Sygn. akt VI GC 41/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 stycznia 2019 r. Sąd Okręgowy w R. VI Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Andrzej Borucki Protokola
§5kc.
Analiza zgłoszonych przez pozwanego zarzutów przedstawia się tak jak w orzeczeniach sądów obu instancji dokonana w sprawach VI GC 124/15 i I AGa 112/18. W szczególności wskazać należy, że podstawą roszczeń powoda w stosunku do pozwanego jest przepis art.
k.c. W/w przepis w jego § 5 statuuje ustawową bierną solidarność o charakterze gwarancyjnym w postaci odpowiedzialności ex lege za cudzy dług, co jest odstępstwem od zasady prawa obligacyjnego, zgodnie z którą skuteczność zobowiązań umownych ogranicza się do stron zawartego kontraktu /IV CSK 293/10 wyrok SN 2011-02-17 LEX nr 1111016/. Ma na celu ochronę podwykonawców, którzy uzyskali zgodę inwestora na zawarcie umowy o podwykonawstwo. Warunkiem solidarnej odpowiedzialności inwestora jest więc wyrażenie przez niego zgody na zawarcie umowy przez wykonawcę z podwykonawcą (art.
§ 2k.c.).
Taka zgoda, oprócz sytuacji wyrażenia jej wprost, może być wyrażona w sposób opisany w art.
§ 2k.c.
in fine albo w sposób dorozumiany. W pierwszym przypadku wykonawca winien przedstawić inwestorowi umowę zawartą z podwykonawcą lub jej projekt wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robót określonych w umowie lub projekcie. Jeżeli inwestor w terminie 14 dni nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważa się że wyraził zgodę na zawarcie umowy. W drugim przypadku - zgodę inwestora można domniemywać na podstawie okoliczności faktycznych. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 29 kwietnia 2008 r., III CZP 6/08 (OSNC 2008 nr 11 poz. 121), wyrażenie zgody może nastąpić poprzez takie zachowanie inwestora wykonawcy, które w sposób dostateczny ujawnia jego wolę. Wskazać również należy, że jeżeli inwestor wyraża zgodę w sposób czynny, to wie co robi i nie jest już potrzebny żaden mechanizm obronny, w tym ten zobowiązujący do przedstawienia dokumentacji. Nieistotne jest źródło wiedzy, natomiast niezbędne jest, aby umowa została zindywidualizowana podmiotowo i przedmiotowo /wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie - I Wydział Cywilny z 2014-05-29, I ACa 161/14/. W przedmiotowej zaś sprawie z materiału dowodowego wynikało, że inwestor wyraził zgodę na podwykonawstwo (...) sp. z o.o. w sposób czynny i zindywidualizował swoją zgodę podmiotowo i przedmiotowo. Przede wszystkim okoliczność ta wynikała wprost z przedstawionych dokumentów – oświadczenia podpisanego przez członków zarządu pozwanej spółdzielni o udzieleniu zgody na podwykonawstwo (...) sp. z o.o. (k. 71) Zestawiając treść powyższego dokumentu z pozostałymi przeprowadzonymi w sprawie dowodami brak było podstaw do przyjęcia, jak postulował to pozwany, że faktycznie zgoda ta dotyczyła innego zakresu rzeczowego robót, niż ten za który wystawiono sporne faktury. W tej kwestii Sąd nie dał wiary dowodowi z zeznań słuchanego w charakterze strony A. M. i Z. S.
(1)który jako drugi członek zarządu podpisał sporny dokument zgody (k. 495 i nast.) na okoliczność, że zgoda którą podpisali dotyczyła udziału podwykonawcy (...) sp. z o.o. w dokończeniu prac na w/w inwestycji. Obaj w/w członkowie zarządu przyznali autentyczność swojego podpisu na w/w dokumencie. Zdaniem Sądu, brak podstaw do ustalenia, i przyjęcia w świetle zasad doświadczenia życiowego, iż pozwana Spółdzielnia poprzez dwie reprezentujące ją osoby nie wyraziła w ten sposób świadomie zgody na podwykonawcę G. sp. o.o. Przy czym , jak wskazano wyżej mając na uwadze zeznania S. C. – przedstawiciela podwykonawcy (...) sp. z o.o., I. M. – kierownika kontraktu ze strony generalnego wykonawcy, zeznania P. K.
(1), w ocenie Sądu Okręgowego inwestor miał wiedzę o udziale (...) sp. z o.o. w realizacji inwestycji już w czerwcu bądź lipcu 2012 r. Nie były wiarygodne zeznania w/w strony A. M. i Z. S.
(1), że nie mieli możliwości zapoznania się z umową jak i dokumentacją stanowiącą podstawę jej zawarcia i wykonania. Podkreślić należy, że pozwany wyraził w umowie głównej ogólną wolę co do ewentualnego udziału podwykonawców w realizacji zadania inwestycyjnego objętego umową z (...) Wylewki Maszynowe, co znalazło swój bezpośredni wyraz w § 9 pkt 5 umowy z dnia 20.12.2010 r. nr (...)r., zgodnie z którym wykonawca mógł zlecić roboty podwykonawcom, jednak zobowiązany został do uzyskania pisemnej zgody inwestora . Zgoda inwestora odnosiła się do zindywidualizowanego podwykonawcy (element podmiotowy), jak również dotyczyła konkretnej umowy o roboty budowlane (element przedmiotowy) , jako że wskazano we wniosku o jej udzielnie, chodzi o stan surowy otwarty na konkretnej inwestycji dotyczącej jednego budynku, co sprawiało że nie była to tzw. zgoda blankietowa, ogólnie akceptująca możliwość zawarcia przez wykonawcę umów z podwykonawcami. Strony umowy głównej nie zastrzegły dla udzielenia zgody przez inwestora żadnych warunków, ograniczając się do tego że zgoda ma być wyrażona na piśmie, co też w sprawie miało miejsce. Skoro zatem strony same uznały, iż pisemna zgoda, bez dalszych obostrzeń jest wystarczająca, nie ma podstaw do doszukiwania się ich w treści przepisu, który dotyczy innej sytuacji niż zgoda wyrażona wprost. Oświadczenie o wyrażeniu zgody zresztą wprost odwoływało się do warunków kontraktu, który jak to wskazano przewidywał wyłącznie zgodę na piśmie. Sąd orzekający w sprawie podziela też pogląd, że zgoda zamawiającego, jako osoby trzeciej na zawarcie umowy o podwykonawstwo może być wyrażona przed zawarciem, w trakcie zawierania albo nawet po zawarciu umowy z podwykonawcą, choć w tym ostatnim przypadku ma moc wsteczną. Brak bowiem podstaw do wyłączenia zastosowania art. 63 § 1 kc w części dotyczącej potwierdzenia przez osobę trzecią złożonych już przez strony zawierające umowę oświadczeń. Wybór chwili udzielenia zgody nie wpływa na zabezpieczenie zapłaty na rzecz podwykonawcy, ani na granice odpowiedzialności. Zgoda inwestora może być zakomunikowana którejkolwiek ze stron, zwłaszcza tej, która o nią wystąpiła /I ACa 1424/16 - wyrok SA Łódź z dnia 05-05-2017/. Zgoda wyrażona w ten sposób jest w ocenie Sądu wyrażona w sposób dostateczny, jako że z zachowania inwestora można w tych okolicznościach wyinterpretować, iż akceptował konkretną umowę, z której wynika zakres jego odpowiedzialności solidarnej, stanowiącej konsekwencje wyrażonej zgody. Niezasadne były zarzuty pozwanego dotyczące braku akceptacji inwestora protokołów odbioru będących podstawą wystawiania przez podwykonawcę generalnemu wykonawcy faktur VAT. Kwestia sposobu rozliczania się stron umowy o podwykonawstwo dotyczyła wyłącznie tych stron. Ponadto w umowie o podwykonawstwo w wskazano ze strony zamawiającego – głównego wykonawcy, iż jego reprezentantami w ramach inwestycji będą P. K.
(1)i A. K.
(1), nie była to przy tym reprezentacja łączna. Protokoły odbioru w oparciu o które podwykonawca wystawiał faktury VAT były podpisane, także zgodnie postanowieniami umowy wyłącznie przez jedną z tych osób, P. K.
(1)co odpowiadało ustaleniom umowy o podwykonawstwo, zgodnie z którą miał je zatwierdzać przedstawiciel , a nie obaj przedstawiciele zamawiającego lub drugi z nich. Odnośnie zakresu robót i ich faktycznego wykonania, to wskazać należy, iż do G. sp. o.o. należało wykonanie stanu surowego otwartego. Generalny wykonawca wykonywał roboty na inwestycji wyłącznie siłami podwykonawców. Brak materiału dowodowego, czy też zarzutów , że ten zakres czy też etap robót został powierzony przez generalnego wykonawcę także innemu podmiotowi czy był wykonywany siłami generalnego wykonawcy. Jednocześnie pozwany jako inwestor roboty odebrał na etapie rozliczenia z generalnym wykonawcą, nie zgłaszając przy tym istotnych zastrzeżeń, następnie przystąpiono do wykańczania inwestycji, która ostatecznie została ostatecznie oddana do użytku. Wysokość wynagrodzenia podwykonawcy dotyczącego etapu surowego otwartego, za którą odpowiedzialność poprzez udzielenie czynnej zgody na piśmie przyjął pozwany inwestor, wynikała zaś z umowy o podwykonawstwo. W tej sytuacji zarzuty kwestionujące protokoły odbiorów dokonywanych przez podwykonawcę i generalnego wykonawcę, wskazane tam zakresy robót, czy wnioski dowodowe z opinii biegłego nie miały znaczenia , będąc zbędnymi dla rozstrzygnięcia w sprawie. Niezasadne były zarzuty kwestionujące ważność umowy o podwykonawstwo, jako że z materiału dowodowego tak w postaci dowodów z dokumentów jak i zeznań świadka S. C. wynikało, że ten jako jeden z członków zarządu został upoważniony z odwołaniem się do art. 161 k.s.h. do zawarcia sporej umowy. Upoważnienie wynikało też z pełnomocnictwa udzielonego przez drugiego członka zarządu, przy czym członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, uprawniony według umowy spółki do jej reprezentowania łącznie z drugim członkiem zarządu, może być ustanowiony pełnomocnikiem do czynności określonego rodzaju /III CZP 17/14 - uchwała SN - Izba Cywilna z dnia 24-04-2014/. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art.
k.c. uwzględnił powództwo co do należności głównej orzekając jak w pkt I wyroku. W przedmiocie odsetek ustawowych z tytułu opóźnienia Sąd orzekł na podstawie art. 481 k.c. zgodnie z żądaniem pozwu. W przedmiocie kosztów postępowania na które po stronie powoda złożyły się opłata od pozwu 53.690 zł., wynagrodzenie pełnomocnika 10.800 zł ustalone na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia MS z dn. 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w wersji obow. od dnia 27.10.2016 r. oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł.