← Polska

I ACa 913/17

Sygn. akt I ACa 913/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 marca 2018 roku Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Tomasz Żelazowski Sę

§ 4k.c., art.

481 § 1 k.c. w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz art. 819 § 4 k.c. poprzez przyjęcie, że zasądzona kwota 300.000 złotych (po 150.000 złotych na rzecz każdego z powodów - A. W. i M. K.) tytułem zadośćuczynienia pieniężnego podlega zasądzeniu z odsetkami ustawowymi od dnia 15 marca 2010 r. a nie od dnia 18 kwietnia 2009 r., w którym upłynął 30-dniowy termin na spełnienie świadczeń przez stronę pozwaną i od którego to dnia strona pozwana pozostawała w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia na rzecz zmarłej powódki K. K., gdyż przerwanie biegu przedawnienia roszczenia głównego ma skutek także względem roszczenia ubocznego w postaci odsetek, a nadto przedawnienie roszczeń osoby małoletniej nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez powódkę K. K. pełnoletności tj. w dniu (...). (ur. (...)), - art.

§ 1k.c.

w zw. z art. 120 § 1 k.c. oraz art. 445 k.c. w zw. z art. 819 k.c. przez niezastosowanie, a błędne zastosowanie art. 118 k.c. i uznanie, że roszczenie zmarłej powódki K. K. dotyczące skapitalizowanej renty na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji oraz renty na pokrycie kosztów opieki za okres od dnia 01 grudnia 2007 r. do 15 marca 2010 r. jest przedawnione, podczas gdy powódka - także wobec decyzji odmawiającej uznania odpowiedzialności za zdarzenie przez pozwanego - dochodziła w procesie roszczenia o rentę (o przyznanie prawa do renty), natomiast trzyletni termin przedawnienia świadczeń okresowych dotyczy roszczeń o wymagalną rentę, czyli zapłatę poszczególnych rat renty; rozróżnienie pomiędzy roszczeniem o rentę rozumianym jako roszczenie o przyznanie prawa do renty a roszczeniem o wymagalną rentę, czyli zapłatę poszczególnych rat renty jest utrwalone w orzecznictwie (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19.11.1965, III PO 32/64, wyrok Sądu Najwyższego -Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 07.01.2011r. I PK 142/10), - art.

§ 4k.c.

oraz art. 122 k.c. poprzez niezastosowanie i uznanie, że roszczenie zmarłej powódki K. K. dotyczące skapitalizowanej renty na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji oraz renty na pokrycie kosztów opieki za okres od dnia 01.12.2007 r. do 15.03.2010 r. a także odsetek od zadośćuczynienia za okres 18.04.2009 r. jest przedawnione, podczas gdy zmarła powódka K. K. wniosła do Sądu I instancji pozew w dniu 15.03.2013 r. tj. przed upływem dwóch lat od uzyskania przez nią pełnoletności a jednocześnie przed upływem dwóch lat od ubezwłasnowolnienia i ustanowienia dla niej opiekuna prawnego, - art. 819 § 4 k.c. poprzez jego niezastosowanie, a zarazem błędne zastosowanie art. 118 k.c. i uznanie, że roszczenie zmarłej powódki K. K. dotyczące skapitalizowanej renty na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji oraz renty na pokrycie kosztów opieki za okres od dnia 01.12.2007r. do 15.03.2010r. jest przedawnione, podczas gdy regulacja z art. 118 znajduje zastosowanie jedynie w braku lex specialis, a taki stanowi dla roszczeń wobec ubezpieczyciela art. 819 k.c., w świetle którego bieg przedawnienia przerywa się przez zgłoszenie roszczeń ubezpieczycielowi i biegnie na nowo od każdego oświadczenia ubezpieczyciela, co w konsekwencji prowadzić powinno do uznania, że bieg przedawnienia został przerwany poprzez zgłoszenia roszczeń pozwanemu 18 marca 2009, następnie ponownie po decyzji z 21.10.2009r. pismem z dnia 29.05.2012r., które znajduje się w aktach szkody o numerze (...). Z uwagi na powyższe powodowie wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku w części objętej zaskarżeniem poprzez zasądzenie od strony pozwanej: na rzecz powódki A. W. kwoty 17.630,14 złotych tytułem odsetek ustawowych od kwoty 150.000 złotych za okres od 18 kwietnia 2009r. do dnia 14 marca 2010 r. oraz dalszej kwoty 147.050,84 złotych tytułem renty na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji oraz kosztów opieki wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi w następujący sposób: - od kwoty 21.710,84 zł od dnia 15.03.2013 r. - od kwoty 1.620 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 16.05.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 16.06.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 16.07.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 16.08.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 16.09.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 16.10.2009 r., - od kwoty 2.260 zł od dnia 16.11.2009 r., - od kwoty 2.260 zł od dnia 16.12.2009 r., - od kwoty 2.260 zł od dnia 16.01.2010 r., - od kwoty 2.260 zł od dnia 16.02.2010 r., - od kwoty 1.130 zł od dnia 16.03.2010 r., - od kwoty 630 zł od dnia 16.03.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.04.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.05.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.06.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.07.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.08.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.09.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.10.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.11.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.12.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.01.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.02.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.03.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.04.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.05.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.06.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.07.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.08.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.09.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.10.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.11.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.12.2011 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.01.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.02.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.03.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.04.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.05.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.06.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.07.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.08.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.09.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.10.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.11.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.12.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.01.2013 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.02.2013 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.03.2013 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.04.2013 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.05.2013 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.06.2013 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.07.2013 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.08.2013 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.09.2013 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.10.2013 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.11.2013 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.12.2013 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.01.2014 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.02.2014 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.03.2014 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.04.2014 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.05.2014 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.06.2014 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.07.2014 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.08.2014 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.09.2014 r. Powodowie wnieśli również o zmianę wyroku poprzez zasądzenie na rzecz powoda M. K. kwoty 17.630,14 złotych tytułem odsetek ustawowych od kwoty 150.000 złotych za okres od 18.04.2009 r. do dnia 14.03.2010 r. oraz dalszej kwoty 147.050,84 złotych tytułem renty na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji oraz kosztów opieki wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi w następujący sposób: - od kwoty 21.710,84 zł od dnia 15.03.2013 r. - od kwoty 1.620 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 18.04.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia16.05.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 16.06.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 16.07.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 16.08.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 16.09.2009 r., - od kwoty 2.310 zł od dnia 16.10.2009 r., - od kwoty 2.260 zł od dnia 16.11.2009 r., - od kwoty 2.260 zł od dnia 16.12.2009 r., - od kwoty 2.260 zł od dnia 16.01.2010 r., - od kwoty 2.260 zł od dnia 16.02.2010 r., - od kwoty 1.130 zł od dnia 16.03.2010 r., - od kwoty 630 zł od dnia 16.03.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.04.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.05.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.06.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.07.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.08.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.09.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.10.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.11.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.12.2010 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.01.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.02.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.03.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.04.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.05.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.06.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.07.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.08.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.09.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.10.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.11.2011 r., - od kwoty 1.260 zł od dnia 16.12.2011 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.01.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.02.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.03.2012 r.; - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.04.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.05.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.06.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.07.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.08.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.09.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.10.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.11.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.12.2012 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.01.2013 r., - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.02.2013 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.03.2013 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 16.04.2013 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.05.2013 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.06.2013 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.07.2013 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.08.2013 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.09.2013 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.10.2013 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.11.2013 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.12.2013 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.01.2014 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.02.2014 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.03.2014 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.04.2014 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.05.2014 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.06.2014 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.07.2014 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.08.2014 r. - od kwoty 1.080 zł od dnia 11.09.2014 r. Powodowie zażądali również zmiany zaskarżonego wyroku w części dotyczącej kosztów postępowania za pierwszą instancję stosownie do treści orzeczenia oraz zasądzenia od strony pozwanej kosztów procesu za obie instancje, w rym kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie apelacyjne w kwocie po 3.600 zł na rzecz każdego z powodów. Pozwana zaskarżyła wyrok w części to jest:

  1. w pkt. 2,3 wyroku zasądzającym od pozwanego (...) SA. w W. na rzecz A. W. i M. K. kwoty, dla każdego po 225.764 zł z ustawowymi odsetkami w zakresie kwoty po 150.000 zł, od dnia 15.03.2010 r. do dnia zapłaty, w zakresie początkowej daty odsetek, zamiast daty przyjętej przez Sąd pierwszej instancji, odsetki winny zostać zasądzone od dnia 30 września 2016 roku, tj. daty zakończenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku;
  2. w pkt 2,
  3. wyroku zasądzającym od pozwanego (...) S.A. w W. na rzecz A. W. i M. K. kwoty po 28.404 zł, w zakresie początkowej daty odsetek, zamiast daty przyjętej przez Sąd, odsetki winny zostać zasądzone od dnia 30 września 2016 roku, tj. daty zakończenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku;
  4. w pkt 2,
  5. wyroku zasądzającym od pozwanego (...) S.A. w W. na rzecz A. W. i M. K., w zakresie poszczególnych rat renty dla każdego z powodów: - od miesiąca kwietnia 2010 r. do miesiąca grudnia 2011 roku, ponad kwoty po 640,00 zł dla każdego z powodów; - od miesiąca stycznia 1012 roku do miesiąca czerwca 2013 roku, ponad kwoty po 460,00 zł dla każdego z powodów; - od miesiąca lipca 2013 roku do miesiąca kwietnia 2014 roku, ponad kwoty po 410,00 zł dla każdego z powodów; - od miesiąca maja 2014 roku do miesiąca września 2014 roku, ponad kwoty po 320,00 zł dla każdego z powodów; - w zakresie początkowej daty odsetek w powyżej wymienionych rat renty, zamiast dat przyjętych przez Sąd, odsetki od 30 września 2016 roku, tj. daty zakończenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku,
  6. w pkt 5,6,8 wyroku zasądzającym koszty procesu wg wyniku postępowania. Zarzucam wyrokowi zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 444 § 2 k.c., w związku z art. 361 k.c. oraz art. 822 k.c. oraz art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, poz. 1152). - przez błędne przyjęcie jako uzasadnienie zasądzonych kwot renty z tytułu zwiększonych potrzeb, poprzez przyjęcie urzędowej stawki opieki w wartości brutto (14,00 zł za 1 godzinę), to jest bez uwzględnienia obciążeń składkowych i podatkowych zawartych w tej kwocie; - naruszenie art. 118 k.c., stanowiącego, że odsetki jako świadczenie okresowe przedawniają się z okresem trzech lat, poprzez przyjęcie początkowej daty wymagalności roszczenia, a co za tym idzie początkowej daty odsetek, w pkt. I wyroku od miesiąca maja 2007 roku, zamiast od miesiąca września 2010 roku, w przypadku nieuwzględnienia zarzutu, że roszczenie stało się wymagalne od dnia 30.09.2016 roku, to jest z chwilą stwierdzenia nabycia spadku; - naruszenie art. 118 k.c., stanowiącym, że raty renty w kwocie 1500 zł, jako świadczenia okresowe przedawniają się z okresem trzech lat, poprzez przyjęcie wymagalności roszczenia a co za tym idzie początkowej daty rat renty i odsetek, w pkt II wyroku od miesiąca czerwca 2010 roku, zamiast od miesiąca września 2010 roku w przypadku nieuwzględnienia zarzutu, że roszczenia stały się wymagalne od dnia 30.09.2016 roku, to jest z chwilą stwierdzenia nabycia spadku; - naruszenie art. 118 k.c., stanowiącego, że raty renty w kwocie 2.000 zł, jako świadczenia okresowe przedawniają się z okresem trzech lat, poprzez przyjęcie wymagalności roszczenia a co za tym idzie początkowej daty rat renty i odsetek, w pkt II wyroku od miesiąca czerwca roku, zamiast od miesiąca września 2010 roku, w przypadku nie uwzględnienia zarzutu, że roszczenie stało się wymagalne od dnia 30 września 2016 roku, to jest z chwilą stwierdzenia nabycia spadku; - naruszenie art. 481 § 1 k.c., poprzez przyjęcie, że datą wymagalności roszczeń jest data, od której pozwany miał obowiązek spełnienia świadczenia, a miałoby to nastąpić wcześniej, niż ustalenia Sądu pierwszej instancji w zakresie odpowiedzialności pozwanego co do zasady, a jest to na tyle istotna okoliczność, że Sąd pierwszej instancji kilkakrotnie zawieszał postępowanie, w związku toczącym się postępowaniem karnym a następnie spadkowym ; - naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny, bowiem przyjęto stawkę opieki nad osobą niepełnosprawną stosowaną przez Centrum Pomocy (...), jako stawkę brutto, z pominięciem faktu, że sprawująca opiekę nad K. K., matka - A. W. składek obciążającą tę składkę nie uiszczała, zatem winna być przyjęta w tym zakresie stawka pomniejszona. Z uwagi na powyższe pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części, przez zasądzenie odsetek od zasądzonej kwoty po 150.000 zł dla każdego z powodów, poczynając od dnia 30 czerwca 2016, kwot raty w okresie pod miesiąca kwietnia 2010 roku, do miesiąca grudnia 2011 roku, po 640,00 zł złotych dla każdego z powodów, od miesiąca stycznia 2012 roku, do czerwca 2013 roku po 460 zł, dla każdego z powodów, od miesiąca lipca 2013 roku, do miesiąca kwietnia 2014 roku, po 360,00 zł dla każdego z powodów, od miesiąca maja 2014 roku, do miesiąca września 2014 roku po 320,00 zł dla każdego z powodów, tytułem renty, poczynając od miesiąca września z ustawowymi odsetkami od dnia 30 września 2016 roku, w pozostałej części o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedziach na apelacje strony wniosły o oddalenie apelacji strony przeciwnej i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powodów okazała się zasadna w części i prowadziła do zmiany zaskarżonego wyroku w postulowanym kierunku, natomiast apelację pozwanego należało uznać za całkowicie bezzasadną. Wstępnie zaznaczenia wymaga, że Sąd I instancji w sposób prawidłowy zgromadził w sprawie materiał dowodowy i w dalszej kolejności w znacznej części dokonał właściwej jego oceny. W konsekwencji ustalił stan faktyczny odpowiadający w tym zakresie treści tych dowodów. Stąd też Sąd Apelacyjny przyjął go za własny. W sytuacji bowiem, gdy sąd odwoławczy orzeka na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu w pierwszej instancji nie musi powtarzać dokonanych ustaleń, gdyż wystarczy stwierdzenie, że przyjmuje je za własne (por. np. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 1935 r., C III 680/
  7. Zb. Urz. 1936, poz. 379, z dnia 14 lutego 1938 r., C II 21172/37 Przegląd Sądowy 1938, poz. 380 i z dnia 10 listopada 1998 r., III CKN 792/98, OSNC 1999, nr 4, poz. 83). Jak jednolicie wskazuje się w judykaturze, obowiązek rozpoznania sprawy w granicach apelacji (art. 378 § 1 k.p.c.), oznacza związanie sądu odwoławczego zarzutami prawa procesowego (tak Sąd Najwyższy min. w uchwale z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07), za wyjątkiem oczywiście tego rodzaju naruszeń, które skutkują nieważnością postępowania. Sąd Apelacyjny nie dostrzegł ich wystąpienia w niniejszej sprawie. Częściowo zasadne okazały się natomiast zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego i z tego względów rozstrzygnięcie Sądu I instancji należało częściowo zmienić w kierunku postulowanym przez powodów. Dla porządku wskazać należy, że powodowie dochodzili w istocie trzech roszczeń, a mianowicie zadośćuczynienia, renty z tytułu kosztów leczenia i rehabilitacji oraz z tytułu kosztów opieki. Uwzględnienie tych roszczeń co do zasady nie jest kwestionowane na etapie postępowania apelacyjnego przez żadną ze stron. Strona powodowa kwestionuje natomiast niezasadne uwzględnienie zarzutu przedawnienia roszczenia o zasądzenie renty oraz oddalenie powództwa w części dotyczącej renty z tytułu opieki nad poszkodowaną (uwzględnienie jedynie 10 godzin opieki dziennie). Pozwana z kolei kwestionuje datę początkową odsetek od zasądzonego roszczenia o zadośćuczynienie, a także od zasądzonego roszczenia rentowego. Nadto pozwana zakwestionowała wysokość świadczenia rentowego w zakresie kosztów opieki. Sąd Apelacyjny za zasadny uznał zarzut strony powodowej w zakresie naruszenia przez Sąd I instancji art.

§ 4k.c.

poprzez jego niezastosowanie. Powołany przepis stanowi, iż przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności. Powódka K. K. była osobą małoletnią, natomiast pełnoletność osiągnęła w dniu 28 maja 2012 r., a zatem termin dochodzonych przez nią roszczeń nie mógł upłynąć wcześniej, niż z dniem 28 maja 2014 r. Powództwo zostało natomiast wytoczone w 2013 r., czym doszło do przerwania biegu przedawnienia. Żadne z dochodzonych przez powódkę roszczeń nie zostało więc przedawnione. Nie uległy również przedawnieniu akcesoryjne roszczenia odsetkowe. Ponadto należało podzielić stanowisko skarżących, że również, w świetle art. 819 kc bieg przedawnienia przerywa się przez zgłoszenie roszczeń ubezpieczycielowi i biegnie na nowo od każdego oświadczenia ubezpieczyciela, co w konsekwencji prowadzić powinno do uznania, że bieg przedawnienia został przerwany poprzez zgłaszania roszczeń pozwanemu przez stronę powodową – podkreślić należy, że art. 819 § 4 k.c. nie zawiera żadnego sformułowania, z którego można byłoby wywieść wniosek o braku możliwości wielokrotności przerywania biegu przedawnienia w sposób przewidziany w tym przepisie. Wykładnia literalna omawianego przepisu przemawia za powiązaniem skutku w postaci przerwania biegu przedawnienia z każdorazowym zgłoszeniem szkody przez poszkodowanego. Z uwagi na uznanie, że Sąd I instancji niesłusznie uwzględnił zarzut przedawnienia, zweryfikować należało wysokość świadczenia rentowego tj. roszczenia zmarłej powódki K. K. dotyczące skapitalizowanej renty na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji oraz renty na pokrycie kosztów opieki za okres od dnia 01.12.2007r. do 15.03.2010 r. Sąd Okręgowy uznał, że roszczenie jest zasadne od dnia 1 grudnia 2007 r. do 15 marca 2013 r., ale z uwagi na zarzut przedawnienia roszczenie uwzględniono od 15 marca 2010 r. do 15 marca 2013 r. Powódka K. K. dochodziła zapłaty kwoty 100 264,73 zł tytułem skapitalizowanej renty na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji od dnia 01.12.2007 r. do dnia 15.03.2013 r. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 15.03.2013 r. Dla uzasadnienia tej kwoty zostało wskazane przez stronę powodową, że jest to skapitalizowana renta za okres 63,5 miesiąca. Kwota powyższa podzielona przez ten okres daje kwotę 1 578,97 zł miesięcznej renty. Strona powodowa wskazała, że kwota ta uwzględnia już odjęcie 40 % przyczynienia (tj. 2 631 zł miesięcznie przed przyczynieniem). Z kolei Sąd Okręgowy uznał, że kwota ta nie jest kwotą wygórowaną, a pozwany tego też nie zakwestionował. Dlatego zasadnie powodowie wnosili o zasądzenie dalszej kwoty w wysokości po 21.710,84 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 15.03.2013r. do dnia zapłaty - tytułem skapitalizowanej renty na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji za okres od dnia 1.12.2007r. do dnia 15.03.2010 r. tj. za 27,5 miesięcy w wysokości po 1.578,97 zł miesięcznie (1.578,97 zł x 27,5 mies./2 powodów = 21.710,84 zł). Ponadto powodowie dochodzili renty z tytułu kosztów opieki od dnia 1 grudnia 2007 r. do dnia 2 października 2014 r. – wniesiono o zasądzenie kwoty 6 000 zł miesięcznie z tytułu zwiększonych potrzeb w zakresie opieki za okres od dnia zdarzenia tj. 1.12.2007 r. do 2.10.2014 r. wraz z odsetkami od dnia 18.04.2009 r. co do rat, których płatność przypadła przed tym terminem tj. od kwoty 102 000 zł oraz od poszczególnych terminów płatności dla dalszych rat płatnych za okres od maja 2009 r. do października 2014r. - że raty te miały być płatne do 10-tego dnia każdego miesiąca. Sąd I instancji ustalił wysokość renty z tytułu opieki w okresie którego nie dotyczy przedawnienie, a zatem za okres od 15.03.2010 r. do września 2014 r. bez miesiąca października 2014 r. Jednakże w świetle powyższych rozważań Sąd Apelacyjny uznał, że koszty opieki należało uwzględnić w okresie jeszcze wcześniejszym, choć nie pokrywał się on z okresem wskazywanym przez powodów. Zdecydowanie skarżącym umknęło to, że poszkodowana (zresztą jak to wskazano już w samym pozwie) od dnia 1 grudnia 2007 r. do dnia 28 marca przebywała w szpitalu, następnie ponownie była hospitalizowana od 5 czerwca do 16 lipca 2008 r - tak więc zdecydowanie w tym okresie miała zapewniona stałą , fachową opiekę. Z tych względów - odmiennie niż przy żądaniu pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji (mimo hospitalizacji pokrzywdzonej koszty w przedmiotowym zakresie ponoszone były nadal, zresztą strona pozwana nie kwestionowała tego, nie twierdziła, ze jest odmiennie) - nie należało uwzględnić roszczenia za okres od 1 grudnia 2007 r. do dnia 28 marca oraz za miesiąc czerwiec 2008 r. i połowę lipca 2008 r. W zakresie zasady sposobu obliczania wysokości renty należało podzielić stanowisko sądu I instancji, nie podzielając w tym zakresie stanowiska wyrażonego przez obie apelujące strony. Strona powodowa wywodziła, że Sąd I instancji winien uwzględnić, iż K. K. wymagała opieki przez 20 godzin dziennie, a nie jak przyjął przez

  1. Z koeli strona pozwana kwestionowała ustalenie stawki za godzinę opieki na poziomie 14 zł, jako nieuwzględniającą obciążeń składowych i podatkowych. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, iż wymiar opieki w liczbie 10 godzin dziennie był wystarczający dla zaspokojenia potrzeb K. K. i nie upatruje tych ustaleniach naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny nie kwestionuje, że stan poszkodowanej był ciężki i wymagała ona stałej pomocy osób trzecich. Nie sposób jednak przyjąć, że powódka, matka poszkodowanej sprawowała nad nią faktyczną opiekę przez 20 godzin dziennie. W szczególności wskazać należy, że strona powodowa nie kwestionuje, że K. K. średnio spała przez 10 godzin, a nadto przez kilka godzin dziennie była rehabilitowana. Przy tym powodowie wskazali, że za czas rehabilitacji w wymiarze 4 godzin dziennie nie dochodzą kompensacji. Sąd Apelacyjny nie zgodził się z twierdzeniami strony powodowej, że również w czasie snu i rehabilitacji K. K. wymagała opieki 20 h na dobę i że taka faktyczna opieka była sprawowana przez samą powódkę. W świetle zasad doświadczenia życiowego nie sposób przyjąć, że powódka sprawowała osobistą opiekę nad córką przez 20 godzin na dobę. Natomiast okoliczność , że powódka czuwała przy córce w nocy i była cały czas do jej dyspozycji nie stanowiła podstawy do uznania, że należało uznać to za czas opieki, za który należy się wynagrodzenie. Sąd Apelacyjny nie podzielił również zarzutu pozwanej, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że stawka opieki nad poszkodowaną wynosi 14 zł, mimo że od tej kwoty winny zostać odjęte należności publicznoprawne. W pierwszej kolejności wskazać należy, że stawka 14 zł została uwzględniona za okres od 2008 roku do 2011 roku, natomiast od 2012 stawka za godzinę opieki wyniosła 12 zł. W ocenie Sądu odwoławczego przyjęta przez Sąd I instancji stawka za godzinę opieki nad K. K. nie może być uznana za wygórowaną. Zważyć bowiem należy, że poszkodowana, z uwagi na stan zdrowia, wymagała ponadprzeciętnego zaangażowania osoby sprawującej opiekę – dlatego też kwota ta w żadnej mierze nie mogłaby być uznana za nie adekwatną do wysiłku koniecznego do zapewnienia należytej opieki poszkodowanej. Dlatego też zasadnie Sąd I instancji wziął pod uwagę przy określaniu wysokości renty z tytułu opieki stawki za opiekę przedstawione przez stronę powodową na podstawie informacji uzyskanych od (...) Centrum Pomocy (...) (pozwany w toku postępowania I instancyjnego nie kwestionował tych wysokości, więc budzi zdziwienie stanowisko zajęte przez niego w apelacji ) – w 2010 r. stawka ta wynosiła 14 zł, zatem przy średnio 30 dniach w miesiącu dało to kwotę 4 200 zł miesięcznie (14 zł x 10 godzin x 30 dni). Po odjęciu od tej kwoty 40 % z tytułu przyczynienia daje to kwotę 2 520 zł miesięcznie w 2010 roku. Koszty opieki nad poszkodowaną określić należało na kwotę 2.520 zł miesięcznie, przy uwzględnieniu, że stawka za godzinę opieki wynosi 14 zł (stawka za godzinę opieki w okresie od 2008 r. do 2011 r.), a poszkodowana wymagała opieki przez 10 godzin dziennie, a także mając na uwadze przyczynienie się przez poszkodowaną do powstania szkody w 40% (14x10x30x60%). Z kolei świadczenie pielęgnacyjne do października 2009 r. wynosiło 420 zł. , a od listopada 2009 r. do czerwca 2013r. 520 zł. Tym samym w okresie od kwietnia 2008 r. do października 2009 r. miesięczne koszty opieki określić należało na kwotę 2.100 zł (2.520 zł – 420 zł), czyli dla każdego z powodów po 1050 zł. – skapitalizowana renta za łączny okres 7,5 m-cy 2008 r. wyniosła 7.875 zł. Natomiast od listopada 2009 r. świadczenie pielęgnacyjne wynosiło 520 zł, wobec czego za 10 m-cy miesięczny koszt to nadal 1050 zł ( co daje po skapitalizowaniu 10.500 ), a za miesiąc listopad i grudzień koszt to 1000 zł ( 2520 – 520 :2), co daje kwotę 2000 zł, łącznie za 2009 r. 12.5000 zł. Analogicznie za nie uznane przez sąd I instancji 2,5 m-ca 2010 r. należało przyznać kwotę 2.5000 zł. Dodając wszystkie powyższe kwoty uzyskano sumę skapitalizowanej przedmiotowej renty w wysokości (na każdego z powodów) 22.875zł., a dodając do niej wcześniejszą kwotę 21.710,84 zł tytułem skapitalizowanej renty na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji otrzymano 44.585,84 zł ., dlatego też należało o nią podwyższyć zasądzoną kwotę 225.764 zł . Odnosząc się z kolei do sposobu zasądzenia przez Sąd Apelacyjny odsetek od poszczególnych kwot , to należało mieć na uwadze, że sąd I zasądził od pozwanego na rzecz każdego z powodów po 150 000 zł tytułem zadośćuczynienia, wskazując przy tym, że jeżeli chodzi o ustawowe odsetki od tych należności, to należało zasądzić je od dnia 15.03.2010 r., ponieważ w postępowaniu likwidacyjnym już w 2009 roku były kierowane pisma do pozwanego (wezwania do zapłaty) o zapłatę zadośćuczynienia w kwocie większej niż 300 000 zł. , a więc już w 2009 roku pozwany był w opóźnieniu, ale Sąd Okręgowy zasądził ustawowe odsetki od dnia 15.03.2010 r. ze względu na przedawnienie roszczenia dotyczącego odsetek. Dlatego należało dokonać zmiany daty naliczania ustawowych odsetek za opóźnienie od zasądzonego na rzecz powodów zadośćuczynienia - wezwanie pozwanego do zapłaty nastąpiło już w dniu 18 marca 2009 r., a 30-dniowy termin na wypłatę roszczenia upłynął z dniem 17 kwietnia 2009 r., zatem odsetki zasądzić należało zgodnie z żądaniem apelacji od dnia 18 kwietnia 2009 r., albowiem od tego dnia strona pozwana pozostawała w opóźnieniu ze spełnieniem tego świadczenia. Kolejnym żądaniem pozwu było żądanie zasądzenia kwoty 100 264,73 zł tytułem skapitalizowanej renty na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 15.03.2013 r. Sąd Okręgowy zasądził z tego tytułu po 28 404 zł z uwzględnieniem ustawowych odsetek od tej kwoty od dnia 15.03.2013 r. – uznając, że roszczenie w zakresie ustawowych odsetek od tej kwoty zasadne jest od momentu wniesienia pozwu, ponieważ do pozwanego już w 2009 roku wystosowano wezwanie w zakresie renty (skapitalizowana renta mieści się w zakresie żądania renty z 2009 r. w kwocie 6 000 zł miesięcznie, zgodnie z wezwaniem kierowanym do pozwanego w postępowaniu likwidacyjnym). Podzielając to stanowisko Sąd Apelacyjny uwzględniając powyższą kwotę 28 404 zł oraz dodaną przez siebie kwotę 21.710,84 zł, co daje łącznie 50.114,84 zł – zasądził od niej ustawowe odsetkami za opóźnienie od dnia 15 marca 2013 roku. Następnym roszczeniem było żądanie związane z rentą dotyczącą opieki, czyli zapłata kwoty 6 000 zł miesięcznie z tytułu zwiększonych potrzeb w zakresie opieki za okres od dnia zdarzenia tj. 01.12.2007 r. do (...) r. wraz z odsetkami od dnia 18.04.2009 r. co do rat, których płatność przypadła przed tym terminem tj. od kwoty 102 000 zł oraz od poszczególnych terminów płatności dla dalszych rat płatnych za okres od maja 2009 r. do października 2014 r. Sąd I instancji odsetki ustawowe od zasądzonej renty odnoszącej się do kosztów opieki orzekł od dnia po upływie terminów płatności od poszczególnych tych rent. Sąd ten dokonał przy tym stosownego podziału na poszczególne miesiące płatności przy uwzględnieniu, że na rzecz każdego z powodów przypada połowa zasądzonych kwot z tytułu renty. Strona powodowa żądała odsetek ustawowych od dnia następnego po upływie terminu wymagalności poszczególnych rat. W pozwie wskazano, iż renta na zwiększone potrzeby z zakresie opieki ma być płatna do 10—tego dnia każdego miesiąca, jednakże we wcześniejszym wezwaniu do pozwanego termin ten określony był jako do 15-tego dnia miesiąca). Zatem za okres przed wniesieniem pozwu (15.03.2013 r.) nie można było przyjąć wymagalności tych rent do 10-tego dnia każdego miesiąca, tylko do 15-tego. Jeżeli płatność miała nastąpić do 15-tego, to pozwany był w opóźnieniu od 16 dnia miesiąca. Dlatego do momentu doręczenia pozwu stronie pozwanej terminy płatności zostały przez ten sąd określone do 15-tego dnia miesiąca, a od marca 2010 r. do kwietnia 2013 r. zasądzono odsetki od dnia 16-tego każdego miesiąca (co do wysokości poszczególnych rat), natomiast od maja 2013 r. do września 2014 r. w związku z doręczeniem pozwu stronie pozwanej można było zasądzić tą rentę z odsetkami od dnia 11-tego każdego miesiąca (przy przyjęciu, że termin płatności był wówczas do 10-tego dnia miesiąca). Natomiast Sąd Apelacyjny mając na uwadze powyższe jak i okres za który zasądził dodatkową kwotę tytułem przedmiotowej renty zasądził odsetki do poszczególnych rat (których wysokość została wcześniej wyliczona ) poczynając od dnia 16 kwietnia 2008 roku, a kończąc na 16 marca 2010 roku. Orzekając o odsetkach ustawowych i uznając je za odsetki za opóźnienie Sąd Apelacyjny oparł się na regulacji art.
  2. § 1 i 2 kc. Na skutek apelacji powodów Sąd Apelacyjny dokonał zmiany rozstrzygnięcia Sądu I instancji w powyższym zakresie, oddalając powództwo w pozostałej części. W pozostałym zakresie apelacja powodów okazała się niezasadna. Oddaleniu w całości podlegała apelacja pozwanej. Sąd Apelacyjny nie podzielił stanowiska pozwanego dotyczącego dat naliczania odsetek dotyczących poszczególnych roszczeń, który podniósł, że nie może się zgodzić przyjęciem przez Sąd pierwszej instancji początkowej daty wymagalności roszczenia, w zakresie należności odpowiadającej zadośćuczynieniu i renty, to jest od dnia 15.03.2010 roku, skoro pierwotnie, to jest w dacie wytaczania powództwa a także później, do wyroku w sprawie karnej a ostatecznie po stwierdzeniu nabycia spadku, które miało miejsce w dniu 30 września 2016 roku, nie było pewnym, czy i w jakim zakresie pozwany z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ponosi odpowiedzialność za szkodę, zatem, czy żądanie pozwu było faktycznie, w ogóle wymagalne. Nadto kto jest spadkobierca po zmarłej K. K.. Podniósł też, że nie można mu czynić zarzutu , że jako profesjonalista miał obowiązek w terminach ustawowych, to jest w ciągu 30 dni od zgłoszenia szkody, odpowiedzialność ustalić i świadczenia wypłacić, skoro jak wynika z ustaleń Sądu pierwszej instancji na podstawie akt sprawy karnej, w szczególności sporządzonych w toku postępowania opinii biegłych jak i losów sprawy karnej, sprawa odpowiedzialności kierującej pojazdem którym została potrącona K. K. nie była oczywista do samego końca, a Sąd w niniejszej sprawie wyraźnie oczekiwał na wynik sprawy karnej, stąd były decyzje o zwieszeniu postępowania. Sąd Apelacyjny nie podziela powyższej argumentacji, zwłaszcza trudno znaleźć logikę w twierdzeniu, że pozwany nie płacił , bo nie wiedział kto będzie spadkobiercą po zmarłej K. K. – skoro to małoletnia domagała się zarówno przedprocesowo jak i procesowo zapłaty, mógł też po jej śmierci skorzystać z możliwości złożenia świadczenia do depozytu sądowego. W zakresie początkowej daty wymagalności poszczególnego roszczenia oraz kwestii przedawnienia Sad Apelacyjny wypowiedział się powyżej , przez co brak było podstaw do uznania zasadnego zarzutu naruszenia art. 118 k.c., tym bardziej, że sposób ich sformułowania jak i uzasadnienia pozostawał dla Sądu Apelacyjnego trudnym do odczytania. Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 481 § 1 k.c., poprzez przyjęcie, że datą wymagalności roszczeń jest data, od której pozwany miał obowiązek spełnienia świadczenia, co miałoby nastąpić wcześniej, niż ustalenia Sądu pierwszej instancji w zakresie odpowiedzialności pozwanego co do zasady. Pozwany podkreślił, iż jest to na tyle istotna okoliczność, że Sąd pierwszej instancji kilkakrotnie zawieszał postępowanie, w związku toczącym się postępowaniem karnym a następnie spadkowym. Sąd Apelacyjny zaznacza, że zobowiązanie do zapłaty zadośćuczynienia i odszkodowania co do zasady ma charakter zobowiązania bezterminowego. Jego przekształcenie w zobowiązanie terminowe może wystąpić w wyniku wezwania pokrzywdzonego skierowanego wobec ubezpieczyciela. Stosownie natomiast do art. 817 § 1 k.c. ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku. W art. 817 § 2 k.c. wskazano, że gdyby wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Jednakże bezsporną część świadczenia ubezpieczyciel powinien spełnić w terminie przewidzianym w §
  3. Zbieżną regulację w tym przedmiocie zawarto w art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Zgodnie z ust. 1 zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. Stosownie do ust. 2 w przypadku gdyby wyjaśnienie w terminie, o którym mowa w ust. 1, okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego. W terminie, o którym mowa w ust. 1, zakład ubezpieczeń zawiadamia na piśmie uprawnionego o przyczynach niemożności zaspokojenia jego roszczeń w całości lub w części, jak również o przypuszczalnym terminie zajęcia ostatecznego stanowiska względem roszczeń uprawnionego, a także wypłaca bezsporną część odszkodowania. Przepis art. 817 § 2 k.c. nie upoważnia ubezpieczyciela do zaniechania prowadzenia postępowania likwidacyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego dotyczącego wypadku komunikacyjnego, w którym uczestniczył kierowca ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej( zob. wyrok Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2000 r., III CKN 1105/98). Termin miesięczny z art. 817 § 1 k.c. jest terminem krótkim, a to oznacza, że ustawodawca "zalecił" szybką i efektywną likwidację szkody ubezpieczeniowej. Wymóg ten obowiązuje również w sytuacji przewidzianej w art. 817 § 2 k.c., gdy zachodzi konieczność przedłużenia postępowania likwidacyjnego. Stanowiąc wyjątek od zasady ogólnej, przepis art. 817 § 2 k.c. powinien być stosowany ściśle. Po otrzymaniu zawiadomienia o wypadku zakład ubezpieczeń obowiązany jest do ustalenia przesłanek swojej odpowiedzialności oraz do zbadania okoliczności dotyczących wysokości szkody. Działalność ubezpieczeniowa ma charakter profesjonalny, dlatego należy przyjąć, że zakład ubezpieczeń jest w stanie sprawnie przeprowadzić postępowanie likwidacyjne we własnym zakresie, korzystając z wyspecjalizowanej kadry oraz - w razie potrzeby - z pomocy rzeczoznawców (por. art. 355 § 2 k.c.). W warunkach istnienia rynku ubezpieczeniowego oraz wolnej konkurencji przyjęcie innego stanowiska byłoby nawrotem do minionego systemu gospodarczego, w którym państwowi monopoliści mieli uprzywilejowany status. Z tych względów należy uznać, że przepis art. 817 § 2 k.c. nie upoważnia ubezpieczyciela do zaniechania prowadzenia postępowania likwidacyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego dotyczącego wypadku komunikacyjnego, w którym uczestniczył kierowca ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej. W rozpoznawanej sprawie ujawniono, że pozwany ubezpieczyciel praktycznie nie prowadził postępowania likwidacyjnego, jedynie biernie czekając na zakończenie postępowania karnego, opierając się tylko na jego rozstrzygnięciach. W szczególności pozwany nie wykazał, że nie był w stanie przeprowadzić postępowania likwidacyjnego w terminie określonym w art. 817 § 1 k.c., a obowiązek udowodnienia istnienia okoliczności z art. 817 § 2 k.c. oraz ich zasięgu obciąża ubezpieczyciela (art. 6 k.c.). Skoro zaniechał dokonywania własnych ustaleń, zwłaszcza korzystania we własnym zakresie z opinii rzeczoznawców (tego obowiązku, należącego do istoty działalności ubezpieczeniowej, nie mógł przerzucić na inne podmioty) biernie odczekiwał na wynik postępowania karnego dotyczącego zdarzenia wywołującego odpowiedzialność ubezpieczeniową, to z własnej woli naraził się na odpowiedzialność wobec K. K. za zwłokę w wykonaniu zobowiązania. Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny na skutek apelacji powódki w opisanej powyżej części zmienił zaskarżony wyrok na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., a na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację powodów w pozostałym zakresie i w całości apelację pozwanego. Konsekwencją zmiany wyroku była zmiana rozstrzygnięcia o kosztach postępowania przed Sądem I instancji. O zasadzie ponoszenia kosztów postępowania przed dwoma instancjami Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1 i art.100 k.p.c. analizując w jakim stosunku zostało uwzględnione każde poszczególne żądanie powodów (zresztą tak też czynił sąd I instancji), pozostawiając szczegółowe wyliczenie tych kosztów referendarzowi sądowemu w Sądzie pierwszej instancji, stosownie do art. 108 § 1 k.p.c. – w oparciu o powyższe przyjęto, że powodowie wygrali postępowanie przed sądem I instancji w 87% oraz, że wygrali oni postępowanie w zakresie własnej apelacji w 38% oraz w zakresie apelacji pozwanego w całości. Dariusz Rystał Tomasz Żelazowski Małgorzata Gawinek

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.