania przez zainteresowaną ubezpieczeniom z tytułu współpracy przy prowadzeniu jego działalności gospodarczej, wskazywał też na utrudniony kontakt z organem rentowym i brak możliwości wyjaśnienia sprawy, a ponadto zarzucił, że organ rentowy swoimi działaniami pozbawił zainteresowaną prawa do wyższych świadczeń. Należy jednak w tym miejscu podkreślić, że powyższe kwestie nie miały w istocie znaczenia dla rozpatrzenia prawidłowości skarżonej decyzji. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie i tylko w tym zakresie podlega ona kontroli sądu zarówno pod względem jej formalnej poprawności, jak i merytorycznej zasadności. Jego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem - w aspekcie formalnym i materialnym - decyzji wydanej przez organ rentowy na wniosek ubezpieczonego lub z urzędu. Jest zatem postępowaniem kontrolnym. Badanie owej legalności decyzji i orzekanie o niej jest możliwe tylko przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania decyzji. Postępowanie sądowe zmierza do kontroli prawidłowości lub zasadności zaskarżonej decyzji, a w związku z tym wykluczone jest rozstrzyganie przez sąd, niejako w zastępstwie organu rentowego, żądań zgłaszanych w toku postępowania odwoławczego, które nie były przedmiotem zaskarżonej decyzji (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2012 r., II UK 275/11; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 24 stycznia 2018 r., III AUa 663/17; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 8 marca 2018 r., III AUa 2220/17). Tym samym przedmiotem rozważań Sądu, w kontekście treści skarżonej decyzji oraz wniesionego odwołania, było ustalenia, czy organ rentowy prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji z dnia 14 lutego 2017 r. nr (...), czy też nie. Zgodnie z art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1778) prawo lub zobowiązanie stwierdzone decyzją ostateczną Zakładu ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie. Ponadto w myśl art. 83b ust. 1 ww. ustawy jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Dodatkowo w myśl art. 123 powyższej ustawy w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, o których mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b. W myśl art. 145 § 1 i 2 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Ponadto w myśl art. 145a § 1 k.p.a. i art. 145b § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, lub gdy zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie zasady równego traktowania, zgodnie z ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, jeżeli naruszenie tej zasady miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną. W kontekście cytowanych wyżej przepisów oraz poglądów orzecznictwa Sąd Okręgowy zważył, że organ rentowy poprzez wydanie skarżonej decyzji nie dopuścił się żadnych uchybień formalnych ani materialnych. W bezspornym stanie faktycznym sprawy organ rentowy wszczął postępowanie wyjaśniające w przedmiocie ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym przez zainteresowaną K. K.
(2)z tytułu współpracy z odwołującym, prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą pod firmą (...) K. K.
(1)w O., w okresach od 1 do 30 kwietnia 2009 r., od 1 października 2009 r. do 29 czerwca 2010 r. oraz od 1 września 2010 r. do nadal. Przyczyną wszczęcia postępowania przez organ rentowy było ustalenie, że płatnik składek nie dopełnił formalności w zakresie prawidłowego zgłoszenia zainteresowanej do ubezpieczeń oraz ustalenie, że w ww. okresach K. K.
(2)była zatrudniona na umowie o pracę. Konsekwencją przeprowadzonego przez ZUS postępowania było wydanie decyzji z dnia 14 lutego 2017 r. nr (...), w której stwierdzono, że zainteresowana nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu w okresach od 1 do 30 kwietnia 2009 r., od 1 października 2009 r. do 29 czerwca 2010 r. oraz od 1 września 2010 r. do nadal. W uzasadnieniu ww. decyzji organ rentowy powołał się na treść art. 9 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazując, że w czasie współpracy z odwołującym K. K.
(2)była jednocześnie zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia podstawie umów o pracę w okresie od 1 września 2008 r. do nadal oraz od 1 listopada 2009 r. do 29 czerwca 2010 r. i od 1 września 2010 r. do 8 sierpnia 2012 r. Powyższa decyzja, po doręczeniu jej odpisu K. K.
(1)i K. K.
(2)w dniu 16 lutym 2017 r., stała się prawomocna w dniu 17 marca 2017 r. We wniosku odwołującego, który złożono w ZUS (...) Oddział w W. w dniu 18 lipca 2017 r. nie wskazano żadnych okoliczności, które spełniałyby cechy określone w art. 83a u.s.u.s. bądź wymienionych wyżej przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego i które mogłyby przemawiać za uchyleniem przez organ rentowy decyzji z dnia 14 lutego 2017 r. Z kolei przywołane w treści odwołania twierdzenia K. K.
(1)w zakresie opóźnień wywołanych kontrolami ZUS i mającymi z tego faktu wynikać opóźnieniami w przekazywaniu dokumentacji rozliczeniowej nie zostały potwierdzone żadnymi dowodami, podobnie jak powoływana przez niego okoliczność blokowania rozliczeń środków przekazanych organowi rentowemu. Z brzmienia art. 83 a ust. 1 i 3 wynika, że przewidziany w tym przepisie tryb postępowania uzależniony jest od tego, czy pierwotna decyzja organu rentowego została zaskarżona, czy też nie. W sytuacji, gdy strona złożyła odwołanie od decyzji, organ rentowy - na podstawie nowych dowodów lub okoliczności istniejących jeszcze przed wydaniem decyzji, które mają wpływ na prawo lub zobowiązanie - może we własnym zakresie wydać decyzję przyznającą prawo lub określającą zobowiązanie, jeśli jest to korzystne dla ubezpieczonego, bądź wystąpić do sądu z wnioskiem o wznowienie postępowania. W rozpoznawanej sprawie ubezpieczony nie wniósł odwołania od pierwotnej decyzji ZUS z dnia 14 grudnia 2017 r., na mocy której organ rentowy stwierdził, że zainteresowana nie podlega ubezpieczeniom społecznym jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność wraz z odwołującym. Brak było zatem podstaw do wszczęcia postępowania w trybie art. 83a ust. 1 u. u.s.u.s. Z kolei, decyzje ostateczne ZUS, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez organ rentowy uchylone, zmienione lub unieważnione wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek strony (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2003 r., (...) 18/02). Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy oddalił odwołanie K. K.
(1)od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...)Oddział w W. z dnia 18 września 2017 r. nr (...) jako niezasadne, o czym orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.
§ 1k.p.c.
Zarządzenie: odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć odwołującemu z pouczeniem o przysługujących środkach zaskarżenia. K.S.