Sygn. akt III AUa 1815/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2019 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Marek Procek (spr.) Sędziowie SSA Jolanta Pietrzak SSA Marek Żurecki Protokolant Elżbieta Szewczyk po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2019 r. w Katowicach sprawy z odwołania (...) Spółki z o.o. w C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. przy udziale zainteresowanego: V. B. o wydanie zaświadczenia w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach z dnia 15 czerwca 2018 r. sygn. akt VIII U 110/18 1. oddala apelację, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. na rzecz (...) Spółki z o.o. w C. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. /-/SSA J.Pietrzak /-/SSA M.Procek /-/SSA M.Żurecki Sędzia Przewodniczący Sędzia Sygn. akt III AUa 1815/18 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2018r. Sąd Okręgowy w Gliwicach - na skutek odwołania (...) Sp. z o.o. w C. - w punkcie 1 zmienił decyzję organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 13 listopada 2017r. w ten sposób, że nakazał organowi rentowemu wydanie zaświadczenia o ustawodawstwie dotyczącym zabezpieczenia społecznego mającym zastosowanie dla osoby uprawnionej na formularzu A1 dla V. B. na okres od dnia 21 lipca 2017r. do dnia 20 lipca 2018r., zaś w punkcie 2 orzekł o kosztach procesu. Sąd Okręgowy ustalił, iż odwołująca się (...) Sp. z o.o. w C. prowadzi działalność w zakresie transportu drogowego towarów na terenie całej Europy, w tym Polski. Firma zatrudnia około 50 - 60 kierowców zarówno z Polski, jak i kilku cudzoziemców. W większości kierowcy są zatrudnieni w ruchu międzynarodowym. Zainteresowany V. B. pochodzi z Ukrainy. W Polsce przebywa i pracuje od lipca 2015r. Początkowo pracował w innej firmie. W dniu 10 kwietnia 2017r. zawarł umowę o pracę z Zakładem (...) (...) Sp. z o.o. w C. (obecnie (...) Sp. z o.o. w C.) na czas określony od 10 kwietnia 2018r. do 9 kwietnia 2019r. na stanowisko kierowcy samochodu ciężarowego. Jako miejsce wykonywania pracy wskazano C., ul. (...). Dalej określono, że zainteresowany będzie pracował w pełnym wymiarze czasu pracy, za wynagrodzeniem zasadniczym w kwocie 2.000 zł, plus ryczałt za pracę w godzinach nadliczbowych, zryczałtowany dodatek za pracę w godzinach nocnych, dyżur, ryczałt za noclegi. Pracodawca umożliwił zainteresowanemu wynajęcie mieszkania w G., przy ul. (...), w którym zainteresowany mieszka wraz z innymi kolegami i jest tam zameldowany na pobyt czasowy. Zameldowanych jest tam 17 osób na pobyt czasowy. Zainteresowany wynajmuje mieszkanie na podstawie umowy najmu lokalu mieszkalnego, zawartej 30 stycznia 2017r. na czas nieoznaczony. Sąd Okręgowy ustalił także, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. wydał na okres od 1 maja 2017r. do 20 lipca 2017r. dla V. B. zaświadczenie o ustawodawstwie dotyczącym zabezpieczenia społecznego, mającym zastosowanie do osoby uprawnionej - A1. Prezydent Miasta G. wydał 27 lipca 2017r. potwierdzenie zameldowania cudzoziemca V. B. na pobyt czasowy na czas trwania pobytu od 21 lipca 2017r. do 9 kwietnia 2019r. Po rozpoznaniu wniosku odwołującej, Wojewoda (...) wydał 17 lipca 2017r. zezwolenie typ A nr (...) na pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dla zainteresowanego, celem wykonywania pracy kierowcy samochodu ciężarowego w pełnym wymiarze czasu pracy na okres od 17 lipca 2017r. do 9 kwietnia 2019r. Po rozpatrzeniu wniosku zainteresowanego, Wojewoda (...) wydał w dniu 20 lipca 2017r. decyzję o udzieleniu zainteresowanemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Zainteresowany V. B. posiada Kartę pobytu wydaną w dniu 2 sierpnia 2017r. i ważną do dnia 9 kwietnia 2019r. Zainteresowany legitymuje się wydanym przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego Świadectwem Kierowcy Nr B - (...) do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej, ważnym od 31 lipca 2017r. do 9 kwietnia 2019r. Odwołująca zgłosiła zainteresowanego do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, jako pracownika. Ponadto Sąd Okręgowy ustalił, że zainteresowany zamierza mieszkać i pracować w Polsce przynajmniej jeszcze przez 10 lat. Na Ukrainie już nie pracuje. V. B. rozumie język polski. Podobnie żona zainteresowanego - zna język polski. Jego praca, podobnie jak pozostałych polskich i ukraińskich kierowców, wygląda tak, że 6 tygodni jest w trasie i następnie ma 2 tygodnie wolnego. Na Ukrainę V. B. wyjeżdża co 6 tygodni, gdy ma wolne 2 tygodnie. Natomiast pomiędzy wyjazdami w trasy przebywa w miejscu zamieszkania w Polsce. Pozostały wolny czas spędza w Polsce. W Polsce spędzał też urlop razem z rodziną - wyjeżdżali wtedy na kilka dni do K.. Jego żona w ciągu ostatniego roku trzy razy była w Polsce. Planuje przyjazd w sierpniu, aby spędzić z zainteresowanym urlop. Przyjedzie również jego syn, który pracuje we Francji. Pozostałe dzieci zainteresowanego - dwie dorosłe córki mieszkają na Ukrainie. Na Ukrainie mieszka też jego żona. W Polsce V. B. ma założony rachunek bankowy, korzysta z polskiego telefonu zarówno służbowego, jak i swojego prywatnego. Rozlicza się z Urzędem Skarbowym - złożył deklarację PIT. Kierowcy zatrudnieni przez odwołującą uczęszczają na kursy polskiego chyba, że już w momencie zatrudnienia bez problemu można się z nimi porozumiewać w języku polskim. Przed przyjęciem do pracy kierowców z Ukrainy, Prezes Zarządu odwołującej pyta, czy chcą zostać w Polsce dłuższy czas, albowiem Spółce zależy na zatrudnieniu pracowników na dłuższy okres. Sąd Okręgowy w całości dał wiarę zgromadzonym w sprawie dokumentom, dokumenty te nie budziły wątpliwości i ich treść nie była kwestionowana przez strony postępowania. Sąd ten również w pełni dał wiarę zeznaniom świadków T. H., I. K., V. S. i M. V. oraz stron, gdyż ocenił je jako spójne i logiczne, znajdujące potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym zebranym w sprawie. Sąd Okręgowy oddalił wniosek dowodowy organu rentowego o zwrócenie się do Komendy Głównej Straży Granicznej o informacje dotyczące przekraczania granicy przez zainteresowanego uznając, iż jest to bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe pozwoliło na wystarczające wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Zwłaszcza, że organ rentowy nie kwestionował podanej przez zainteresowanego i świadków okoliczności, iż kierowcy zatrudnieni w odwołującej Spółce świadczą pracę w systemie 6 tygodni w trasie i 2 tygodnie wolnego i co 6 tygodni jadą na Ukrainę. Odnosząc się do żądania zawartego w odwołaniu, Sąd Okręgowy podniósł, że stosownie do art. 5 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017r., poz. 1778 z późn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na terenie Rzeczpospolitej Polskiej podlegają obywatele państw obcych zatrudnieni na podstawie umów o pracę, o ile ich pobyt na terenie Polski ma charakter stały. Stały pobyt, to pobyt niezmienny w danym okresie, czyli w okresie realizacji podstawy ubezpieczenia. Liczy się zatem to, czy obywatel obcego państwa przebywając na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, wykonuje stałą pracę w charakterze pracownika. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji przytoczył art. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1231/1010 z dnia 24 listopada 2010r. rozszerzającego rozporządzenie (WE) nr 883/2004 i rozporządzenie (WE) nr 987/2009 na obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci tymi rozporządzeniami jedynie ze względu na swoje obywatelstwo (Dz.U.UE.L.2010.344.1), podnosząc, że przepisy rozporządzenia (WE) nr 883/2004 i nr 987/2009 mają zastosowanie do obywateli państw trzecich, którzy nie są objęci tymi rozporządzeniami jedynie ze względu na swoje obywatelstwo, jak również do członków ich rodzin i osób pozostałych przy życiu po ich śmierci, pod warunkiem, że zamieszkują oni legalnie na terytorium państwa członkowskiego i znajdują się w sytuacji, która pod każdym względem dotyczy więcej, niż jednego państwa członkowskiego. Sąd Okręgowy podniósł przy tym, iż występujący w sprawie zainteresowany - obywatel Ukrainy, wykonujący pracę kierowcy w międzynarodowym transporcie drogowym na podstawie zawartej umowy o pracę z Polskim pracodawcą mającym siedzibę w Polsce - ma zamiar, co najmniej przez czas trwania umów o pracę, a najchętniej przez przynajmniej 10 lat, przebywać na stałe na terenie Polski w celu świadczenia pracy zarobkowej, dającej mu źródło utrzymania i ma w Polsce zagwarantowane miejsce zamieszkania w lokalu w G.. Posiada ważne zezwolenie na pobyt i pracę, kartę pobytu (w tej sytuacji nie musi posiadać wizy) i jest też zameldowany na pobyt czasowy na terytorium Polski, zatem legalnie mieszka i pracuje w Polsce. W świetle powyższego, zasadnym jest wniosek, że spełnia warunki do podlegania polskiemu ustawodawstwu na gruncie ustawy systemowej. Sąd Okręgowy podniósł przy tym, iż koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich Unii Europejskiej opiera się na zasadzie, że osoby przemieszczające się na terytorium Unii podlegają systemowi zabezpieczenia społecznego tylko jednego państwa członkowskiego (art. 11 rozporządzenia podstawowego) i zasadą jest stosowanie jako właściwego miejsca wykonywania pracy, zaś wyjątki objęte zostały dyspozycją m.in. art. 13 ust. 1 rozporządzenia podstawowego i zgodnie z tym przepisem osoba, która normalnie wykonuje pracę najemną w dwóch lub więcej państwach członkowskich, podlega ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym ma miejsce zamieszkania, jeżeli wykonuje znaczną część pracy w tym państwie członkowskim lub jeżeli nie wykonuje znacznej części pracy w państwie członkowskim, w którym ma miejsce zamieszkania - ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym znajduje się siedziba lub miejsce wykonywania działalności przedsiębiorstwa lub pracodawcy, jeżeli jest zatrudniona przez jedno przedsiębiorstwo lub jednego pracodawcę. Przepisy art. 13 ust. 2 i 3 rozporządzenia podstawowego mają na celu wyeliminowanie podwójnego (lub wielokrotnego) ubezpieczenia w różnych państwach członkowskich albo zapobieżenie sytuacji, w której dana osoba nie będzie podlegała żadnemu ustawodawstwu, a więc z punktu widzenia ustalenia ustawodawstwa istotne jest, aby w jego wyniku zainteresowany został objęty ubezpieczeniem tylko w jednym państwie członkowskim i aby mógł zrealizować ustanowione w art. 19 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego uprawnienie do wystąpienia do instytucji danego państwa członkowskiego z wnioskiem o wydanie poświadczenia na formularzu A1. Ocena takiego żądania należy do organów i instytucji właściwych tego państwa członkowskiego, zaś poświadczenie ustawodawstwa na formularzu A1 jest ogólnoeuropejskim dokumentem służącym do potwierdzenia podlegania ubezpieczeniom społecznym na terenie innych krajów członkowskich Unii Europejskiej niż kraj, którego dana osoba jest obywatelem. Zdaniem Sądu Okręgowego, powstały spór wymagał rozstrzygnięcia czy występujący w sprawie zainteresowany (obywatel Ukrainy), spełnia warunki wymienione w art. 1 rozporządzenia rozszerzającego, a w szczególności, czy „zamieszkuje legalnie na terytorium państwa członkowskiego’, czyli na terytorium Polski. Oceniając ten element, należy przytoczyć reguły jakimi kierowano się przy wydawaniu rozporządzenia rozszerzającego, a które wyrażone zostały w jego preambule. Wynika z nich, że Parlament Europejski, Rada oraz Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wezwały do lepszej integracji obywateli państw trzecich, którzy legalnie zamieszkują na terytorium państw członkowskich, poprzez przyznanie im jednolitych praw, odpowiadających możliwie jak najbardziej tym, z których korzystają obywatele Unii. Rada d/s Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych na posiedzeniu w dniu 1 grudnia 2005r. podkreśliła, że Unia musi zapewnić sprawiedliwe traktowanie obywatelom państw trzecich, którzy legalnie przebywają na terytorium państw członkowskich, oraz że bardziej energiczna polityka w zakresie integracji powinna stawiać sobie za cel zagwarantowanie im praw i obowiązków porównywalnych do praw i obowiązków obywateli Unii. Zaznaczono przy tym, że na mocy niniejszego rozporządzenia, rozporządzenie nr 883/2004 i rozporządzenie nr 987/2009 powinny mieć zastosowanie tylko o tyle, o ile dana osoba już legalnie zamieszkuje na terytorium państwa członkowskiego. Legalne zamieszkanie powinno być zatem warunkiem wstępnym stosowania tych rozporządzeń. Sąd ten zwrócił przy tym uwagę, że przepisy rozporządzenia rozszerzającego nie zawierają definicji „legalnego zamieszkania”. Natomiast w art. 1 rozporządzenia podstawowego znajdują się wskazania, że określenie „zamieszkanie” oznacza miejsce, w którym osoba zwykle przebywa (lit. j). Pojęcie to niewątpliwie należy też łączyć z legalnym pobytem i legalnym zatrudnieniem na terytorium państwa członkowskiego. Jedynie dla rozstrzygnięcia rozbieżności pomiędzy instytucjami dwóch lub więcej państw członkowskich zostały skonkretyzowane w art. 11 rozporządzenia wykonawczego elementy jakie należy brać pod uwagę przy ustalaniu ośrodka interesów życiowych zainteresowanego z punktu widzenia ustawodawstwa właściwego, prawa do świadczeń i rozliczeń między instytucjami. W rozpoznawanej sprawie organ rentowy nie dokonywał jednak uzgodnień z jakąkolwiek inną instytucją zabezpieczenia społecznego. Zatem na gruncie rozpoznania niniejszej sprawy, wbrew temu co podnosi organ rentowy, przepisy art. 11 (j/
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.