Sygn. akt II Ca 1481/18 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 18 lipca 2018 r. Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie w sprawie z powództwa F. S. i M. R. przeciwko B. S. o zapłatę oddalił powództwo (pkt I) i zasądził od powodów F. S. i M. R. in solidum na rzecz pozwanego B. S. koszty procesu w kwocie 360 zł (pkt II). Sąd Rejonowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych. Powodowie F. S. i M. R. prowadzą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą CITO. W ramach swej działalności zajmują się udzielaniem pomocy prawnej w dochodzeniu odszkodowań m.in. za szkody powstałe w pojazdach mechanicznych. W dniu 24 września 2012 r. pozwany B. S. zawarł z powodami umowę zlecenia, w której powierzył powodom prowadzenie wszelkich spraw związanych ze szkodą powstałą w jego pojeździe. W § 1 ust. 2 lit. a i c) umowy wskazano, że zlecenie obejmuje m.in. zastępowanie pozwanego w postępowaniu przed zakładem ubezpieczeń właściwym do wypłaty odszkodowania oraz występowanie w jego imieniu przed wszystkimi organami, instytucjami, urzędami w sprawach związanych z uzyskaniem przedmiotowego odszkodowania. W związku z powyższym pozwany udzielił F. S. stosownego pełnomocnictwa, obejmującego ww. czynności. W § 3 umowy zlecenia wskazano, że powodowie zapewniają w przypadku skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego, reprezentowanie pozwanego w sądzie przez radcę prawnego. Z kolei w § 4 ust. 1 umowy przewidziano, że z tytułu umowy powodowie otrzymają wynagrodzenie stanowiące 25% uzyskanego przez pozwanego odszkodowania, powiększone o podatek od towarów i usług. Zgodnie z § 4 ust. 4 umowy wskazano, że powodom przysługuje również wynagrodzenie w postaci kosztów zastępstwa procesowego wygranych i wyegzekwowanych od strony przeciwnej w sprawach prowadzonych na podstawie niniejszej umowy, powiększone o należny podatek od towarów i usług. Umowę zawarto na czas nieokreślony (§ 6) i postanowiono w jej § 9, że w przypadku wypowiedzenia umowy, pozwany zobowiązany jest do pokrycia wszystkich wydatków poniesionych przez powodów w wykonaniu niniejszej umowy. W wykonaniu umowy zlecenia powodowie reprezentowali pozwanego w postępowaniu likwidacyjnym prowadzonym przez (...) S.A. w W., które nie doprowadziło do uzyskania przez pozwanego pełnego odszkodowania. W dniu 15 grudnia 2013 r. powód F. S. zawarł z radcą prawnym P. S. umowę zlecenia, w której powierzył mu przeprowadzenie analizy prawnej akt postępowania likwidacyjnego dotyczącego przedmiotowej szkody w zakresie zasadności wniesienia powództwa o zapłatę odszkodowania prowadzenie postępowania sądowego przeciwko zakładowi ubezpieczeń w zakresie tej szkody, obejmującego wniesienie pozwu i w razie potrzeby wniesienie środków zaskarżenia od wpadkowych rozstrzygnięć wydanych w toku postępowania oraz apelacji bądź odpowiedzi na apelację. Wynagrodzenie P. S. za prowadzenie sprawy ustalono w wysokości stawki kosztów zastępstwa procesowego ustalonej zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu oraz kosztów zasądzonych na rzecz pozwanego przez sąd w ramach kosztów zastępstwa procesowego (§ 2 ust. 1 umowy). W przypadku rezygnacji pozwanego z prowadzenia sprawy sądowej po przeprowadzeniu analizy prawnej, o której mowa w § 1 ust. 1, P. S. należało się wynagrodzenie w wysokości połowy ww. stawki, płatne w terminie 7 dni od otrzymania przez powoda faktury VAT (§ 2 ust.2 umowy). Po analizie dokumentów dotyczących szkody P. S. przygotował pozew w sprawie pozwanego. Pozwany w dniu 7 stycznia 2014 r. udzielił radcy prawnemu P. S. pełnomocnictwa do reprezentowania go m.in. przed sądami powszechnymi w sprawie przeciwko (...) Zakładowi (...) o zapłatę. W piśmie z dnia 31 stycznia 2014 r. pozwany wypowiedział umowę zlecenia zawartą z powodami ze skutkiem natychmiastowym. Pismem z dnia 31 stycznia 2014 r. pozwany wypowiedział radcy prawnemu P. S. udzielone mu pełnomocnictwo. W dniu 24 marca 2014 r. P. S. wystawił powodom fakturę VAT na kwotę 600 zł z tytułu analizy dokumentów i sporządzenia pozwu w sprawie pozwanego z terminem płatności 7 dni od jej wystawienia. W dniu 3 maja 2014 r. powodowie wystawili pozwanemu fakturę VAT na kwotę 610,01 zł z tytułu wydatków na wykonanie umowy zlecenia z terminem płatności do 10 maja 2014 r. W piśmie z dnia 12 maja 2014 r. powodowi zawarli oświadczenie o potrąceniu części ich wierzytelności wobec pozwanego z tytułu zwrotu wydatków w kwocie 610 zł z jego wierzytelnością wobec powodów z tytułu zwrotu kwoty 103 zł wpłaconej tytułem opłaty od pozwu, wskazując, że ich wierzytelność względem pozwanego zmniejszyła się tym samym do kwoty 507 zł. Jednocześnie powodowie skierowali do pozwanego pismo datowane na 12 maja 2014 r., w którym wskazali, że na wydatki poniesione w wykonaniu umowy składają się 600 zł kosztów radcy prawnego i 10 zł wydatków na telefony i korespondencję. Pozwany odmówił zaspokojenia żądań powodów. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że powództwo nie mogło zostać uwzględnione. Podstawę prawną żądania pozwu stanowił przepis art. 746 § 1 k.c. W przedmiotowej sprawie powodowie domagali się od pozwanego, który wypowiedział zawartą z nimi w dniu 24 września 2012 r. umowę zlecenia, zwrotu wydatków jakie mieli ponieść w związku z jej realizacją, które określili na kwotę 610 zł, w tym 600 zł wynagrodzenia radcy prawnego P. S. i 10 zł kosztów rozmów telefonicznych oraz korespondencji. Zważywszy, że powodowie złożyli pozwanemu oświadczenie o potrąceniu wierzytelności z tytułu zwrotu wydatków z jego wzajemną wierzytelnością z tytułu zwrotu kwoty 103 zł stanowiącej opłatę od pozwu uiszczoną przez pozwanego, żądanie powodów ograniczyło się do kwoty 507 zł. Wskazano, że obowiązek zwrotu wydatków poniesionych przez powodów w wykonaniu umowy przewidziano również w § 9 umowy zlecenia. Zdaniem Sądu Rejonowego powodowie nie wykazali faktu poniesienia wskazanych wydatków. Wprawdzie powodowie przedłożyli fakturę na kwotę 600 zł wystawioną im przez P. S., umowę zlecenia, którą z nim zawarli, a także zaoferowali Sądowi dowód z zeznań P. S. w charakterze świadka, z których wynikało, jakie czynności zostały przez niego wykonane, to nie przedstawili żadnego dowodu na to, iż wydatek w tej kwocie ponieśli. Sam świadek P. S. nie potrafił wskazać jednoznacznie, czy otrzymał od powodów zapłatę za swe czynności, ograniczając się do wskazania, że za część spraw analogicznych do sprawy pozwanego, uzyskał wynagrodzenie. Sąd Rejonowy podkreślił, że przepis art. 746 § 1 k.c. jednoznacznie odnosi się do wydatków faktycznie poniesionych. Nawet gdyby przyjąć, że powodowie ponieśli wydatki na wysłanie pism w postępowaniu likwidacyjnym w kwocie zbliżonej do 10 zł, to wskazać należy, iż złożyli oni pozwanemu oświadczenie o potrąceniu wierzytelności z tytułu zwrotu wydatków z jego wierzytelnością z tytułu zwrotu 103 zł uiszczonych tytułem opłaty od pozwu. W tej sytuacji uznać należałoby, że ich wierzytelność o zapłatę kwoty 10 zł wygasła (por. art. 498 § 2 k.c.). Już z tych przyczyn brak było podstaw do uwzględnienia powództwa. Zdaniem Sądu Rejonowego zbędne było analizowanie przyczyn, dla których pozwany wypowiedział umowę zlecenia, ponieważ powodowie nie wystąpili z roszczeniem odszkodowawczym, o którym mowa w art. 746 § 1 k.c., a które powstaje w przypadku wypowiedzenia umowy bez ważnego powodu i w tym zakresie zeznania świadków i stron były nieistotne dla rozstrzygnięcia. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku złożyła strona powodowa i zaskarżając wyrok w całości wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kwoty 507,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 maja 2014 r. do dnia zapłaty; zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, z pozostawieniem temu Sądowi orzeczenia o kosztach postępowania odwoławczego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: - naruszenie prawa materialnego - przepisu art.742 w zw. z art. 746 k.c. oraz w zw. z § 9 umowy zlecenia zawartej pomiędzy stronami poprzez uznanie, iż pozwany nie był zobowiązany do zwrotu na rzecz powodów wydatków związanych z wykonywaniem przez nich umowy zlecenia oraz że powodowie nie wykazali faktu poniesienia tych wydatków; - naruszenie prawa procesowego przepisu art. 233 k.p.c. poprzez dowolną, a nie wszechstronną ocenę materiału dowodowego polegająca na uznaniu, iż powodowie nie wykazali zasadności oraz wysokości poniesienia wydatków oraz nie wykazali, aby rzeczywiście owe wydatki ponieśli, w tym iż zaspokoili zobowiązanie wobec radcy prawnego. W uzasadnieniu swojego stanowiska powodowie wskazali, że naprowadzony przez nich materiał dowodowy w postaci dokumentów, w tym umowy zlecenia, faktury za wykonanie zlecenia przez radcę prawnego, pełnomocnictwa udzielonego przez pozwanego radcy prawnemu oraz korespondencji mailowej prowadzonej z Ł. G. i zeznania świadków, w sposób wystarczający uzasadnia tak wysokość kosztów poniesionych przez powodów jak i ich konieczność. Zdaniem powodów zasadnym było, aby celem wykonania umowy zlecenia posłużyli się oni profesjonalną pomocą prawną, w zakresie oceny zasadność skierowania sprawy do Sądu i w tym celu zawarli umowę z radcą prawnym. Umowa zawarta z radcą prawnym, którą wygenerowała największe koszty zlecenia, przewidywała wynagrodzenie tak za analizę akt sprawy, jak i za skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego. Owe koszty obciążały zaś pozwanego, tylko i wyłącznie w przypadku gdyby zrezygnował z prowadzenia sprawy przed zakończeniem procesu, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Wskazano, że wszyscy klienci powodów, których „obsługiwał” Ł. G. wypowiedzieli umowy zlecenia oraz pełnomocnictwa dla radcy prawnego dokładnie w tym samym dniu, a ich treść i szata graficzna była identyczna. Podkreślono także, że wystawiona przez radcę prawnego faktura stanowiła o wymagalnym zobowiązaniu powodów. Zobowiązanie to stanowiło zaś oczywisty i uzasadniony wydatek związany z realizacją umowy. Sam fakt istnienia wymagalnej wierzytelności o zapłatę wynagrodzenia przysługującego radcy prawnemu (zleceniobiorcy) wobec powodów (zleceniodawców) powoduje u tego ostatniego powstanie nowych lub zwiększenie się istniejących pasywów. Zwiększenie pasywów lub powstanie nowych jest niczym innym jak poniesieniem wydatku. Pomimo powyższego powodowie podnoszą, iż z zeznań świadka P. S. wynika wprost, iż ponieśli wydatek wynikający z faktury. Apelujący wskazali również na wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie o sygn. akt II Ca 683/
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.