rozdz. XI SIWZ w kosztorysie należy w dodatkowych pozycjach wycenić prace i opłaty wynikające z rozdz. XII SIWZ i wszelkie inne koszty wykonawcy, a w przypadku braku ich wyceny, zamawiający będzie uważał, że wszystkie koszty wynikające z zapisów SIWZ zostały ujęte przez wykonawcę w cenie ryczałtowej, podanej w formularzu ofertowym. Po negocjacjach strony zawarły umowę z dnia 25 kwietnia 2013 r. W §1 umowy strony wskazały, że na podstawie oferty wykonawcy z dnia 12 kwietnia 2013 r. pozwana zleca, a powód przyjmuje do wykonania zamówienie „Budowa (...) na terenie (...)przy ul. (...) w T..
1.1 strony wskazały, że zakres przedmiotu zamówienia obejmuje: usunięcie i wywóz (...) i (...) z przeznaczonego do rozbiórki (...), rozbiórkę jednego (...)wraz z przynależnymi korytami, budowę dwukomorowego(...), budowę awaryjnego poletka ociekowego(...), wykonanie przewodów technologicznych, wykonanie kanalizacji kablowej dla kabli elektroenergetycznych i sterowniczych, wykonanie oświetlenia zewnętrznego terenu(...), zagospodarowanie terenu.
1.2 umowy z zakresu wykonania zostały wyłączone: dostawa i montaż 2 zgarniaczy rewersyjnych z napędem dwustronnym (...)oraz wykonanie instalacji elektrycznej (...).
2 i §9 ust. 1 umowy powód zobowiązał się do wykonania przedmiotu zamówienia z własnych materiałów
dokumentacją projektową. Strony w umowie wskazały, że nadzór ze strony pozwanej będzie sprawował M. B., a ze strony powódki – B. P.
2 umowy kwota 501.000 zł netto zawierać miała wszelkie koszty niezbędne do prawidłowego wykonania zamówienia, w tym koszty związane z inwentaryzacją geodezyjną i zapleczem budowy wykonawcy. Po rozpoczęciu prac okazało się, że pojawiła się potrzeba wykonania prac dodatkowych, jak też, że nie wszystkie dane z przedmiaru inwestorskiego są szczegółowo zgodne z rzeczywistością. W dniu 16 września 2013 r. strony spisały protokół konieczności wykonania robót dodatkowych. Strony ustaliły, że nie będą spotykać się celem ustalenia każdej pracy dodatkowej, a będzie prowadzona księga obmiarów, w której będą wpisywane roboty dodatkowe. Inwestor zdecydował, że rozliczenie nastąpi po zakończeniu prac na podstawie zakresu rzeczywiście wykonanych prac. Strony nie ustaliły wynagrodzenia za prace dodatkowe. Inspektor nadzoru wskazał powódce, które roboty dodatkowe powinna wykonać i by je wpisywać w księdze obmiaru. W dniu 12 czerwca 2013 r. inspektor nadzoru wskazał w dzienniku budowy, że w razie pojawienia się robót dodatkowych, należy dokonać ich obmiaru i potwierdzić wykonanie robót przez inspektora nadzoru. W dniu 12 sierpnia 2013 r. inspektor nadzoru wskazał, by przygotować wykaz prac dodatkowych. Kierownik robót S. Z. w dniu 13 września 2013 r. potwierdził w dzienniku budowy wykonanie izolacji przeciwwilgociowej z folii zgrzewalnej o grubości 1,5 mm, a inspektor nadzoru wpisem z dnia 13 września 2013 r. potwierdził odbiór tych prac. Wpisem z dnia 24 września 2013 r. kierownik robót potwierdził, że powódka dokonuje szlifowania (...), które zakończyło się 14 października 2013 r. Powódka wykonała szpachlowanie ścian i dna (...). W kosztorysie w zakresie przygotowania podłoża poz. (...) nie obejmowała przygotowania wymaganego przez B., tj. szlifowania do klasy gładkości wymaganej przez technologię ww. podmiotu. Roboty dodatkowe odbierał inspektor nadzoru na bieżąco bez uwag. Po zakończeniu prac strony na spotkaniu 4 grudnia 2013 r. uzgodniły, że strona powodowa przedstawi zamawiającemu kosztorysy uwzględniające rzeczywisty zakres robót dodatkowych i zakupionych urządzeń, inspektor nadzoru dokona sprawdzenia kosztorysu, a pozwana zawiadomi powódkę na piśmie o swoim stanowisku. Strona powodowa w dniu 5 grudnia 2013 r. sporządziła wycenę prac dodatkowych na podstawie obmiarów rzeczywistych oraz książki obmiarów. Strona powodowa wyceniła prace dodatkowe na 230.883,67 zł netto (283.986,91 zł brutto), przyjmując stawki z KNR wg cen z I kw. 2013 r. Kosztorys przedstawiła pozwanej. Inspektor nadzoru po zapoznaniu się z kosztorysem uczynił na nim adnotację, że roboty dodatkowe i zamienne są do rozpatrzenia z tabelą robót. Strona powodowa z tytułu wykonanych robót dodatkowych wystawiła pozwanej fakturę VAT w dniu 27 grudnia 2013 r. na kwotę 283.986,91 zł z terminem płatności w dniu 26 stycznia 2014 r., ale pozwana fakturę odesłała, proponując spotkanie 9 stycznia 2014 r. Strona powodowa z tytułu wykonanych robót dodatkowych w miejsce powyższej faktury wystawiła pozwanej następujące faktury VAT: nr (...) na kwotę 146.221,74 zł z terminem płatności w dniu 26 stycznia 2014 r., nr (...) na kwotę 137.765,18 zł. Pozwana odesłała powódce fakturę nr (...) i nie zapłaciła wynagrodzenia wskazanego w fakturze. Zapłaciła wynagrodzenie z faktury nr (...). Między stronami odbyło się spotkanie w dniu 9 stycznia 2014 r. poświęcone zakresowi robót dodatkowych i rozliczeniom. Na spotkaniu strony ustaliły, że po weryfikacji kosztorysu powykonawczego na roboty dodatkowe pozwana uznaje kwotę 107.094,29 zł netto. W ramach przedstawionych przez powoda robót dodatkowych pozwana uznała część robót, które nie były ujęte w projekcie i kosztorysie (przedmiarze) na kwotę 108.278,57 zł netto, roboty ujęte w projekcie i kosztorysie, ale niewycenione przez wykonawcę na kwotę 2240,81 zł netto. Pozwana nie uznała za prace dodatkowe zwężek (...) (dostawa i montaż 40.014,87 zł netto) i mechanicznych zastawek kanałowych (67079,42 zł netto), bowiem były ujęte w projekcie i kosztorysie inwestorskim, które to dokumenty zostały przekazane powódce na etapie postępowania przetargowego, a zatem podlegały wycenie w ofercie i mieściły się w wynagrodzeniu umownym. Pozwana uznała, że zabezpieczenie włókniną pod folię było przewidziane przedmiarze robót i wycenione, za co zapłacono 10.200,91 zł netto. Nie zapłaciła 2027,43 zł netto. W projekcie przewidziano folię izolacyjną, a w przedmiarze wskazano jej grubość na 0,2 mm. Natomiast folia tej grubości nie zgrzewała się
wymaganiami inwestora i na polecenie inspektora nadzoru powódka zastosowała folię o grubości 1,5 mm. W projekcie i przedmiarze ujęto 267,43 m
projektem prace wycenione w kosztorysie ofertowym. W kosztorysie pominięto zawarte w projekcie zwężki (...)i montaż zastawek kanałowych. Sąd uznał za wiarygodne twierdzenia powoda co do tego, że po unieważnieniu pierwotnego przetargu, pozwana zwróciła się do niego o złożenie nowej oferty analogicznej jak w przetargu, ale z wyłączeniem z kosztorysu pewnego zakresu robót i zakupu urządzeń, tj. wskazanych z poz.(...). Gdyby powyższe prace nie były wyłączone z kosztorysu, a zatem były objęte umowa, pozwana nie zapłaciłaby za nie w żadnej części, a inspektor nadzoru nie wpisywałby ich jako prace dodatkowe w dzienniku budowy i książce obmiarów. Umowy na poszczególne prace dodatkowe zostały zawarte między stronami per facta concludentia, skoro inspektor akceptował te prace i miał upoważnienie inwestora do ustalania zakresu takich prac, powódka prace wykonywała, a inwestor nie sprzeciwiał się takiemu stanowi rzeczy. Wynagrodzenia nie ustalono, więc powódka dokonała wyceny na podstawie powszechnie stosowanych w budownictwie cenników KNR, a pozwana tej wyceny nie kwestionowała. Wyrok powyższy zaskarżyła w całości apelacją pozwana, wnosząc o jego zmianę poprzez oddalenie powództwa, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Apelująca zarzuciła: 1) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego, powodującą naruszenie art. 233 §1 k.p.c. polegającą na:
projektem oraz przy braku jakiegokolwiek dokumentu - poza twierdzeniem powoda - że takie ograniczenie ze strony pozwanego rzeczywiście nastąpiło; c) nieprawidłowej ocenie i błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, wbrew dowodom oraz odmiennemu stanowisku pozwanej, że strony wskazując w umowie, że prace powinny być wykonane na podstawie projektu, odnosiły się do zakresu przedmiotowego oferty, a tym samym kosztorysu ofertowego z dnia 12.04.2013 roku, co skutkuje błędnym i bezpodstawnym ustaleniem Sądu I instancji, że powód miał wykonać
projektem prace wycenione z kosztorysie ofertowym, w którym pominięto przewidziane w projekcie stanowiącym załącznik do umowy zwężki (...) i montaż zastawek kanałowych, wymienione w przedmiarze (...)- strona 12, poz. (...), a to: montaż sposobem mechanicznym zastawek kanałowych o powierzchni ze stali nierdzewnej (...) z napędem elektrycznym, o szerokości 1.0 m wysokości zawieradła 1,0 m (poz. (...)), montaż sposobem mechanicznym zastawek(...)o powierzchni do 1 m kw. Analogia, dostawa i montaż zastawki(...) o powierzchni ze stali nierdzewnej (...) z napędem ręcznym, o szerokości 1.5 m wysokości zawieradła 1,0 m (poz. (...)), montaż sposobem mechanicznym zastawek(...)o powierzchni do 1 m kw. Analogia, dostawa i montaż zastawki (...) o powierzchni ze stali nierdzewnej (...) z napędem ręcznym, o szerokości 1.5 m wysokości zawieradła 1,0 m (poz. (...)), konstrukcja podparć, zawieszeń i osłon o masie elementu do 100 kg Analogia, dostawa i montaż dwóch zwężek pomiarowych (...)ze stali nierdzewnej (...) do(...)dla (...) (poz. (...)), co w efekcie zdaniem Sądu uzasadniało uznanie tego zakresu za roboty dodatkowe i wypłacenie dodatkowego wynagrodzenia w kwocie wykazanej przez powoda 67.079,42 zł netto za montaż zastawek i 40.014,87 zł netto za zwężki (...); d) nieuwzględnieniu twierdzeń i argumentów pozwanego dotyczących bezpodstawności roszczenia powoda o zapłacenie dodatkowych wynagrodzeń za zabezpieczenie włókniną pod folię w kwocie 2.027,43 zł i szlifowanie (...)w kwocie 9.757,74 zł, które to prace były skutkiem niewłaściwego działania powoda, na co pozwany wskazywał oraz podnosił w trakcie sporu; 2) dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób niewłaściwy, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, skutkujący bezpodstawnym uznaniem za roboty dodatkowe, za które powodowi należy się dodatkowe wynagrodzenie, pomimo faktu, że ten zakres robót budowlanych objęty był SIWZ i umową o roboty budowlane zawartą pomiędzy powodem i pozwanym, wykonywaną na podstawie projektu budowlanego uwzględniającej ten zakres robót oraz mimo że był uwzględniony w ustalonym pomiędzy stronami wynagrodzeniu ryczałtowym za wykonanie zadania, które zostało zapłacone powodowi przez pozwanego wraz z wynagrodzeniem dodatkowym za uznany zakres robót dodatkowych, w efekcie czego Sad I instancji orzekł, że strona pozwana ma zapłacić powodowi kwotę 146.221,74 zł z odsetkami, podczas gdy w sprawie występowało wiele wątpliwości, w tym co do zakresu robót podstawowych objętych umową i wynagrodzeniem ryczałtowym; 3) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie w przedmiotowej sprawie domniemania wynikającego z art. 649 k.c. przewidującego, że w razie wątpliwości poczytuje się, iż wykonawca podjął się wszystkich robót objętych projektem stanowiącym część składową umowy - a który to przepis prawa stanowi regułę interpretacyjną stosowaną w razie wątpliwości co do treści umowy, wprowadzającą domniemanie rozszerzenia obowiązków wykonawcy, przy uwzględnieniu charakteru umowy, jej cech uzgodnionych przez strony oraz treści praw i obowiązków stron, przy czym punktem odniesienia jest projekt budowlany. Powódka wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek część zarzutów okazała się uzasadniona. Rację ma skarżąca co do tego, że w sprawie nie było bezsporne, jakoby powodowa spółka wykonała wszystkie prace wymienione w po pozycjami (...)przedmiaru robót, w sytuacji gdy poza sporem pozostawało, że powódka wykonała prace jedynie z pozycji (...)(zastawki (...) i zwężki (...)). Co więcej, zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na przyjęcie, że pozostałe ww. roboty wykonała strona pozwana. Wskazać w tym miejscu należy, że ww. uchybienie nie mogło stanowić o naruszeniu art. 233 §1 k.p.c., a ewentualnie art. 229 k.p.c. lub art. 230 k.p.c. Niezależnie od tego, nie skutkowało ono nietrafnością rozstrzygnięcia, o czym niżej. Podzielić należało także pogląd apelującej co do braku podstaw do ustalenia, jakoby pozwana spółka zwróciła się do powódki o złożenie oferty o wykonanie robót objętych uprzednio przetargiem, ale z wyłączeniem robót opisanych w pkt. 75-83 kosztorysu. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał wystarczających przesłanek do przyjęcia tak kategorycznych wniosków. Również to uchybienie nie rodziło jednak skutków oczekiwanych przez skarżącą, co zostanie wyjaśnione w dalszej części uzasadnienia. W pozostałym zakresie Sąd Okręgowy prawidłowo, z poszanowaniem reguł wyrażonych w przepisie art. 233 §1 k.p.c. ustalił stan faktyczny sprawy, co sprawiło, że Sąd Apelacyjny przyjął go za własny. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zidentyfikował istotę sporu, a mianowicie, czy wskazane w pozwie prace w postaci montażu zwężek i zastawek były objęte umową z dnia 25 kwietnia 2013 r. Strona pozwana kwestionowała także zasadność zapłaty za montaż grubszej folii oraz szlifowanie (...). W tej drugiej kwestii apelacja zarzuciła niewzięcie pod uwagę twierdzeń i argumentów pozwanej dotyczących bezpodstawności roszczenia powoda o zapłacenie dodatkowych wynagrodzeń za zabezpieczenie włókniną pod folię w kwocie 2.027,43 zł i szlifowanie (...)w kwocie 9.757,74 zł, które to prace były skutkiem niewłaściwego działania strony powodowej. W rozpoznawanej sprawie faktem pozostawało, że ww. roboty zostały wykonane przez powódkę. Co do folii, jak zeznał przekonująco świadek S. Z.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.