Jednocześnie Sąd Rejonowy zaznaczył, że wnioskodawcy nie mogli wystąpić z przedmiotowym wnioskiem przeciwko Gminie z uwagi na to, że Gmina nie jest przedsiębiorcą. Ponadto, że uczestnik korzysta z ww. odcinka sieci wodociągowej od 1992 roku, pobiera opłaty od odbiorców i sieć eksploatuje. W świetle tych rozważań Sąd Rejonowy orzekł jak w pkt 1 postanowienia. Natomiast w pkt 1 a i b postanowienia przyznał jednorazowe wynagrodzenie w wysokości wyliczonej przez biegłego S. S.
w zw. z art. 305 1 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że powinien być wyłącznym adresatem roszczenia ponieważ wnioskodawca nie może wystąpić z żądaniem wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu przeciwko Gminie, a tym samym błędne przyjęcie, że wnioskodawcy nie mają żadnej prawnej możliwości dochodzenia przysługujących im z mocy przepisów kodeksu cywilnego praw od właściciela urządzeń, podczas gdy adresatem roszczenia może być także Gmina. Przy powyższych zarzutach a pelujący wniósł o : 1) zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie wniosku o ustanowienie służebności przesyłu; 2) zasądzenie od wnioskodawców na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania za obie instancje według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację wnioskodawcy wnieśli o jej oddalenie oraz zasądzenie od apelującego na rzecz wnioskodawców kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apela cja okazała się uzasadniona . Na wstępie zaznaczenia wymaga, że apelujący poza okolicznością związaną z kwestią własności sieci wodociągowej usytuowanej na nieruchomości wnioskodawców nie podważał istotnych dla przedmiotu rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Rejonowy, co dało Sądowi odwoławczemu podstawę do ich przyjęcia za bezsporne i zarazem własne a także miarodajne do rozpoznania zarzutu naruszenia prawa materialnego. Natomiast w kontekście zarzutu naruszenia prawa procesowego poprzez błędne przyjęcie, że sporna sieć wodociągowa stanowi własność apelującego wskazać należy, iż - wbrew twierdzeniu apelującego - Sąd Rejonowy nie ustalił tego faktu a jedynie w rozważaniach prawnych powoływał się na tę okoliczność. Niemniej dla przyjęcia na gruncie niniejszej sprawy, że uczestnik jest właścicielem przedmiotowych urządzeń przesyłowych niezbędnym było w tym zakresie przeprowadzenie przez Sąd Rejonowy domniemania faktycznego. Należy bowiem przypomnieć, że art. 231 kpc stanowi, że sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne). Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 9 maja 2006 r., II UK 183/05, oznacza to, że sąd może, ale nie musi, wyciągnąć wniosek co do pewnego faktu na podstawie innych faktów ustalonych, przy czym fakt domniemany nie wymaga twierdzenia ani dowodzenia, których wymagają fakty składające się na podstawę faktyczną domniemania. Takich zabiegów Sąd Rejonowy nie przeprowadził i to pomimo nawiązywania do okoliczności ewentualnie dających ku temu podstawę. W tym zakresie podnosił jedynie, że „analiza materiału dowodowego prowadziła do wniosku, że choć brak dokumentu potwierdzającego przejście własności sieci na uczestnika – to w ocenie Sądu nie sposób zaakceptować innego wniosku niż ten, że sieć ta, mimo że nie zostało to formalnie uregulowane, stanowi własność uczestnika…”. Nie wskazał jednak, jakie fakty ma na uwadze, które w efekcie doprowadziły do sformułowania tej konkluzji. Zatem przy kategorycznym i konsekwentnym zaprzeczaniu przez uczestnika, aby był właścicielem przedmiotowych urządzeń przesyłowych i braku ustalenia tego faktu w drodze domniemania faktycznego uzasadniony okazał się zarzut apelującego błędnego przyjęcia przez Sąd Rejonowy a tym samym naruszenia art. 233 k.p.c., że uczestnik jest właścicielem infrastruktury wodociągowej przebiegającej m.in. przez nieruchomość wnioskodawców. W kontekście powyższego oraz uregulowania prawnego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia wskazać należy, że służebność przesyłu nie może być ustanowiona na rzecz przedsiębiorcy, który nie jest właścicielem urządzeń. Jej konstrukcja bowiem zakłada, że jest to prawo związane w własnością urządzeń ( art. 305 1 k.c.). Wnioskodawcy pomimo uregulowania zawartego w art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. znajdującego w sprawie zastosowanie po myśli art.13 § 2 k.p.c., nie wykazali, aby uczestnik był właścicielem przedmiotowych urządzeń. Przy tym - wbrew twierdzeniom Sądu Rejonowego - sam fakt korzystania przez uczestnika z nieruchomości obciążonej na potrzeby biegnącej przez nią sieci wodociągowej nie spełnia warunku obciążenia na jego rzecz prawem polegającym na tym, że może on korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń ( służebnością przesyłu) o którym mowa w art.
w zw. z art. 305 1 k.c. Jednocześnie zaznaczenia wymaga, że zadaniem własnym gminy jest zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzenie ścieków. W niniejszej sprawie – jak wynika z niekwestionowanych ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego - Gmina R. realizując to zadanie utworzyła przedmiotową Spółkę. Jednak w sprawie nie wykazano, aby przeniesiono własność przedmiotowych urządzeń przesyłowych na jej rzecz. W świetle powyższego apelacja uczestnika okazała się uzasadniona i Sąd odwoławczy orzekł jak w pkt I ppkt a) postanowienia na podstawie art. 386 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. W konsekwencji tego rozstrzygnięcia Sąd odwoławczy obciążył wnioskodawców kosztami postępowania pierwszoinstancyjnego na podstawie art. 520 § 2 kpc mając na względzie, że wnioskodawcy wnosili o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem, natomiast uczestnik konsekwentnie w toku całego postępowania wnosił o oddalenie wniosku podnosząc, iż nie posiada legitymacji biernej. W odniesieniu do kosztów przed Sądem I instancji orzeczenie w tym przedmiocie wyda referendarz sądowy, uwzględniając powyższą zasadę ustanowioną przez Sąd Okręgowy. Niezależnie od powyższego odnosząc się do argumentacji Sądu Rejonowego, że Gmina jako nie mająca statusu przedsiębiorcy przesyłowego nie może być adresatem wniosku o ustanowienie służebności przesyłu i tylko przedsiębiorca przesyłowy jest legitymowany biernie w sprawach o ustanowienie służebności niezbędnym jest zaznaczenie, iż brak podstaw do takiego ograniczania podmiotowego. W art. 305 1 k.c. mowa jest bowiem o przedsiębiorcy. Natomiast kryterium wiodącym – jak już wskazano w uzasadnieniu – jest własność urządzeń przesyłowych. Stąd nie ma przeszkód, aby gmina na gruncie art. 305 1 k.c. w związku z art.
W tym względzie Sąd Okręgowy przychylił się do poglądu wyrażonego w uchwale Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2017 r. (III CZP 3/17 LEX). Nadto ustosunkowując się do dalszej argumentacji Sądu Rejonowego a mianowicie, że Gmina R. i uczestnik postępowania, będący jednoosobową spółką komunalną, w której sto procent udziałów należy do tej Gminy, nie regulując kwestii właścicielskich sieci, może skutecznie blokować roszczenia właścicieli nieruchomości, przez które przebiega sporny odcinek sieci wskazać trzeba, iż przedsiębiorstwo, które nie legitymuje się uprawnieniem do ingerowania w sferę cudzej własności nieruchomości dla bieżącego utrzymania urządzeń przesyłowych, korzysta z tej nieruchomości w złej wierze i zobowiązane jest do świadczenia wynagrodzenia na podstawie art. 225 k.c. ( tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 03 kwietnia 2009r., II CSK 471/08 ). Odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w pkt II postanowienia wskazać należy, że konsekwencją uwzględnienia apelacji jest obciążenie wnioskodawców kosztami postępowania apelacyjnego na podstawie art. 520 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Na kwotę tę złożyła się uiszczona przez uczestnika opłata od apelacji w kwocie 40 zł oraz wynagrodzenie jego pełnomocnika uwzględnione na podstawie § 5 pkt 3 w zw. z § 10 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U z 2015 r. poz. 1804 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wniesienia apelacji tj. 08 czerwca 2017r. SSO Ewa Blumczyńska SSO Beata Woźniak SSO Agnieszka Śliwa
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.