(1)k: 801 – 803) Ponadto, na podstawie przeprowadzonego w toku postępowania odwoławczego, uzupełniającego dowodu z przesłuchania stron, Sąd Okręgowy dodatkowo ustalił: Rodzice uczestniczki S. i W. małżonkowie P. 3 grudnia 2004r. zawarli przed notariuszem G. T. w Kancelarii Notarialnej w P. z M. i W. małżonkami W. umowę sprzedaży należącego do nich lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ulicy (...) o powierzchni 57,26 m 2 za cenę 80.000 zł, przy czym jej część, tj. 20.000 zł otrzymali wcześniej i pokwitowali jej odbiór u notariusza. Reszta ceny, czyli 60.000 zł miała być zapłacona z kredytu udzielonego przez (...) Bank (...) S.A. w W. w terminie do 8 grudnia 2004r. przelewem na rachunek należący do ich córki M. C., prowadzony przez GE Bank (...). (kopia aktu notarialnego rep. A nr (...) z 3 grudnia 2004r. k 1290 – 1296). Jeszcze przed upływem terminu zapłaty ceny, rodzice uczestniczki S. i W. małżonkowie P. oraz jej córka A. T. (obecnie N.) 8 lipca 2004r. zawarli przed Notariuszem W. K. umowę sprzedaży, na podstawie której kupili na współwłasność, tj. małżonkowie P. w 2/3, zaś A. T. w 1/3 od E. i S. małżonków B. mieszkanie w P. przy ulicy (...), o powierzchni 48 m

1. Z uwagi na zadłużenie w opłatach za korzystanie z lokalu, w ramach ceny kupujący zobowiązali się spłacić dług na rzecz Wspólnoty (...) w P., a pozostałą część wpłacić na rachunek sprzedających. (akt notarialny rep. A nr (...) k: (...)) Ponieważ rodzice uczestniczki nie otrzymali jeszcze 60.000 zł, które małżonkowie W. mieli zapłacić do 8 grudnia 2004r., pieniądze na zakup mieszkania przy ulicy (...) pochodziły z oszczędności zgromadzonych przez małżonków (...) na lokatach. W dniu zawarcia aktu notarialnego, tj. 8 lipca 2004r. z rachunku M. C. nr (...) zostały wypłacone kwoty: 8.450,98 zł (zadłużenie k: 328) oraz 49.549,02 zł (pozostała część ceny k: 327), łącznie 58.000 zł. W związku z tym zostały zlikwidowane trzy lokaty: - lokata nr 1 (k: (...)) w wysokości 12.000 zł – założona 11 kwietnia 2001r., do lipca 2004r. wypłacane były tylko odsetki, została zlikwidowana 8 lipca 2004r. i posłużyła do zapłaty zadłużenia za państwa B. na rzecz wspólnoty mieszkaniowej oraz pozostałej ceny za mieszkanie; - lokata nr 2 (k: (...)) w wysokości 10.000 zł – założona 9 lipca 2003r. i pozostawała na rachunku do 2 kwietnia 2004r., kiedy to M. C. wypłaciła w gotówce 7.000 zł i założyła lokatę nr
2. Następnie uczestniczka 25 maja 2004r. wypłaciła 1.000 zł, a pozostała kwota z lokaty, tj. 6.351,36 zł została przelana na rachunek (...) i posłużyła do zapłaty za mieszkanie dla rodziców i córki; - lokata nr 3 (k: (...)) w wysokości 20.000 zł – założona 5 sierpnia 2003r., zlikwidowana 8 lipca 2004r. i również wykorzystana do zapłaty ceny za mieszkanie rodziców i córki. W dniu 8 grudnia 2004r. z rachunku M. W. na rachunek M. C., prowadzony w (...) Banku S.A. nr (...) wpłynęła reszta ceny z tytułu sprzedaży mieszkania należącego do jej rodziców (k: 322). Natomiast 10 grudnia 2004r. uczestniczka dokonała z tego rachunku trzech przelewów po 20.000 zł każdy na trzy różne konta, zakładając na każdym lokatę 20.000 zł, a mianowicie: - na rachunku (...) – lokata nr 4 (k: (...)) - zlikwidowana 11 marca 2005r. (k: 522, k: 521), - na rachunku (...) – lokata nr 5 (k: (...))- zlikwidowana 11 marca 2005r. (k: 525, k: 524), - na rachunku (...) – lokata nr 6 (k: (...)) - zlikwidowana 20 września 2005r. (k: 530, k: 527). Pochodzące z lokat nr 4 i 5 środki w wysokości 40.000 zł ponownie zostały przeznaczone na założenie lokat, tj.: - na rachunku (...) - lokata nr 7 (k: (...)) w wysokości 30.000 zł (k: 535), następnie 20 marca 2006r. środki te zostały przelane na rachunek M. C. nr (...) (k: 302); zostały przeznaczone na zakup jednostek (...) U. w dniu 22 marca 2006r. (k: 302); - na rachunku (...) - lokata nr 8 (k: (...)) w wysokości 10.000 zł (k: 536), następnie 11 kwietnia 2005r. środki te zostały przelane na rachunek M. C. nr (...) i następnego dnia wypłacone (k: 320). Natomiast 20.000 zł z lokaty nr 6, zlikwidowanej 20 września 2005r., zostały przeznaczone na lokatę nr 24 (k: 386; k: (...)), prowadzoną na rachunku rozliczeniowym A. T. (obecnie N.), wykorzystywanym również przez M. C. - nr (...). A. T. wypłaciła gotówkę 350 zł oraz dokonała przelewu z tytułu opłaty za II semestr w wysokości 1.650 zł. Tego samego dnia pozostałe środki, czyli 18.000 zł zostały przelane na kolejną lokatę, założoną na rachunku nr (...) – lokata nr 10 (k: 386, k: 544, k: (...)) Następnie 6 grudnia 2005r. M. C. wpłaciła przelewem 18.000 zł, tworząc kolejną lokatę w tej samej wysokości, z tym, że na rachunku (...) – lokata
3. Z kolei 14 marca 2006r. uczestniczka wypłaciła 18.119,71 zł i zlikwidowała lokatę 12, a założyła kolejną – lokatę 14 (k: 557), której likwidacja nastąpiła poprzez wypłatę gotówkową 18.000 zł w dniu 16 maja 2006r. (k: 555) (opinia biegłej I. S. k: (...), k: (...)) Ponad trzy lata później, 29 września 2009r. M. C. wpłaciła gotówkę w wysokości 16.000 zł na lokatę nr 18 (k: 509). Natomiast 29 stycznia 2010r. założyła kolejną lokatę (nr 19) w wysokości 18.000 zł, przy czym środki pochodziły ze zlikwidowanej lokaty nr 18 w wysokości 16.000 zł oraz oszczędności zgromadzonych na rachunku bieżącym M. C. 2.000 zł. Następnie 28 czerwca 2011r. została założona kolejna lokata (nr 20) na kwotę 16.598,45 zł , a jej likwidacja nastąpiła 29 marca 2012r. poprzez wypłatę środków w kwocie 16.985,56 zł. Pierwsza wpłata, tj. lokata nr 18 nastąpiła na rachunek (...) prowadzony początkowo na nazwisko M. C., a następnie nastąpiła zmiana poprzez wskazanie nazwy na (...). Kolejne operacje dokonywane były już na rachunkach prowadzonych na nazwisko córki uczestniczki. (opinia biegłej I. S. k: (...), k: (...), k: (...)) Natomiast 12 marca 2012r. M. C. założyła kolejną lokatę nr 21 poprzez wpłatę przelewem (k: 573) na rachunek (...). (opinia biegłej I. S. k: (...), k: (...), k: (...)) W chwili zawarcia małżeństwa M. C. miała na utrzymaniu 7 – letnią córkę z poprzedniego związku – (...), która do 2009r. otrzymywała rentę po ojcu. Córka uczestniczki wychowywała się w nowej rodzinie, stosunki między nią a ojczymem przez wiele lat układały się poprawnie. A. T. już od 2005r., jako 21 – letnia dziewczyna podejmowała prace dorywcze, mogła też liczyć na pomoc ze strony dziadków macierzystych, a przede wszystkim ze strony swojej matki, która była zobowiązana do alimentacji na jej rzecz dopóki córka nie usamodzielniła się finansowo. A. T. wyszła za mąż 14 lutego 2009r. i od tego momentu można przyjąć, że obowiązek alimentacyjny M. C. wobec niej wygasł. Niemniej jednak jeszcze do 26 grudnia 2009r. małżonkowie prowadzili wspólne gospodarstwo domowe, kiedy to uczestnik wyprowadził się z domu. W okresie od 6 października 2005r. do 14 lutego 2009r. z rachunku M. C. nr (...) na rachunek A. T. zostały wypłacone następujące sumy: - 200 zł - 6 października 2005r., - 550 zł – 12 grudnia 2007r., - 200 zł – 9 stycznia 2008r., - 200 zł – 14 stycznia 2008r., - 350 zł – 23 stycznia 2008r., - 150 zł – 30 stycznia 2008r. - 250 zł – 10 września 2008r., - 200 zł – 25 września 2008r., - 100 zł – 26 września 2008r., - 3.800 zł – 1 października 2008r., - 1.000 zł – 28 października 2008r., - 1.200 zł – 3 grudnia 2008r. Łącznie: 8.200 zł (opinia biegłej I. S. k: (...) – 1142v) Natomiast po 14 lutego 2009r. M. C. przelała na rachunek córki 600 zł, w tym: - 25 lipca 2011r. – 300 zł, - 16 sierpnia 2011r. – 300 zł. Były to sumy przekazywane córce na bieżące utrzymanie, przy czym te najwyższe, pod koniec 2008r. były przeznaczone na studia i przygotowanie do wesela. (opinia biegłej I. S. k: (...), dowód z przesłuchania stron – zeznania uczestniczki M. C. k: 1920, czas nagrania 00:28:40 – 01:04:58) Według stanu na dzień ustania małżeńskiej wspólności majątkowej, tj. na 6 czerwca 2012r. małżonkowie posiadali środki pieniężne i instrumenty finansowe o wartości 147.030,39 zł, przy czym: A. C. dysponował środkami o wartości 81.286,04 zł, w tym: - jednostki A. OFE (...) (ZUS II filar) o łącznej wartości 72.905 zł (zaświadczenie A. k: 832), - ubezpieczenie na życie w A. Towarzystwie (...) S.A. o wartości 1.267,78 zł (k: zaświadczenia z A. TU na (...) S.A. k: 146, k: 739); - stan środków na rachunku bankowym nr (...) – 7.112,80 zł (opinia I. S. k: (...)); M. C. dysponowała środkami o wartości 65.744,36 zł, w tym: - jednostki A. OFE (...) (ZUS II filar) o łącznej wartości 15.040,19 zł (zaświadczenie A. k: 871), - ubezpieczenie na życie w A. Towarzystwie (...) S.A. – polisa nr (...) o wartości 8.978,85 zł (k: zaświadczenia z A. TU na (...) S.A. k: 604, (...)); - ubezpieczenie na życie w A. Towarzystwie (...) S.A. – polisa nr (...) o wartości 25.725,31 zł (k: zaświadczenia z A. TU na (...) S.A. k: 604, (...)); - środki zgromadzone na lokacie w (...) Banku S.A. na rachunku (...) (wykaz operacji na rachunku bankowym k: 572). W ocenie Sądu Okręgowego, apelacja częściowo zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał, że zarzut dotyczący nieprawidłowych ustaleń faktycznych, dotyczących przynależności samochodu marki A. (...) jest o tyle zasadny, że należało przyjąć, iż udział wynoszący ½ część w tym samochodzie, należy do majątku wspólnego. M. C. nabyła go w czasie trwania małżeńskiej wspólności majątkowej, zatem zgodnie z art. 31 § 1 kro wchodzi on w skład wspólnego dorobku. Jednocześnie uczestniczka nie powołała się na żadną z podstaw pozwalających na stwierdzenie, że stanowi on jej majątek osobisty (art. 33 kro). Wartość udziału w samochodzie A. (...) wynosi 2.745 zł, ponieważ zgodnie z opinią biegłego M. M.

(1), samochód według stanu na 6 czerwca 2012r. miał wartość 5.490 zł. Momentem decydującym dla ustalenia składu majątku wspólnego podlegającego podziałowi jest chwila ustania wspólności majątkowej między małżonkami. Zatem przedmiotem podziału mogą być jedynie przedmioty majątkowe, które były objęte wspólnością w chwili jej ustania i które nadal znajdują się w majątku małżonków. Każdy z małżonków może jednak żądać rozliczenia z tytułu nieuzasadnionego zbycia przez drugiego małżonka składników majątku wspólnego w czasie trwania wspólności majątkowej. Roszczenie takie ma charakter odszkodowawczy i znajduje podstawę ogólną w art. 415 kc. Jednak w przypadku zużycia przez małżonka w czasie trwania wspólności majątkowej, stanowiącej przedmiot majątku wspólnego kwoty pieniężnej ulokowanej na bankowym rachunku oszczędnościowym, na bieżące koszty utrzymania rodziny w granicach uzasadnionych potrzebami, współmałżonek nie może domagać się rozliczenia tej kwoty przy podziale majątku wspólnego, także wówczas, gdy nastąpiło to bez jego zgody. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 listopada 1999 r. II CKN 523/98 LEX nr 737256; postanowienie Sądu Najwyższego z 2 października 2008 r., II CSK 203/08 LEX nr 548801) Na podstawie poczynionych dodatkowo ustaleń należy dojść do wniosku, że uczestniczka bez wiedzy męża lokowała pewne kwoty na rachunkach, do których nie miał on dostępu i o których nie wiedział. Nie wszystkie jednak zarzuty postawione w apelacji znalazły potwierdzenie. Istotnie przez kilka lat z rachunku M. C. wypływały na konto jej córki kwoty rzędu 200 zł do 550 zł, jedynie pod koniec 2008r. były to wyższe sumy (3.800 zł + 1.000 zł + 1.200 zł), związane z wydatkami na studia i przygotowaniem do wesela, łącznie była to suma 8.800 zł, a nie jak wskazuje apelujący 9.800 zł. W ocenie Sądu Okręgowego, nie ma podstaw do rozliczenia tych wydatków. Wprawdzie A. T. jest córką uczestniczki z poprzedniego związku, ale przez wiele lat wychowywała się w rodzinie, którą tworzyła jej matka z ojczymem. Obowiązek alimentacyjny obciążający uczestniczkę trwał do 14 lutego 2009r. kiedy to córka zawarła związek małżeński, zaś wydatkowane na jej potrzeby kwoty nie są wygórowane, wyjątek dotyczy tylko okresu z października – grudnia 2008r., ale są one usprawiedliwione nadzwyczajnymi okolicznościami. Natomiast jeśli idzie o 600 zł, przelane na konto córki już po ustaniu obowiązku alimentacyjnego, to Sąd doszedł do przekonania, że mają one na tyle symboliczny wymiar, że mieszczą się w granicach przyjętych powszechnie obyczajów, zgodnie z którymi nawet dorosłe dzieci mogą być wspierane przez rodziców finansowo. Rację ma wnioskodawca, że z oszczędności zgromadzonych na rachunkach prowadzonych na nazwisko M. C., została zapłacona cena za zakup mieszkania dla rodziców i córki uczestniczki, była to łącznie kwota 58.000 zł. Analizując operacje wykonane na tych kontach, trzeba przyjąć, że była to pewna forma pożyczki. S. i W. P.

(2)sprzedali bowiem swoje mieszkanie wcześniej, ale nie dysponowali jeszcze gotówką, gdyż odroczyli termin zapłaty reszty ceny, tj. 60.000 zł. Dlatego po zlikwidowaniu części lokat, M. C., przelała na rzecz małżonków B., łącznie 58.000 zł. Kilka miesięcy później, kiedy zgodnie z treścią aktu notarialnego, małżonkowie P. przelali na konto M. C., strata została wyrównana i to z korzyścią, bo na rachunek trafiło o 2.000 zł więcej. Uczestniczka zainwestowała te środki, zakładając trzy lokaty po 20.000 zł. Część z nich została wykorzystana na zakup jednostek (...) U. (obecnie A.), które zostały uwzględnione przy ustalaniu podziału majątku wspólnego przez Sąd Rejonowy. Natomiast lokata oznaczona w opinii biegłej I. S., jako lokata nr 6, była kilkakrotnie likwidowana i na nowo inwestowana w kolejne lokaty, przy czym operacje te odbywały się już na rachunku A. T.. Ostatecznie uczestniczka (prawdopodobnie upoważniona do rachunku córki), wypłaciła 16 maja 2006r. kwotę 18.000 zł i nie wiadomo na jaki cel te środki zostały dalej przeznaczone, a sama uczestniczka nie potrafiła racjonalnie tego wyjaśnić. Kolejne inwestycje opierające się na podobnej kwocie, tj. ok. 16.000 zł, są widoczne na rachunkach od 29 września 2009r. (lokaty 18, 18, 20). M. C. zlikwidowała ostatnią lokatę 29 marca 2012r, wypłacając 16.985,56 zł. W tym wypadku operacje bankowe też wykonywane były na rachunku córki uczestniczki. Z dużą dozą prawdopodobieństwa kolejna lokata 16.000 zł (nr 21) pochodzi z likwidacji lokaty nr 20, brak jednak dokumentacji, która poświadczyłaby tę okoliczność. Założenie tej lokaty nastąpiło przelewem 29 marca 2012r. Jest to suma, którą Sąd I instancji uwzględnił, ustalając wysokość środków finansowych należących do byłych małżonków (...). Podsumowując, Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, że uczestniczka, która w czasie trwania małżeństwa zarządzała finansami rodzinnymi, wypłaciła łącznie 34.985,56 zł i przelała te środki na rachunek prowadzony na nazwisko córki. M. C. nie wyjaśniła, dlaczego dokonywała takich operacji na koncie A. N. i na jaki cel ostatecznie zostały przeznaczone te pieniądze. Dlatego też żądanie wnioskodawcy, aby rozliczyć te wydatki w ramach podziału majątku wspólnego, co do zasady znajdują oparcie w art. 415 kc. M. C. nadużyła zaufania męża, który przez wiele lat nie ingerował w to, jak zarządza ona ich oszczędnościami. Jego niefrasobliwość spowodowała, że dość znaczne sumy pieniędzy, należące do ich wspólnego dorobku, znalazły się na rachunku córki uczestniczki i nie sposób ustalić, na co zostały przeznaczone. Dlatego też Sąd Okręgowy ocenił, że M. C. ponosi winę za szkodę, jaką wyrządziła poprzez uszczuplenie ich wspólnych oszczędności. A. C. nie wykazał jednak, aby łącznie wysokość szkody z tego tytułu wynosiła 140.396,45 zł, przy czym na tę sumę miały się składać następujące kwoty: 1) 9.800 zł kwoty wpłacane na rzecz A. T.; 2) dla p. B. 8.450,98 zł; 3) dla S. P. 49.549,02 zł; 4) środków lokowanych przez M. C. na rachunkach bankowych prowadzonych na nazwisko A. N. w łącznej kwocie 52.596,45 zł; 5) wpłaty dokonanej 20 września 2005r. na rachunek A. N. nr (...) w wysokości 20.000 zł. Sąd przeanalizował operacje na rachunkach uczestniczki oraz jej córki i doszedł do wniosków omówionych wyżej. W związku z tym, Sąd zmienił zaskarżone postanowienie w punkcie I ppkt 3 ustalając, że wartość środków pieniężnych wynosi 181.985,56 zł (147.000 zł + 18.000 zł + 16.985,56 zł). Należało również dodać punkt 4 uwzględniający udział w samochodzie marki A. (...) o wartości 2.745 zł. Zmiany wymagał także punkt II postanowienia poprzez ustalenie, że wartość majątku wspólnego wynosi 340.380,56 zł (302.650 zł + 18.000 zł + 16.985,56 zł). W konsekwencji należało skorygować również punkt IV i dokonać podziału majątku wspólnego w ten sposób, że przyznać M. C. dodatkowo środki pieniężne wysokości 34.985,56 zł oraz udział w samochodzie marki A. (...). Dlatego też Sąd podwyższył dopłatę zasądzoną od M. C. na rzecz A. C. do kwoty 85.494,43 zł, zmieniając tym samym zaskarżone postanowienie w punkcie VI. Ponieważ udział każdego z byłych małżonków wart jest 166.780,47 zł (333.560,95 zł x ½), to wyliczenie należnej dopłaty przedstawia się następująco: 166.780,47 zł – 81.286,04 zł = 85.494,43 zł. Z tych wszystkich względów, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 386 § 1 kpc. Wynagrodzenie dla pełnomocnika uczestniczki zostało przyznane zgodnie z § 16 ust. 1 pkt. 1) w zw. z § 10 ust. 1 pkt. 8) w zw. z § 8 pkt. 6) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.