Klauzulę wykonalności nadano w dniu 09.04.2019 r. pkt II na wniosek pełn. wierz. /k. 746/ r.pr. J. M. Na zarządzenie Sędziego z up. Kierownika Sekretariatu Starszy Sekretarz Sądowy Marta Osińska Sygn. akt I ACa 449/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lutego 2019 roku Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Dorota Gamrat-Kubeczak Sędziowie: SSA Halina Zarzeczna (spr.) SSA Leon Miroszewski Protokolant: st. sekr. sądowy Beata Węgrowska-Płaza po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2019 roku na rozprawie w Szczecinie sprawy z powództwa K. P. przeciwko Z. P. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 30 stycznia 2018 roku, sygn. akt I C 366/16 I. oddala apelację; II. zasądza od powoda K. P. na rzecz pozwanego Z. P. kwotę 8.100 (osiem tysięcy sto) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. SSA H. Zarzeczna SSA D. Gamrat-Kubeczak SSA L. Miroszewski Sygn. akt I ACa 449/18 UZASADNIENIE Powód K. P. domagał się zasądzenia kwoty 422.725,83 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 28 lipca 2016 roku do dnia zapłaty od pozwanego Z. P.. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Pozwany Z. P. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokiem z 30 stycznia 2018 roku Sąd Okręgowy w Koszalinie zasądził od pozwanego Z. P. na rzecz powoda K. P. kwotę 3.900,62 (trzy tysiące dziewięćset 62/100) złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 30.01.2018 r. do dnia zapłaty (pkt 1); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2); ustalił, że koszty procesu ponosi powód, pozostawiając szczegółowe rozliczenie należności referendarzowi sądowemu (pkt 3). Powyższe rozstrzygnięcie Sąd I instancji poprzedził ustaleniami faktycznymi, z których wynika, że powód K. P. i pozwany Z. P. są synami zmarłej T. K. (wcześniej P.), która była córką J. S. i B. S.. W momencie śmierci T. K. pozostawała w związku małżeńskim z L. K.. W dniu 23 lutego 1977 roku J. S. i B. S. przekazali umową dożywocia w formie aktu notarialnego rep. A nr (...) zawartą w Państwowym Biurze Notarialnym przed notariuszem M. K. na wyłączną własność swojej córki T. P. własność nieruchomości rolnej zabudowanej składającej się z działek nr (...), położonej w U. o pow. 10,7983 ha, opisanej w księdze wieczystej Kw. Nr (...) w zamian za dożywotnie utrzymanie. T. P. zobowiązała się zapewnić nabywcom dożywotnie utrzymanie, przyjąć ich jako domowników, dostarczyć im wyżywienie, ubranie, mieszkanie wraz ze światłem i opałem, odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić im własnym kosztem pogrzeb w obrzędzie rzymsko-katolickim. Ponadto zobowiązała się wypłacać każdego miesiąca w formie kieszonkowego kwotę 1.500 zł do rąk B. S. oraz poddała się co do powyższych obowiązków egzekucji w trybie art. 777 § 4 k.p.c. W chwili przekazania nieruchomości mieścił się na niej dom mieszkalny, stodoła oraz obora z chlewem pod jednym dachem. Decyzja o przekazaniu gospodarstwa rolnego została podjęta z uwagi na podeszły wiek i zły stan zdrowia J. S. i B. S., którzy nie byli już w stanie go samodzielnie prowadzić. J. S. i B. S. chcieli przekazać gospodarstwo rolne najstarszemu wnukowi Z. P., jednak ten nie posiadł wówczas wymaganych uprawnień rolniczych, zaś jedyną osobą w rodzinie, która je wtedy posiadała była matka stron postępowania, T. P.. W dniu 5 maja 1978 roku Z. P. otrzymał na podstawie § 1 uchwały nr 367 Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 1959 roku w sprawie przyznawania robotnikom tytułów kwalifikacyjnych świadectwo uzyskania tytułu wykwalifikowanego rolnika. W dniu 22 października 1979 roku T. K. umową darowizny w formie aktu notarialnego rep. A nr (...) zawartą w Państwowym Biurze Notarialnym przed notariuszem M. K. przekazała na wyłączną własność pozwanego Z. P. własność nieruchomości rolnej zabudowanej składającej się z działek nr (...) położonej w U. o pow. 10,7983 ha, opisanej w księdze wieczystej Kw. Nr (...). Z. P. oświadczył, że przyjmuje darowiznę i przejmuje obowiązek świadczeń dożywotnich ustalonych w umowie z dnia 23 lutego 1977 roku rep. A nr (...) na rzecz jego dziadków J. S. i B. S. w rozmiarze nie uszczuplonym, a co do obowiązku należytego wywiązania się poddaje się egzekucji zgodnie z art. 777 § 4 k.p.c., zaś matkę T. K. od tego obowiązku zwolnił, na co J. S. i B. S. wyrazili zgodę. W chwili przekazania gospodarstwa rolnego mieścił się w nim dom mieszkalny, obora i stodoła. J. S. zmarł w (...) roku, zaś jego małżonka B. S. w (...)roku. Pozwany po dniu 22 października 1979 roku realizował przyjęte przez siebie obowiązki względem dziadków. Zapewniał im utrzymanie, mieszkanie, żywność, ubranie, opiekę, opał, opiekę i transport podczas wyjazdów do lekarzy oraz wypłacał B. S. kieszonkowe w kwocie po 1.500 zł miesięcznie. W działaniach tych wspomagała pozwanego jego matka, T. K., która do chwili kiedy pozwany ożenił się zarządzała kwestiami finansowymi w tym zakresie. Udzielała także swoim rodzicom w dalszym ciągu opieki i pomocy, podobnie jak jej siostry kiedy ich matka B. S. zachorowała. Dziadkowie stron postępowania dysponowali przy tym swoimi dochodami, pochodzącymi z renty J. S., którą otrzymał w 1976 roku oraz z najmu campingów letniskowych. Organizacją oraz sprawieniem pochówku, jak i jego sfinansowaniem dla małżonków S. zajęła się córka T. K.. T. K. zmarła w dniu (...) roku. Sąd Rejonowy w Kołobrzegu postanowieniem z dnia 29 maja 2014 roku w sprawie sygn. akt I Ns 952/13 stwierdził, że spadek po T. K. na podstawie ustawy nabyli mąż L. K. oraz synowie Z. P. i K. P. po 1/3 części każdy z nich. Przed Sądem Rejonowym w Kołobrzegu w sprawie toczącej się pod sygn. akt I Ns 790/14 (ugodą z dnia 3 czerwca 2015 roku) pomiędzy ww. został dokonany podział majątku wspólnego L. K. i T. K. oraz dział spadku po zmarłej. W ramach zawartej ugody L. K., Z. P. i K. P. oświadczyli, że w skład majątku wspólnego L. K. i T. K. wchodzą lokal mieszkalny położony w K. przy ul. (...), dla którego w Sądzie Rejonowym w Kołobrzegu jest prowadzona księga wieczysta (...) o wartości 210.000,00 zł oraz samochód D. (...) nr rejestracyjny (...) o wartości 1.800,00 zł. Ponadto oświadczyli, że w skład spadku po T. K. wchodzi udział do 1/2 w powyższym lokalu i samochodzie, jak i że zmarła poniosła nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny o wartości 210.000,00 zł. Jednocześnie w ramach powyższej ugody lokal mieszkalny położony w K. przy ul. (...), dla którego w Sądzie Rejonowym w Kołobrzegu jest prowadzona księga wieczysta (...) oraz samochód D. (...) nr rejestracyjny (...) przyznano na wyłączną własność L. K., który zobowiązał się uiścić na rzecz K. P. tytułem spłaty kwotę 70.000 zł płatną w dwóch ratach w kwocie 30.000 zł w terminie do dnia 30 czerwca 2015 roku oraz kwotę 40.000 zł w terminie do dnia 31 października 2015 roku z odsetkami ustawowymi w przypadku nieuiszczenia którejkolwiek z rat w terminie. W okresie pomiędzy 22 października 1979 roku, a datą oględzin nieruchomości, tj. 4 lipca 2017 roku działki wchodzące w skład darowanego pozwanemu gospodarstwa rolnego uległy podziałom, a także scaleniom. Ponadto istniejąca zabudowa nie odpowiada, co do ilości i funkcji zabudowie z okresu z 1979 roku, gdyż pozwany Z. P. część działek przekształcił w działki budowlane, które następnie sprzedał oraz darował na rzecz innych osób. Nieruchomość podlegająca wycenie na dzień dokonania darowizny stanowiła cztery, wydzielone geodezyjnie działki gruntu o numerach ewidencyjnych (...). Działka o nr ew. (...) zabudowana była budynkiem mieszkalnym, zamieszkałym, częściowo podpiwniczonym. W budynku mieściły się dwa pokoje z kuchnią, spiżarką - po prawej stronie wejścia, 2 pokoje z kuchnią - po lewej stronie, korytarz, sień. W części strychowej budynku wydzielone były pokoje, nieużytkowane. Dach budynku był nieocieplony, kryty dachówką cementową. Rozprowadzona była jedynie instalacja elektryczna. Budynek ogrzewany był za pomocą pieców kaflowych, w kuchni znajdowała się W.. Gaz do kuchenki doprowadzony był z butli. Zimna woda zapewniona była ze studni. W budynku brak było instalacji wodociągowej, szamba na ścieki bytowe, a z wychodka ścieki zbierano do zbiornika i wywożono na pole. Szambo zbudowane było jedynie na ścieki z obory. W latach 90-tych w części korytarza budynku mieszkalnego urządzono toaletę i wymieniono podłogę w pokoju. Część kuchenna zastąpiona została łazienką. Stolarka okienna w budynku była drewniana, skrzynkowa, stolarka drzwiowa stara, poniemiecka - typowa. Drzwi wejściowe do budynku drewniane. W części przy kuchni od strony północno - wschodniej, gdzie urządzona była spiżarka wdzierało się zagrzybienie od podłoża, a także zacieki z dachu. Na działce znajdowała się obora ze stajnią konstrukcji murowanej w parterze. Strop nad parterem był drewniany, zaś konstrukcja piętra w części murowana i drewniana. Dach był konstrukcji drewnianej, kryty papą. W budynku brak było wody, która zapewniona była ze studni (woda gospodarcza). Budynek wyposażony był w przyłącze energii elektrycznej z licznikiem 1 fazowym. Wrota i okiennice drewniane, stolarka okienna stalowa przeszklona, w części uchylna. Na działce zlokalizowana była również stodoła - obiekt murowany, konstrukcji w części muru pruskiego, w częściach szczytowych murowanej. Dach był konstrukcji drewnianej, kryty papą. Konstrukcja z cegieł wybrakowana, uzupełniona drewnem. Stolarka drzwiowa i okienna gospodarska, drewniana. Na stodole widoczne były pęknięcia poprzeczne. Do ściany podłużnej dobudowana była dobudówka konstrukcji drewnianej ze stropodachem krytym papą, na fundamencie. Na działce znajdował się też budynek gospodarczy, zadaszony dachem drewnianym, krytym dachówką. Budynek z uwagi na zły stan techniczny po 1979 roku został rozebrany. W 1979 roku był niezamieszkały, użytkowany na potrzeby gospodarcze. Do drewutni prowadziły drzwi drewniane, w części stolarka drzwiowa płytowa - urządzony był jeden pokój. Na działce nr (...) istniała stara kuźnia. Obiekt nie posiadał dachu, jedynie murowane ściany konstrukcyjne, zaś piwniczka była konstrukcji wylewanej betonowej, a wejście murowane z cegły oraz altana stanowiąca obiekt posadowiony na kółkach, konstrukcji drewnianej, nieocieplony. Stolarka okienna krosnowa, ściany drewniane z jednej warstwy desek. Działka nr (...) użytkowana była jako pastwisko. Ogrodzona była od strony północnej drutem kolczastym, rozpiętym na słupach drewnianych. Od stron pozostałych ogrodzona również drutem kolczastym. Od strony sąsiedniej z Przedsiębiorstwem (...) ogrodzenie stanowiło własność sąsiada. Działka nr (...) użytkowana była rolniczo, w części środkowej przy granicy z działką (...) użytkowana jako pastwisko. W części użytku drzewostan mieszany, liściasty. Działka nr (...) użytkowana była jako pastwisko, ogrodzone. Działki nr (...) posiadały dojazd z drogi śródpolnej, gruntowej. Nad działką nr (...) przebiegała linia energetyczna średniego napięcia i posadowiony był słup pojedynczy (betonowy). Stan techniczny budynków był w dacie 22 październik 1979 roku średni, zaś standard wykończenia podstawowy. Działki nr (...) położone w obrębie ewidencyjnym U. wg stanu na dzień 22 października 1979 roku w szczegółowym planie zagospodarowania przestrzennego zespołu (...) zatwierdzonego uchwałą Nr X/28/76 Gminnej Rady Narodowej częściowo były położone na obszarze oznaczonym jako tereny lokalizacji zakładów remontowo-konserwacyjnych i magazynowych związanych z obsługą dzielnicy uzdrowiskowej i wypoczynkowej (ZB-1), zaś w stosunku do działek nr (...) położonych w obrębie ewidencyjnym U. brak jest dokumentów określających ich przeznaczenie, gdyż działki te położone są poza obszarem obowiązywania (...) gminy U. z 1975 roku. Na podstawie art. 154 ust 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uwzględniając sposób użytkowania, przyjęto, że działki nr ew. (...) i (...)obręb U. stanowiły grunty rolne. Wartość rynkowa prawa własności nieruchomości rolnej zabudowanej budynkiem mieszkalnym, oborą i stodołą, składająca się z działek gruntu o nr ew. (...)o łącznej powierzchni 10,7983 ha, położonej we wsi U., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr KW (...), według stanu na 22 października 1979 roku i cen aktualnych na datę sporządzenia opinii, tj. 27 lipca 2017 roku wynosi 372 600,00 zł. Wartość prawa dożywocia ustanowionego na mocy umowy zawartej w dniu 23 lutego 1977 roku na dzień dokonania darowizny w dniu 22 października 1979 roku pomiędzy T. K., a Z. P. wynosi 264 500,00 zł. Wartość rynkowa prawa własności nieruchomości rolnej zabudowanej budynkiem mieszkalnym, oborą i stodołą, składająca się z działek gruntu o nr ew. (...) o łącznej powierzchni 10,7983 ha, położonej we wsi U., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...), według stanu i cen na 22 października 1979 roku wynosi 402 105,87 zł. Oszacowane wartości rynkowej nieruchomości, zarówno według cen na datę dokonania darowizny, jak i cen aktualnych na datę opinii, uwzględnia stan techniczno - użytkowy nieruchomości na datę dokonania darowizny, w szczególności brak łazienki, bieżącej wody w budynku mieszkalnym, rodzaj konstrukcji obiektów i stan tej konstrukcji (mur pruski, nadbudowy drewnianej, sposób użytkowania nieruchomości - gospodarstwo rolne, jej lokalizację na terenie wsi U. i odległość od miasta, a także stan otoczenia nieruchomości. W dacie 22 października 1979 roku nieruchomość stanowiła siedlisko rolnicze - grunt zabudowany budynkiem mieszkalnym wraz z towarzyszącą zabudową gospodarczą. Nieruchomość zlokalizowana była na terenie wsi U., około 12 km od miasta K. skupiającego ośrodki szkolnictwa, usług i administracji samorządowej, dojazd do niej był dogodny, stąd lokalizację i możliwości komunikacyjne uznano jako korzystne. Według stanu prawnego na dzień dokonania darowizny nieruchomość należy traktować jako siedlisko rolnicze o czym stanowi treść aktu notarialnego, zapisy ewidencji gruntów oraz sposób użytkowania. Dokonując oceny cech w kontekście rodzaju wycenianej nieruchomości (jako siedliska rolniczego) znaczenia nabiera lokalizacja, stan techniczno - użytkowy istniejącej na gruncie zabudowy, a także areał gruntu i jego rozłóg. Cechy te stanowią bowiem o przydatności nieruchomości jako siedliska rolniczego i warunkują w dużej mierze decyzje inwestycyjne w obszarze nieruchomości siedliskowych. W latach 1976 - 1979 dość często dochodziło do sprzedaży gospodarstw rolnych, co świadczy o podobnym sposobie zagospodarowania terenów sąsiednich i istnieniu rynku nieruchomości siedliskowych w obszarach nadmorskich. W latach 2014 - 2017 rynek taki nie istniał. Sprzedawane nieruchomości w miejscowościach nadmorskich dawno utraciły charakter siedlisk rolniczych, głównie za sprawą decyzji władz samorządowych (opracowania planów miejscowych lub zmian studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, ukierunkowujących tereny nadmorskie na rozwój działalności turystycznej i rekreacyjnej). Oceny stanu nieruchomości dokonano na datę 22 października 1979 roku, wobec czego stan otoczenia przyjęto również z tejże daty. Zmiany, jakie dokonały się na przestrzeni lat w sposobie zagospodarowania wsi U. nie zostały zatem uwzględnione. Wycena nieruchomość obejmuje zatem siedlisko rolnicze, funkcjonujące w dacie 22 października 1979 roku, w otoczeniu i sąsiedztwie na datę 22 października 1979 roku, kiedy to istniał obrót i rynek sprzedaży siedlisk rolniczych nawet na terenach nadmorskich, na co wskazują transakcje za lata 1976 - 1979 zebrane po przestudiowaniu aktów notarialnych za ten okres. Fakt objęcia części nieruchomości planem miejscowym został uwzględniony poprzez zwiększenie jej możliwości inwestycyjnych (przy oszacowaniu wartości aktualnej) oraz poprzez zastosowanie współczynnika K (przy oszacowaniu wartości na datę dokonania darowizny). Powyższe wartości nieruchomości znajdują się w przedziałach przedstawionych w analizie cen za poszczególne lata badania i zostały ustalone na podstawie obowiązujących w dacie wyceny przepisów prawa, przy spełnieniu założeń przyjętych w opinii oraz na podstawie dotychczasowych obserwacji zachowań rynku nieruchomości. Oszacowana wartość nieruchomości według stanu i cen na dzień dokonania darowizny została określona na kwotę 402 100,00 zł, a zatem nie odbiega od notowanych na rynku cen siedlisk rolniczych o dużych powierzchniach w latach 1976 - 1979, co więcej jest wyższa od średniej notowanej na rynku wśród największych obszarowo nieruchomości (pow. 10 ha). Z uwagi na brak możliwości dokładnego ustalenia powierzchni zabudowy należało przyjąć jako jednostkę odniesienia całą nieruchomość, przy zastosowaniu poprawki kwotowej z tytułu cech wielkości powierzchni. Brak było przy tym transakcji sprzedaży gospodarstwa rolnego spełniającego kryteria nieruchomości podobnej do wycenianej o tak dużym areale na terenie mieszczącym się w pasie nadmorskim. Fakt innej powierzchni i położenia nieruchomości został uwzględniony poprzez skorygowanie przeznaczenia pieniężnego odpowiadającego określonemu w powołanym przepisie ułamkowi wartości udziału w spadku, który by im przypadł przy dziedziczeniu ustawowym. Uprawniony do zachowku, jak wynika z treści przepisu art. 991 § 2 k.p.c. może go otrzymać przede wszystkim w postaci powołania do spadku, zapisu lub uczynionej przez spadkodawcę na jego rzecz darowizny. Gdy jednak nie otrzyma w ten sposób należnego mu zachowku wówczas przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia. Sąd Okręgowy uznał, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części. Sąd zaznaczył, że podstawę roszczenia stanowił art. 991 k.c. Sąd I instancji wskazał, że powód K. P. jako spadkobierca ustawowy po zmarłej matce T. K. otrzymał w ramach podziału majątku wspólnego spadkodawczyni i jej małżonka oraz działu spadku kwotę 70.000 zł. Bezspornym w niniejszej sprawie było również i to, iż powód nie otrzymał należnego mu w pozostałym zakresie zachowku, ani w formie uczynionej na jego rzecz przez spadkodawczynię darowizny, czy też zapisu. Sąd zaznaczył, że pomiędzy stronami nie była kwestionowana także wysokość udziału spadkowego stanowiącego podstawę obliczenia zachowku, gdzie zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Kołobrzegu z dnia 29 maja 2014 roku w sprawie sygn. akt I Ns 952/13 spadek po zmarłej T. K. na podstawie ustawy nabyli mąż L. K. oraz synowie Z. P. i K. P. po 1/3 części każdy z nich. Strony zgodnie wskazały, że w skład masy spadkowej wchodzi udział w wysokości 1/2 części w prawie własności lokalu mieszkalnego położonego przy ul. (...) w K. oraz udział w wysokości 1/2 części w prawie własności samochodu osobowego D. (...). Sąd uznał, że powód mógł żądać od pozwanego Z. P., który otrzymał od spadkodawczyni darowiznę doliczoną do spadku sumy pieniężnej potrzebną do uzupełnienia zachowku. Pozwany Z. P. nie kwestionował tego prawa lecz podnosił, iż faktycznie zawartą w dniu 22 października 1979 roku umowę mimo nazwania jej umową darowizny należy traktować jako umowę dożywocia. Sąd Okręgowy zaznaczył, że w judykaturze powszechnie przyjęty jest pogląd, iż pod pojęciem darowizny w rozumieniu przepisu art. 993 k.c. przyjmuje się nie tylko umowy darowizny w rozumieniu art. 888 k.c. ale wszystkie inne czynności, mocą których dochodzi do nieodpłatnego przysporzenia czyli do przysporzenia na rzecz innej osoby bez żadnego ekwiwalentu. Natomiast w każdym przypadku zawarcia umowy dożywocia dochodzi do przeniesienia własności nieruchomości, której wartość nie podlega zaliczeniu do masy spadkowej stanowiącej podstawę do obliczenia zachowku należnego spadkobiercom ustawowym. Umowa dożywocia z racji wzajemnego jej charakteru nie stanowi bowiem darowizny w rozumieniu art. 1039 k.c. Wobec stanowiska pozwanego, iż zawarta w dniu 22 października 1979 roku pomiędzy pozwanym Z. P., a jego matką T. K. umowa jest w istocie umową dożywocia, Sąd w pierwszej kolejności ustalił rodzaj umowy. Sąd zważył, że w świetle art. 908 k.c. umowa dożywocia polega na tym, że w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie. W umowie o dożywocie z jednej strony następuje przeniesienie własności nieruchomości na nabywcę, z drugiej zaś strony zostaje on obciążony obowiązkiem spełniania świadczeń na rzecz zbywcy lub osoby trzeciej wskazanej przez zbywcę. O treści i zakresie świadczeń należnych dożywotnikowi przesądza umowa dożywocia. Umowa dożywocia jest to umowa wzajemna, dwustronnie zobowiązująca, a przy tym odpłatna, co oznacza, że świadczenie jednej strony umowy znajduje swój odpowiednik w świadczeniu drugiej strony. Dożywotnik uzyskuje określone świadczenie służące w zasadzie zaspokojeniu jego potrzeb w taki sposób, aby nie musiał on przyczyniać się do zdobywania środków na zaspokojenie niezbędnych wymagań życiowych. Natomiast w ujęciu art. 888 k.c. darowizna jest umową, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Sąd zaznaczył, że elementem przedmiotowo istotnym tej umowy jest bezpłatność, polegająca na tym, że świadczenie darczyńcy musi być subiektywnie i obiektywnie bezpłatne, tj. niezależne od uzyskania korzyści lub ekwiwalentu od obdarowanego. Zgodnie z art. 893 k.c. darczyńca może obciążyć obdarowanego obowiązkiem spełnienia oznaczonego świadczenia, nie czyniąc nikogo wierzycielem. Polecenie o którym mowa, może być zastrzeżone albo na rzecz darczyńcy, albo na rzecz osoby trzeciej. Sam fakt, że z wykonania polecenia ma wynikać dla darczyńcy korzyść majątkowa, a dla obdarowanego zmniejszenie wartości przedmiotu darowizny, nie stanowi jeszcze podstawy do twierdzenia, że oceniana czynność nie była darowizną. Polecenie nie może jednak polegać na nałożeniu takich obowiązków, które w istocie odbierają czynności charakter pod tytułem darmym. Może to wystąpić w szczególności wtedy, gdy obciążenie wynikające z polecenia na rzecz darczyńcy stanowi równoważnik świadczenia tegoż darczyńcy i wypełnienie polecenia może w takiej sytuacji stać się oczekiwaną odpłatą za otrzymane przysporzenie, co zniweczy jego nieodpłatny charakter. Sąd wskazał, że od polecenia należy odróżnić możliwość zawarcia tzw. darowizny obciążliwej. Zarówno darowiznę obciążliwą, jak i darowiznę z poleceniem określa się tym samym terminem technicznym donatio cum modo. Polecenie także zresztą może być zastrzeżone na korzyść osoby trzeciej. Polecenie zakłada brak wierzyciela, natomiast darowizna obciążliwą stanowi, wykształcony w praktyce obrotu stosunek, w którego treści występuje odmienny element - świadczenie obdarowanego powiązane z określonym wierzycielem wywodzącym swoje uprawnienie z treści art. 393 k.c. Różnica między darowizną z poleceniem, a darowizną obciążliwą polega na tym, że wykonania polecenia mogą żądać darczyńca i jego spadkobiercy (art. 894 k.c.), a nie osoba trzecia wskazana przez darczyńcę w umowie darowizny. Powszechnie przyjmuje się również, że zobowiązanie z tytułu darowizny obciążliwej musi wprost wynikać z treści czynności prawnej. Darowizna obciążliwa jest dopuszczalna, ale tylko o tyle, o ile treścią obowiązku obdarowanego jest ściśle rozumiane świadczenie oraz pod warunkiem, że z treści umowy darowizny wynika, że osobie trzeciej przysługiwać ma roszczenie o wykonanie obowiązku nałożonego na obdarowanego. W niniejszej sprawie sąd dokonał oceny z jednej strony treści zapisów umowy z dnia 22 października 1979 roku, a z drugiej strony ustalał zgodny zamiar stron umowy i następnie dokonał oceny zachowania stron postępowania po zawarciu tej umowy. Okoliczności te sąd ustalił na podstawie dokumentów, w szczególności umowy z dnia 22 października 1979 roku, zeznań świadków przesłuchanych w sprawie oraz przesłuchania stron postępowania. Sąd miał przy tym na uwadze, iż sama nazwa nadana przez strony zawartej umowie nie decyduje o jej charakterze aczkolwiek niewątpliwie ma znaczenie w procesie wykładni umowy. Sąd dokonał ustaleń, co do uzgodnionego zamiaru stron postępowania celem stwierdzenia czy strony umowy rzeczywiście traktowały tę czynność jako darowiznę stosując dyrektywy z art. 65 k.c., w tym również dokonać oceny tej umowy pod kątem jej pozorności. Analizując treść zapisów umowy z dnia 22 października 1979 roku, a z drugiej strony ustalając zgodny zamiar jej stron Sąd wskazał, że zgodnie z jej treścią T. K. darowała na wyłączną własność pozwanego Z. P. własność nieruchomości rolnej zabudowanej składającej się z działek nr (...) położonej w U. o pow. 10,7983 ha, opisanej w księdze wieczystej Kw Nr (...), zaś pozwany oświadczył, że przyjmuje darowiznę. Pozwany w ramach tej umowy przejął na siebie obowiązek świadczeń dożywotnich ustalonych w umowie z dnia 23 lutego 1977 roku rep. A nr (...) na rzecz jego dziadków J. S. i B. S. w rozmiarze nie uszczuplonym zwalniając z tego obowiązku swoją matkę T. K.. W ocenie Sądu wykładnia treści przedmiotowej umowy nie pozwalała na przyjęcie, iż wolą stron było nawiązanie między nimi węzła zobowiązaniowego w postaci umowy o dożywocie. Takiej bowiem kwalifikacji sprzeciwia się brak jednoznacznego wskazania w umowie, że przeniesienie przedmiotu darowizny (gospodarstwa rolnego) następuje "w zamian" za świadczenia opisane w § 5 umowy. Sąd zaznaczył, że w umowie wyraźnie wskazane jest, iż spadkodawczyni daruje gospodarstwo rolne na rzecz pozwanego, a pozwany oświadcza, że darowiznę przyjmuje. Dziadkowie pozwanego natomiast wyrazili jedynie zgodę na zmianę osoby zobowiązanej do świadczeń dożywotnich na ich rzecz ustalonych umową z dnia 23 lutego 1977 roku. Zawarte w akcie notarialnym oświadczenia (klauzule umowne) pozwanego, co do przejęcia obowiązku ciążącego wcześniej na spadkodawczyni względem jego dziadków, a wynikające w wcześniejszej umowy dożywocia są dodatkowymi postanowieniami umownymi, nie zaś zobowiązaniami w zamian których, właściciel zobowiązał się do przeniesienia własności na nabywcę. Sąd podkreślił, że same strony nadały tej czynności prawnej nazwę „umowa darowizny" i tak konsekwentnie ją traktowały, o czym zdaniem Sądu świadczy fakt zawarcia w umowie stosownych postanowień charakterystycznych dla umowy darowizny. W ocenie Sądu istniały podstawy do przyjęcia, że świadczenie darczyńcy było w odczuciu stron bezpłatne i jego zamiarem było przysporzenie korzyści obdarowanym kosztem własnego majątku. Po dokonaniu analizy treści umowy darowizny z dnia 22 października 1979 roku Sąd uznał, że powyższa umowa ma cechy umowy mieszanej - darowizny ze świadczeniem obdarowanego powiązanym z określonym wierzycielem wywodzącym swoje uprawnienie z treści art. 393 k.c. Sąd zauważył, że z treści § 5 aktu notarialnego - umowy wynika, iż darczyńca T. K. zobowiązała obdarowanego Z. P. do spełnienia określonego świadczenia na rzecz osoby trzeciej to jest J. S. i B. S.. Pozwany podpisując akt notarialny nie tylko zaakceptował przedmiotowe zobowiązanie, ale również co do obowiązku należytego wykonania zobowiązania poddał się egzekucji w trybie art. 777 pkt 4 k.p.c. Ponadto w późniejszym okresie obowiązek ten realizował. Sąd zaznaczył, że darowizna obciążliwa jest dopuszczalna, ale tylko o tyle, o ile treścią obowiązku obdarowanego jest ściśle rozumiane świadczenie oraz pod warunkiem, że z treści umowy darowizny wynika, że osobie trzeciej przysługiwać ma roszczenie o wykonanie obowiązku nałożonego na obdarowanego. Dokonując wykładni powyżej umowy darowizny Sąd stwierdził, iż darowizna przekazana na rzecz pozwanego miała charakter darowizny obciążliwej. Sąd zaznaczył, że z treści umowy darowizny z dnia 22 października 1979 roku wyraźnie wynika, że osobie trzeciej przysługiwało roszczenie o wykonanie obowiązku nałożonego na obdarowanego. W niniejszej sprawie darczyńca i obdarowana nie zawarli jednoznacznej umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej. W ocenie Sądu nałożenie na pozwanego obowiązków nie odebrało czynności charakteru zdziałanego pod tytułem darmym. Sąd zaznaczył, że z opinii biegłego sądowego rzeczoznawcy majątkowego wynika, iż wartość gospodarstwa rolnego wg stanu i cen na dzień 22 października 1979 roku wynosiła 402.105,87 zł, wartość zobowiązań obciążających obdarowanego z § 5 umowy wynosiła 264.500,00 zł. Sąd dodatkowo zaznaczył, że strony nie kwestionowały wartości zobowiązań obciążających pozwanego, gdyż powód kierował zarzuty pod kątem opinii w zupełnie innym zakresie. Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a mianowicie treść zawartej umowy z dnia 22 października 1979 roku i jej podstawowe postanowienia, a także późniejsze zachowanie stron umowy, Sąd stwierdził, iż umowa zawarta w dniu 22 października 1979 roku jest umową darowizny. W ocenie sądu zgłoszone wnioski dowodowe, jak i przeprowadzone dowody nie umożliwiły podważenia mocy dowodowej aktu notarialnego z 22 października 1979 roku, jak i nie dały podstawy do ustaleń, że strony w tej dacie przedłożyły odmienne oświadczenia woli, a w akcie notarialnym zostały one nieprawidłowo ucieleśnione. Sąd jednocześnie dał wiarę pozostałym dokumentom zgromadzonym w sprawie, których prawdziwość i treść w ocenie sądu nie budzi wątpliwości. Nie kwestionował także zeznań świadków, które w ocenie sądu były logiczne i spójne. W zakresie zeznań świadka L. K. sąd pominął jego pierwotne stanowisko, co do okoliczności, którym na późniejszym etapie zaprzeczył. Zostało ono bowiem skorygowane przez świadka w świetle podnoszonych okoliczności. Sąd jednocześnie nie kwestionował zeznań stron postępowania i jedynie w świetle poczynionych ustaleń nie uwzględnił stanowiska powoda w zakresie, w jakim wskazywał na odmienny charakter umowy darowizny. Sąd wskazał, że obliczenie zachowku następuje na podstawie wartości spadku ustalonej według cen z daty orzekania o roszczeniach z tego tytułu. Natomiast skład spadku stanowiący podstawę do obliczenia stanu czynnego spadku jest ustalany na moment otwarcia spadku tj. chwili śmierci spadkodawcy. Ustalając wysokość substratu zachowku, sąd ma obowiązek doliczyć darowizny poczynione przez spadkodawcę zarówno na rzecz osób uprawnionych do zachowku, innych osób należących do kręgu spadkobierców ustawowych jak i osób całkowicie obcych. Natomiast nie uwzględnia się przy ustalaniu zachowku zapisów i poleceń (art. 993 k.c.). Sąd podkreślił ustalenie czystej wartości spadku polega na odjęciu od aktywów pasywów w chwili otwarcia spadku. A zatem uznał, że do obliczenia wysokości należnego powodowi zachowku należało uwzględnić składniki majątkowe, które stanowiły własność zmarłej - na dzień jej śmierci tj. udział w wysokości 1/2 części w prawie własności lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. (...), dla którego jest prowadzona księga wieczysta (...) o wartości 105.000 zł oraz udział w wysokości 1/2 części w prawie własności samochodu D. (...) nr rejestracyjny (...) o wartości 900 zł. W świetle dowodów zgromadzonych w sprawie sąd uznał także, że przy obliczaniu zachowku należy uwzględnić darowiznę uczynioną przez matkę stron postępowania na rzecz pozwanego, która wynika z umowy z dnia 22 października 1979 roku. W tym zakresie sąd opierał się na wyliczeniach poczynionych przez biegłą sądową A. D.. W ocenie Sądu opinia została opracowana przez biegłą dysponującą specjalistyczną wiedzą oraz doświadczeniem zawodowym. Sąd wskazał, że biegła sądowa w logiczny i zrozumiały sposób wyjaśniła prezentowany sposób wyceny, a końcowe wnioski zostały wszechstronnie umotywowane. Opinia nie zawierała wewnętrznych sprzeczności, nasuwających wątpliwości, co do jej wartości dowodowej. Jednocześnie w zakresie, jakim opinia podstawowa była kwestionowana udzielono pełnych i wyczerpujących wyjaśnień. Tymczasem polemika z wnioskami płynącymi z opinii sądowej ze strony powodowej, polegała jedynie na zaprezentowaniu własnego przekonania o braku zasadności opinii. Sąd jednocześnie mając na uwadze powyższe okoliczności oddalił wniosek powoda o powołanie dowodu z opinii kolejnego biegłego. Następnie Sąd wskazał, że powód zarzucił, iż w opinii do porównania nie przyjęto nieruchomości podobnych, a nieruchomości wykorzystywane jako siedliska rolnicze, a zatem odmienne niż przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania lub też jej przeznaczenie w dacie darowizn. W ocenie powoda prawidłowo nie został także dobrany obszar badania rynku, gdyż analizą rynku nie objęto miejscowości nadmorskich właściwych dla wycenianej nieruchomości, a wybrane nieruchomości dotyczyły nieruchomości położonych na terenach typowo rolniczych. Zarzucił także przyjęcie przez biegłą do wyceny całej nieruchomości, przy przyjęciu do bezpośrednich porównań istotnie różniące się szczególnie wielkością. Odnosząc się do zarzutów kierowanych przez powoda w stosunku do opinii Sąd wskazał, że zgodnie z art. 152 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami sposoby określenia wartości nieruchomości, stanowiące podejście do ich wyceny są uzależnione od przyjętych rodzajów czynników wpływających na wartość nieruchomości. Ponadto zgodnie z art. 154 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyboru właściwego podjęcia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Sąd wskazał, że ze względu na cel opinii wartość nieruchomości określono jako wartość rynkową i zastosowanie podejście porównawcze z wykorzystaniem metody porównywania parami. Przy sporządzaniu opinii uwzględniono brak możliwości określenia parametrów budynków wg stanu na dzień 22 października 1979 roku i dlatego też jednostką porównawczą w opinii była nieruchomość jako całość. W okresie tym bowiem nie były prowadzone kartoteki budynków. Brak jest także dokumentów określających parametry istniejące w powyżej wskazanej dacie. Oświadczenia i informacje o stanie techniczno- użytkowym budynków i sposobie użytkowania nieruchomości na dzień 22 października 1970 roku uzyskano od stron postępowania podczas oględzin. Sąd zaznaczył, że zmiany jakie miały miejsce po dacie 22 października 1979 roku w stanie nieruchomości nie miały wpływu na poziom oszacowania. Stan nieruchomości określono bowiem na datę wskazaną zgodnie z postanowieniem sądu na dzień 22 października 1979 roku i tym samym późniejsze scalenia, podziały, rozbudowy lub też zmiana funkcji obiektów, jak też inne działania skutkujące zmianami stanu nieruchomości i jej otoczeniu nie mogły być brane pod uwagę przez biegłą sądową, gdyż wartość nieruchomości należało ustalić wg daty z chwili dokonania darowizny. Sąd wskazał również, że w celu określenia wartości nieruchomości zebrano informacje o zaistniałych na rynku lokalnym transakcjach dotyczących sprzedaży prawa własności do nieruchomości zabudowanych wykorzystywanych jako siedliska rolnicze, zaś obszar badania dotyczył nieruchomości o tym prawie władania położonych na terenie powiatu (...) i (...). Uwzględniono lokalizację, stan techniczny, standard wykończenia, dojazd i sąsiedztwo, wielkość powierzchni gruntu oraz możliwości inwestycyjne. Sąd podkreślił, że nieruchomość w dacie ustalania stanu prawnego tj. 22 października 1979 roku stanowiła nieruchomość rolną zabudowaną, co też wyraźnie wynika z umowy darowizny z tego samego dnia, gdzie wskazano, że spadkodawczyni darowała pozwanemu własność nieruchomości rolnej zabudowanej składającej się z działek (...) o pow. 10,7983 ha. Ponadto dane archiwalne, które są dostępne w Starostwie Powiatowym definiowały U. jako obszar wiejski, jak i przeprowadzone oględziny i oświadczenia stron zamieszczone w protokole z oględzin z dnia 4 lipca 2017 roku, który stanowi załącznik do opinii potwierdzają istnienie zabudowy gospodarczej oraz wykorzystywanie niezabudowanych gruntów na cele rolnicze. Ponadto potwierdza to dokumentacja fotograficzna pochodząca z daty zbliżonej do powyższego okresu. Wskazywała na to także, klasyfikacja gruntów pozwalająca na ich rolnicze użytkowanie, a istniejąca zabudowa na działce nr (...) skoncentrowana była na użytku - pastwiska klasy III. Sąd uznał, że istnienie gruntu rolniczego i zabudowań o charakterze rolniczym jest wystarczające dla uznania nieruchomości za gospodarstwo rolne w świetle art. 55 k.c. Sąd zaznaczył, że na rynku nieruchomości istnieją przypadki braku spójności pomiędzy sposobem użytkowania, określającym charakter nieruchomości z zapisami planów miejscowych. W przypadku nieruchomości zabudowanych brak jest przy tym podstaw do kierowanie się w wycenie wyłącznie ustaleniami planu miejscowego, gdyż to budynki stanowią nośnik wartości nieruchomości i one decydują o jej przeznaczeniu. Ponadto właściciel budynku miał obowiązek użytkować obiekt zgodnie z jego przeznaczeniem, a zmiana sposobu użytkowania obiektów budowalnych wymagała zgody terenowego organu administracji państwowej. Obowiązujący na dzień 22 października 1979 roku plan miejscowy określał warunki dla istniejącej zabudowy, jak i decyduje o tym, czy jest ona przeznaczona do zachowania czy też nie. Został on uchwalony w 1976 roku i nie był na tyle szczegółowy, aby określać dalsze funkcjonowanie istniejącej w dacie jego opracowania zabudowy, zaś zabudowa na działce nr (...) istniała w chwili podjęcia uchwały w sprawie miejscowego planu, a budynki istniały w takiej samej formie po 1976 roku i część z nich istnieje nadal. Ustalenia miejscowego planu nie zmieniły charakteru nieruchomości i nie skutkowały ograniczeniem funkcji rolniczej. W stosunku do działek nr (...) brak jest dokumentów określających ich przeznaczenie, jednak plan miejscowy określa ład przestrzenny dla nowych inwestycji, co też oznacza, że ma istotne znaczenie dla nieruchomości zabudowanych. Obowiązywanie planu miejscowego uwzględniono przy tym poprzez przyjęcie, iż nieruchomość ma korzystne możliwości inwestycyjne. Sąd podał, że ustawodawca określając nieruchomość podobną nie ujął atrybutów podobieństwa w zamkniętym katalogu, na co wskazuje art. 46 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W przypadku kiedy wycenie podlega nieruchomość zabudowana przeznaczenie nie musi stanowić kryterium podobieństwa, gdyż świadczą o nim inne cechy, w tym dotyczące zabudowy. Zatem dla potrzeb postępowania stan nieruchomości należy przyjmować z dnia darowizny, a przez stan nieruchomości należy rozumieć stan zagospodarowania, stan prawny, stan techniczno-użytkowy stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, jak i stan otoczenia nieruchomości, w tym wielkość, charakter i stopień zurbanizowania miejscowości Przy określeniu wartości nieruchomości jest dopuszczalne przyjmowanie odpowiednio cen transakcji uzyskiwanych za nieruchomości podobne na obszarach innych, w tym bardziej odległych. Odległy okres czasu uniemożliwiła przyjęcie do porównania nieruchomości położonych w sąsiedztwie, czy też w innych miejscowościach nadmorskich. Miejscowości nadmorskie charakteryzuje obecnie skoncentrowana zabudowa turystyczna odmienna w formie i sile od zabudowy sprzed blisko 40 lat. I obecnie na rynku miejscowości nadmorskich nie notuje się transakcji gospodarstwami rolnymi, gdyż takie już nie istnieją. Dynamiczny rozwój obszarów nadmorskich uniemożliwiał znalezienie nieruchomości podobnej. Sąd podkreślił, że dla siedliska rolniczego odległość od linii brzegowej morza nie ma kluczowego znaczenia, gdyż istotnymi czynnikami w tym przypadku są bliska odległość od centrum miasta, ośrodków szkolnictwa, usług, lokalizacja na terenie dość dużej wsi, dobry dostęp do obiektów użyteczności publicznej, średnio rozwinięta sieć komunikacyjna. Zaznaczył, że biegła stwierdziła brak obrotu nieruchomościami podobnymi do wycenianej, zaś transakcja mająca miejsce na terenie M. nie spełnia tych cech. Dokonano skorygowania różnic cech obiektów porównawczych za pomocą poprawek kwotowych. Różnice w powierzchni otaczającego gruntu zostały także skorygowane poprawką kwotową. Sąd podkreślił przy tym, że wielkość powierzchni gruntu nie jest cechą wpływającą na poziom ceny w stopniu większym, niż przyjęty oraz, że zaistniała oczywista omyłka pisarska na str. 12 opinii nie ma wpływu na sposób wyceny, wartość poprawek i wynik końcowy wyceny i oszacowanie wartości. Sąd podał także, że oszacowana wartość nieruchomości wg stanu i cech na dzień dokonania darowizny nie odbiega także od notowanych na rynku cech siedlisk rolniczych o dużych powierzchniach w latach 1976-1979 i jest wyższa od średniej notowanej na rynku wśród największych obszarowo nieruchomości. Tym samym okoliczność posiadania w planie miejscowym przeznaczenia związanego z obsługą dzielnicy uzdrowiskowej i wypoczynkowej nie ma znaczenia, jak i charakter wsi. Brak było także podstaw do rozróżnienia siedliska rolniczego mieszczącego się we wsi o charakterze turystycznym lub też typowo rolniczym. W oparciu o treść opinii sporządzonej przez biegłą sądową Sąd ustalił, że wartość darowizny uczynionej przez spadkodawczynię T. K. na rzecz pozwanego w oparciu o umowę z 22 października 1979 roku wynosi 402.100,00 zł (100% czystej wartości darowizny). Podkreślił, że w wypadku, gdy czynność ma charakter negatium mixtum cum donatione, sąd samodzielnie określa czy i w jakim zakresie doliczyć przysporzenie do substratu zachowku na zasadzie art. 1000 i n. k.c. Doliczeniu powinna podlegać ta część przysporzenia, która nie znajduje ekwiwalentu majątkowego w świadczeniu drugiej strony. W przypadku darowizny obciążonej poleceniem doliczeniu do substratu zachowku podlega tylko czysta wartość tj. wartość pomniejszona o wartość świadczeń, które ciążą na obdarowanym. To samo należy odnieść do nieuregulowanej w k.c., jednak akceptowanej w orzecznictwie czynności, jaką jest darowizna z zastrzeżeniem świadczenia na rzecz osoby trzeciej. W podobny sposób od wartości darowizny należy odjąć wartość obciążenia na rzeczy darowanej. W chwili dokonania darowizny nieruchomość była obciążona dożywotnim utrzymaniem na rzecz małżonków S.. Obciążenie to miało istotny wpływ na ustalenie wartości nieruchomości. Biegła sądowa wyliczyła wartość tego prawa i wskazała metodę jej obliczenia, czego strony nie kwestionowały. Zarzuty kierowane bowiem przez powoda w stosunku do opinii nie dotyczyły powyższych ustaleń. Sąd tym samym pomniejszył wartość darowizny w kwocie 402.100,00 zł o prawa wynikające z § 4 umowy z dnia 22 października 1979 r., czyli o kwotę 264.500,00 zł (402.100,00 zł- 264.500,00 zł= 137.600 zł), gdzie kwota 137.600 zł stanowi 34,22% czystej wartości darowizny obliczonej w procentach (402.100 zł - 100%, a 137.600 - x, co daje 34,22%). Mając na uwadze wartość darowizny wg stanu na dzień 22 października 1979 roku i cen aktualnych na datę ustalenia zachowku należało przyjąć kwotę ustaloną przez biegłą sądową, która wynosi 372.600 zł, którą należało przemnożyć przez 34,22%, co daje kwotę 127.503,72 zł. Łączna wartość majątku spadkowego wynosi zatem 233.403,72 złotych (105.900 zł +127.503,72 zł =233.403,72 zł). Zgodnie natomiast z art. 991 § 1 k.c. zachowek odpowiada połowie wartości udziału spadkowego, który przypadałby powodowi w dziedziczeniu ustawowym. Stan netto majątku spadkowego wynosi kwotę 233.403,72 złotych, a jak wyżej wskazano powodowi przysługuje zachowek w wysokości 1/2 części wartości udziału spadkowego, który wynosi 1/3 części stąd wartość należnego powodowi zachowku wyniesie kwotę 38.900,62 złotych mając przy tym na uwadze poniższe okoliczności (233.403,72 zł 1/3 =77.801,24 zł, gdzie 1/2 z 1/3 części wynosi 77.801,24 :2=38.900,62 zł). Mając na uwadze wyliczoną kwotę zachowku 38.900,62 zł należało ją pomniejszyć o kwotę 35.000 zł, którą powód otrzymał już w ramach ugody z dnia 3 czerwca 2015 r.. Sąd zauważa przy tym, że wprawdzie na mocy ugody powód otrzymał łącznie kwotę 70.000,00 złotych jednak kwota ta obejmowała nie tylko równowartość należnego powodowi udziału w spadku ale także zwrot poczynionych przez zmarłą nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny. Wobec ustalonego przez strony ugody wartości spadku na kwotę 105.900,00 złotych , powód otrzymał z tego tytułu kwotę 35.000,00 złotych natomiast druga część kwoty tj. 35.000,00 złotych stanowiła zwrot poczynionych przez zmarłą nakładów na majątek wspólny. Ostatecznie po odliczeniu kwoty 35.000,00 złotych na rzecz pozwanego do zapłaty pozostaje kwota 3.900,62 złote. Od tak ustalonej wysokości należnego powodowi zachowku sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia wyrokowania. O kosztach procesu sąd orzekł na podstawie art. 108 §1 k.p.c. w zw. z art. 98 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód, jednocześnie zarzucając rozstrzygnięciu:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.