Sygn. akt VII U 2015/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 czerwca 2018 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Agnieszka Stachurska Protokolant: Małgorzata Nakielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2018 r. w Warszawie sprawy Z. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o emeryturę na skutek odwołania Z. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 06 października 2016 r. znak: (...)
(3)i wadze powyżej 3.5 tony. Ubezpieczony był kierowcą tej betoniarki przez cały okres zatrudnienia i dowoził nią beton na budowy. Praca była wykonywana przez cały rok i polegała jedynie na realizowaniu ww. czynności. Z kolei naprawy sprzętu obsługiwanego przez Z. P., jeśli była potrzeba, przeprowadzane były w warsztacie (karty wynagrodzeń – akta osobowe, zeznania ubezpieczonego, k. 92 a.s., zeznania świadka P. J., k. 90 a.s.). W dniu 19 lutego 1996r. Z. P. złożył podanie o przeniesienie na mocy porozumienia zakładów do (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W.. (...) z siedzibą w W. wystawiła ubezpieczonemu w dniu 29 lutego 1996r. świadectwo pracy, w którym zaświadczyła, że był zatrudniony w okresie od 4 lipca 1983r. do dnia 29 lutego 1996r. na stanowisku kierowcy - operatora betonomieszarki. Przedmiotowe świadectwo pracy nie zawierało adnotacji o wykonywanej przez ubezpieczonego pracy w szczególnych warunkach (podanie z 19 lutego 1996r., akta osobowe, świadectwo pracy, k. 7 akt kapitałowych, zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, k. 9-10, 11 akt kapitałowych, zeznania ubezpieczonego, k. 92 a.s., zeznania świadka P. J., k. 90 a.s.). Na podstawie zawartego porozumienia zakładów pracy ubezpieczony od dnia 1 marca 1996r. podjął pracę w (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W., którą wykonywał do dnia 8 kwietnia 1997r. na stanowisku kierowcy-operatora betonomieszarki, realizując analogiczne czynności jak podczas zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy. W dniu 9 kwietnia 1997r. pracodawca wystawił ubezpieczonemu świadectwo pracy poświadczające, że w okresie od dnia 1 marca 1996r. do dnia 8 kwietnia 1997r. pracował w tymże zakładzie pracy na stanowisku kierowcy - operatora betonomieszarki. W dniu 23 marca 2009r. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. wystawiła również świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, w którym zaświadczyło, że ubezpieczony w okresie od dnia 1 marca 1996r. do dnia 8 kwietnia 1997r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, wymienione w wykazie A dziale VIII poz. 2 pkt 2 stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983r. w sprawie prac w szczególnych warunkach w zakładach pracy podległych Ministrowi Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach (świadectwo pracy, k. 8 akt kapitałowych, zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, k. 9-10, k. 11 akt kapitałowych, zeznania ubezpieczonego, k. 92 a.s., zeznania świadka P. J., k. 90 a.s.). W okresie od 1 kwietnia 1997r. do roku 2012 ubezpieczony prowadził działalność gospodarczą ( zaświadczenie, k. 53 akt emerytalnych). W okresie od dnia 23 września 2011r. do dnia 5 października 2012r. pracował w (...) S.A. z siedzibą w B. na stanowisku kierowcy samochodowego ( świadectwo pracy, k. 55 a.s.). W okresie od dnia 19 października 2012r. do dnia 31 sierpnia 2014r. zatrudniony był w (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 12 ton ( świadectwo pracy, k. 57 akt emerytalnych). Od dnia 26 września 2014r. do dnia 13 marca 2015r. wykonywał pracę na rzecz firmy (...) z siedzibą w Z. jako kierowca ( świadectwo pracy, k. 61 akt emerytalnych). Natomiast od dnia 20 marca 2015r. do dnia 6 listopada 2015r. był zatrudniony na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3.5 tony w (...) z siedzibą w L. ( świadectwo pracy, k. 65-67 akt emerytalnych). W dniu 5 września 2016r. Z. P. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z wnioskiem o przyznanie emerytury. Do wniosku dołączył informację o okresach składkowych i nieskładkowych wraz z dokumentacją potwierdzającą te okresy (wniosek o emeryturę wraz z załącznikami k. 1-67 akt emerytalnych). Organ rentowy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, że ubezpieczony nie spełnia warunku dotyczącego stażu pracy w szczególnych warunkach, a także jest członkiem OFE. Do okresów pracy w warunkach szczególnych organ rentowy nie zaliczył okresu zatrudnienia od dnia 15 maja 1980r. do dnia 5 grudnia 1980r., od dnia 6 grudnia 1980r. do dnia 30 czerwca 1983r. oraz od dnia 4 lipca 1983r. do dnia 29 lutego 1996r., ponieważ zeznania świadków nie są wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. jako środki dowodowe na udokumentowanie okresów pracy w warunkach szczególnych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaznaczył także, iż uznał za okres pracy w szczególnych warunkach okres zatrudnienia od dnia 1 marca 1996r. do dnia 8 kwietnia 1997r., tj. 1 rok, 1 miesiąc i 8 dni (decyzja z dnia 6 października 2016r., znak: (...), k. 69 akt emerytalnych). Następnie w dniu 8 grudnia 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał kolejną decyzję, znak: (...), w której zmienił uzasadnienie decyzji z dnia 6 października 2016r. i ponownie odmówił wnioskodawcy prawa do świadczenia emerytalnego jedynie z powodu nieudokumentowania wymaganego 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych ( decyzja z dnia 8 grudnia 2016r., k. 79 akt emerytalnych). Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zawartych w aktach sprawy, w tym w aktach rentowych i osobowych, a także na podstawie wiarygodnych zeznań ubezpieczonego oraz świadków P. J., S. P. i E. S.. Zdaniem Sądu dokumenty, w zakresie w jakim Sąd oparł na nich swoje ustalenia, są wiarygodne, wzajemnie się uzupełniają i tworzą spójny stan faktyczny. Dokumenty te nie były przez strony kwestionowane w zakresie ich autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a zatem wynikające z nich okoliczności należało uznać za mogące stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. Zeznania świadków P. J., S. P. i E. S. Sąd również ocenił jako wiarygodne biorąc pod uwagę fakt, że świadkowie jako osoby niespokrewnione i niepowiązane z żadną ze stron, nie mieli interesu w składaniu zeznań nieodpowiadających rzeczywistości. Poza tym w sposób dokładny wyjaśnili na czym polegała praca Z. P. w Przedsiębiorstwie (...) z siedzibą w W. (świadkowie E. S. i S. P.) oraz w (...) z siedzibą w W. (świadek P. J.) we wskazanych powyżej okresach czasu. Zeznania te były także zgodne z twierdzeniami ubezpieczonego , który wskazał, że w okresie od dnia 6 grudnia 1980r. do dnia 30 czerwca 1983r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace maszynisty koparki, a w okresie od dnia 4 lipca 1983r. do dnia 28 lutego 1996r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako kierowca - operator betonomieszarki. Zeznaniom odwołującego Sąd dał wiarę jako, że były spójne, logiczne, a także korespondowały z treścią dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie Z. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 6 października 2016r. podlegało uwzględnieniu. Zgodnie z art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018r., poz. 138), zwanej dalej ustawą emerytalną, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, tj. którzy spełniają łącznie następujące warunki:
- legitymują się okresem zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż: 65 lat - dla mężczyzn i 60 dla kobiet;
- mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn i 20 lat dla kobiet;
- nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Aktem wykonawczym, do którego odsyła ww. ustawa jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983r. Nr 8, poz. 43 ze zm.), które w § 4 wskazuje, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A (stanowiącym załącznik do rozporządzenia) nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn;
- ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Stwierdza je zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawione przez pracodawcę nie stanowi jednak dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 k.p.c., gdyż podmiot wydający to świadectwo nie jest organem państwowym, ani organem wykonującym zadania z zakresu administracji państwowej. Tylko dokumenty wystawione przez te organy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Natomiast dokument wystawiony przez pracodawcę traktuje się w postępowaniu sądowym jako dokument prywatny w rozumieniu art. 245 k.p.c., który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w tym dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości podanej podstawy prawnej. Z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika zresztą, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Niemniej jednak zakwestionowanie takiego dokumentu czy jego brak nie wykluczają dokonania ustalenia zatrudnienia pracownika w warunkach szczególnych za pomocą innych środków dowodowych w toku postępowania sądowego. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że Z. P. ukończył w dniu 2 października 2016r. wymagany wiek 60 lat, złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE na dochody budżetu państwa, jak również udowodnił wymaganą ilość okresów składkowych i nieskładkowych wynoszącą na dzień 1 stycznia 1999r. 25 lat. Przedmiotem sporu pozostawało więc tylko, czy według stanu na ww. datę legitymuje się 15 letnim okresem pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy jako takich nie uwzględnił okresu zatrudnienia od dnia 6 grudnia 1980r. do dnia 30 czerwca 1983r. w Przedsiębiorstwie (...) z siedzibą w W. na stanowisku maszynisty koparki oraz okresu zatrudnienia od dnia 4 lipca 1983r. do dnia 28 lutego 1996r. (...) w W. na stanowisku kierowcy - operatora betonomieszarki. Zdaniem Sądu fakt wykonywania przez Z. P. pracy w szczególnych warunkach w ww. okresach znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Niewątpliwie przez znaczną część okresu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) z siedzibą w W., a dokładniej od 6 grudnia 1980r., ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace maszynisty koparki jednonaczyniowej z zamontowanym chwytakiem o pojemności 1,2 m
- Jego praca polegała na kierowaniu ww. koparką w celu rozładowywania wagonów pociągowych z takich kruszyw jak dolomit, żwir oraz pospółka. Przy tym była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy ubezpieczonego, który nie realizował innych czynności poza opisanymi. Poza tym posiadał wszystkie niezbędne uprawnienia do takiej pracy. Według informacji zamieszczonej na drugiej stronie świadectwa pracy ukończył kurs maszynistów maszyn budowlanych na koparki kl. III i kl. II. Okoliczność tę potwierdza także znajdujące się w aktach sprawy pismo Instytutu (...) z dnia 6 listopada 2017r. stwierdzające nabycie przez Z. P. uprawnień do obsługi koparek jednonaczyniowych do 0,6 m
- W okresie zatrudnienia w (...) z siedzibą w W. Z. P. realizował czynności polegające na prowadzeniu betonomieszarki, tzw. gruszki, za pomocą której dowoził beton na budowy. Betonomieszarka to maszyna zaliczana do samochodów ciężarowych specjalizowanych, do której prowadzenia wymagane było posiadanie prawa jazdy kategorii C. Według kopii prawa jazdy, dołączonego do akt sprawy, ubezpieczony posiadał takie uprawnienia od dnia 31 grudnia 1979r. Fakt wykonywania ww. prac w warunkach szczególnych potwierdziła biegła sądowa z zakresu BHP M. M.. W opinii z dnia 15 stycznia 2018r. oraz w opinii uzupełniającej z dnia 6 lutego 2018r wskazała, że praca wykonywana w okresie od dnia 6 grudnia 1980r. do dnia 30 czerwca 1983r. na stanowisku maszynisty koparki spełnia wymogi określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Jest wymieniona w wykazie A dziale V „W budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych”, w pozycji 3 „prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych i drogowych”. Również praca w drugim ze spornych okresów od dnia 4 lipca 1983r. do dnia 28 lutego 1996r. może być kwalifikowana tak samo, według ww. działu i pozycji, ewentualnie jako praca kierowcy samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, o której mowa w Dziale VIII pod poz. 2 ( opinia biegłej sądowej M. M., k. 94-101 a.s., opinia uzupełniająca biegłej sądowej M. M., k. 119-120 a.s.). Sąd podzielił wnioski wskazane w ww. opiniach biegłej sadowej jako logiczne, a także prawidłowo uzasadnione. Również strony ostatecznie opinii nie kwestionowały. W piśmie procesowym z dnia 13 lutego 2018r. ubezpieczony oświadczył, że nie wnosi uwag do opinii M. M. ( pismo procesowe, k. 127-128 a.s.). Takie samo stanowisko zajął i organ rentowy w piśmie procesowym z dnia 22 maja 2018r. ( pismo procesowe, k. 136-137 a.s.). Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy zważył, że wskazane przez biegłego sądowego okresy zatrudnienia ubezpieczonego od dnia od dnia 6 grudnia 1980r. do dnia 30 czerwca 1983r. w Przedsiębiorstwie (...) z siedzibą w W. oraz od dnia 4 lipca 1983r. do dnia 28 lutego 1996r. (...) z siedzibą w W. podlegają zaliczeniu do stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Łącznie z okresem zatrudnienia w warunkach szczególnych, który ZUS uwzględnił, stanowią ponad 15 lat. To z kolei oznacza, że ubezpieczony spełnia przesłanki z art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury. Na podstawie art. 477