(1)na rzecz swojej siostrzenicy D. Ś. i jej męża J. Ś. do ich majątku wspólnego w zamian za dożywotnie utrzymanie – umowa dożywocia w rozumieniu art. 908 k.c. oraz wpisania prawa dożywocia w dziale III tej księgi wieczystej na rzecz zbywcy. Kognicja Sądu wieczystoksięgowego powodowała ponadto konieczność zbadania, czy przedmiotowa czynność prawna nie jest sprzeczna z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa (art. 58 § 2 k.c.), a więc czy w sprawie niniejszej zostały spełnione również warunki z ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (dalej u.k.u.r.) – bowiem ustawa ta definiuje bardzo szeroko nabycie nieruchomości rolnych. Dla porządku wypada wspomnieć, iż zgodnie z art. 2 pkt. 7 u.k.u.r. nabycie nieruchomości rolnej, rozumieć należy jako przeniesienie własności nieruchomości rolnej lub nabycie własności nieruchomości rolnej w wyniku dokonania czynności prawnej lub orzeczenia sadu albo organu administracji publicznej, a także innego zdarzenia prawnego. W tych warunkach nabycie nieruchomości rolnej rozumiane jest przez ustawodawcę na potrzeby stosowania w/w ustawy szeroko i utożsamiane jest z każdym zdarzeniem cywilnoprawnym, mającym za przedmiot przeniesienie prawa własności, w tym również umowę dożywocia, a więc do dokonania tejże czynności prawnej konieczne jest spełnienie ustawowych wymogów przewidzianych dla nabywcy nieruchomości rolnej jakie wskazuje art. 2a u.k.u.r. Bezsprzecznie w sprawie D. Ś. – siostrzenicę J. G.

(1)- można uznać za osobę bliską zbywcy – art. 2a ust. 3 u.k.u.r. – i dlatego mogła ona być stroną umowy dożywocia, jednak jej męża J. Ś. już nie, gdyż nie posiadał on zgody Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka (...) na nabycie nieruchomości rolnych (art. 2a ust. 4 u.k.u.r) objętych umową dożywocia, jak również nie posiadał w chwili zwarcia umowy statusu rolnika indywidualnego (art. 2a ust. 1), lecz mimo tego przystąpił do umowy dożywocia, nie będąc do tego uprawnionym. Skarżący starali się argumentować poprawność swojego działania ustrojem wspólności majątkowej małżeńskiej oraz zwolnienie spod reżimu w/w ustawy nabycia nieruchomości przez osobę bliską. Odnosząc się do powyższego wypada zauważyć, że do każdej postaci nabycia nieruchomości rolnej, mają zastosowanie przepisy art. 2a. Jeśli zatem nabywcą nieruchomości rolnej jest osoba bliska to nieruchomość tą nabyć może wyłącznie ta osoba, brak jest bowiem w stosunku do osób bliskich odniesienia do przepisu art. 2a ust. 1 zd. 2 u.k.u.r., a wykładnia rozszerzająca jest w tym przypadku niedopuszczalna, zważywszy na fakt, iż nabycie nieruchomości rolnej przez osobę bliską jest wyjątkiem od generalnej zasady, iż nabywcą nieruchomości rolnych może być wyłącznie rolnik indywidualny. Każdy taki wyjątek od generalnej zasady należy traktować zawężająco. Z kolei fakt pozostawania we wspólności majątkowej małżeńskiej nie można równoważyć z brakiem możliwości nabycia przez samą D. Ś. w drodze w/w umowy tej nieruchomości od jej majątku odrębnego. Nabycie takie byłoby możliwe i pozostawałoby ono w zgodzie z przepisami ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego – nie wymagałoby zgody Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka (...). Dlatego też, nie można podzielić argumentów skarżących, że doszło w sprawie do naruszenia art. 4 ust. 1 oraz art. 4 ust. 4 pkt 2 ppkt b u.k.u.r., gdyż żadnego z nabywców nie można uważać za rolnika indywidulanego, a ponadto J. Ś. za osobę bliską zbywcy, o czym była już mowa. Tym samym przystępując do przedmiotowego aktu notarialnego strony powinny dysponować decyzją administracyjną Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka (...) wyrażającą zgodę na nabycie nieruchomości rolnych, a skoro takiego dokumentu nie posiadali, to przedmiotowa czynność prawną należy uznać za nieważną w rozumieniu art. 9 ust. 1 u.k.u.r. W tych warunkach, w przedmiotowej sprawie bezsprzecznie istniała przeszkoda do dokonania wpisu prawa współwłasności na prawach wspólności majątkowej na rzecz małżonków Ś. w w/wym. księdze wieczystej (art. 626 9 k.p.c.). Na marginesie wypada zwrócić uwagę, że problem prawny dotyczący nabycia własności nieruchomości rolnej przez małżonków do majątku wspólnego bez zgody o jakiej mowa art. 2a ust. 4 u.k.u.r. zauważył ustawodawca, który w projekcie ustawy do zmiany ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr (...)) po art. 2a ust. 3 dodał ust. 3a w brzmieniu: „Jeżeli nabywana nieruchomość rolna ma wejść w skład wspólności majątkowej małżeńskiej, wystarczające jest, gdy określone w ustawie wymogi dotyczące nabywcy nieruchomości rolnej spełnia jeden z małżonków”. W uzasadnieniu projektu do zmiany ustawy można przeczytać m.in., że „zmiana wprowadzona ma na celu doprowadzenie do zgodności przepisów u.k.u.r. z rozwiązaniami przyjętymi w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682, z późn. zm.) oraz wyeliminowanie sytuacji takich jak np. brak możliwości zawarcia umowy o dożywocie. Dodatkowo zaznaczono, iż jest to spójne z jednym z podstawowych założeń ustawy stanowiących, iż ograniczenia obrotu nie dotyczą osób bliskich, do których zalicza się małżonków”. Z powyższego wynika zatem jednoznacznie, że w obowiązującym stanie prawnym nie było możliwe w realiach przedmiotowej sprawy nabycie przez oboje małżonków do ich majątku wspólnego w drodze umowy dożywocia nieruchomości rolnej objętej Kw. nr (...) bez spełnienia warunków o jakich mowa w art. 2a ust. 4 u.k.u.r. Wszystko to sprawia, że apelacja i zarzuty w niej sformułowane nie mogły podważyć skutecznie zaskarżonego rozstrzygnięcia, dlatego też Sąd Okręgowy w oparciu o treść art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. – apelację oddalił.