sąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia, zaś § 2 k.p.c. stanowi, iż w razie uwzględnienia odwołania sąd zmienia zaskarżoną decyzję w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy. Sąd Okręgowy wskazał, że omawiany przepis normuje wyczerpująco katalog rozstrzygnięć sądu odwoławczego rozpoznającego w pierwszej instancji odwołania od decyzji organów rentowych lub orzeczeń wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sąd pierwszej instancji, wydając rozstrzygnięcie merytoryczne, może albo uwzględnić odwołanie (§ 2 i 3), albo je oddalić (§ 1) (por. wyrok SN z 23 listopada 2004 r., I UK 15/04; wyrok SN z 2 października 2008 r., I UK 88/08; postanowienie SN z 16 października 2009 r., I UK 116/09; wyrok SN z 27 kwietnia 2010 r., II UK 336/09). Uwzględniając odwołanie, sąd może zmienić zaskarżoną decyzję lub orzeczenie w całości lub w części (oddalając odwołanie w pozostałym zakresie), orzekając zarazem co do istoty sprawy (§ 2) albo - w przypadku niewydania decyzji przez organ rentowy lub orzeczenia przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności - zobowiązać organ do wydania decyzji lub orzeczenia w określonym terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny, albo też samodzielnie rozstrzygnąć sprawę, orzekając co do istoty sprawy (§ 3). Konkludując, Sąd I instancji podkreślił, że biorąc pod uwagę lakoniczne stanowisko pełnomocnika odwołującej Spółki (ograniczone do żądania uchylenia decyzji ze stwierdzeniem jej nieważności) przy jednoczesnym braku jakiejkolwiek merytorycznej polemiki z zaskarżonymi decyzjami, na podstawie art.
Kosztami procesu na podstawie art. 98 k.p.c. obciążona została odwołująca spółka zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, przy czym Sąd Okręgowy zaznaczył, że pozostawił, na mocy art. 108 § 1 k.p.c., szczegółowe wyliczenie tych kosztów referendarzowi sądowemu. Od powyższego wyroku apelację wniósł pełnomocnik odwołującej się, skarżąc wyrok w całości. Zarzucił, że Sąd Okręgowy: - zaakceptował wydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. decyzji z 14 kwietnia 2016 r. i z 15 kwietnia 2016 r. bez wniosków płatnika lub ubezpieczonych; - ustalił niezgodnie z prawdziwym stanem, w tym z dokumentami sprawy XIV U 3268/15 (obecnie XIV U 2420/16), treści najistotniejszych dla rozstrzygnięcia sprawy dokumentów – pism (...) Sp. z o.o. z 30 czerwca 2015 r., 30 lipca 2015 r. i 18 sierpnia 2015 r., adresowanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Centrali; - z rażącym naruszeniem art. 217 w związku z 227 k.p.c. nie uwzględnił wniosku płatnika z 7 października 2016 r. r. i nie przeprowadził dowodu z dokumentów akt sprawy Sądu Okręgowego w Warszawie XIV U 3268/15; - naruszył art.
przez jego wadliwe zastosowanie i art.
przez jego niezastosowanie. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z akt i dokumentów sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. przeciwko Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W., zawisłej przed Sądem Okręgowym w Warszawie XIV U 2420/16 (poprzednio XIV U 3268/15): pozwu z 15 października 2015 r. z załącznikami, postanowienia Sądu Okręgowego z 13 listopada 2015 r., zażalenia (...) Sp. z o.o. z 25 listopada 2015 r. i postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 8 kwietnia 2016 r. z uzasadnieniem, sygn. III AUz 19/16 – dla potwierdzenia, że (...) Sp. z o.o. skierował roszczenia, o którym mowa w pismach z 30 czerwca 2015r., 30 lipca 2015 r. i 18 sierpnia 2015 r. do Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych a nie do I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. i że są one przedmiotem rozpoznania w powołanej sprawie XIV U 2420/16 (XIV U 3268/15). Pełnomocnik odwołującej się spółki wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego i: 1/ uchylenie decyzji I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z 14 i 15 kwietnia 2016 r.: nr (...), nr (...), nr (...), nr (...), nr (...); 2/ zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w W. na rzecz (...) Sp. z o.o. w W. kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że w dniu 14 i 15 kwietnia 2016 r. ZUS I Oddział w W. wydał decyzje stwierdzające, że T. M. w okresie od 8 maja 2008 r. do 12 stycznia 2009 r., Z. G. w okresie od 16 kwietnia 2008 r. do 21 marca 2009 r., T. B. w okresie od 24 kwietnia 2008 r. do 10 lutego 2009 r., J. S. w okresie od 3 lipca 2008 r. do 16 marca 2009 r. i J. K. w okresie od 1 kwietnia 2008 r. do 16 marca 2009 r. jako pracownicy firmy (...) Sp. z o.o. nie podlegali polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego. Apelujący wskazał, że decyzje te zostały zaskarżona przez (...) odwołaniami, w których podniesiono, że Spółka nie była wnioskodawcą żadnego wniosku w przedmiocie wskazanym w decyzjach, kierowanego do I Oddziału ZUS w W., nie składali takiego wniosku również ubezpieczeni. Wydane decyzje powinny być w konsekwencji uchylone. W tym stanie odwołania i jego wnioski były oczywiście uzasadnione i ZUS I Oddział w W. powinien je sam uwzględnić w trybie art. 477 9 § 2 zdanie 2 k.p.c. Pomimo tego organ rentowy nie uczynił tego i przekazał odwołanie Sądowi Okręgowemu w Warszawie do rozpoznania. W ocenie apelującego wyrok Sądu Okręgowego z 5 grudnia 2016 r. oddalający odwołania jest rażąco wadliwy. Sąd ten stwierdził bowiem w ustaleniach stanu faktycznego (s. 10 uzasadnienia), że „Pismami z 30 czerwca 2015 r., 30 lipca 2015 r. oraz 18 sierpnia 2015 r. odwołująca się Spółka wystąpiła do organu rentowego z żądaniem wydania decyzji ustalającej, że status pracowników wymienionych w decyzji (...) podlega rozpatrzeniu zgodnie z polskim ustawodawstwem na podstawie art. 14 ust. 2 lit b) rozporządzeniu nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (pisma w a.r.).”. W ocenie skarżącego stwierdzenie takie, powtórzone w rozważaniach Sądu (s. 13 uzasadnienia), jest niezgodne z prawdziwą treścią tych dokumentów. Pisma (...) z 30 czerwca 2015 r., 30 lipca 2015 r. oraz 18 sierpnia 2015 r. dotyczące 66 pracowników (...), w tym ubezpieczonego, są adresowane nie do organu rentowego czyli oddziału ZUS (I Oddziału w W.), lecz do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Centrali (z siedzibą w W. przy ul. (...)), będącej odrębnym od I Oddziału ZUS w W. (i innych oddziałów ZUS) podmiotem prawnym i posiadającej odrębną od oddziałów zdolność administracyjnoprawną, sądową i procesową. Ani (...) ani ubezpieczony nie składali wobec ZUS I Oddziału w W. żadnych wniosków, o których mowa w wymienionych pismach. Dodatkowym potwierdzeniem tego bezspornego faktu są, w ocenie apelującego, dokumenty sprawy XIV U 3268/15 Sądu Okręgowego w Warszawie (obecnie XIV U 2420/16), zgłoszone jako dowód pismem z 10 października 2016 r. W sytuacji, gdy Centrala (...) wykazywała bezczynność w załatwieniu żądań pism z 30 czerwca 2015 r., 30 lipca 2015 r. oraz 18 sierpnia 2015 r. (...) wystąpił 16 października 2015 r. ze stosownym powództwem przeciwko Centrali ZUS i Sąd Okręgowy w Warszawie nadał sprawie sygnaturę XIV U 3268/15. Sąd ten wydał 13 listopada 2015 r. postanowienie o przekazaniu sprawy ZUS I Oddziałowi w W., lecz na skutek zażalenia (...) Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił to postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie XIV Wydziałowi do ponownego rozpoznania. Apelujący podkreślił, ze decyzje ZUS I Oddziału z 14 i 15 kwietnia 2016r., wydane bez wniosków i zgody płatnika lub ubezpieczonych dotknięte są już z powodów formalnych wadą rażącego naruszenia prawa, a zatem wadą nieważności i powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego. Taka jest istota niniejszej sprawy. Wszelkie kwestie merytoryczne dotyczące zastosowania lub niezastosowania polskiego ustawodawstwa wobec ubezpieczonych nie mają żadnego znaczenia i nie mogą być w ogóle przedmiotem ustaleń i rozważań w niniejszej sprawie. Są one przedmiotem procesu (...) Sp. z o.o. przeciwko Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie XIV U 3268/15 (XIV U 2420/16). Prawidłowym zaś rozstrzygnięciem niniejszej sprawy może być tylko wyeliminowanie decyzji I Oddziału ZUS w W. z obrotu prawnego, a zatem „uchylenie decyzji”, co jest merytorycznym orzeczeniem o istocie sprawy, zgodnym z art.
Zgodną z tym przepisem byłaby także, w ocenie skarżącego, formuła orzeczenia o „zmianie w całości decyzji I Oddziału ZUS przez stwierdzenie jej nieważności wobec nieistnienia podstaw do wydania decyzji z powodu wszczęcia postępowania przy braku wniosku lub zgody (...) Sp. z o.o. lub zainteresowanego ubezpieczonego”. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Postępowanie apelacyjne jest postępowaniem odwoławczym i kontrolnym, zachowuje jednak charakter postępowania rozpoznawczego. Zgodnie z utrwaloną judykaturą, sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego. W granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008/6/55). W ocenie Sądu Apelacyjnego rozstrzygnięcie zawarte w wyroku Sądu I instancji jest prawidłowe, wynika z niespornych ustaleń faktycznych oraz właściwej interpretacji powołanych przez Sąd Okręgowy przepisów i prawidłowo zastosowanych zasad wykładni. Sąd Okręgowy jedynie w dwóch miejscach zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzenia nie odnoszące się do niniejszej sprawy, nie wpływały one jednak na zasadność wydanego w sprawie wyroku. W treści uzasadnienia wskazane bowiem zostało, że nie znajduje podstaw „żądanie zmiany w całości decyzji organu rentowego z 21 i 22 kwietnia 2016 r. przez stwierdzenie ich nieważności (…)”. Ponadto Sąd Okręgowy odwołał się do poinformowania przez organ rentowy pismem z 22 grudnia 2015 r. odwołującą Spółkę, że w związku z żądaniem zawartym w omawianych trzech pismach (z 30 czerwca 2015 r., 30 lipca 2015 r. i 18 sierpnia 2015 r.) wydane w 2008 r. decyzje odmawiające ustalenia polskiego ustawodawstwa dla 30 pracowników firmy, pracujących na terytorium innych niż Polska państw członkowskich Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, „w tym dla ubezpieczonych A. K. , S. F., Z. K. i A. B. stały się prawomocne.” Oczywistym w niniejszej sprawie było, że zaskarżone decyzje wydane zostały w datach 14 i 15 kwietnia 2016 r., a nie 21 i 22 kwietnia 2016 r. Popełniona w tym zakresie przez Sąd I instancji omyłka, jako omyłka pisarska, w nie wpływa jednak w żaden sposób na prawidłowość zaskarżonego wyroku. Podobnie fakt, że w treści uzasadnienia Sąd odwołał się do wydania w 2008 r. decyzji w odniesieniu do innych pracowników odwołującej się spółki, nie miało znaczenia dla oceny zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku. Sąd Apelacyjny dla porządku jedynie wskazuje na powyższe, popełnione w toku sporządzania uzasadnienia, niestaranności. Przechodząc do oceny wniesionego środka zaskarżenia należy wskazać, że argumenty sformułowane w apelacji są nieuzasadnione, stanowią w istocie polemikę z prawidłową oceną prawną, w świetle dokonanych przez Sąd Okręgowy ustaleń faktycznych, znajdujących oparcie w dowodach przeprowadzonych w sprawie. Stan faktyczny niniejszej sprawy, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, został ustalony na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, załączonych do nich akt rentowych, których treść ostatecznie nie budziła wątpliwości i nie była kwestionowana przez strony. Odwołania płatnika składek okazały się bezzasadne. Argumentacja organu wskazana w zaskarżonych decyzjach była prawidłowa. Niewątpliwym bowiem jest, że pismami z dnia 30 czerwca 2015 r., 30 lipca 2015 r. i 18 sierpnia 2015 r., które znajdują się w aktach sprawy, gdyż zostały załączone do akt rentowych, (...) sp. z o.o. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z żądaniem wydania decyzji ustalającej, że status 66 pracowników wymienionych w decyzji fińskiej instytucji właściwej ds. zabezpieczenia społecznego, tj. (...) podlega rozpatrzeniu zgodnie z polskim ustawodawstwem na podstawie art. 14 ust 2 lit b (ii) Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników, osób pracujących na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się w obrębie Wspólnoty (Dz. Urz. UE nr L 149 z 05 lipca 1971 r., s. 2 i nast. ze zm.). W ocenie Sądu Apelacyjnego obowiązujące przepisy prawa nie przewidują instytucji żądania wydania przez organ decyzji określonej treści, w związku z czym ww. pisma z dnia 30 czerwca 2015 r., 30 lipca 2015 r., 18 sierpnia 2015 r. zostały potraktowane jak każdy inny wniosek inicjujący postępowanie w sprawie. Niewątpliwym jest, że wszystkie trzy w/w pisma spółki, przekazane przez Centralę ZUS do rozpoznania według właściwości do I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zawierały wniosek (żądanie) wydania decyzji ustalającej, że status pracowników wymienionych w decyzji (...) podlega rozpatrzeniu zgodnie z polskim ustawodawstwem. Podnoszony zatem zarzut, jakoby Oddział nie posiadał stosownego wniosku, a tym bardziej zgody stron będących podmiotem postępowania, na wydanie decyzji, był bezzasadny. Bezsprzecznym także jest, że to oddziały ZUS, a nie Centrala wydają decyzje w przedmiocie ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych. Stosownie do art. 476 § 4 pkt 1 k.p.c., organami rentowymi są oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a nie Centrala Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – i jej departamenty. Pogląd taki wyraził wprost Sąd Najwyższy w wyroku z 21 stycznia 2013r., II UK 164/12, wskazując, że „Niezależnie od tego, czy podstawę wydania decyzji w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych stanowi art. 83a ust. 1, czy ust. 2 u.s.u.s., czy też - w braku podstaw do ich zastosowania - przepisy k.p.a., organem właściwym do jej wydania jest Zakład (jego właściwa terenowa jednostka organizacyjna - art. 67 ust. 1 pkt 2 u.s.u.s. i art. 476 § 4 pkt 1 k.p.c.), a organem odwoławczym - sąd powszechny. W każdym bowiem z tych przypadków decyzja, jako niewymieniona w art. 83 ust. 4 u.s.u.s., jest indywidualną decyzją wskazaną w art. 83 ust. 1 tej ustawy, od której przysługuje odwołanie do sądu, wszczynające postępowanie cywilne (art. 83 ust. 2 u.s.u.s.).” Sąd Apelacyjny zauważa przy tym i podkreśla, że skarżący nie wniósł żadnych zarzutów odnoszących się do merytorycznej treści decyzji (w odwołaniu), jak i nie sformułował ich we wniesionej apelacji, dlatego też jedynie ubocznie należy zauważyć, że z dokumentów znajdujących się w aktach rentowych poszczególnych ubezpieczonych (T. M. - świadectwa pracy, Z. G. – aneksu do umowy o pracę z 28 października 2008 r., T. B. – oświadczenia ubezpieczonego z 4 marca 2016 r. i świadectwa pracy, J. S. – świadectw pracy i J. K. – świadectwa pracy i wyjaśnień ubezpieczonego z 25 lutego 2016 r.) wynika, że wszyscy oni w spornym okresie wykonywali pracę na terenie tylko jednego państwa członkowskiego UE (w Finlandii), a zatem nie dotyczy ich art. 14 ust. 2 lit b Rozporządzenia nr 1408/71. Wobec powyższego, zaskarżony wyrok, jako odpowiadający prawu, nie może ulec zmianie. Uznając zatem bezzasadność złożonej apelacji, na podstawie art. 385 k.p.c., orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postepowania odwoławczego orzeczono w pkt II na podstawie art. 98 k.p.c. w związku z § 9 ust. 2 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U z 2015 r., poz. 1804). Sędziowie: Przewodniczący: Ewa Stryczyńska Renata Szelhaus Sylwia Kulma
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.