V ACa 1620/17

Sygn. akt V ACa 1620/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 stycznia 2019 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie V Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Marzena Miąskiewicz Sędziowie: SA Przemysław Kurzawa SO del. Małgorzata Dubinowicz – Motyk (spr.) Protokolant: Aleksandra Napiórkowska po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2019 r. r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w A. przeciwko L. B. i M. B. o zapłatę na skutek apelacji pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt IV C 412/17 uchyla zaskarżony wyrok w całości, znosi postępowanie w zakresie rozprawy w dniu 28 czerwca 2017 r. i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. Małgorzata Dubinowicz – Motyk Marzena Miąskiewicz Przemysław Kurzawa Sygn. akt V ACa 1620/17 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Warszawie w dniu 4 stycznia 2017 roku wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym sygn. IV Nc 851/16, nakazując pozwanym L. B. i M. B. aby w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu zapłacili solidarnie powodowi Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowe (...) sp. z o.o. z siedzibą w A. kwotę 500 000zł oraz kwotę 17 067zł tytułem kosztów procesu, z ograniczeniem odpowiedzialności do nieruchomości położonej w W. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie XIII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...), albo wnieśli w tymże terminie zarzuty. Po rozpoznaniu złożonych przez pozwanych L. B. i M. B. zarzutów od w/w nakazu zapłaty, wyrokiem z dnia 28 czerwca 2017 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt IV C 412/17 Sąd Okręgowy w Warszawie uchylił nakaz zapłaty wydany przez Sąd Okręgowy w Warszawie dnia 4 stycznia 2017 roku w sprawie sygn. IV Nc 851/16 w części dotyczącej kosztów procesu (punkt 1 sentencji), zasądził solidarnie od L. B. i M. B. na rzecz Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego (...) sp. z o.o. w A. 20 667zł tytułem zwrotu kosztów procesu – z ograniczeniem odpowiedzialności do nieruchomości położonej w W. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie XIII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) (punkt 2 sentencji) i w pozostałym zakresie nakaz zapłaty wydany przez Sąd Okręgowy w Warszawie dnia 4 stycznia 2017 roku w sprawie sygn. IV Nc 851/16 utrzymał w mocy (punkt 3 sentencji). Powyższy wyrok zapadł po dokonaniu następujących ustaleń i rozważań, przedstawionych przez Sąd Okręgowy w wygłoszonym uzasadnieniu. W dniu 17 stycznia 2011 roku między Przedsiębiorstwem Produkcyjno – Handlowym (...) sp. z o.o. w A. a córką pozwanych, R. F. zawarta została umowa o współpracy handlowej, przy czym zawarta ona została pod warunkiem zawieszającym ustanowienia w ciągu 3 dni dla zabezpieczenia wierzytelności sprzedającego względem kupującego hipoteki kaucyjnej. W dniu 17 stycznia 2011 roku M. B. i L. B. w formie aktu notarialnego złożyli oświadczenie o ustanowieniu hipoteki kaucyjnej do kwoty 500 000zł na rzecz Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego (...) sp. z o.o. w A. dla zabezpieczenia wykonania zobowiązań R. F. względem Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego (...) sp. z o.o. wynikających z w/w umowy. Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowe (...) sp. z o.o. w A. uzyskało nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym przeciwko R. F., zobowiązujący R. F. do zapłaty kwoty 513 781,37zł, jednak wszczęte postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do wyegzekwowania zasądzonej nim kwoty. Powodowa spółka pismem z dnia 24 czerwca 2014 roku zwróciła się do pozwanych z wezwaniem do zapłaty solidarnie kwoty 500 000zł. Mimo deklarowanej początkowo przez pozwanych chęci ugodowego zakończenia sprawy i dobrowolnej spłaty zadłużenia w ratach o wysokości 2000zł – 3000zł miesięcznie, pozwani nie dokonali na rzecz powoda żadnych wpłat. Sąd Okręgowy podkreślił, że przedstawiony powyżej stan faktyczny nie był sporny między stronami, a dodatkowo został wykazany przez powoda za pomocą dokumentów znajdujących się na wyszczególnionych kartach akt sprawy. Spór stron koncentrował się jedynie na tym, czy roszczenie powoda zostało w całości zaspokojone – tak pozwani twierdzili w zarzutach od nakazu zapłaty, a powodowa spółka temu zaprzeczyła. Ponieważ pozwani nie udowodnili tej okoliczności, stosując regułę z art. 6 kc, Sąd Okręgowy uznał powództwo kierowane przeciwko pozwanym jako dłużnikom rzeczowym (właścicielom nieruchomości obciążonej hipoteką zabezpieczającą roszczenia powodowej spółki wobec córki pozwanych, stwierdzone tytułem wykonawczym) za uzasadnione i na podstawie art. 496 kpc utrzymał w mocy nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym w części dotyczącej roszczenia głównego. Jednocześnie Sąd Okręgowy wyjaśnił, że nie uwzględnił wniosku pozwanego M. B. o odroczenie rozprawy wyznaczonej na 28 czerwca 2017 roku, motywowanego złym stanem zdrowia pozwanego, ponieważ dołączone do wniosku zaświadczenie lekarskie stwierdza co prawda występowanie u pozwanego chorób o kodach (...) Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych, ale zaświadcza jednocześnie, iż M. B. może stawić się w dniu 28 czerwca 2017 roku w sądzie. Zaświadczenie to nie jest więc usprawiedliwieniem nieobecności pozwanego na rozprawie, wymaganym przez art. 214 1 kpc. Dodatkowo Sąd zauważył, że stwierdzone u pozwanego schorzenia zdrowotne są schorzeniami typu długotrwałego i w tej sytuacji uwzględnienie wniosku pozwanego naruszałoby konstytucyjne prawo strony powodowej do rozpoznania sprawy przez sąd w rozsądnym terminie. W zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, nakaz zapłaty został uchylony i Sąd na nowo orzekł o owych kosztach, zasądzając od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 14400zł tytułem wynagrodzenia adwokackiego, kwotę 17zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i kwotę 6250zł tytułem opłaty sądowej od pozwu. Apelację od powyższego wyroku wnieśli pozwani L. B. i M. B., zaskarżając wyrok w całości i domagając się jego uchylenia, zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. Pozwani zarzucili zaskarżonemu wyrokowi: - naruszenie art. 214§1 kpc w zw. z art. 214 1§1 kpc poprzez nieodroczenie terminu rozprawy zaplanowanego na dzień 28 czerwca 2017 roku, zamknięcie przewodu sądowego i wydanie wyroku, pomimo przedstawienia przez pozwanego zaświadczenia stwierdzającego usprawiedliwioną niemożność stawienia się na rozprawie, co skutkowało pozbawieniem pozwanego możności obrony jego praw, - naruszenie art. 217§1 kpc poprzez uniemożliwienie pozwanemu M. B. ustosunkowania się do twierdzeń strony powodowej, - naruszenie art. 233§2 kpc przy analizie przedstawionego przez pozwanego M. B. zwolnienia lekarskiego. Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowe (...) sp. z o.o. w A. domagało się oddalenia apelacji pozwanych i zasądzenia od pozwanych na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja pozwanych okazała się uzasadniona i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku i zniesieniem postępowania w zakresie rozprawy z dnia 28 czerwca 2017 roku z uwagi na nieważność postępowania. Sąd I instancji przeprowadził w dniu 28 czerwca 2017 roku rozprawę poprzedzającą wydanie wyroku pod nieobecność obojga pozwanych, mimo iż pozwany złożył uzasadniony wniosek o jej odroczenie, a zawarte w nim informacje wyjaśniały także przyczyny niestawiennictwa pozwanej. Powoduje to nieważność postępowania z powodu pozbawienia pozwanych możliwości obrony ich praw – art. 379 pkt 5 kpc. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że strona zostaje pozbawiona możności obrony swoich praw w postępowaniu cywilnym, gdy w następstwie wadliwości procesowych sądu lub przeciwnika procesowego nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, jeśli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte przed wydaniem wyroku w danej instancji, a niezależnie od tego czy działanie strony mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 10 czerwca 1974 roku II CR 155/74, orzeczenie Sądu Najwyższego z 6 marca 1998 roku III CKN 34/98, orzeczenie Sądu Najwyższego z 13 marca 1998 roku I CKN 561/97, wyrok Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2002 roku V CKN 1057/00, wyrok Sądu Najwyższego z 15 lipca 2010 roku IV CSK 84/10). Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie, gdyż kwestionowany wyrok zapadł bezpośrednio po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 28 czerwca 2017 roku, mimo iż zaistniały podstawy do jej odroczenia z uwagi na usprawiedliwioną nieobecność pozwanych. Stosownie do art. 214§1 kpc rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość w doręczeniu wezwania albo jeżeli nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Do takich przeszkód należy m.in. choroba strony, uniemożliwiająca stawiennictwo na rozprawie, przy czym art. 214