k.c., art. 385 § 2, oraz spełnia hipotezę postanowień art. 385 3 pkt 8, pkt 9, pkt 11 k.c., oraz postanowienia par. 4 Umowy poręczenia o treści: - „ Umowa poręczenia obowiązuje do czasu wykonania przez kredytobiorcę tj. do czasu potwierdzenia płynności stabilności dochodów uzyskiwanych przez Kredytobiorcę wszelkich zobowiązań wynikających z umowy o kredyt i nie może być przez poręczycielu odwołana”, co narusza art.
k.c., art. 385 § 2, oraz spełnia hipotezę postanowień art. 385 3 pkt 8, pkt 9, pkt 11 k.c. Powód wniósł także o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych. W piśmie procesowym z 21 czerwca 2017 r. powód uzupełnił powództwo w ten sposób, że wniósł o uznanie za niedozwolone treści wzorca umownego zawartego w umowie o poręczenie stanowiącym załącznik do Umowy o kredyt mieszkaniowy N. H. stosowanych w obrocie z konsumentami przez (...) Bank (...) S.A., którego następcą prawnym jest (...) Bank (...) SA, postanowienia par. 3:
k.c., art. 385 § 2 oraz 385 3 pkty 8-11 k.c. oraz art. 6 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2018r. Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów:
Ustosunkowując się w pierwszej kolejności do kwestii legitymacji procesowej, Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że w analizowanym przypadku stronom nie przysługuje w sprawie legitymacja procesowa czynna i bierna, co stanowi postawę do oddalenia powództwa. Stosownie do treści art. 479 38 § 1 k.p.c., powództwo w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone może wytoczyć każdy, kto według oferty pozwanego mógłby zawrzeć z nim umowę zawierającą postanowienie, którego uznania za niedozwolone żąda się pozwem. Natomiast według 494 § 1 k.s.h., spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki. Ostatni z wymienionych przepisów dotyczy sukcesji generalnej (cywilnoprawnej, administracyjnoprawnej i korporacyjnej). Stanowi on wprawdzie, że z dniem połączenia spółek, spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej, to jednak reguła ta nie znajdzie zastosowania w postępowaniu o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Legitymacja procesowa do wytoczenia powództwa w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, określona w art. 479 38 § 1 k.p.c., jako taka nie kreuje prawa podmiotowego. Wytoczenie powództwa w tym szczególnym rodzaju postępowania nie wiąże się w każdym razie z jakimkolwiek skonkretyzowanym prawem podmiotowym, gdyż w postępowaniu tym sąd przeprowadza abstrakcyjną kontrolę postanowień wzorca umowy. Innymi słowy, przedmiotem ochrony instytucji niedozwolonych postanowień wzorca umowy jest interes prawny niemający postaci prawa podmiotowego. Dlatego też legitymacja procesowa powoda w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone wynika nie z racji przysługiwania prawa podmiotowego, lecz ze względu na fakt, że art. 479 38 k.p.c. wprost przyznaje legitymację określonym osobom, które nie są podmiotami prawa materialnego, o jakiego ochronę prawną chodzi (Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z 19 maja 2010 r., sygn. akt I CZ 121/09, System Informacji Prawnej Legalis nr 381532). Skoro według tego przepisu, legitymację procesową czynną ma każdy, kto według oferty pozwanego mógłby zawrzeć z nim umowę zawierającą postanowienie, którego uznania za niedozwolone żąda się pozwem, oznacza to, że powództwo w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone może wytoczyć podmiot, którego nie łączy z pozwanym żaden stosunek materialnoprawny, o ile jednak temu ostatniemu można przypisać posługiwanie się wzorcem umowy, do którego nawiązuje żądanie pozwu w chwili jego wniesienia lub w okresie sześciu miesięcy poprzedzających ten moment. Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że podnoszona przez powoda kwestia sukcesji przez (...) S.A. praw i obowiązków (...) Bank (...) S.A. byłaby istotna w przypadku incydentalnej kontroli sądowej, której przedmiot stanowi konkretna umowa zawarta pomiędzy stronami, nie zaś wzorzec umowy. Natomiast możliwość zawarcia umowy według oferty pozwanego, o której mowa w art. 479 38 § 1 k.p.c., dotyczy okoliczności faktycznych, nie zaś praw i obowiązków w rozumieniu art. 494 § 1 k.s.h. Oznacza to, że wprawdzie w analizowanym przypadku z dniem fuzji (tj. 31 października 2014 r.) (...) S.A. wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki, wynikające z umów kredytu zawartych do tego czasu przez (...) Bank (...) S.A., to jednak nie można występować przeciwko niemu z roszczeniami zgłoszonymi w niniejszym postępowaniu, gdyż pozostają one bez jakiegokolwiek związku z wyżej wymienionymi. Jak wskazano, kwestia możliwości przypisania przedsiębiorcy posługiwania się wzorcem umowy oraz możliwości zawarcia umowy według oferty pozwanego, dotyczy okoliczności faktycznych, a nie jakiegokolwiek stosunku materialnoprawnego. Natomiast w niniejszej sprawie Sąd ustalił, że nigdy nie istniała możliwość zawarcia umowy z pozwanym przedsiębiorcą, w oparciu o wzorzec umowny dotyczący kredytu mieszkaniowego N. – H., który zawierałby postanowienia o treści wskazanej w petitum pozwu. Pozwany Bank w ramach swej działalności gospodarczej nigdy nie oferował produktu w postaci kredytu mieszkaniowego N. – H.. W odpowiedzi na pozew wskazano, że z dniem połączenia (...) S.A. z (...) Bank (...) S.A. zaprzestano udzielania kredytu N. – H., co oznacza, że podmiotem, który oferował go w obrocie konsumenckim był wyłącznie (...) Bank (...) S.A. Z tych wszystkich względów, mając na uwadze treść przywołanych wyżej przepisów prawa, powództwo podlegało oddaleniu. Sąd I instancji wskazał, że niezależnie od powyższego, nawet gdyby przyjąć, że stronom niniejszego postępowania przysługuje legitymacja procesowa, to powództwo podlegałoby oddaleniu z uwagi na to, że zostało wytoczone po upływie sześciu miesięcy od dnia zaniechania stosowania wzorców umowy dotyczących kredytu mieszkaniowego N. –H.. Zgodnie z obowiązującym w dacie wytoczenia powództwa przepisem art. 479 39 k.p.c., z żądaniem uznania postanowienia wzorca umowy za niedozwolone można wystąpić również wtedy, gdy pozwany zaniechał jego stosowania, jeżeli od tego zaniechania nie minęło sześć miesięcy. Termin wskazany w przywołanym przepisie należy liczyć od dnia wniesienia pozwu do sądu. Termin ten ma charakter terminu zawitego (materialnoprawnego), a jego upływ powoduje wygaśnięcia roszczenia i co za tym idzie, prowadzi do utraty uprawnienia do wystąpienia z powództwem. W orzecznictwie podnosi się, że wprowadzenie ograniczenia czasowego do występowania z powództwami o uznanie postanowień wzorców umowy za niedozwolone podyktowane zostało m. in. względami ekonomii procesowej. Brak byłoby bowiem uzasadnienia dla prowadzenia procesów tego rodzaju w przypadku, gdy przedsiębiorca zaprzestał już dawno stosowania zakwestionowanego wzorca umownego i niebezpieczeństwo nawiązywania nowych stosunków prawnych, na podstawie wzorców zawierających niedozwolone postanowienia, już by nie występowało. Zdaniem Sądu, istotą „stosowania” postanowień zamieszczonych we wzorcu umowy jest wprowadzanie wzorca do obrotu prawnego poprzez oferowanie go konsumentom i proponowanie zawierania umów na warunkach w nim określonych. Pojęcie to jest zatem związane z momentem, od którego możliwe jest zawarcie umowy z użyciem danego wzorca. Natomiast momentem równoznacznym z zaniechaniem stosowania przez pozwanego przedsiębiorcę wzorca, zawierającego zakwestionowane w pozwie postanowienie umowne, jest przykładowo rezygnacja ze stosowania dotychczasowego wzorca umowy lub wprowadzenie do obrotu zmodyfikowanego wzorca umowy, z treści którego wyeliminowano sporną klauzulę. Na podobne rozumienie pojęcia „stosowania” wzorca umowy wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 30 listopada 2004 r. (sygn. akt VI ACa 399/04, System Informacji Prawnej LEX nr 156758), podkreślając, że pojęcia „stosowania” wzorców umów w rozumieniu art. 479 39 k.p.c. nie należy wiązać z samym wykonywaniem przez strony postanowień umowy zawartej z użyciem tego wzorca. Trzeba bowiem wyraźnie rozróżnić obiektywną możliwość zawarcia umowy w oparciu o treść wzorca (tj. możliwość zawarcia nowej umowy na podstawie spornego wzorca) od wykonywania umów, zawartych uprzednio w oparciu o postanowienia danego wzorca. Ostatnia ze wskazanych sytuacji nie wpływa w żadnej mierze na skuteczność powództwa o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Jeśli bowiem zawarte uprzednio umowy w dalszym ciągu są wykonywane (tak, jak to miało miejsce w przypadku umowy kredytu mieszkaniowego i dotyczącej jej umowy poręczenia zawartej z powodem), ale nie istnieje już możliwość zawierania kolejnych w oparciu o ten sam wzorzec, to nie jest możliwe twierdzenie o stosowaniu wzorca w rozumieniu art. 479 38 § 1 zd. 1 k.p.c. Przyjęcie odmiennego stanowiska byłoby w praktyce niemożliwe lub przynajmniej znacznie utrudnione, ponieważ wiązałoby się z koniecznością badania wszystkich umów zawartych z użyciem wzorca, a także stanu ich wykonywania przez strony. W konsekwencji powyższego, także sformułowanie „zaniechanie stosowania wzorca”, użyte w art. 479 39 k.p.c., należy wiązać z momentem zaprzestania zwierania umów z zastosowaniem ocenianego wzorca. Prezentowane stanowisko opiera się na wszechstronnej analizie wskazanych przepisów w kontekście całego systemu ochrony konsumentów przed stosowaniem wobec nich klauzul niedozwolonych. W szczególności należy zwrócić uwagę na to, że system ten tworzy wspomniana już kontrola abstrakcyjna dotycząca wzorców umowy, realizowana w oderwaniu od konkretnych stosunków prawnych (w tym przypadku bada się jedynie treść postanowień wzorca), a także kontrola incydentalna, w ramach której analizie, z punktu widzenia przesłanek wyrażonych w art.
Czynienie dystynkcji pomiędzy tymi dwoma rodzajami kontroli jest istotne z punktu widzenia prawidłowej wykładni przepisów art. 479 38 i art. 479 39 k.p.c. W ramach wskazanego systemu chronione są zatem interesy konsumentów, potencjalnych kontrahentów przedsiębiorcy, w sytuacji, gdy w dalszym ciągu mogą oni zawrzeć umowę, w której będą zamieszczone klauzule abuzywne, a także interesy aktualnych kontrahentów przedsiębiorcy, gdy wprawdzie nie istnieje już możliwość kontraktowania w oparciu o wzorzec zawierający takie klauzule, ale umowy, w których są one zamieszczone, ciągle obowiązują. Postępowanie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone zmierza przede wszystkim do eliminowania niedozwolonych zapisów z wzorów umów, w czasie gdy przedsiębiorcy posługują się nimi w obrocie. Równocześnie w sytuacji, gdy przedsiębiorca nie stosuje już konkretnego wzorca, ale umowy zawarte na jego podstawie w dalszym ciągu są wykonywane, nie zachodzi potrzeba ochrony zbiorowych interesów konsumentów, czemu służy abstrakcyjna ocena wzorców. W takim przypadku konsumenci, których ciągle dotykają negatywne skutki stosowania takich wzorców, mogą żądać uznania ich postanowień za niedozwolone wyłącznie w ramach tego stosunku prawego (tj. w ramach kontroli incydentalnej). Taka dwuwymiarowa ochrona konsumentów przed nieuczciwymi warunkami stwarza analogiczne gwarancje zarówno dla potencjalnych, jak i aktualnych kontrahentów przedsiębiorcy stosującego niedozwolone warunki umowne. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, nie można przyjąć, że w okresie ponad sześciu miesięcy poprzedzających datę wniesienia pozwu oraz jego modyfikację (w ramach której zaskarżono postanowienie § 3 „Umowy poręczenia”) - które to czynności miały miejsce, odpowiednio, 5 sierpnia 2015 r. i 21 czerwca 2017 r. - pozwany Bank posługiwał się w obrocie konsumenckim zakwestionowanymi wzorcami umowy, których treść obejmowałaby wskazane przez powoda postanowienia. Z dniem, w którym doszło do fuzji (...) S.A. (...) Bank (...) S.A. (tj. 31.10.2014 r.) zaprzestano bowiem jednocześnie udzielania kredytu mieszkaniowego N. – H., na co wskazuje Zarządzenie Nr (...) Prezesa Zarządu N. Bank z 19 września 2014 r. w sprawie wprowadzenia „Regulaminu obsługi przez (...) S.A. kredytu mieszkaniowego A.” (k. 169). Tym samym, od wskazanej daty nie zawierano nowych umów z wykorzystaniem wzorców umownych opracowanych dla tego produktu. Po fuzji (...) oferowało inny kredyt mieszkaniowy, mianowicie, kredyt mieszkaniowy A. udzielany w złotych, przy czym mógł on być indeksowany do waluty obcej, podczas gdy kredyt N. – H. był kredytem denominowany w walucie obcej. Zatem kredyty te stanowiły produkty o różnej konstrukcji, co zdaniem sądu ma istotne znaczenie, zarówno w kontekście brzemienia, jak i wykładni postanowień wzorców umownych dotyczących tych produktów, które zasadniczo nie muszą być interpretowane jednakowo. W ocenie Sądu, sformułowanie „zaniechanie stosowania wzorca”, użyte w art. 479 39 k.p.c., należy wiązać z momentem zaprzestania zwierania umów z zastosowaniem wzorca, w którego treści zawarto kwestionowane postanowienie. W ramach kontroli abstrakcyjnej (...) ocenia konkretne postanowienia, zawarte w konkretnym wzorcu umownym, dotyczącym konkretnego produktu bankowego (bo istotny jest też kontekst całego badanego wzorca), natomiast te wzorce, które wskazuje powód w niniejszej sprawie, nie są stosowane od momentu fuzji banków. Mając zatem na względzie przedstawioną wyżej argumentację oraz poczynione ustalenia faktyczne, Sąd uznał, że zaniechano stosowania spornych wzorców umowy 31 października 2014 r. Oznacza to, że w niniejszej sprawie pozew został wniesiony i zmodyfikowany po upływie zawitego terminu, uprawniającego powoda do wystąpienia z żądaniem uznania postanowienia wzorca umowy za niedozwolone. W sytuacji zaś wystąpienia przesłanek uzasadniających zastosowanie przepisu art. 479 39 k.p.c., powództwo podlega oddaleniu, a sąd jest zwolniony od obowiązku merytorycznej oceny zakwestionowanych postanowień. Na marginesie Sąd wskazał że częściowo zasadny był zarzut pozwanego, iż zakwestionowane postanowienia (tj. dwa postanowienia wymienione w pozwie) nie mogą podlegać ocenie (...) w ramach kontroli abstrakcyjnej, gdyż nie pochodzą ze wzorca umowy, lecz są postanowieniami uzgodnionymi przez strony umowy kredytu mieszkaniowego – „Umowy nr (...) o kredyt mieszkaniowy N. – H. (…)”, zawartej 15 lutego 2008 r. pomiędzy (...) Bank (...) S.A. a A. D. oraz dotyczącej jej umowy poręczenia, zawartej pomiędzy ww. bankiem a J. P.. Zgodnie bowiem z art.
k.c., za niedozwolone postanowienia umowne mogą zostać uznane tylko postanowienia nieuzgodnione indywidualnie z konsumentem. Natomiast co do pierwszej z zakwestionowanych klauzul należy zauważyć, że według powoda stanowiła ona § 3 pkt 5 części pt. Zabezpieczenia spłaty kredytu przejściowe i dodatkowe OWU nr 1 i brzmiała: „ Inne: Umowa poręczenia cywilnego 1) poręczenie osoby fizycznej Pana (…) na okres co najmniej 6 miesięcy do czasu potwierdzenia płynności stabilności dochodów uzyskiwanych przez Kredytobiorcę.” Natomiast klauzula zawarta we wzorcu posiadała brzmienie: „* Inne zabezpieczenia docelowe: …………..” (§ 3 pkt 5) oraz „ *Inne:……….” (§ 3 pkt 9) - część szczególna (A) „Umowy nr … o kredyt mieszkaniowy N. – H. (kredyt hipoteczny przeznaczony na zakup lub zamianę nieruchomości na rynku wtórnym), stanowiącej część nr 2a „Regulaminu udzielania przez (...) Bank (...) S.A. kredytu mieszkaniowego (...). Sąd odnotował, że w przedstawionej przez powoda umowie § 3 pkt 5 dotyczy „zabezpieczeń spłaty kredytu – przejściowych i dodatkowych”, natomiast we wzorcu umownym § 3 pkt 5 dotyczy „zabezpieczeń spłaty kredytu – docelowych”, a wskazanych przez powoda zabezpieczeń spłaty kredytu - przejściowych i dodatkowych dotyczy § 3 pkt
stanowiącego, że za niedozwolone mogą zostać uznane wyłącznie postanowienia umowy zawieranej z konsumentem. Nie budzi również wątpliwości legitymacja bierna w tego rodzaju sprawach – ma ją podmiot (przedsiębiorca) stosujący wzorzec zawierający kwestionowane postanowienie. Legitymowanymi biernie mogą być także stosujący niedozwolony wzorzec przedsiębiorcy będący jednostkami organizacyjnymi niemającymi osobowości prawnej, utworzonymi zgodnie z przepisami prawa, jeżeli ich przedmiot działania obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej (zob. Ewa Stefańska „Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz.” Wolter Kluwer 2015). Wskazać należy, że wykładania art. 479 39 k.p.c. w doktrynie i judykaturze jest tożsama i nie wzbudza żadnych wątpliwości. Co do zasady zaprzestanie przez przedsiębiorcę stosowania wzorca umowy nie stoi na przeszkodzie wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Jednakże po upływie 6 miesięcy od chwili zaniechania stosowania wzorca umowy przedsiębiorca traci legitymację procesową bierną i wniesione przeciwko niemu powództwo powinno zostać oddalone (por.: wyrok SA w Warszawie z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt VI ACa 533/16, wyrok SA w Warszawie z dn. 29 czerwca 2004 r., sygn. VI ACa 1068/03; wyrok SA w Warszawie z dn. 20 lutego 2014 r., sygn. VI ACa 962/13; wyrok SA w Warszawie z dn. 3 lutego 2016 r., sygn. VI ACa 14/15). Dla ustalenia chwili utraty legitymacji procesowej biernej przez przedsiębiorcę podstawowe znaczenie ma więc ustalenie momentu zaniechania przez niego stosowania wzorca umowy. Stosowanie danej umowy z użyciem wzorca umownego rozpoczyna się z momentem zawarcia takiej umowy, nie zaś z chwilą jej realizacji. W konsekwencji pojęcie stosowania wzorców umów należy wiązać z momentem zawierania umów z użyciem danego wzorca, nie zaś z samym wykonywaniem przez strony postanowień umowy zawartej z jego użyciem. W przypadku przyjęcia odmiennego poglądu ustalenie momentu zaniechania stosowania zakwestionowanego wzorca, stanowiącego początek biegu 6-miesięcznego terminu prowadzącego do wygaśnięcia roszczenia, byłoby niemożliwe bądź znacznie utrudnione. Należałoby bowiem badać wszystkie umowy zawarte z użyciem tego wzorca oraz stan ich wykonania przez strony, a nawet po ich wygaśnięciu, rozwiązaniu bądź odstąpieniu od tych umów, czy nadal którejś ze stron przysługują roszczenia wynikające z tych umów, których mogłaby dochodzić przed sądem bądź egzekwować w postępowaniu egzekucyjnym. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że „stosowanie” wzorca przez przedsiębiorcę oznacza, że istnieje możliwość zawierania nowych umów z konsumentami przy wykorzystaniu konkretnego wzorca zawierającego postanowienia, których uznania za niedozwolone domaga się powód. Możliwość ta musi istnieć ponadto w okresie zakreślonym legitymacją czynną powoda. Jak prawidłowo ustalił Sąd I instancji brak było możliwości, aby konsument w dacie 5 sierpnia 2015r. oraz w okresie wcześniejszych 6 miesięcy zawarł umowę kredytową na podstawie wzorca „Umowa o kredyt mieszkaniowy N.-H.” lub „Umowę poręczenia (dot. Umowy o kredyt mieszkaniowy N.-H.…”), gdyż od dnia 31 października 2014 r. wzorce te nie były stosowane. Podkreślenia przy tym wymaga, że (...) Bank (...) S.A. nigdy tych wzorców nie stosowała. Jakakolwiek możliwość zawarcia umowy przy użyciu tych wzorców wygasła wraz z utratą przez N. Bank bytu prawnego. Oceny tej tej nie zmieniają następujące bezsporne okoliczności: 1) (...) Bank (...) S.A. jest następcą prawnym N. Bank, 2) (...) Bank (...) S.A. z dniem 31 października 2014r. stała się stroną umów kredytowych zawartych przez N. Bank, 3) umowy zawarte przez N. Bank przy wykorzystaniu wzorców „Umowa o kredyt mieszkaniowy N.-H.” lub „Umowę poręczenia (dot. Umowy o kredyt mieszkaniowy N.-H.…” nadal obowiązują i są wykonywane. Ocena ta jest prawidłowa, dlatego, że jak wskazano powyżej „stosowanie” wzorca w rozumieniu art. 479 39 k.p.c. oznacza wyłącznie proponowanie zawierania nowych umów przy wykorzystaniu wzorca, nie zaś wykonywanie już zawartych umów. Przy takim rozumieniu pojęcia „stosowanie” wzorca istotnie sukcesja uniwersalna nie ma znaczenia dla oceny legitymacji biernej pozwanego. Pozwany stał się sukcesorem (...) Bank (...) S.A. wyłącznie w zakresie praw i obowiązków powstałych wskutek indywidualnych umów kredytu zawartych przez N. Bank, co nie ma żadnego związku z faktem posługiwania się przez poprzednika prawnego określonym wzorcem umownym. Istotne jest również, że Sąd orzeka w ramach wyznaczonych żądaniem pozwu, zaś powód domagał się uznania za niedozwolone postanowień zawartych we wzorcach umownych o nazwach: „Umowa o kredyt mieszkaniowy N.-H.” i „Umowa poręczenia”, nie zaś we wzorcach dotyczących kredytu A. czy (...) Podkreślenia wymaga, że wykładnia powyższa pojęcia „stosowanie wzorca” nie narusza praw konsumenta, gdyż w okresie obowiązywania umowy może domagać się kontroli incydentalnej. Przede wszystkim okoliczność, że sprawa niniejsza dotyczy abstrakcyjnej kontroli wzorca umownego, determinuje wnioski w odniesieniu do wskazanych powyżej kwestii związanych z dalszym obowiązywaniem umów kredytowych i skutków następstwa prawnego N. Bank. Kontrola abstrakcyjna jest bowiem dokonywana w oderwaniu od konkretnego stosunku umownego i niezależnie od tego, czy postanowienie wzorca zostało zastosowane czy też nie w jakiejś konkretnej umowie z konsumentem. Odmiennie ma to miejsce w przypadku kontroli incydentalnej, która polega na badaniu treści postanowień konkretnej umowy i przy założeniu, że postanowienia kontrolowanej umowy mogą być lub są zaczerpnięte z wzorca umowy, pośrednio skutkuje również kontrolą postanowień samego wzorca. Ma na celu ochronę indywidualnych interesów konsumenta a jej następstwem nie jest eliminacja niedozwolonego postanowienia wzorca umowy z obrotu, a jedynie stwierdzenie - na potrzeby konkretnej sprawy między konsumentem a jego kontrahentem - że konsument w ramach umowy zawartej z kontrahentem nie jest związany konkretnym postanowieniem umowy. W przeciwieństwie do kontroli incydentalnej, której skutkiem jest wyłącznie stwierdzenie bezskuteczności konkretnego postanowienia umowy na podstawie art.
k.c., konsekwencją kontroli abstrakcyjnej jest wyeliminowanie z obrotu postanowień wzorca umowy, które z dużym prawdopodobieństwem w większości umów z konsumentami powinny być zakwalifikowane jako abuzywne (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2012r., I CZ 135/12). Wskazać należy, że nawet uwzględnienie powództwa w procesie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone nie daje korzyści dla ochrony indywidualnych praw konsumenta. Postępowanie dotyczące kontroli abstrakcyjnej ustanowione zostało w celu wykluczenia z obrotu określonego fragmentu tekstu wzorca umownego, a nie reguły wynikającej z tego tekstu. Zgodnie z art. 479 42 § 1 k.p.c. w razie uwzględnienia powództwa sąd "zakazuje wykorzystywania postanowienia wzorca umownego uznanego za niedozwolony". Aczkolwiek z art. 479 43 k.p.c. (obowiązującego do dnia 17 kwietnia 2017r.) wynika, że „wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania postanowienia do rejestru", jednak żaden przepis nie przesądza, jakie są cywilnoprawne konsekwencje takiego wpisu. Skuteczność wyroku względem osób trzecich związana jest bowiem ściśle z treścią tego wyroku, a zakazuje on jedynie stosowania zakwestionowanych postanowień, nie przesądzając o skutkach cywilnoprawnych ich użycia. Wydając wyrok, sąd musi bowiem brać pod uwagę, że zgodnie z art. 479 45 k.p.c. uwzględnienie powództwa powoduje wpisanie postanowienia do rejestru i zakaz jego stosowania. Tymczasem zaczerpnięte z wzorca postanowienie umowy w danym stosunku może - na skutek splotu określonych okoliczności faktycznych - naruszać interesy konsumenta, w pozostałych przypadkach zaś nie, gdyż oceniane samodzielnie postanowienie wzorca nie będzie wykazywało cech abuzywności (zob. Maciej Skory „Środki ochrony indywidualnej”, Zakamycze 2005). Może dojść również do sytuacji odwrotnej, gdy abuzywność zostanie stwierdzona w toku kontroli incydentalnej, nie zaś abstrakcyjnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że kwestia sukcesji uniwersalnej pozwanego oraz, że z dniem 31 października 2014r. stał się on stroną umów kredytowych zawartych przez N. Bank miałaby znaczenie przy kontroli incydentalnej wzorca. W przypadku kontroli abstrakcyjnej na mocy art. 6 k.c. w zw. z art.
na powodzie spoczywa ciężar udowodnienia, że pozwany stosował wzorzec w terminie określonym w art. 479 39 k.p.c. Istotne jest również, że kontroli poddaje się postanowienie umieszczone w konkretnym wzorcu, gdyż jak wynika z ugruntowanego, zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie poglądu, oceny postanowienia dokonuje się w kontekście wzorca. Stąd, uwzględniając żądanie pozwu, również po zmianie, Sąd I instancji nie miał podstaw do oceny postanowień zawartych we wzorcach A. i (...). Nie uzasadnia tego tożsamość postanowień, zwłaszcza w sytuacji gdy - jak słusznie podniósł Sąd I instancji - znaczenie ma okoliczność, że kredyt N.-H. był indeksowany do waluty obcej, zaś A. denominowany w walucie obcej. Zauważyć należy, że przytoczone przez powoda orzecznictwo odnoszące się do tożsamości klauzul dotyczy spraw toczących się na skutek wydania przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów i nie uzasadnia w żaden sposób, że mimo żądania w pozwie oceny postanowień konkretnego wzorca, Sąd może dokonać oceny postanowień zupełnie innego wzorca. Za niezrozumiałe uznać należy wywody apelacji dotyczące nadużycia przez pozwanego pozycji dominującej i przedawnienia antymonopolowego, zdają się bowiem odnosić do do art. 93 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pogląd dotyczący rozumienia pojęcia zaprzestania stosowania wzorca przytoczony przez powoda z powołaniem się na wyrok z dnia 16 kwietnia 2003r. Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 24/02) uznać należy za odosobniony i sprzeczny z obowiązującą obecnie linią orzecznictwa (wskazaną powyżej). Z tych względów właściwa jest konkluzja, że pozwany nie ma legitymacji biernej w niniejszym procesie oraz, że nie stosował wzorców „Umowa o kredyt mieszkaniowy N.-H.” i „Umowa poręczenia” w dacie wniesienia pozwu oraz w okresie 6 miesięcy przed wytoczeniem powództwa. Wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu, stąd na mocy art. 385 k.p.c. apelacja podlegała oddaleniu. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego oparto na mocy art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego ustalono na podstawie § 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 265) uwzględniając nakład pracy pełnomocnika i stopień trudności sprawy.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.