agent nabywa prawo do prowizji nie później, niż z chwilą, w której swoje świadczenie spełnił klient, dlatego wypłacone z góry przez powoda prowizje, w przypadku rozwiązania przez klienta umowy podlegały zwrotowi, jako nienależne. Pismem z 19 marca 2016 r. pozwany podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko, a także podniósł, że jego podpisy widniejące na trzech zaświadczeniach o zdanym egzaminie licencyjnym, a także innych dokumentach zostały sfałszowane przez współpracowników spółki powodowej. Pozwany ponownie podniósł, że umowa zawarta między stronami jest nieważna. Pismem z 4 czerwca 2018 r. pozwany złożył oświadczenie o potrąceniu, powołując się na rzekomo przysługującą mu wobec powoda wierzytelność w wysokości (...)zł. Powód zajął stanowisko wobec oświadczenia pozwanego o potrąceniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2018 r., uznając je za nieskuteczne. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Strony nawiązały kontakt jesienią 2012 r. W październiku 2012 r. doszło do spotkania, w hotelu (...) w P., na którym omawiano z pozwanym zasady ewentualnej współpracy. Pozwany miał już wówczas doświadczenie w branży ubezpieczeniowej, co wykazał w swoim C. V. oraz Ankiecie Personalnej, które przedstawił powodowej spółce przed rozpoczęciem współpracy. Pozwany początkowo zajmował się rekrutacją zespołu, który będzie mu podlegał, a także odbywał szkolenia. W okresie od 8 listopada 2012 r. do 13 lutego 2015 r. pozwany był wpisany do Rejestru Agentów Ubezpieczeniowych i wykonywał czynności agencyjne na rzecz zakładów ubezpieczeniowych. Dowody: zeznania pozwanego – R. G. oraz świadka M. Z., CV pozwanego (k. 663), Ankieta Personalna pozwanego (k. 662), zaświadczenie Komisji Nadzoru Finansowego z dn. 3.11.2015 r. (k. 582) W dniu 8 listopada 2012 r. strony zawarły Umowę o świadczenie usług agencyjnych. Powód był Zleceniodawcą, a pozwany Zleceniobiorcą. Pozwany zobowiązał się świadczyć na rzecz powoda usługi polegające na czynnościach agencyjnych (zgodnie z przepisami Ustawy o pośrednictwie ubezpieczeniowym) oraz usług związanych z pośredniczeniem powodowej spółki w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa Towarzystw Funduszy Inwestycyjnych, jak również innych produktów ubezpieczeniowych lub finansowych partnerów handlowych powoda. Powód był zobowiązany wypłacać pozwanemu wynagrodzenie, zgodnie z (...)oraz z uwzględnieniem (...) załączonymi do umowy. W §11 ust. 1 pozwany oświadczył, że otrzymał wyżej wymienione dokumenty wraz z (...) (...) i zapoznał się z nimi przed zawarciem umowy. Zgodnie z §3 ust. 3 Zleceniodawca prowadził dla Zleceniobiorcy konto prowizyjne, na którym naliczał należną pozwanemu prowizję oraz odliczał wskazane w umowie kwoty (np. stornorezerwę). Rozliczenia dokonywano w okresach miesięcznych. Jak stanowi §3 ust. 4 pkt b. Umowy prowizja była należna Zleceniobiorcy tylko w przypadku, gdy spółka powodowa otrzymała od właściwego partnera handlowego swoją prowizję, a ta nie została cofnięta. Dlatego, zgodnie z §3 ust. 4 pkt d. Umowy, prowizja nie była należna, jeśli ubezpieczony (klient) nie opłacał składki w sposób ciągły. Nieodprowadzanie przez klienta składki zostało nazwane w Umowie „przypadkiem storna”, który stanowił przypadek nienależnego wykonania umowy. Powód określał limit przypadków storna, w razie przekroczenia którego mógł on zawiesić wypłatę prowizji. Wysokość prowizji była obliczana na podstawie wysokości składki określonej w polisie klienta (ubezpieczonego). Prowizje wypłacane w ramach wynagrodzenia zostały zgodnie z §3 ust. 4 pkt h. podzielone na: prowizję podstawową w wysokości 75% wartości prowizji określonych w (...), płatną po zainkasowaniu przez Towarzystwo (...) pierwszej składki oraz bonus (zwany „stornorezerwą”) w wysokości pozostałych 25% prowizji, należny i płatny pod warunkiem opłacenia przez ubezpieczonego składek za wszystkie okresy obowiązywania umowy. Dla znaczącej większości produktów ubezpieczeniowych opisanych w (...) prowizja była naliczana za okres 24 lub 25 miesięcy i opłacana z góry wraz z uiszczeniem przez klienta pierwszej składki. W przypadku storna, realizował się obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconej prowizji przez pozwanego, w wysokości proporcjonalnej do długości okresu niepłacenia przez klienta składek. Dowody: Umowa o świadczenie usług agencyjnych z 8.11.2012 r. (k. 32-35), (...) (k. 38-90), zeznania świadka – A. K.. W dniu 1 stycznia 2013 r. strony zawarły Umowę Dodatkową do Umowy o świadczenie usług agencyjnych, zgodnie z którą pozwany osiągnął w strukturze powodowej spółki poziom Kierownika, otrzymał dodatkowe obowiązki (w tym opieki merytorycznej nad czynnościami agencyjnymi wykonywanymi przez współpracowników podopiecznych) oraz dodatkowe prowizje. Zasady przyznawania wynagrodzenia z pierwszej umowy zostały utrzymane. Dowody: Umowa Dodatkowa do Umowy o świadczenie usług agencyjnych z 1.01.2013 r. (k. 92-106). Struktura powodowej spółki miała charakter zbliżony do piramidy. Osoby będące najwyżej w strukturze uzyskiwały część prowizji od umów zawieranych przez osoby podeległe. Pozwany, wykonując postanowienia wyżej wymienionych umów, dokonywał czynności polegających na pośrednictwie ubezpieczeniowym, pozyskiwał klientów oraz prowadził szkolenia rekrutacyjne, mające na celu powiększenie liczby podległych mu współpracowników. W okresie współpracy z powodem, pozwany pośredniczył w zawieraniu 2 803 umów oraz pozyskał do współpracy około 1 500 osób. Z tego tytułu powód wystawiał pozwanemu co miesiąc noty prowizyjne, na podstawie których pozwany wystawiał powodowi faktury. Pozwany otrzymywał również wiadomość SMS o stanie konta prowizyjnego. Pozwany miał dostęp do not prowizyjnych poprzez konto e-mail na serwerze powodowej spółki, na które logował się przynajmniej raz w miesiącu. Pozwany miał również możliwość reklamacji not prowizyjnych w ciągu 4 tygodni od ich otrzymania, jednak nigdy takiej pisemnej reklamacji nie złożył. Dowód: Noty prowizyjne (k. 108-231), Raport Logów Serwera – Nota Prowizyjna (k. 849-853), wyciąg logów z wysyłki wiadomości sms (k. 854), zeznania pozwanego – R. G., zeznania świadka – J. S.. Powód wypłacał wynagrodzenie pozwanemu, na podstawie faktur wystawionych przez pozwanego oraz not prowizyjnych w okresie od marca 2013 r. do lipca 2014 r. Wynosiło ono od kilku do (...) tysięcy złotych miesięcznie. Dowód: Potwierdzenia przelewów (k. 1202-1215). Z powodu narastającego zadłużenia na koncie prowizyjnym pozwanego, spowodowanego przez wystąpienie wielu przypadków storna (czyli nieopłacania przez klientów składek), powód kontaktował się z pozwanym na przełomie października i listopada 2014 r. prosząc go o zareagowanie poprzez zmniejszenie liczby przypadków storna. Ponieważ na saldzie prowizyjnym pozwanego pogłębiał się coraz większy deficyt, powód wypowiedział pozwanemu obydwie łączące strony umowy w trybie natychmiastowym w dniu 13 lutego 2015 r., powołując się na rażące naruszenie postanowień umowy przez pozwanego. Dowód: wiadomości e-mail (k. 476-484), pismo powoda z dnia 13.02.2015 r. (k. 239). Powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 107.818,09 zł pismem z 4 marca 2015 r. Kwota ta wynikała ze stanu Noty Prowizyjnej z dnia 28 lutego 2015 r., zgodnie z którą aktualny stan konta prowizyjnego wynosił -131.064,21 zł, a stan konta stornorezerwy wynosił 23.246,13 zł. Wobec powyższego pozwany był zobowiązany do zwrotu nienależnie zapłaconej prowizji w wysokości różnicy między saldem konta prowizyjnego i saldem konta stornorezerwy, która wynosiła 107.818,09 zł. Kwota ta została wyliczona prawidłowo. Dowód: Ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty z dnia 4.03.2015 r. (k. 251), opinia (k. 1146-1166) i opinia uzupełniająca (k. 1264-1282) biegłego sądowego G. S. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty powołane powyżej, którym przyznał walor wiarygodności. Wiarygodność dokumentów przedstawionych przez powoda (przede wszystkim not prowizyjnych) potwierdziła opinia biegłego, który nie znalazł nieprawidłowości w metodzie obliczania przez powodową spółkę salda konta prowizyjnego i konta stornorezerwy, aczkolwiek wskazał, że aby precyzyjnie wyliczyć przypadającą do zwrotu prowizję konieczne byłoby pozyskanie dokumentów źródłowych m.in. umów, dowodów opłacania składek przez klientów, dowodów zaprzestania ich opłacania. Nie posiadając tych dokumentów, biegły zweryfikował poprawność wyliczenia zadłużenia w oparciu o Noty prowizyjne i ocenił, że zostało wyliczone prawidłowo. Opinia biegłego jest logiczna i spójna, a analiza została przez niego dokonana w sposób rzetelny, zważywszy na dokumenty, którymi dysponował. Rozszerzanie zakresu opinii nie było celowe, zważywszy, że pozwany podnosił cały szereg zarzutów, ale wprost wskazał, że nie kwestionuje prawidłowości wystawienia not prowizyjnych. Za istotny dokument Sąd uznał zaświadczenie wydane przez Komisję Nadzoru Finansowego, które potwierdziło posiadane przez pozwanego uprawnienia do prowadzenia działalności agencyjnej. Za wiarygodne w całości Sąd uznał zeznania świadków A. K. oraz J. S., którzy w sposób spójny i logiczny przedstawili sposób naliczania prowizji, przesyłania pozwanemu not prowizyjnych oraz znaczenia poszczególnych pozycji w notach prowizyjnych. Za w znaczącej mierze nieprzydatne Sąd uznał zeznania świadków E. B., K. K. i A. S.. Świadkowie przedstawili nieprawidłowości w dostarczaniu współpracownikom powodowej spółki dokumentów (umowy i załączników do umowy) oraz w przeprowadzaniu i organizowaniu szkoleń i egzaminów przez powoda, jednak ich zeznania nie miały prawnie relewantnego znaczenia, co do istnienia roszczenia powoda wobec pozwanego. Sąd uznał zeznanie świadka M. Z. za częściowo wiarygodne. Jego zeznania na okoliczność systemu wypłat prowizji pokrywały się z dokumentami w sprawie oraz zeznaniami świadka A. K.. Sąd uwzględnił jednak w ocenie zeznań świadka fakt, że jest on pracownikiem powodowej spółki i część jego zeznań stanowił subiektywny pogląd. Jako że Prezes Zarządu powodowej spółki (...) pomimo prawidłowego wezwania nie stawił się na termin przesłuchania, dowód z przesłuchania stron ograniczono do przesłuchania pozwanego. Sąd oddalił wnioski dowodowe pozwanego o przesłuchanie świadków: D. G.
Kluczowym w niniejszej sprawie jest, że prawidłowości wystawienia not prowizyjnych, które stanowiły podstawę rozliczeń między stronami, nie kwestionuje sam pozwany. Stanowisko z pisma będącego sprzeciwem od nakazu zapłaty, w którym oświadcza, że „(…) nie kwestionuje toku postępowania prawidłowości wystawiania not prowizyjnych.” nigdy nie zostało przez pozwanego odwołane. Zgodnie z art. 758 1 §1 k.c. „Jeżeli sposób wynagrodzenia nie został w umowie określony, agentowi należy się prowizja.”. W umowach łączących strony zostały określone zasady wypłacania wynagrodzenia zleceniobiorcy (pozwanemu). Zgodnie z §3 ust. 3 powód prowadził dla pozwanego konto prowizyjne rozliczane w cyklu miesięcznym, w ramach którego naliczane były należne pozwanemu prowizje od umów ubezpieczenia, do zawarcia których doprowadził pozwany lub podlegli mu pośrednicy oraz były odliczane inne kwoty (na przykład wartość przypadków storna lub nienależnie wypłaconej prowizji). Na mocy art.
zdanie pierwsze „W braku odmiennego postanowienia umowy agencyjnej agent nabywa prawo do prowizji z chwilą, w której dający zlecenie powinien był, zgodnie z umową z klientem, spełnić świadczenie albo faktycznie je spełnił, albo też swoje świadczenie spełnił klient.”. W §3 ust. 4 pkt d. zostało zdefiniowane, kiedy pozwany nabywa prawo do wynagrodzenia, czyli kiedy prowizja jest należna – tylko w zakresie, w jakim klient (ubezpieczony) w sposób ciągły opłaca składki zgodnie z umową. Prowizją nienależną jest natomiast prowizja wypłacona za okres z góry, za który następnie klient nie odprowadzał składek. Przypadek, w którym klient nie uiści składki za okres, na który podpisał umowę, został określony przypadkiem storna. Wynagrodzenie pozwanego było podzielone na dwa rodzaje: - prowizja podstawowa: w wysokości 75% wartości prowizji określonej zgodnie z Listą Prowizyjnej, płatna z góry (najczęściej za okres 24 lub 25 miesięcy) po opłaceniu przez klienta pierwszej składki, - bonus („stornorezerwa”): w wysokości pozostałych 25% wartości prowizji, należna i płatna pod warunkiem opłacenia przez klienta (ubezpieczonego) składek za wszystkie okresy obowiązywania umowy. Stornorezerwa powinna działać jako zabezpieczenie na wypadek niewywiązywania się klientów z umów i nieopłacania przez nich składek. W razie zbyt wielu przypadków storna, stornorezerwa nie wystarczała na pokrycie straty powstałej z tego tytułu i na koncie prowizyjnym pojawiał się deficyt. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w październiku 2014 r., kiedy liczba przypadków storna w umowach, w zawieraniu których pośredniczył pozwany, stała się alarmująca dla powoda. Pogłębiający się deficyt na koncie prowizyjnym pozwanego spowodował rozwiązanie umowy przez powoda. Roszczenie powoda w wysokości 107.818,09 zł stanowiło różnicę między saldem na koncie prowizyjnym, które wynosiło -131.064,21 zł i saldem na koncie stornorezerwy, które wynosiło 23.246,13 zł na dzień 28 lutego 2015 r. Pozwany został wezwany do uiszczenia żądanej kwoty w 7-dniowym terminie od doręczenia wezwania do zapłaty z 4 marca 2015 r. Wezwanie doręczono pozwanemu 23 marca 2015 r., dlatego naliczenie odsetek od 31 marca 2015 r. jest zasadne. Spójność i prawidłowość systemu rozliczeń powodowej spółki zostały potwierdzone w opinii biegłego. Biegły podniósł, że w celu sprawdzenia z całą pewnością istnienia roszczenia powoda potrzebne byłyby kopie dokumentów świadczących o zawarciu poszczególnych umów ubezpieczeniowych przez klientów za pośrednictwem pozwanego oraz jego współpracowników, za których odpowiadał. Jednakże, przedstawione dowody, ale przede wszystkim niekwestionowanie przez pozwanego not prowizyjnych skłoniły Sąd do oddalenia wniosku dowodowego powoda o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci polis ubezpieczeniowych poszczególnych Towarzystw (...), zgodnie z art. 229 k.p.c. Złożone przez pozwanego wraz z jednym z ostatnich pism procesowych oświadczenie o potrąceniu należy uznać za nieskuteczne. Pozwany nie wykazał, aby przysługiwała ma jakakolwiek wierzytelność względem powoda, którą można byłoby skutecznie potrącić. Mając na uwadze powyższe, na mocy art.
w związku z art. 481 k.c. oraz §3 Umowy z dnia 8 listopada 2012 r. i §5 Umowy z dnia 1 stycznia 2013 r. zawartych przez strony orzeczono, jak w pkt I wyroku. O kosztach procesu orzeczono na mocy art. 98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. W punkcie III orzeczono na podstawie art. 83 ust. 2 u.k.s.c. w zw. z art. 113 u.k.s.c. Strony jedynie w części pokryły koszty związane z wynagrodzeniem biegłego sądowego, zatem kwotę tymczasowo poniesioną przez Skarb Państwa należało pobrać od pozwanego, jako przegrywającego proces.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.