Sygn. akt I ACa 54/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 listopada 2018 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Ewa Bazelan Sędzia: Sędzia

§ 2k.c.

i dotyczy sytuacji, gdy szkoda wynikła ze zbrodni lub występku. Przepis ten obowiązuje od dnia 10 sierpnia 2007 r. i znajduje zastosowanie także do roszczeń powstałych przed tą datą i w tej dacie nieprzedawnionych. Wynika to z art. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny - Dz. U. z 2007 r. Nr 80, poz. 538, wprowadzającej w życie ten przepis. Zdarzenie wywołujące szkodę, stanowiące podstawę faktyczną żądania powodów miało miejsce w dniu 29 czerwca 1997 roku, obowiązywał wówczas art. 442 k.c. przewidujący dziesięcioletni termin przedawnienia. Bieg przedawnienia roszczenia został jednak przerwany i rozpoczął się na nowo od 24 grudnia 1997 roku. Termin przedawnienia należy ustalać na podstawie art.

§ 2k.c.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. Wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżył pozwany Ubezpieczyciel w części obejmującej pkt. I-II i IV-VI, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

1. art. 233 § k.p.c., poprzez przyjęcie, że pozwany decyzjami z dnia (...) przyznał powodom odszkodowanie i odmówił przyznania zadośćuczynienia podczas gdy: z tych decyzji nie wynika, że pozwany odmówił przyznania zadośćuczynienia; decyzja z dnia (...) roku była wydana jedynie w stosunku do powoda S. P.; zadośćuczynienie, przy którym wstawiono znak „-„ odnosiło się do zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę z art. 445 k.c.; pozwany dopłacił na rzecz powodów kwotę potrąconą, jednakże w zakresie szkody rzeczowej, nie odniósł się natomiast do roszczeń dotyczących szkody osobowej; pozwany odmówił powodom przyznania zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w wyniku śmierci osoby bliskiej dopiero decyzją z dnia 22 czerwca 2015 roku;
2. art. 233 § k.p.c. poprzez naruszenie granic swobodnej oceny dowodów, a tym samym ich ocenę wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego poprzez niewszechstronne rozważenie materiału dowodowego i pominięcie okoliczności, iż żadna z decyzji pozwanego nie rozstrzygała o żadnym konkretnym roszczeniu powódki M. P., a tym samym nie przerwała biegu przedawnienia. Pozwany zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
3. art. 422 § k.c. obowiązującego do dnia 9 sierpnia 2007 roku poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że roszczenie powodów nie uległo przedawnieniu z upływem dziesięciu lat od dnia popełnienia przestępstwa;
4. art.

§ 2k.c.

obowiązującego od dnia 10 sierpnia 2007 roku poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że roszczenie powodów w dniu 10 sierpnia 2007 roku nie było przedawnione podczas gdy przedawniło się ono z dniem 29 czerwca 2007 roku; 3. art. 819 § 4 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że decyzje pozwanego z dnia (...) przerwały bieg przedawnienia roszczenia powodów dochodzonego na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c. i przedawnienie zaczęło biec na nowo, podczas gdy w decyzjach tych nie zawarto informacji o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia w postaci zadośćuczynienia za krzywdę związaną ze śmiercią osoby bliskiej (zgłoszone wówczas roszczenia dotyczyły odszkodowania związanego ze szkodą, a nie z krzywdą powodów), a roszczenie powodów oparte na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c. zostało zgłoszone pozwanemu dopiero dnia (...) roku, a więc w dacie gdy roszczenia były przedawnione. Wskazując na powyższe zarzuty pozwany domagał się zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonej części i zmianę rozstrzygnięcia o kosztach procesu poprzez stosunkowe, co do wyniku procesu, rozdzielenie kosztów procesu między stronami, a także zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania obu instancji według norm przepisanych. Strona powodowa w odpowiedzi na apelację, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, domagała się jej oddalenia i zasądzenia kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył co następuje : Apelacja nie jest zasadna. Stan faktyczny ustalony przez sąd pierwszej instancji jest prawidłowy i dokonane ustalenia sąd odwoławczy przyjmuje za własne. Uzasadnienie sądu pierwszej instancji jest szczegółowe, wyczerpujące, zawiera rozważania co do wszystkich zebranych w sprawie dowodów i odnosi się do wszystkich istotnych w sprawie faktów. Dlatego też zawarty w apelacji zarzut dokonania dowolnych ocen zebranych dowodów jest bezzasadny. Prawidłowa jest również ocena stanu faktycznego pod kątem prawa materialnego, a tym samym zarzuty naruszenia prawa materialnego również nie są zasadne. W toku postępowania nie kwestionowano podstawy roszczeń powodów ani odpowiedzialności pozwanego. Apelacja pozwanego w istocie rzeczy sprowadza się do podniesienia zarzutu przedawnienia, jednakże z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. W myśl art. 442 k.c. (w brzmieniu obowiązującym w dacie zdarzenia wyrządzającego szkodę, tj. w dniu 29 czerwca 1997 r.) roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę (...) Natomiast, jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dziesięciu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (...) Art. 819 k.c. przewidujący szczególne unormowanie kwestii przedawnienia w przypadku roszczeń z umowy ubezpieczenia, w dacie 29 czerwca 1997 r., stanowił, że bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się w dniu, w którym nastąpiło zdarzenie objęte ubezpieczeniem (...) W wypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej roszczenie poszkodowanego do zakładu ubezpieczeń o odszkodowanie lub zadośćuczynienie przedawnia się z upływem terminu przewidzianego dla tego roszczenia w przepisach o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym lub wynikłą z niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania (...). Natomiast bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do zakładu ubezpieczeń przerywa się także przez zgłoszenie zakładowi ubezpieczeń tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie zakładu ubezpieczeń o przyznaniu lub odmowie świadczenia (...) Powyższy przepis został zmieniony z dniem 10 sierpnia 2007 roku, w ten sposób, że uchylono(...) i każdorazowo w miejsce sformułowania „zakład ubezpieczeń” wpisano „ubezpieczyciel”. Zgodnie z przepisami przejściowymi do ustawy zmieniającej powyższy przepis do stosunków z umów zawartych przed dniem (...)stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis art. 819 § 4 k.c. sformułowany jest ogólnie i dotyczy przerwy biegu przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela bez jakichkolwiek wyłączeń i wskazuje dzień rozpoczęcia biegu przedawnienia na nowo. Przerwa biegu przedawnienia dotyczy zatem wszelkich określonych w tym przepisie roszczeń kierowanych do ubezpieczyciela, a nie tylko roszczeń wynikających z umowy ubezpieczenia. Celowość kryje się w ochronie słabszej strony tej relacji prawnej, pokrzywdzonej zdarzeniem spowodowanym przez sprawcę objętego ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej (zob. szerz. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2017 r., V CSK 685/16, LEX nr 2401099). Ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. (Dz.U.07.80.538), z dniem 10 sierpnia 2007 r., art. 442 k.c. został uchylony, a dodano art. 442

Kodeksu cywilnego. W ocenie sądu odwoławczego, zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pogląd, że nastąpiła przerwa w biegu terminu przedawnienia jest prawidłowy ponieważ nastąpiło zgłoszenie zdarzenia do ubezpieczyciela, który podejmował stosowne działania i wypłacał określone kwoty tytułem odszkodowania. Wskazują na to decyzje pozwanego, które pochodzą z (...) roku, adresowane do powodów – jeden adresowany do S. P., drugi adresowany już na obojga małżonków, co wskazuje na to, że obydwoje powodowie byli objęci postępowaniem likwidacyjnym prowadzonym przez ubezpieczyciela. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 1976 r. (I CR 241/76), na który powołuje się pozwany w apelacji, zgodnie z którym zawiadomienie zakładu ubezpieczeń o zajściu wypadku nie przerywa biegu przedawnienia, nie może być odnoszony do okoliczności niniejszej sprawy. Wskazać bowiem należy, że wyrok ten pochodzi z 1976 roku, kiedy brzmienie art. 819 k.c., było inne niż to, które obowiązywało w dacie zdarzenia i które przytoczono we wcześniejszej części uzasadnienia. W świetle § 2 art. 819 kc w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania cytowanego wyroku tj. w roku 1976 bieg przedawnienia przerywało jedynie zgłoszenie roszczenia o świadczenie do zakładu ubezpieczeń, natomiast wg brzmienia obowiązującego w dacie zdarzenia ( tj. w 1997r.) bieg przedawnienia przerywa także przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem, co miało miejsce na gruncie niniejszej sprawy, o czym świadczą dokumenty przedstawione przez stronę powodową, a datowane jeszcze na (...)rok. Samo zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem spowodowało przerwę w biegu terminu przedawnienia, w związku z tym roszczenie powodów objęte pozwem w niniejszej sprawie nie uległo przedawnieniu i mogło być skutecznie dochodzone przed sądem. Zgodnie z art. 1243 § 2 kc w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone. Bieg przedawnienia rozpoczął się bowiem na nowo od dnia, w którym zgłaszający zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie zakładu ubezpieczeń o przyznaniu lub odmowie świadczenia, czyli na kanwie niniejszej sprawy najwcześniej od dnia (...) roku, zatem 20-letni termin przedawnienia upłynąłby w dniu (...)roku. Nie znajdują także uznania argumenty podnoszone przez pozwanego w apelacji, że przedstawione decyzje pozwanego nie stanowiły jego oświadczenia o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia z tytułu zadośćuczynienia, zatem nie może być mowy o przerwaniu biegu przedawnienia tego roszczenia. Jak już wskazano otrzymanie oświadczenia ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia jest momentem wskazującym na datę rozpoczęcia na nowo biegu terminu, a nie przerwania biegu przedawnienia, gdyż przerwa biegu przedawnienia nastąpiła przez zgłoszenie zdarzenia ubezpieczycielowi. Marginalnie wskazać należy, że wysokość zasądzonego na rzecz powodów świadczenia nie była w apelacji pozwanego kwestionowania, zatem rozważania w tej kwestii nie są konieczne. Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny w Lublinie na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak w wyroku. O kosztach za drugą instancję sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. art. 99 k.p.c. i § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz.265). Jolanta Terlecka Bogdan Radomski Ewa Bazelan