82 § 2, art. 114 § 2 k.k.- gdyby zatem intencją ustawodawcy było uregulowanie kwestii grzywny orzeczonej na podstawie art. 71 § 1 k.k. w sposób określony przez oskarżyciela publicznego, to nic nie stało na przeszkodzie by § 2 tego przepisu zawarty został zwrot ,,zaliczać’’, lub nawet odwołanie do odpowiedniego stosowania art. 63 k.k. Zasadność takie stanowiska potwierdza dodatkowo to, że ostatnia nowelizacja art. 71 k.k. miała miejsce 1 lipca 2015 roku i dotyczyła dookreślenia przelicznika zamiany liczby stawek dziennych grzywny na dni pozbawienia wolności, więc kwestii zasadniczo bezpośrednio związanej z omawianą. Zatem, gdyby zamiarem ustawodawcy było nadanie tego samego znaczenia instytucji skrócenia o której mowa w tym przepisie i zaliczenia do którego odwołuje się skarżący, to także i ten aspekt zostałby doprecyzowany. Poza tym, analizując przedmiotowy problem prawny pod kątem stanu faktycznego niniejszej sprawy, zwrócić należy uwagę, że w Rozdziale IX Kodeksu Karnego brak jest przepisu, który pozwalałby na zaliczenie odpowiedniej liczby uiszczonych przez skazanego stawek dziennych grzywny orzeczonej na podstawie art. 71 § 1 k.k. na poczet wymierzonej mu w toku postępowania o wydanie wyroku łącznego, kary łącznej pozbawienia wolności. Na zastosowanie instytucji ,,skracania’’ o którym mowa w art. 71 § 2 k.k., w sposób odmienny niż ,,zaliczenia’’ zwraca się uwagę także w doktrynie. Podnosi się bowiem, że w przypadku zastosowania art.
grzywna orzeczona na podstawie art. 71 § 1 k.k., jako nierozerwalnie związana z warunkowym zawieszeniem wykonania kary, nie podlega wykonaniu. Gdy została uiszczona w całości albo w części powinna prowadzić do redukcji kary pozbawienia wolności, zgodnie z art. 71 § 2 k.k. Dopiero tak zmniejszona kara pozbawienia wolności powinna zostać zamieniona na karę grzywny albo ograniczenia wolności w formie obowiązku wykonania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, stosowanie do art.
in fine (Autorzy: Piotr Hofmański, Lech Krzysztof Paprzycki, Andrzej Sakowicz Tytuł: Komentarz do art.71 Kodeksu karnego Stan prawny: 2016.05.23). Wykładnia treści art. 71 § 2 k.k. w sposób przedstawiony przez prokuratora byłaby także wykładnią dokonaną na niekorzyść skazanego i pozostawałaby w sprzeczności z oznaczonymi wyżej zasadami wykładni prawa karnego materialnego. Do odmiennej niż przedstawiona wyżej oceny nie mogło prowadzić orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, do którego odwołał się skarżący. W postanowieniu tym przecież omawianej kwestii w żaden sposób nie przesądzono. Sąd Apelacyjny wydając orzeczenie kasatoryjne, zasygnalizował jedynie sądowi I instancji, że ten ponownie procedując będzie musiał rozważyć także aspekt prawidłowego zastosowania art. 71 § 2 k.k. na gruncie postępowania w przedmiocie wyroku łącznego oraz zasygnalizował jakie dwie koncepcje mogła być w tym zakresie przyjęte. Natomiast w ocenie sądu odwoławczego w składzie niniejszym, podzielić należy pogląd wyrażony przez Sąd Apelacyjny w Rzeszowie w postanowieniu z dnia 26 października 2011 roku sygn. akt II AKzw 603/11 (do którego odwołał się także Sąd Apelacyjny w Białymstoku), że to kara obniżona o liczbę uiszczonych przez podsądnego stawek dziennych grzywny orzeczonej na podstawie art. 71 § 2 k.k., stanowi podstawę wymiaru kary łącznej w wyroku łącznym w granicach wskazanych treścią art. 86 § 1 k.k. Powyższemu nie sprzeciwia się treść art. 85 § 2 k.k. Przepis ten stanowi, że podstawą orzeczenia kary łącznej są wymierzone i podlegające wykonaniu (z zastrzeżeniem art. 89 k.k.) w całości lub w części kary lub kary łączne. Ustawodawca formułując dyspozycję art. 71 k.k. wprost przewidział, że uiszczenia przedmiotowej grzywny będzie miało bezpośredni wpływ na rozmiar wykonywanej ewentualnie kary pozbawienia wolności- w związku z zawieszeniem której została ona orzeczona. Niemniej powyższe nie prowadzić do utraty przez karę następnie skróconą na podstawie art. 71 § 2 k.k. (czy też 75 § 3a k.k., postanowienia Prezydenta RP o ułaskawieniu lub na mocy postanowienia sądu wydanego na podstawie art. 4 § 2 k.k.), atrybutu kary wymierzonej (podobnie Jerzy Lachowski Tytuł: Komentarz do art.85 Kodeksu karnego Stan prawny: 2018.08.01). Wciąż jest to przecież wymierzona podsądnemu kara pozbawienia wolności, podlegająca wykonaniu, jedynie jej rozmiar został stosowanie do dyspozycji omawianej regulacji skrócony. Przepis art. 71 § 2 k.k. należy przy tym traktować, jako specjalny względem art. 37 k.k. stanowiącego, że karę pozbawienia wolności wymierza się w miesiącach lub latach. Co więcej, zastosowanie art. 71 § 2 k.k. w żaden sposób nie zmienia tego, że kara w wyroku określona została w miesiącach i latach, a skutkuje tym, że z uwagi na normatywnie określone okoliczności, podlegający wykonaniu wymiar kary zostaje skrócony o odpowiednią liczbę stawek dziennych grzywny. Zresztą, w kontekście argumentacji apelującego zauważyć trzeba, że również w wypadku gdy łączeniu podlega kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania i zachodzi konieczność orzeczenia kary łącznej bez warunkowego zawieszenia wykonania (art. 89 §1a k.k.), to przy ustalaniu granic kary łącznej, uwzględniać należy wymiar kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, nie w pełnym oznaczonym w wyroku (jednostkowym) rozmiarze, lecz w wymiarze odpowiednio do treści art. 89 §1b k.k. zmodyfikowanym. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, przyjmuje się, że jeden miesiąc kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania równia się 15 dniom kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Reasumując, wbrew temu czego chciałby autor środka zaskarżenia, prawidłowo przyjął sąd orzekający, że w realiach niniejszej sprawy czyniąc ustalenia w zakresie granic kary łącznej możliwej do wymierzenia A. M., należało uwzględnić karę łączną wymierzoną podsądnemu w sprawie XII K 208/15 w rozmiarze skróconym zgodnie z art. 71 § 2 k.k. II. W tym miejscu przejść należy do apelacji obrońcy. Przede wszystkim uzmysłowić należy skarżącemu, że instytucja wyroku łącznego nie stanowi premii dla wielokrotnych sprawców przestępstw, nie ma służyć ograniczeniu odpowiedzialności karnej sprawcy, lecz rzeczywistemu oddaniu zawartości kryminalnej czynów jakich się dopuścił, jednocześnie likwidować swoistą konkurencję kar w postępowaniu wykonawczym wynikłą z kilkakrotnych skazań. Wymierzając karę łączną stosuje się zwykłe dyrektywy karania, a zwłaszcza słuszności i celowości, wyrażane przez związek przedmiotowo - podmiotowy między poszczególnymi przestępstwami oraz kładzie nacisk na cele zapobiegawcze i wychowawcze, jakie ma odnieść w stosunku do skazanego nowo wymierzona kara. Jednocześnie podkreślić należy, że zasadę pełnej absorpcji, której zastosowania domagał się autor apelacji, stosować można tylko wtedy, gdy wszystkie czyny wykazują bliską wieź podmiotową i przedmiotową lub orzeczone za niektóre z czynów kary są tak minimalne, że w żadnym stopniu nie mogłyby rzutować na karę łączną albo też istnieją jakieś inne szczególne okoliczności dotyczące osoby skazanego. Prawidłowo uznał Sąd Rejonowy, że przy wymiarze kary łącznej w powyższej sprawie brak było podstaw do zastosowania zasady pełnej absorpcji. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że sąd orzekający uwzględnił wszystkie aspekty, które winny mieć wpływ na wymiar kary łącznej. Przeanalizowano nie tylko stopień powiązania przedmiotowego i czasowego zbiegających się przestępstw, ale również zachowanie się skazanego w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, jego warunki i właściwości osobiste, a także cele społeczne i wychowawcze jakie kara łączna ma osiągnąć. Rozważania Sądu Rejonowego, Sąd Okręgowy akceptuje. Wbrew zapatrywaniom skarżącego, choć czyny skazanego będące przedmiotem osądu w sprawach sygn. XII K 208/15 oraz IX K 627/16 Sądu Rejonowego w Kielcach, łączy związek przedmiotowy, to jak trafnie zwrócił uwagę sąd I instancji uwzględniając daty ich popełnienia nie sposób przyjmować ścisłego związku czasowego, a nadto (z uwagi na okoliczności) podmiotowego. Poza tym, przestępstwo objęte drugim z oznaczonych wyżej postępowań, podsądny popełnił nie stosując się do orzeczonego wcześniej środka karnego. Powyższe w sposób precyzyjny obrazuje stosunek A. M. do porządku prawnego i sprzeciwia się przyjęciu pozytywnej prognozie kryminologicznej (przecząc jednocześnie twierdzeniom obrońcy, iż skazany nie jest zdemoralizowany w żadnym stopniu). Z perspektywy dokonywanej oceny irrelewantne jest natomiast to, że popełnienie przez podsądnego występku objętego sprawą IX K 627/16, doprowadziło do zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej w sprawie XII K 208/15. A. M. miał przecież świadomość ciążących na nim obowiązków związanych z okres próby, jak również ograniczeń wynikający z zastosowanego wobec niego środka karnego. Mimo to, dobrowolnie i z premedytacją dopuścił się naruszenia prawa, prowadząc pojazd pod wpływem alkoholu. Zresztą, nie do przyjęcia jest założenie, że należy promować sprawcę tylko dla tego, że dopuszcza się tożsamych lub podobnych przestępstw. Co więcej, nadmienić należy, że choć zachowanie podsądnego w zakładzie karnym jest poprawne, to nie wykazuje on krytycyzmu wobec popełnionych czynów. W stosunku do A. M. nie zachodzą jakiekolwiek szczególne okoliczności, których charakter przemawiałby za zastosowaniem zasady pełnej absorpcji przy łączeniu kar. W szczególności przesłanki tego rodzaju nie może stanowić to, że jego żona urodziła dziecko. Dodania wymaga nadto, że zasada pełnej absorpcji winna być stosowana wyjątkowo, w szczególnie uzasadnionej sytuacji, gdy przesłanka prognostyczna pozwalała na stwierdzenie, że kara łączna w wysokości najwyższej z wymierzonych kar jednostkowych, byłaby wystarczającą oceną zachowania się sprawcy. Brak jest zaś podstaw do przyjęcie takiej prognozy dla A. M.. Tym bardziej, że popełnienie więcej niż dwóch przestępstw zawsze jest okolicznością przemawiającą za odstępstwem od absorpcji kar, albowiem stanowi negatywną co do sprawcy przesłankę prognostyczną. Jednocześnie apelujący zdają się nie dostrzegać, że Sąd Rejonowy analizując wszystkie ujawnione w sprawie okoliczności, wymierzył skazanemu karę łączną z zastosowaniem częściowej absorbcji kar jednostkowych (tj. zasady asperacji) i kara łączna jest dla niego niewątpliwie korzystana. Nadmienić należy także, że rozważania obrońcy w zakresie w jakim kwestionuje on prawidłowość wyroku zapadłego w sprawie XII K 208/15 oraz rozmiar wymierzonych podsądnemu w tym orzeczeniu kar, a także analizuje stopień społecznej szkodliwości przestępstw, których dopuścił się A. M. są bezprzedmiotowe. Aspekty te nie mogłyby być przedmiotem uwagi sądu na gruncie postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego. Reasumując, wymierzona skazanemu przez Sąd Rejonowy w oparciu o zasadę asperacji kara łączna 3 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności, jest adekwatna do okoliczności sprawy, w żaden sposób nie razi surowością, a przy tym odpowiada względom prewencji ogólnej i szczególnej. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia obu apelacji oraz do ewentualnej korekty wyroku z innych względów, Sąd Okręgowy na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. O zwolnieniu skazanego od ponoszenia wydatków za postępowanie odwoławcze Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. kierując się jego sytuacją materialną i życiową. SSO Zbigniew Karamara SSO Krzysztof Sajtyna SSO Andrzej Ślusarczyk
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.