Sygn. akt VII U 1635/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 września 2018 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Renata Gąsior Protokolant starszy sekretarz Maria Nalewczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2018 r. w Warszawie sprawy H. J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...)Oddział w W. o wysokość emerytury na skutek odwołania H. J. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział w W. z dnia 10 sierpnia 2016 r., znak: (...) oddala odwołanie. UZASADNIENIE H. J. , działając za pośrednictwem reprezentującego ją małżonka M. J., złożyła w dniu 4 października 2016 r. odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 10 sierpnia 2016 r. znak: (...) i wniosła o ponowne przeliczenie jej emerytury przyjmując lata składkowe i nieskładkowe jak w decyzji ZUS z 20 marca 2007 r. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik odwołującej się nie zgodził się z przyjętym przez organ rentowy wyliczeniem jej emerytury i zakwestionował wyliczone przez ZUS lata składkowe i nieskładkowe (odpowiednio 236 i 78 miesięcy) i podtrzymał przyjęte przez ZUS w decyzji z 20 marca 2007 r. okresy składkowe i nieskładkowe wyliczone na podstawie świadectw pracy ze Społem i Szpitala (odpowiednio 273 i 42 miesięcy), jednocześnie oświadczył, że nie kwestionuje wskaźnik wysokości podstawy wymiaru w wymiarze 71,15%. Ponadto pełnomocnik odwołującej zarzucił organowi rentowemu niedopełnienie obowiązków, w tym m. in. w zakresie uzyskiwania informacji od pracodawców odwołującej w celu uzyskania danych o okresach składkowych i nieskładkowych i uzyskanym przez nią wynagrodzeniu, a także w zakresie udzielania jej informacji o wyliczeniu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru (odwołanie k. 2-3 a.s.). W odpowiedzi na odwołanie z dnia 2 listopada 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o jego oddalenie na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ rentowy wyjaśnił, że H. J. ma przyznane prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy emerytalnej. Do wysokości emerytury organ rentowy uwzględnił 22 lata i 9 miesięcy okresów składkowych oraz 3 lata i 6 miesięcy okresów nieskładkowych, a do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia przyjęto przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 lat kalendarzowych 1987-1996, ustalając wwpw. w wymiarze 50,82%. W dniu 15 kwietnia 2016 r. odwołująca wniosła o ponowne ustalenie wysokości emerytury, przedkładając zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, z których wynikało, że w okresach od 5 września 1984 r. do 30 listopada 1988 r. przebywała na urlopie bezpłatnym, natomiast w świadectwie pracy z 23 czerwca 1994 r. pracodawca wskazał, że na urlopie bezpłatnym odwołująca przebywała do 4 września 1998 r. Ponadto w przedmiotowym dokumencie po raz pierwszy wykazano, że odwołująca mogła korzystać z uprawnień związanych z posiadaniem dziecka. W związku z powyższym organ rentowy zwrócił się do ubezpieczonej z prośbą o przedłożenie aktu urodzenia dziecka oraz udzielenie informacji czy przebywała na urlopie wychowawczym. W oparciu o przedłożone dokumenty organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję, na podstawie której przeliczył w oparciu o art. 111 ustawy emerytalnej wysokość jej emerytury, przyjmując do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 20 lat kalendarzowych 1966-1994, wwpw. w wymiarze 71,15% i dokonując korekty stażu pracy odwołującej z uwzględnieniem wykazanego urlopu bezpłatnego i okresu urlopu wychowawczego, w wyniku czego uwzględniono do stażu pracy odwołującego 19 lat i 8 miesięcy okresów składkowych oraz 6 lat i 6 miesięcy okresów nieskładkowych (odpowiedź na odwołanie k. 5 a.s.). W toku sprawy pełnomocnik odwołujący wnosił również szereg zastrzeżeń odnoszących się do działalności ZUS, w tym w zakresie rozbieżności między ustaleniami poczynionymi w decyzji o przyznaniu emerytury z 20 marca 2007 r., ustalenia daty okresu, w którym odwołująca przebywała na urlopie bezpłatnym w związku z otrzymaniem pracy za granicą przez jej małżonka, a także wątpliwości co do posiadanej przez ZUS dokumentacji. Pełnomocnik odwołującej wnosił o doliczenie do 19 lat i 8 miesięcy okresów składkowych okres 4 lat przebywania odwołującej na urlopie bezpłatnym jak okresu składkowego w wymiarze 1,3% oraz należność za 10 lat wypłacania odwołującej emerytury w wymiarze zaniżonym na podstawie nieważnej decyzji z 20 marca 2017 r. (pisma procesowe pełnomocnika odwołującej k. 9-10 a.s. i k. 4-25 a.s.). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Odwołująca się H. J. w okresie od 3 czerwca 1969 r. do 30 listopada 1988 r. była zatrudniona w (...) Spółdzielni (...) w (...) (dalej jako (...) w W.). W powyższym okresie zatrudnienia, od 5 września 1974 r. do 4 września 1988 r., odwołująca przebywała na urlopie bezpłatnym za granicą; tym samym czasie małżonek odwołującej M. J. przebywał w delegacji jako rzeczoznawca w (...) Sp. z o.o. w Rumunii. Po zakończeniu stosunku pracy (...) w W. wystawił odwołującej świadectwo pracy z 23 czerwca 1994 r., w którym wskazano m. in. datę przebywania przez nią na urlopie bezpłatnym za granicą z adnotacją, że odbywało się to na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 stycznia 1975 r. w sprawie praw i obowiązków pracowników służby dyplomatyczno-konsularnej (Dz. U. nr 3 poz. 10) (świadectwo pracy z (...) w W. z 23.06.1994 r. k. 4 a.r. tom III; informacja o udzieleniu urlopu bezpłatnego k. 4 a.s., Rp-7 M. J. z 25.02.2000 r. k. 28 a.s.). W okresie od 16 października 1989 r. do 18 października 1994 r. H. J. była zatrudniona w Państwowym Szpitalu (...) im. prof. M. M. w W. (dalej jako PSK w W. – obecnie (...) Publiczny (...) w W., dalej jako SP (...) w W.). W trakcie zatrudnienia, od 2 lipca 1990 r. do 21 lipca 1990 r., przebywała na urlopie bezpłatnym. Po zakończeniu stosunku pracy PSK w W. wystawił odwołującej świadectwo pracy z 26 października 2004 r. oraz zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 30 sierpnia 1994 r. (świadectwo pracy z PSK w W. z 26.10.2004 r. k. 5 a.r. tom III; Rp-7 z 30.08.1994 r. k. 9 a.r. tom I). H. J. posiada prawo do emerytury od 25 marca 2007 roku, przyznane jej na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 20 marca 2007 r. znak: E (...). Do ustalenia wysokości emerytury odwołującej przyjęto dochód stanowiący podstawę wymiaru składek 10 lat kalendarzowych od stycznia 1987 r. do grudnia 1996 r., a także 22 lata i 9 miesięcy okresów składkowych oraz 3 lata i 6 miesięcy okresów nieskładkowych (odpowiednio 273 i 42 miesiące) oraz wskaźnik wysokości podstawy wymiaru (wwpw.) w wymiarze 50,82 %. Tak ustalona wysokość świadczenia została określona na kwotę 829,69 zł, która w kolejnych latach podlegała stosownym waloryzacjom (decyzja ZUS ws. emerytury z 20.03.2007 r. k. 13 a.r., decyzje ZUS ws. waloryzacji: k. 21 a.r., k. 23 a.r., k. 29 a.r., k. 31 a.r. – tom IV). W dniu 15 kwietnia 2016 r. H. J. złożyła w ZUS (...) Oddziale w W. wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury. We wniosku, w rubryce 3 pkt IV, odwołująca wskazała, że domaga się przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia od zarobków uzyskanych w całości przed przyznaniem świadczenia z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, tj. z lat 1969-1972 (4 lata), 1976-1978 (3 lata), 1979 -1984 (6 lat) i 1989-1995 (7 lat), razem 20 lat z 26 lat i 4 miesięcy lat pracy. Do wniosku odwołująca załączyła zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 11 kwietnia 2016 r. wystawione przez (...) w W. oraz z dnia 10 marca 2016 r. wystawione przez SP (...) w W. (wniosek z 15.04.2016 r. z załącznikami k. 39-47 a.r. tom IV). Pismem z dnia 11 maja 2016 r. ZUS(...) Oddział w W. zwrócił się do SP (...) w W. o wyjaśnienie różnic w zakresie kwot wynagrodzenia za poszczególne lata i daty zatrudnienia odwołującej w dwóch posiadanych przez organ rentowy zaświadczeniach o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia 30 sierpnia 1994 r. i z dnia 2010 marca 2016 r. (pismo ZUS z 11.05.2016 r. k. 49 a.r.). W odpowiedzi na powyższe SP (...) w W. pismem z dnia 29 maja 2016 r. wyjaśnił, że różnice powstałe w latach 1990-1994 wynikają z doliczenia „trzynastek” do lat których dotyczą, a w niektórych nie zostały wypłacone, a ponadto w roku 1995 zostało wypłacone świadczenie rehabilitacyjne po ustaniu zatrudnienia. SP (...) w W. zwrócił się również z prośbą o uznanie Rp-7 z 10.03.2016 r. za prawidłowe i ostateczne. Z kolei w piśmie z 4 sierpnia 2016 r. SP (...) w W. poinformował, że odwołująca była zatrudniona w Szpitalu od 16 października 1989 r. do 18 października 1994 r. (pisma SP (...) w W. z 29.05.2016 r. k. 52 a.r. i z 04.08.2016 r. k . 71 a.r. tom IV). Ponadto w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem z 15 kwietnia 2016 r. odwołująca złożyła oświadczenie z 18 lipca 2016 r. w którym wskazała, że po urodzeniu córki K. K. od dnia 21 lutego 1973 r. po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego przebywała na przysługującym jej 3-letnim urlopie bezpłatnym na wychowanie dziecka. Do oświadczenia odwołująca załączyła odpis skrócony aktu urodzenia (oświadczenie z 18.07.2016 r. z załącznikiem k. 68-69 a.r. tom IV). W dniu 10 sierpnia 2016 r. ZUS(...) Oddział w W. wydał decyzję znak: (...) na podstawie której przeliczył emeryturę odwołującej od 1 kwietnia 2016 r. ustalając jej wysokość na kwotę 935,83 zł (1.276,40 zł z uwzględnieniem waloryzacji od 01.03.2016 r.). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że do ustalenia podstawy emerytury przyjęto przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia od 1966 do 1994 roku, wwpw. wynoszący 71,15% oraz okresy składkowe w wymiarze 19 lat, 8 miesięcy i 3 dni (236 miesięcy) oraz okresy nieskładkowe w wymiarze 6 lat, 6 miesięcy i 17 dni (78 miesięcy) (decyzja ZUS ws. przeliczenia emerytury k. 77-89 a.r., karta przebiegu zatrudnienia k. 81 a.r. tom IV). H. J. odwołała się od powyższej decyzji inicjując tym samym niniejsze postępowanie (k. 2-4 a.s.). W toku postępowania Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu księgowości, rachunkowości finansów i ekonomii celem zweryfikowania prawidłowości ustalonej decyzji z dnia 10 sierpnia 2016 r. wysokości emerytury odwołującej. W opinii z dnia 10 października 2017 r. biegła K. L. obliczyła wysokość emerytury i ustaliła ją na kwotę 935,78 zł, w tym 1.276,40 zł z uwzględnieniem waloryzacji od 1 marca 2016 r. w wymiarze 100,24% według danych z Głównego Urzędu Statystycznego. Do obliczeń biegła przyjęła następujące wartości: ⚫ kwotę bazową z dnia nabycia przez odwołującą prawa do emerytury, tj. z dnia 25 marca 2017 r. w wysokości 2.059,92 zł, ⚫ wskaźnik wysokości podstawy wymiaru w wysokości 71,15%, ⚫ podstawę wymiaru w wysokości 1.465,63 zł, ⚫ okresy składkowe i nieskładkowe w wymiarze odpowiednio 236 miesięcy (w tym okres urlopu wychowawczego jako nieprzekraczający 1/3 miesięcy okresu składkowego) oraz 78 miesięcy, w tym jako okresy składkowe: - od 1 grudnia 1965 r. do 31 sierpnia 1966 r. – zatrudnienie w Narodowym Banku Polskim w K. (9 miesięcy); - od 10 października 1966 r. do 20 kwietnia 1968 r. – zatrudnienie w (...) we W. (19 miesięcy); - od 3 czerwca 1969 r. do 30 listopada 1988 r. – zatrudnienie w (...) W. (145 miesięcy), w tym okresy nieskładkowe: urlop wychowawczy od 31 maja 1973 r. do 29 maja 1976 r. (36 miesięcy z wskaźnikiem 1,3%) oraz urlop bezpłatny od 5 września 1984 r. do 4 września 1988 r. (49 miesięcy); - od 16 października 1989 r. do 3 października – zatrudnienie w PSK w W. (48 miesięcy), w tym okresy nieskładkowe: urlop bezpłatny od 2 do 21 lipca 1990 r., zwolnienia lekarskie od 20 do 25 lutego 1992 r., od 2 do 6 marca 1992 r., od 9 do 12 lutego 1993 r., od 17 do 21 sierpnia 1993 r. (1 miesiąc) oraz zasiłek rehabilitacyjny od 12 stycznia 1994 r. do 3 października 1995 r. (21 miesięcy); - od 19 czerwca 2004 r. do 18 czerwca 2005 r. – okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych (12 miesięcy); - od 21 czerwca 2005 r. do 24 marca 2007 r. – okres pobierania świadczenia przedemerytalnego (21 miesięcy); Biegła podtrzymała swoje stanowisko w opiniach uzupełniających. (opinia biegłej sądowej z zakresu rachunkowości z 10.10.2017 r. k. 77-96 a.s.; opinie uzupełniającej biegłej: z 04.12.2017 r. k. 126-131 a.s., z 05.02.2018 r. k. 161-164 a.s., z 30.06.2018 r. k. 196-198 a.s.). Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o zebrany materiał dowodowy obejmujący dowody wymienione powyżej co do akt sprawy – dokumenty przedłożone przez odwołującą i załączone do akt rentowych, a także w oparciu o opinie biegłej sądowej z zakresu rachunkowości. Sąd dał wiarę zebranym w sprawie dowodom w całości. Treść dowodów z dokumentów, które miały wpływ na kwestie sporne w sprawie, nie była kwestionowana przez strony postępowania, przy czym należy zaznaczyć, iż pełnomocnik odwołującej wnosił zastrzeżenia co do ich oceny dokonanej przez organ rentowy w odniesieniu tak do skarżonej decyzji, jak i do decyzji o przyznaniu emerytury z 20 marca 2017 r. Zastrzeżenia te nie dotyczyły natomiast samej treści dokumentów ani też żadnych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na ich wiarygodność. Sąd oparł się również na załączonych do akt dokumentach w zakresie, w jakim pozwoliły na ustalenie okoliczności dotyczących spornych okresów zatrudnienia odwołującej, w tym okresów podlegających zakwalifikowaniu jako składkowe lub nieskładkowe, a także przebiegu postępowania przed organem rentowym w sprawie wniosku o ponowne ustalenie wysokości emerytury odwołującej. W całości Sąd podzielił również wnioski sporządzonej przez biegłą sądową K. L. opinii głównej z dnia 10 października 2017 r. Zarówno opinia główna, jak i wydane w sprawie opinie uzupełniające, cechowały się wysokim stopniem profesjonalizmu, zawierały zasadne argumenty znajdujące oparcie w przepisach prawa dotyczących ustalania wysokości emerytury oraz poglądów doktryny. Biegła dokonała wnikliwej analizy całokształtu okoliczności dotyczących przedstawionej jej tezy dowodowej i w sposób precyzyjny udzieliła odpowiedzi na zawarte w niej pytanie dotyczące wysokości emerytury odwołującej na dzień wydania skarżonej decyzji, równie szczegółowo odniosła się również do przedstawianych przez pełnomocnika odwołującej zarzutów. Na wartości opinii nie mogły zdaniem Sądu zawarzyć podnoszone przez pełnomocnika odwołującej się zarzuty do przeprowadzonych przez biegłą wyliczeń. Mimo kilkukrotnego składania przez stronę odwołującą zastrzeżeń do opinii stojąca za nią argumentacja, podnoszona we wszystkich złożonych przez stronę pismach procesowych, które zarzuty zawierały, w zasadzie opierała się do ogólnego zakwestionowania dokonanego przez biegłą wyliczenia oraz poprzedzających ich założeń. Pełnomocnik odwołującej zgłaszał uwagi między innymi co do sposobu wyliczenia i wysokości emerytury przyznanej H. J. decyzją z dnia 20 marca 2007 r., porównywał wyliczenie emerytury na podstawie decyzji powyższej i skarżonej w niniejszym postępowaniu, podnosił kwestię współczynnika dla okresu nieskładkowego w postaci urlopu wychowawczego i wskazywał na konieczność zaliczenia okresu urlopu bezpłatnego odwołującej, w trakcie którego przebywała za granicą, jako okresu składkowego. W ocenie Sądu zarzuty te nie były jednak zasadne. Odnosiły się bowiem do kwestionowania zasad obliczania emerytury, które zostały uregulowane w przepisach ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie zaś ich zastosowania. Jednocześnie Sąd dopuszczał dodatkowe dowody z opinii uzupełniających celem ustosunkowania się przez biegłą do podnoszonych zastrzeżeń. W kolejnych opiniach biegła obszernie i szczegółowo odniosła się do zarzutów, ostatecznie wydając opinię uzupełniającą z dnia 30 czerwca 2018 r., w której podsumowała wszystkie wydane w sprawie opinie. Do powyższej opinii pełnomocnik odwołującej nie zgłaszał zastrzeżeń i nie wnosił o uzupełnienie materiału dowodowego. W tych okolicznościach Sąd uznał zebrany materiał dowodowy za wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie H. J. od skarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 10 sierpnia 2016 r. znak: (...) było niezasadne i podlegało oddaleniu. Spór w niniejszej sprawie koncentrował się wokół wysokości emerytury odwołującej ustalonej przez organ rentowy na podstawie skarżonej decyzji o ponownym przeliczeniu emerytury. W dniu 15 kwietnia 2016 r. odwołująca złożyła w organie rentowym wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury z wybranych lat z 20 lat kalendarzowych całego ubezpieczenia i przedłożyła dodatkowe dokumenty. W oparciu o powyższe, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie wniosku odwołującej, organ rentowy wydał skarżoną decyzję, na podstawie której ustalił wysokość emerytury odwołującej na kwotę 935,83 zł. Odwołująca, działając poprzez swojego małżonka w charakterze pełnomocnika, zakwestionowała powyższą decyzję wskazując, że organ rentowy dokonał nieprawidłowego obliczenia przysługującego jej świadczenia, w szczególności zaś zarzuciła organowi rentowemu nieprawidłowe naliczenie okresów składkowych oraz dokonanie wyliczeń w oparciu o błędne informacje. Odwołująca ma przyznane prawo do emerytury na podstawie decyzji ZUS (...) Oddział w W. z dnia 20 marca 2007 r. jako osoba urodzona w dniu 25 marca 1947 r., a więc przed 1 stycznia 1949 r., tj. w oparciu o tzw. stare zasady, określone w art. 53 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 138 z późn. zm.). Zgodnie z treścią ust. 1 i 2 ww. przepisu emerytura wynosi: 1) 24% kwoty bazowej, o której mowa w art. 19, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, oraz 2) po 1,3% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów składkowych, 3) po 0,7% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych - z uwzględnieniem art.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.