Sygn. akt IV U 738/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 kwietnia 2019 roku Sąd Okręgowy w Tarnowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Natalia Lipińska Protokolant: stażysta Anna Klich po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2019 roku w Tarnowie na rozprawie sprawy z odwołania A. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 21 sierpnia 2018 roku nr (...) w sprawie A. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o wysokość emerytury zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemu się A. G. od dnia 1 lipca 2018 roku prawo do uwzględnienia w wysokości emerytury kapitału początkowego obliczonego według najkorzystniejszego wariantu z 10 kolejnych lat kalendarzowych przypadających w latach 1972 do 1981 przy przyjęciu w miejsce minimalnego wynagrodzenia pracowników wynagrodzenia rzeczywiście osiąganego w sposób wynikający z hipotetycznego przeliczenia kapitału początkowego. Sygn. akt IV U 738/18 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 1 kwietnia 2019 r. Decyzją z dnia 21 sierpnia 2018 r., nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 26 lipca 2018 r., przyznał A. G. emeryturę od 1 lipca 2018 r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Wysokość świadczenia obliczył na podstawie art. 26 ustawy emerytalno- rentowej. Podstawę obliczenia emerytury stanowiła kwota składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury. Świadczenie stanowiło równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę. Kwota składek zaewidencjonowana na koncie wnioskodawcy z uwzględnieniem waloryzacji wyniosła: 190.002,68 zł, kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego: 522.579,34 zł, zaś średnie dalsze trwanie życia: 208,60 miesięcy. Wysokość emerytury wyniosła 3.416,02 zł brutto. Przy ustalaniu wysokości emerytury uwzględniono zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres 11 lat i 6 miesięcy w kwocie 104,98 zł. Do obliczenia emerytury przyjęto średnie dalsze trwanie życia wynikające z tablicy trwania życia obowiązującej w dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę, ponieważ okazało się dla ubezpieczonego korzystniejsze, tj. niższe niż średnie dalsze trwanie życia ustalone na podstawie tablicy trwania życia obowiązującej w dniu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego. Od 1 września 2018 r. kwota emerytury wraz ze zwiększeniem rolnym wyniosła 3.521,00 zł. Decyzja ta została zaskarżona przez A. G. odwołaniem. W odwołaniu ubezpieczony domagał się przeliczenia kapitału początkowego i emerytury przy uwzględnieniu jego rzeczywistych zarobków wynikających treści wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej i dokumentacji pracowniczej, w tym pism (...) Spółdzielni Usług (...), przy przyjęciu najkorzystniejszego wariantu. W uzasadnieniu odwołujący podał, że posiada ponad 40-letni staż pracy oraz 11 lat i 6 miesięcy podwójnego płacenia składek z tytułu pracy w zakładach i ubezpieczenia społecznego rolników. Jak wskazał, pracę świadczył do 25 lipca 2018 r., a więc ponad wymagany wiek emerytalny. Zarobki w okresie jego zatrudnienia przekraczały średnią płacę krajową. Przez 4 lata i 8 miesięcy pracował w (...) pod ziemią, kiedy jego wynagrodzenie było wyższe niż średnia krajowa, podobnie jak w Spółdzielni (...) sp. z o.o. Odwołujący podał, że w jego legitymacji ubezpieczeniowej uwzględniono poszczególne okresy zatrudnienia od 1972 r. i wysokość otrzymywanego wówczas wynagrodzenia. Przeliczając wysokość kapitału początkowego, a następnie emerytury należy zatem uwzględnić w miejsce przyjętego przez ZUS minimalnego wynagrodzenia, jego rzeczywiste zarobki. W piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2018 r. (data prezentaty: 30 listopad 2018 r.) odwołujący, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o ustalenie podstawy wymiaru kapitału początkowego z 10 lat: 1973-1976 i 1984-1989 (k. 25). W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu odnośnie zatrudnienia wnioskodawcy w (...) w Ł. wskazał, że brak jest podstaw do przyjęcia za okres od 30 czerwca 1972 r. do 31 grudnia 1972 r. średniego miesięcznego wynagrodzenia wynikającego z osiąganego w późniejszych latach zatrudnienia w tej (...), tj. 1972-1975, wynikającego z wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej. Podobnie, brak jest podstaw do przyjęcia za okres od 1 stycznia 1977 r. do 28 lutego 1977 r. wynagrodzenia ustalonego w oparciu o średnie miesięczne wynagrodzenie z roku 1976, wynikającego z wpisu w legitymacji ubezpieczeniowej. Za okres zatrudnienia w Spółdzielni (...) w T. od 2 maja 1979 r. do 31 grudnia 1982 r. znajduje się wpis w legitymacji ubezpieczeniowej obejmujący łącznie lata 1979-1982 z przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie 6.284 zł. Wpis ten nie został jednak uwzględniony, gdyż jest nieprawidłowy. Wpis w legitymacji ubezpieczeniowej powinien określać wysokość wynagrodzenia odrębnie za poszczególne lata. Brak jest również podstaw do ustalenia wysokości wynagrodzenia wnioskodawcy w okresach od 1 sierpnia 1983 r. do 31 grudnia 1983 r. i od 1 stycznia 1990 r. do 31 sierpnia 1990 r., kiedy był zatrudniony w (...) Spółdzielni Usług (...) w T. na podstawie wynagrodzenia wskazanego w świadectwie pracy z dnia 31 sierpnia 1990 r. Tak ustalone wynagrodzenie byłoby zawyżone, gdyż kwota wskazana w świadectwie pracy dotyczy ostatnio otrzymywanego wynagrodzenia. Wynagrodzenie podane w świadectwie pracy jest właściwie zawsze znacząco wyższe od wynagrodzenia otrzymywanego przez pracownika przed kilku laty na początku zatrudnienia u danego pracodawcy. ZUS podkreślił ponadto, że ustalając podstawę wymiaru świadczenia uwzględnia się wyłącznie prawidłowo i niepodważalnie udowodnione wysokości dochodów osiąganych z pracy. Nie ma natomiast możliwości stosowania domniemania co do wysokości wypłaconego pracownikowi wynagrodzenia. Przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych są normami bezwzględnie obowiązującymi i nie zawierają unormowań pozwalających na ustalenie wynagrodzenia w sposób przybliżony lub prawdopodobny. W piśmie procesowym z dnia 19 grudnia 2018 r. (...) Oddział w T. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie (k. 30). Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Odwołujący A. G., urodzony w dniu (...), od 30 czerwca 1972 r. do 28 lutego 1977 r. pracował w (...) w Ł. w pełnym wymiarze godzin jako technik elektryk. Od 30 czerwca 1972 do 31 grudnia 1972 r., jak wynika z wpisu w legitymacji ubezpieczeniowej, jego przeciętne miesięczne wynagrodzenie wynosiło 4 566 zł. W okresie od 1 stycznia 1977 r. do 28 lutego 1977 r. przysługiwało mu wynagrodzenia wynikające ze świadectwa pracy z dnia 25 grudnia 1977 r. według stawki dziennej wynoszącej 148,00 zł. Od 2 maja 1979 r. do 31 lipca 1983 r. odwołujący był zatrudniony w Spółdzielni (...) w T. w pełnym wymiarze czasu na stanowisku specjalisty ds. BH, brd i p.poż., a ostatnio specjalisty ds. BHP, brd. Od 2 maja 1979 r. do 31 grudnia 1982 r. przysługiwało mu wynagrodzenie wynikające z wpisu w legitymacji ubezpieczeniowej, tj. kwota razem brutto 276 494 zł (przeciętne miesięczne 6 284 zł). Od 1 sierpnia 1983 r. do 31 sierpnia 1990 r. odwołujący pracował w (...) Spółdzielni Usług (...) w T. w pełnym wymiarze godzin na stanowisku samodzielnego inspektora BHP. Od 1 sierpnia 1983 r. do 31 grudnia 1983 r. przysługiwało mu wynagrodzenie wynikające z umowy o pracę z dnia 1 sierpnia 1983 r. według kategorii 14 w kwocie 8 500 zł wraz z dodatkiem za staż pracy w wysokości 11%, zaś za okres od 1 stycznia 1990 r. do 31 sierpnia 1990 r. wynagrodzenie wskazane w karcie płac za 1990 r. (akta osobowe), obejmujące wynagrodzenie zasadnicze, premię i dodatek stażowy. dowód: - świadectwa pracy z dnia: 25.02.1977 r., 08.08.1983 r. i 31.08.1990 r.- k. 3, 6-7 cz. III akt ZUS, - dokumenty zgromadzone w aktach osobowych, w tym: umowa o pracę z dnia 01.08.1983 r., karta płac za 1990 r., - legitymacja ubezpieczeniowa, Do dnia 1 stycznia 1999 r. odwołujący wykazał łącznie 22 lata, 4 miesiące i 29 dni okresów składkowych oraz 6 miesięcy i 5 dni okresów nieskładkowych. dowód: - świadectwa pracy- akta ZUS, - wykaz wprowadzonych okresów ubezpieczonego- cz. I akt ZUS, Decyzją z dnia 16 sierpnia 2018 r. (...) Oddział w T. ustalił odwołującemu wysokość kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r. w kwocie 131.471,45 zł. Do obliczenia podstawy wymiaru kapitału oraz wskaźnika wysokości tej podstawy Zakład przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 6 kolejnych lat kalendarzowych: 1984-1989, tj. z lat przyjętych do ustalenia podstawy wymiaru renty z tytułu niezdolności do pracy (art. 174 ust. 4) ze wskaźnikiem wysokości podstawy wymiaru na poziomie 113,83%. Ten wariant ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego okazał się korzystniejszy niż ustalenie podstawy wymiaru ma podstawie art. 15 w związku z art. 174 ust. 3 ustawy emerytalnej. Przy ustalaniu kapitału początkowego staż pracy uwzględniony na dzień 1 stycznia 1999 r. wyniósł 22 lata, 4 miesiące i 29 dni okresów składkowych (268 miesięcy) oraz 6 miesięcy i 5 dni okresów nieskładkowych. Przy obliczaniu podstawy wymiaru kapitału początkowego za okresy od 30 czerwca 1972 r. do 31 grudnia 1972 r., od 1 stycznia 1977 r. do 28 lutego 1977 r., od 2 maja 1979 r. do 31 grudnia 1982 r., od 1 sierpnia 1983 r. do 31 grudnia 1983 r. i od 1 stycznia 1990 r. do 31 sierpnia 1990 r., w których wysokość zarobków nie została udokumentowana, przyjęto na zasadzie art. 15 ust. 2a ustawy emerytalnej minimalne wynagrodzenie pracowników. dowód: - decyzja ZUS z dnia 16.08.2018 r.- cz. I akt ZUS, Decyzją z dnia 21 sierpnia 2018 r. (...) Oddział w T., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 26 lipca 2018 r., przyznał odwołującemu emeryturę od 1 lipca 2018 r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Wysokość świadczenia obliczył na podstawie art. 26 ustawy emerytalno- rentowej. Podstawę obliczenia emerytury stanowiła kwota składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury. Świadczenie stanowiło równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę. Kwota składek zaewidencjonowana na koncie wnioskodawcy z uwzględnieniem waloryzacji wyniosła: 190.002,68 zł, kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego: 522.579,34 zł, zaś średnie dalsze trwanie życia: 208,60 miesięcy. Wysokość emerytury wyniosła 3.416,02 zł brutto. Przy ustalaniu wysokości emerytury uwzględniono zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres 11 lat i 6 miesięcy w kwocie 104,98 zł. Do obliczenia emerytury przyjęto średnie dalsze trwanie życia wynikające z tablicy trwania życia obowiązującej w dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę, ponieważ okazało się dla ubezpieczonego korzystniejsze, tj. niższe niż średnie dalsze trwanie życia ustalone na podstawie tablicy trwania życia obowiązującej w dniu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego. Od 1 września 2018 r. kwota emerytury wraz ze zwiększeniem rolnym wyniosła 3.521,00 zł. dowód: - wniosek o emeryturę z dnia 26.07.2018 r.- k. 1-3 cz. I akt ZUS, - decyzja ZUS z dnia 21.08.2018 r.- cz. I akt ZUS, Decyzją z dnia 7 września 2018 r. (...) Oddział w T., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 3 września 2018 r., na podstawie art. 108 ustawy emerytalnej, przeliczył odwołującemu emeryturę od 1 września 2018 r. z uwzględnieniem składek z tytułu polegania ubezpieczeniu emerytalnemu po dniu przyznania emerytury. Od 1 sierpnia 2018 r. kwota emerytury wyniosła 3.419,96 zła, a po dodaniu zwiększenia z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników w wysokości 104,98 zł, kwota świadczenia wraz ze zwiększeniem rolnym osiągnęła poziom 3.524,94 zł. dowód: - wniosek z dnia 03.09.2018 r. o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego- cz. I akt ZUS, - decyzja ZUS z dnia 07.09.2018 r.- cz. I akt ZUS, W toku postępowania Sąd zwrócił się do ZUS o dokonanie hipotetycznego przeliczenia kapitału początkowego i emerytury odwołującego według najkorzystniejszego wariantu z 10 kolejnych lat kalendarzowych lub 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia przed 1 stycznia 1999 r. z uwzględnieniem w miejsce przyjętego minimalnego wynagrodzenia za okresy: od 30 czerwca 1972 do 31 grudnia 1972 z tytułu zatrudnienia w KWK (...) przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wynikającego z wpisu w legitymacji ubezpieczeniowej, tj. kwoty 4 566 zł, a za okres od 1 stycznia 1977 r. do 28 lutego 1977 r. wynagrodzenia wynikającego ze świadectwa pracy z dnia 25 grudnia 1977 r. według stawki dziennej wynoszącej 148,00 zł; od 2 maja 1979 r. do 31 grudnia 1982 r. z tytułu zatrudnienia w Spółdzielni (...) w T. wynagrodzenia wynikającego z wpisu w legitymacji ubezpieczeniowej, tj. kwoty razem brutto 276 494 zł (przeciętnego miesięcznego 6 284 zł); od 1 sierpnia 1983 r. do 31 grudnia 1983 r. z tytułu zatrudnienia w (...) Spółdzielni Usług (...) w T. wynagrodzenia wynikającego z umowy o pracę z dnia 1 sierpnia 1983 r. (złożonej w aktach osobowych) według kategorii 14: 8 500 zł wraz z dodatkiem za staż pracy w wysokości 11%, a za okres od 1 stycznia 1990 do 31 sierpnia 1990 r. wynagrodzenia wskazanego w karcie płac za 1990 r. (akta osobowe) obejmującego wynagrodzenie zasadnicze, premię i dodatek stażowy. Według hipotetycznego wyliczenia, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego obliczony z 10 kolejnych lat kalendarzowych od 1972 r. do 1981 r. wyniósł 118,65%. Emerytura obliczona według art. 26 ustawy na dzień przyznania, tj. 1 lipca 2018 r., wyniosłaby 3.484,92 zł. Do powyższej kwoty przysługuje odwołującemu zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników wynoszące 104,98 zł. Łączna kwota emerytury i zwiększenia rolnego na dzień przyznania świadczenia wyniosłaby zatem 3.589,90 zł. dowód: - hipotetyczne przeliczenie- k. 43-44, Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów. Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości, zaś ich forma i treść formalna nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego. Dokumenty urzędowe stanowiły więc dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone (art. 244 § 1 k.p.c.), zaś dokumenty prywatne, dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie (art. 245 k.p.c.). Sąd Okręgowy rozważył, co następuje: Odwołanie od zaskarżonej decyzji (...) Oddział w T. z dnia 21 sierpnia 2018 r. zasługiwało na uwzględnienie. W tej sprawie odwołujący domagał się przeliczenia kapitału początkowego i emerytury przy uwzględnieniu jego rzeczywistych zarobków wynikających z treści dokumentacji pracowniczej w miejsce przyjętego przez ZUS minimalnego wynagrodzenia za pracę. Jak wynika z treści art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.), podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.