art. 24 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1270 ) ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w ust. 1a i 1b, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184.
184 ust. 1 ustawy ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy – tj. 1 stycznia 1999r. – osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
art. 184 ust. 2 ustawy emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983r., Nr 8, poz. 43 ze zm.) – zwanego dalej rozporządzeniem – pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudnienia”, uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia.
1 rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Z cytowanych norm prawnych wynika, iż odwołujący nabędzie prawo do wcześniejszej emerytury w przypadku łącznego spełnienia przesłanek: - ukończenia wieku 60 lat, - legitymowania się okresem ubezpieczenia w wymiarze co najmniej 25 lat, przypadającym na dzień 1 stycznia 1999r., - legitymowania się 15 letnim okresem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, przypadających na dzień 1 stycznia 1999r., - nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego stanowiska tylko rodzaj rzeczywiście powierzonej pracy ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 26 czerwca 2015r. sygn. akt III AUa 168/15 LEX nr 1761793 ). Ubezpieczony E. W. wiek emerytalny 60 lat ukończył (...), na dzień 1 stycznia 1999r. legitymuje się 25 - letnim okresem składkowym i nieskładkowym, nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Spornym pozostawało, czy odwołujący na dzień 1 stycznia 1999r. posiada 15 - letni okres pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, a konkretnie czy istnieją podstawy zaliczenia do takiej pracy zatrudnienia ubezpieczonego w Górnośląskim Zakładzie (...) i następnie w Przedsiębiorstwie (...). Ubezpieczony w obu tych okresach wykonywał taką samą pracę mechanika i elektryka samochodowego. Zakłady pracy zakwalifikowały tę pracę do pracy w warunkach szczególnych z wykazu A działu XIV poz.16, to jest „ praca wykonywana w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych ”. Dla zaliczenia danego okresu pracy do pracy w warunkach szczególnych z wymienionego uregulowania prawnego koniecznym jest, aby była to praca wykonywana w kanałach remontowych oraz praca przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych. Praca taka musi być świadczona stale, czyli codziennie i w pełnym wymiarze czasu pracy, to jest przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy, a więc w przypadku ubezpieczonego musiałaby to być praca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywana w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych. Wykonywanie pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy oznacza, że pracownik nie ma powierzonych innych obowiązków jak tylko te, które dotyczą pracy w szczególnych warunkach ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 lipca 2013r. II UK 413/12 Lex. (...) ). Tymczasem z zebranego materiału dowodowego wynika w sposób jednoznaczny, bo zgodnie wskazują na to zeznania świadków – byłych współpracowników ubezpieczonego i samego ubezpieczonego, że prace w kanałach remontowych ubezpieczony świadczył przeciętnie przez około 5 godzin dziennie, a w pozostałym czasie wykonywał prace poza tymi kanałami, np. przy naprawie wymontowanych wcześniej z samochodów urządzeń. W takiej sytuacji nie sposób jest uznać, że pracę w warunkach szczególnych z wykazu A działu XIV poz.16 ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy i stąd brak jest podstaw do jej zaliczenia na prawo do emerytury. W konsekwencji ubezpieczony nie legitymuje się wymaganym 15 – letnim okresem takiej pracy na dzień 1 stycznia 1999r. i tym samym nie spełnia łącznie wszystkich koniecznych przesłanek prawa do dochodzonego świadczenia. Zaznaczyć należy, że ubezpieczony wprawdzie przedłożył w organie rentowym świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych sporządzone przez zakłady pracy, lecz świadectwa takie traktuje się w postępowaniu sądowym jako dokumenty prywatne w rozumieniu art. 245 k.p.c., stanowiące dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i do prawidłowości przywołanej podstawy prawnej. Zatem dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, ani też treść świadectwa pracy, ale tylko wykazanie, że wykonywana przez niego praca miała charakter pracy w szczególnych warunkach. Zatem istnienie stosownego świadectwa lub jego brak nie wywołuje skutków materialnoprawnych. Świadectwo służy wyłącznie do celów dowodowych, zaś jego pozytywna treść może być skutecznie zakwestionowana w postępowaniu sądowym. Zajmując takie stanowisko Sąd z mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie jako bezzasadne. (-)SSO Grzegorz Tyrka
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.