Sygn. akt VI Ga 505/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 listopada 2018 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Anna Harmata Pro

§ 2KPC).

W związku z tym Sąd Rejonowy po ustaleniu, że roszczenia objęte zarzutem potrącenia nie nadawały się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym, pominął przy rozpoznawaniu sprawy ten zarzut. Skoro zarzut potrącenia dotyczył kwoty 41000 zł, to wykluczało to bowiem zastosowanie przepisów o postępowaniu uproszczonym ze względu na kwotę roszczenia. Już z tego powodu zarzut potrącenia nie mógł być uwzględniony i ocenić należało go jako nieskuteczny. Po drugie Sąd Rejonowy podał, iż w niniejszej sprawie pozwany wskazywał, że naruszenie zobowiązania przez powoda polegające na nieuzasadnionym wypowiedzeniu umowy skutkowało utratą korzyści, które ten osiągnąłby, gdyby umowa nie została wypowiedziana. Pozwany szkodę ustalał na podstawie pism wystawionych przez biuro rachunkowe, z których wynikało, że miesięczne koszty utrzymania pojazdu wynoszą 32551,90 zł, zaś średni dochód uzyskiwany w przeliczeniu na 1 ciężarówkę wynosi 3450 euro miesięcznie. Tymczasem dokumenty te stanowić mogły wyłącznie dowody kosztów ponoszonych przez pozwanego na utrzymanie pojazdów oraz wskazywały na średni miesięczny dochód uzyskiwany przez jeden samochód ciężarowy. Pozwany nie tylko nie wykazał tego, że pozwany porzucił pojazd (świadkowie wskazali, że auto przejął inny kierowca), ale nie wykazał także do wykonania jakich konkretnych zleceń powód był przewidziany, a których niewykonanie wskutek wcześniejszego wypowiedzenia umowy z naruszeniem postanowień co do okresu wypowiedzenia skutkowało utratą konkretnych korzyści. W rozpoznawanej sprawie hipotetyczny przebieg zdarzeń nie stwarzał podstaw to stwierdzenia, iż zachodziło prawdopodobieństwo uzyskania korzyści w rozmiarze określonym przez powoda. Pozwany poprzestał także na gołosłownych twierdzeniach na temat kar umownych, którymi mieli obciążyć go spedytorzy. Nie wskazał, jakie zlecenia nie zostały wykonane i na jakie zlecenia powód jako kierowca był przewidziany. Pozwany nie wykazał również, że zlecił powodowi jakikolwiek przewóz towarów po dniu 13.02.2017 r. Okoliczności tych nie potwierdzili świadkowie, w tym dyspozytorzy pozwanego. Nie przedstawił także planu wyjazdów kierowców, na który powoływał się w uzasadnieniu odpowiedzi na pozew. Powód jako zleceniobiorca nabywał prawo do żądania zapłaty wyłączenie w związku z realizacją zleceń, a nie za samą gotowość do ich realizacji (na podstawie dokumentów WZ, CMR i innych dokumentów przewozowych stosownie do § 4 umowy). Dlatego też, jeżeli pozwany nie zlecał powodowi przewozów, ten nie nabywał prawa do wynagrodzenia. Także w warunkach dalszego trwania umowy mechanizm ten znajdowałby zastosowanie. Nie jest zatem uzasadnione określenie wielkości szkody w postaci utraconych korzyści w oparciu o średniomiesięczny dochód przypadający na jeden pojazd ciężarowy (pomijając już kwestię, że dokument wystawiono przeszło rok po zakończeniu współpracy przez strony, a więc nie dotyczy on spornego okresu lutego i marca 2017 r.). W ocenie Sądu Rejonowego w świetle postanowień § 4 umowy, nie było podstaw do stwierdzenia, iż powód poniósł jakąkolwiek szkodę skoro nie wykazał utraty konkretnych zleceń. Jako niewykazane również Sąd Rejonowy ocenił koszty przestoju pojazdu na parkingu Austrii, mandatu karnego za przekroczenie prędkości, kosztów specjalnie wysłanego po powoda pojazdu do odwiezienia go do Polski oraz kary nałożonej przez spedytora za brak podstawienia pojazdu. Wszystkie te okoliczności nie tylko nie były objęte oświadczeniem o potrąceniu, a więc z procesowego punktu widzenia nie mogły skutecznie unicestwiać żądanie powództwa, ale także nie zostały w żaden sposób wykazane, co czyni zbędnym dokonywanie ich szerszej analizy. Stąd w ocenie Sądu Rejonowego powództwo zostało wsparte wystarczającym materiałem dowodowym. Pozwany nie wykazał nienależytego wykonania zobowiązania przez powoda poprzez rozwiązanie umowy ze skutkiem natychmiastowym. Pozwany nie udowodnił, iż poniósł szkodę w postaci utraconych korzyści, a zaniechanie w tym zakresie uniemożliwiało uznania, że przysługiwało mu zgłoszone roszczenie odszkodowawcze. Pozwany nie wykazał też wysokości poniesionej szkody. Dodatkowo nie wykazał związku przyczynowego między nienależytym wykonaniem zobowiązania przez powoda poprzez rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia a szkodą. Co do odsetek orzekł na zasadzie art. 481 § 1 k.c. O kosztach na zasadzie art. 98 KPC. Apelację od powyższego wyroku złożył pozwany, zaskarżając wyrok ten w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy , a mianowicie: 1. naruszenie przepisu art. 233 kpc w zw. z art. 505

par. 1 kpc, zarzut potrącenia jest dopuszczalny jeżeli roszczenia nadają się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym. W realiach niniejszej sprawy zarzut potracenia obejmował kwotę 41 000 zł jako wynikającą z oświadczenia materialno-prawnego sformułowanego pismem z dnia 20 marca 2018r. jak również kwotę 115 789,47 zł objętą oświadczeniem o potrąceniu sformułowanym w odpowiedzi na pozew tytułem szkody wyrządzonej zachowaniem i zerwaniem obowiązującej umowy pomiędzy stronami przez powoda. Stosownie do treści art. 505 1 par. 1 kpc przepisy działu VI- postępowanie uproszczone stosuje się w sprawach należących do właściwości sądów rejonowych o roszczenia wynikające z umów, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20 000 zł. Tym samym należało przyjąć, iż dla spełnienia wymogu przewidzianego treścią art.

par. 2 kpc wartość roszczenia objętego oświadczeniem o potrąceniu winna nie przekraczać kwoty 20 000 zł. Jak wynikało z powyższego zarzut potrącenia przez pozwanego zarówno wynikający z pisma z dnia 20 marca 2018r. jak i sformułowany w treści odpowiedzi na pozew przekraczał tą kwotę. Sąd Okręgowy w odniesieniu się do zarzutów zgłoszonych w apelacji wywodzących dopuszczalność zarzutu potrącenia co do wierzytelności o wartości powyżej 20 000 zł, w przypadku sformułowania zarzutu materialno-prawnego przed wytoczeniem powództwa - nie podzielił tego stanowiska. W tej mierze w ocenie Sądu orzekającego przekonywującą jest argumentacja Małgorzaty Manowskiej wyrażona w Komentarzu do art. 505

§ 2

ustawodawca zakazał pozwanemu nie złożenia oświadczenia o potrąceniu w sensie materialnym, lecz zgłoszenia procesowego zarzutu potrącenia, w tym zarzutu potrącenia już dokonanego, a więc zakazał powołania się na umorzenie w całości lub w części dochodzonej od niego wierzytelności w następstwie złożonego oświadczenia o potrąceniu. Niezależnie zatem od tego, czy oświadczenie o potrąceniu w sensie materialnym zostało złożone przed wszczęciem procesu, czy też w jego toku, nie jest dopuszczalne podniesienie zarzutu potrącenia w postępowaniu uproszczonym, jeżeli roszczenie objęte tym zarzutem nie nadaje się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym. Zarzut taki powinien zostać przez sąd pominięty (…). Apelujący powołał dla uzasadnienia dopuszczalności zarzutu potracenia argumentację przewidzianą przy interpretacji treści art. 493 par. 3 kpc, należy jednak wskazać, iż uregulowanie zawarte w normie art. 493 par. 3 kpc i

par. 2 kpc jest uregulowaniem odmiennym, rozróżnienie niniejszych kwestii ujęte w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 październik 2005 r. III CZP 56/05 i wyrażona w tym zakresie argumentacja jest podzielana przez Sąd Okręgowy orzekający w sprawie. Przytoczyć tu należy argumentację tegoż Sądu zgodnie z którą redakcja art. 493 § 3 k.p.c. wskazuje, że artykuł ten jest także, a nawet przede wszystkim przepisem materialnoprawnym, w którym należy dostrzegać negatywną przesłankę dopuszczalności potrącenia. Z kolei w art.

§ 2k.p.c.

ustawodawca zakazał pozwanemu nie złożenia oświadczenia o potrąceniu, lecz zgłoszenia procesowego zarzutu potrącenia, w tym zarzutu potrącenia już dokonanego, a więc zakazał powołania się na umorzenie w całości lub części dochodzonej od niego wierzytelności w następstwie złożonego oświadczenia o potrąceniu. W konsekwencji wobec użycia w art. 493 § 3 k.p.c. zwrotu "do potrącenia mogą być przedstawione tylko wierzytelności", a w art.

§ 2k.p.c.

zwrotu "zarzut potrącenia jest dopuszczalny, jeżeli roszczenie nadaje się", trzeba przyjąć, że w pierwszym wypadku chodzi o niedopuszczalność dokonywania potrącenia wierzytelności objętej pozwem nakazowym, w drugim natomiast ustawodawca zakazuje czegoś więcej, mianowicie nie pozwala na powoływanie się na potrącenie i stawianie z tego względu zarzutu potrącenia nawet wówczas, gdy oświadczenie o potrąceniu zostało złożone wcześniej, w szczególności jeszcze przed zawiśnięciem postępowania sądowego. (...) . Na marginesie więc już tylko dla rozpoznania pełności zarzutów apelacji należało stwierdzić, iż Sąd Okręgowy nie podziela zarzutu apelacyjnego także w zakresie naruszenia art. 6 kc i 498 kc. Sąd Rejonowy przyjął, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwolił na przyjęcie za wykazaną wierzytelności objętej notą obciążeniową z dnia 11 maja 2017r. jak również wierzytelności sformułowanej w sprzeciwie w zakresie szkody o wartości 115 789,47 zł. Analiza przedmiotowej noty wskazała, iż na kwotę 41 000 zł złożyły się 9 000 tytułem wypowiedzenia kontraktu na świadczenie usług transportowych bez zachowania okresu wypowiedzenia (postój pojazdu) oraz 32 000 tytułem niezastosowania się do par. 5 pkt 4 (brak realizacji zleceń w okresie wypowiedzenia) liczba dni 40 x 800. Zasadnie Sąd Rejonowy, przyjął iż pomimo naruszenia postanowienia umownego w zakresie dopuszczalnego wypowiedzenia umowy za okresem 1 miesięcznym umowa ta została wypowiedziana bez zachowania tego okresu- to pozwany nie wykazał, że w związku z niniejszym w istocie poniósł szkodę w wysokości objętej notą. Par. 5 pkt 4 umowy przewidywał, iż przewoźnik jest całkowicie odpowiedzialny za opóźnienia i szkody powstałe w wyniku nieprawidłowo przeprowadzonego transportu jak również za szkody związane z nieterminową realizacją zlecania jednak brak podstaw dla przyjęcia, iż istotnie miał miejsce nieprawidłowo przeprowadzony transport bądź iż powód nieterminowo zrealizował zlecenie zwłaszcza, iż jak wskazał Sąd Rejonowy zlecenia te po dacie złożenia wypowiedzenia nie były mu udzielone, pozwany nie przedstawił również planu wyjazdów kierowców. Dla wykazania szkody również w zakresie 115 789,47 zł pozwany do odpowiedzi na pozew dołączył jedynie wypowiedzenie umowy, który to fakt nie był kwestionowany, notę obciążeniową, korespondencję przedprocesową, , rozliczenie miesięcznych kosztów pojazdu sporządzone przez biuro rachunkowe w dacie 20.03.2018r. , informację dotyczącą dochodu uzyskiwanego przez pozwanego w przeliczeniu na jedną ciężarówkę oraz zawnioskował świadków B. H. oraz P. K.