XXIII Ga 138/19

Sygn. akt XXIII Ga 138/19 POSTANOWIENIE Dnia 18 lutego 2019 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Aneta Łazarska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2019 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 505 10 § 1 k.p.c. sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we W. przeciwko (...) Bank spółce akcyjnej w W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie z dnia 11 października 2018 r. sygn. akt XVI GC 1073/18 postanawia: 1.na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. przedstawić Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienia prawne: czy w przypadku spłaty kredytu w całości przed terminem określonym w umowie, obowiązek obniżenia całkowitego kosztu kredytu z art. 49 ust.1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim odnosi się wyłącznie do kosztów rozłożonych w czasie czy też obejmuje koszty jednorazowe, jak na przykład prowizje?

1. odroczyć posiedzenie bez terminu SSO Aneta Łazarska Sygn. akt XXIII Ga 138/19 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 11 października 2018 r. Sad Rejonowy dla m. st. Warszawy w W. w pkt I zasądził od pozwanego (...) Bank S.A. w W. na rzecz powoda (...) sp. z o.o. we W. kwotę 523,68 zł wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za opóźnienie od kwoty 523 zł od dnia 29 grudnia 2017 r. do dnia zapłaty; w pkt II oddalił powództwo w pozostałym zakresie; w pkt III zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 317 zł tytułem kosztów procesu, w tym 270 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, że w dniu 27 marca 2015 r. K. K. zawarł z (...) Bankiem spółką akcyjną w W. umowę kredytu konsumpcyjnego nr (...). Kredyt został udzielony na 60 miesięcy, a prowizja bankowa „w związku z udzieleniem kredytu” wyniosła 637,36 zł. Pierwsza rata była płatna do 7 maja 2015 r., a ostatnia do 7 marca 2020 r. W dniu 29 czerwca 2016 r. K. K. dokonał całkowitej przedterminowej spłaty tego kredytu. Okres kredytowania wynosił więc 1807 dni, a zwrot nastąpił o 1347 dni wcześniej. Dzienna kwota prowizji wynosi: 637,36 zł : 1807 dni = 0, (...). Zatem prowizja do zwrotu wynosi: 0, 35271721084671 x 1347 dni = 475,11 zł. W dniu 21 listopada 2017 r. kredytobiorca zawarł z powodem umowę cesji na mocy której przelał na rzecz cesjonariusza wierzytelność pieniężną przysługującą mu z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu konsumpcyjnego nr (...) wobec (...) Banku S.A. Zdaniem Sądu I instancji powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Sąd ustalił, że podstawą roszczenia jest art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Pozwany kwestionował prawo powoda do żądania zwrotu prowizji wskazując, iż prowizja bankowa jest rodzajem wynagrodzenia Banku za określone czynności bankowe. Z wywodu pozwanego wynika, iż uważa on, że dokonanie wcześniejszej spłaty kredytu nie może skutkować rekalkulacją prowizji za udzielenie kredytu, ponieważ zdarzenie to miało charakter jednorazowy i zaistniało już w przeszłości. Sąd Rejonowy nie podzielił powyższego poglądu. Swoje uzasadnienie oparł na wspólnym stanowisku Rzecznika (...) i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim. Podmioty te uznały, że art. 49 ust. 1 ustawy należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego następuje obniżenie wszystkich możliwych kosztów takiego kredytu, niezależnie od ich charakteru i niezależnie od tego, kiedy koszty te zostały faktycznie poniesione przez kredytobiorcę, z tymże wyjątkiem, iż redukcja ta ma charakter proporcjonalny, tj. odnosi się do okresu od dnia faktycznej spłaty kredytu do dnia ostatecznej spłaty określonej w umowie. Zgodnie literalnym brzmieniem art. 49 ust. 1 u.k.k., przepis ten obejmuje swoim zakresem całkowity koszt kredytu. Definicja całkowitego kosztu kredytu zawarta została z kolei w art. 5 pkt 6 u.k.k., obejmując wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy (ppkt a) oraz koszty usług dodatkowych w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu (ppkt b), z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta. Tym samym art. 49 ust. 1 ustawy nie wyłącza przedmiotowo możliwości obniżenia żadnego z rodzajów kosztów określonych w art. 5 pkt 6 ustawy. Jedyny wyjątek polega na tym, że obniżenie kosztów ma charakter proporcjonalny w tym sensie, że ograniczone jest do okresu od dnia faktycznej spłaty do dnia ostatecznej spłaty określonej w umowie. Do tego właśnie sprowadza się sens tegoż ograniczenia, a taką interpretację potwierdza ostatnia część zdania w art. 49 ust. 1 u.k.k., zgodnie z którą obniżeniu podlegają nawet te koszty, które konsument poniósł przed spłatą kredytu. Istotą i celem tego rozwiązania jest zatem ustanowienie proporcjonalnej redukcji całkowitego kosztu kredytu – niezależnie od tego, kiedy ten koszt został poniesiony przez kredytobiorcę. Ustanowienie zasady proporcjonalnej redukcji kosztów kredytu w przypadku przedterminowej spłaty kredytu lub jego części ma też ten aspekt, że powinno uniemożliwić kredytodawcom obchodzenie przepisów ustawy poprzez rozkładanie konsumentom rat w taki sposób, że w pierwszym okresie kredytowania spłacie podlegać będą jedynie odsetki lub odsetki i tylko nieznaczna część kapitału Pozwany wskazywał, że prowizja uwzględnia ryzyko banku za udzielenie kredytu, które materializuje się w momencie udzielenia kredytu i jest stałe. Powoływał się też na to, że sposób kształtowania prowizji nie jest wpisany w umowę, lecz uzgodniony uprzednio z klientem. Sąd zakłada, że wszystkie istotne warunki umowy są uzgodnione z klientem, a przynajmniej tak powinno być. Natomiast prowizja jest kosztem kredytu, jest częścią Rzeczywistej stopy oprocentowania i nie sposób uznać, że nie jest kosztem kredytu. Co do ryzyka natomiast, wcale nie jest ono stałe, o czym przekonał się sektor bankowy choćby podczas ostatniego kryzysu gospodarczego. Czym dłużej trwa okres kredytowania, tym dłużej bank musi znosić stan zagrożenia, iż nie uzyska spełnienia zobowiązań, w szczególności ze względu na stan majątkowy kredytodawcy. Odniesienie się do ryzyka jest więc z gruntu chybione, bowiem właśnie ono dobrze obrazuje, że prowizja (a nie: opłata przygotowawcza, administracyjna, często o ryczałtowym charakterze) jest funkcjonalnie związana z okresem kredytowania, chociaż w inny sposób, niż np. odsetki. Sąd Rejonowy wskazał, że roszczenie powoda jest uzasadnione co do zasady, a kwotowo zostało wliczone prawidłowo. Kwota prowizji do zwrotu wynika z przemnożenia całkowitej wysokości prowizji pobranej przez bank przez wskaźnik procentowy określający, o ile wcześniej kredyt został spłacony. Apelację od powyższego wyroku wywiódł pozwany zaskarżając wyrok w części tj. w pkt I oraz w pkt III, zarzucając mu naruszenie:
2. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez wybiórczą ocenę materiału dowodowego polegającą na pominięciu przy ocenie dowodów stanowiska Komitetu ds. Kredytu Konsumenckiego i Rady Prawa Bankowego oraz Zarządu (...) Banków (...), a oparciu się jedynie na twierdzeniach Powoda, które nie mogą stanowić dowodu w sprawie;
3. art. 328 § 2 k.p.c. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia, nieodpowiadającego wymogom wskazanego przepisu, w szczególności poprzez brak wyjaśnienia przyczyn, dla których dowodom i twierdzeniom Pozwanego Sąd I instancji odmówił wiarygodności, w ogóle się do nich nie odnosząc, jak również brak wyjaśnienia na jakiej podstawie Sąd I instancji stwierdził, że brak podstaw do uznania, że prowizja to zryczałtowany koszty przygotowania kredytu;
4. art. 49 ust 1 w zw. z art. 5 pkt 6) ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1528) poprzez jego błędną wykładnię oraz przyjęcie, że proporcjonalnemu zwrotowi - w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu - ulega także prowizja od udzielonego kredytu, podczas gdy z tego przepisu oraz z art. 16 Dyrektywy 2008/48/WE wynika, że zwrotowi podlegają odsetki i koszty przypadające wyłącznie na pozostały okres obowiązywania umowy, tym samym prowizja - jako niezwiązana z okresem obowiązywania umowy - nie podlega proporcjonalnemu zmniejszeniu. Z uwagi na powyższe apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, w postępowaniu odwoławczym. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o oddalenie apelacji w całości oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postepowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Sąd Okręgowy przy rozpoznawaniu apelacji uznał, iż ma do czynienia z zagadnieniem prawnym budzącym poważne wątpliwości, a mianowicie, czy obowiązek obniżenia całkowitego kosztu kredytu z art. 49 ust.1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. 2011 Nr 126, poz. 715) odnosi się wyłącznie do kosztów kredytu rozłożonych w czasie czy też obejmuje koszty jednorazowe jak np. prowizje. Rozstrzygnięcie w/w kwestii ma zasadniczy wpływ na rozpoznanie apelacji, a zatem odpowiedź jest niezbędna do rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienie SN z dnia 27 sierpnia 1996 r. III CZP 91/96 OSNC 1997, nr 1, poz. 9; uchwała