Sygn. akt XX GC 420/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 października 2018 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XX Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący: SSO Katarzyna Kisiel Protokola
k.s.h. Zgodnie z art. 406 2 k.s.h. uprawnieni z akcji imiennych i świadectw tymczasowych oraz zastawnicy i użytkownicy, którym przysługuje prawo głosu, mają prawo uczestniczenia w walnym zgromadzeniu spółki publicznej, jeżeli są wpisani do księgi akcyjnej w dniu rejestracji uczestnictwa w walnym zgromadzeniu. Z powyższego wynika, że określenie sposobu ustalenia kręgu osób, które mają prawo uczestniczenia w walnym zgromadzeniu, zależne jest od rodzaju akcji. Jeżeli uprawnieni są z akcji imiennych, to prawo uczestniczenia w walnym zgromadzeniu mają ci, którzy są wpisani do księgi akcyjnej w dniu rejestracji uczestnictwa w walnym zgromadzeniu (art. 406 1 § 1 k.s.h.). Podobnie rzecz się ma z uprawnionymi ze świadectw tymczasowych oraz zastawnikami i użytkownikami, którym przysługuje prawo głosu. Osoby te również muszą być wpisane do księgi akcyjnej w dniu rejestracji uczestnictwa. Zgodnie z art.
§ 1k.s.h.
akcje na okaziciela mające postać dokumentu dają prawo uczestniczenia w walnym zgromadzeniu spółki publicznej, jeżeli dokumenty akcji zostaną złożone w spółce nie później niż w dniu rejestracji uczestnictwa w walnym zgromadzeniu i nie będą odebrane przed zakończeniem tego dnia. Zamiast akcji może być złożone zaświadczenie wydane na dowód złożenia akcji u notariusza, w banku lub firmie inwestycyjnej mających siedzibę lub oddział na terytorium Unii Europejskiej lub państwa będącego stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, wskazanych w ogłoszeniu o zwołaniu walnego zgromadzenia. W zaświadczeniu wskazuje się numery dokumentów akcji i stwierdza, że dokumenty akcji nie będą wydane przed upływem dnia rejestracji uczestnictwa w walnym zgromadzeniu. W spółkach publicznych akcje na okaziciela mogą mieć postać: dokumentu, bądź mogą być zdematerializowane. W zależności od ich postaci w różny sposób będzie się ustalało krąg osób uprawnionych do udziału w walnym zgromadzeniu. W przypadku akcji na okaziciela w postaci dokumentu - reguluje tę kwestię art.
§ 1
k.s.h., zaś na podstawie wykazu sporządzonego przez podmiot prowadzący depozyt papierów wartościowych zgodnie z przepisami o obrocie instrumentami finansowymi (art.
§ 6k.s.h.
in fine). W przypadku akcji dokumentowych wymagana jest również aktywność uprawnionych z akcji. Dają one prawo uczestniczenia w walnym zgromadzeniu, jeżeli dokumenty akcji zostaną złożone w spółce nie później niż w dniu rejestracji (art. 406 1 § 1 k.s.h.). Warunkiem jest także to, że nie mogą być one odebrane przed zakończeniem tego dnia. Na uwagę zasługuje również art.
§ 6
k.s.h., zgodnie z którym listę uprawnionych z akcji na okaziciela do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu spółki publicznej spółka ustala na podstawie akcji złożonych w spółce zgodnie z § 1 oraz wykazu sporządzonego przez podmiot prowadzący depozyt papierów wartościowych zgodnie z przepisami o obrocie instrumentami finansowymi. W taki sposób została przygotowana lista akcjonariuszy uprawnionych do udziału w Zgromadzeniu. W konsekwencji powyższego podnieść należy, iż świadectwo depozytowe potwierdza legitymację do realizacji uprawnień wynikających z papierów wartościowych wskazanych w jego treści, które nie są lub nie mogą być realizowane wyłącznie na podstawie zapisów na rachunku papierów wartościowych, z wyłączeniem prawa uczestnictwa w walnym zgromadzeniu. Wobec jednoznacznego brzmienia art. 9 ust 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi nie ma wątpliwości, że świadectwo depozytowe nie jest dokumentem wykazującym prawo uczestnictwa w walnym zgromadzeniu. Sąd Okręgowy w tym zakresie podziela stanowisko Sądu Apelacyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 29 maja 2015 r. (VI ACa 1025/14), z którego wynika, iż w przypadku spółki publicznej listę uprawnionych z akcji na okaziciela do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu spółki publicznej spółka ustala na podstawie akcji złożonych w spółce zgodnie z art. 406
(3)§ 1 k.s.h. oraz wykazu sporządzonego przez podmiot prowadzący depozyt papierów wartościowych zgodnie z przepisami o obrocie instrumentami finansowymi (406
(3)§ 6 k.s.h.). Zgodnie z 406
(3)§ 7 k.s.h. podmiot prowadzący depozyt papierów wartościowych sporządza wykaz, o którym mowa w art. 406
(3)§ 6 k.s.h., na podstawie wykazów przekazywanych nie później niż na dwanaście dni przed datą walnego zgromadzenia przez podmioty uprawnione zgodnie z przepisami o obrocie instrumentami finansowymi. Podstawą sporządzenia wykazów przekazywanych podmiotowi prowadzącemu depozyt papierów wartościowych są wystawione zaświadczenia o prawie uczestnictwa w walnym zgromadzeniu spółki publicznej (por. art. 406
(3)§ 2 i § 3 k.s.h.). Przepis 406
(3)k.s.h. w sposób kompletny reguluje zatem tryb ustalania kręgu podmiotów uprawnionych do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu spółki. Nadto Sąd Apelacyjny wyraźnie wskazał, iż oczywiste jest, że prawo do uczestnictwa w zgromadzeniu (legitymacja formalna) nie przesądza jeszcze o prawie do głosu (legitymacja materialna) - prawo do głosu ma, co od zasady, akcjonariusz (art. 411 k.s.h.). Nie każda zatem z osób mających prawo do uczestnictwa w zgromadzeniu może głosować, gdyż również osoba wskazana w wykazie, o którym mowa w art. 406
(3)§ 6 k.s.h. mimo prawa do uczestnictwa w zgromadzeniu, może nie posiadać prawa do głosu, jeżeli dokona zbycia akcji po dniu rejestracji (art. 406
(4)k.s.h.). Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy jednoznacznie uznał, iż zarzut powoda, iż prawo do głosu mają jedynie te osoby, które złożą świadectwa depozytowe – nie zasługiwał na uwzględnienie. Podobnie ocenić należy zarzut powoda w zakresie przyjętej formy głosowania za pomocą systemu elektronicznego, a także ograniczenia roli komisji skrutacyjnej i przewodniczącego zgromadzenia do nadzorowania czynności dokonywanych przez pracownika spółki (...). Wskazać przede wszystkim należy, iż rolą komisji skrutacyjnej jest policzenie głosów oddawanych za, przeciw lub wstrzymujących się podczas głosowania podczas zgromadzenia. Mając zaś na uwadze, że w przedmiotowym stanie faktycznym głosowanie odbywało się za pomocą urządzeń elektronicznych służących do głosownia, które jednocześnie zliczały oddane głosy - rola komisji sprowadzała się do nadzoru nad poprawnością prowadzonego głosowania za pośrednictwem systemu informatycznego, co też bezsprzecznie czyniła. Na kartach podsumowujących głosowanie zaskarżonych uchwał widnieją podpisy członków komisji skrutacyjnej (k.281 i k.282), a zatem stwierdzić należy, że komisja spełniła swoją funkcję. Z uwagi na powyższe zarzut powoda okazał się być bezzasadnym. Zdaniem Sądu powód, na którym spoczywał obowiązek przedstawienia dowodów oraz faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) bowiem z tych faktów wywodził on skutki prawne (art. 6 k.c.), nie wykazał że doszło w istocie do jakichkolwiek manipulacji wynikami głosowania przez pracownika spółki (...). Ponadto w ocenie Sądu duże znaczenie nadać należy oddaleniu wniosku powoda o odstąpieniu od głosowania przy użyciu systemu elektronicznego. Wolą większości akcjonariuszy, było głosowanie w przyjętej formie. Powód wskazywał, że zaskarżone uchwały są sprzeczne z przepisami dotyczącymi obowiązków informacyjnych pozwanej. Zgodnie z art. 56 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie publicznej emitent papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 6, do równoczesnego przekazywania Komisji, spółce prowadzącej ten rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości: informacji bieżących i okresowych:
- a)zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 60 ust. 2 - w przypadku emitentów papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku oficjalnych notowań w rozumieniu przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi lub na rynku regulowanym innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego, albo
- b)zgodnie z postanowieniami regulaminów, o których mowa w art. 61 - w przypadku emitentów papierów wartościowych dopuszczonych wyłącznie do obrotu na rynku regulowanym niebędącym rynkiem oficjalnych notowań. Natomiast zgodnie z art. 60 ust 2 tej ustawy Minister właściwy do spraw instytucji finansowych określi, w drodze rozporządzenia: 1) rodzaj, zakres i formę informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych, dla których Rzeczpospolita Polska jest państwem macierzystym, dopuszczonych do obrotu na rynku oficjalnych notowań w rozumieniu przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi lub na rynku regulowanym innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego, oraz 2) częstotliwość i terminy przekazywania informacji, o których mowa w pkt 1, oraz 3) w przypadku emitentów z siedzibą w państwie niebędącym państwem członkowskim, dla których Rzeczpospolita Polska jest państwem macierzystym, których papiery wartościowe są dopuszczone do obrotu na rynku oficjalnych notowań w rozumieniu przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi - warunki uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa siedziby emitenta do informacji, o których mowa w pkt 1- przy uwzględnieniu regulacji w zakresie rachunkowości, na podstawie których mają być ujawniane dane finansowe, oraz zakresu ujawnianych danych finansowych, w sposób umożliwiający inwestorom ocenę sytuacji gospodarczej, majątkowej i finansowej emitenta. Natomiast zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 8 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim z dnia 19 lutego 2009 r. (Dz.U. Nr 33, poz. 259, z późń. zm.) emitent jest obowiązany do przekazywania w formie raportu bieżącego, z zastrzeżeniem ust. 2, informacji o: wszczęciu przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej postępowania dotyczącego zobowiązań lub wierzytelności emitenta lub jednostki od niego zależnej, których wartość stanowi odpowiednio co najmniej 10% kapitałów własnych emitenta. Sąd Okręgowy w Warszawie podziela stanowisko Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie niektórych skutków niedostosowania do dnia 3 lipca 2016 r. polskiego porządku prawnego do przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (EU) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku, zgodnie z którym od dnia 3 lipca 2016 r. podmioty działające na rynku kapitałowym nie były zobowiązane do stosowania § 5 ust. 1 pkt 8 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 lutego 2009 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim. Nie sposób pominąć także faktu, iż postanowieniem z dnia 16 stycznia 2017 r. wydanym przez Sąd Okręgowy w Warszawie, w sprawie prowadzonej pod sygn. akt XX GC 300/12 uznano za niedopuszczalne rozszerzenie powództwa skierowanego przeciwko pozwanej o zasądzenie kwoty 3 mld złotych tytułem zadośćuczynienia, pozostawiając roszczenie to bez rozpoznania. A zatem w ocenie Sądu pozwana nie miała obowiązku ujęcia tejże okoliczności w sprawozdaniu finansowym spółki, a także podania jej do wiadomości publicznej, albowiem de facto do wszczęcia przed sądem postępowania o zasądzenie kwoty 3 mld złotych nie doszło. Odnosząc się do żądania uchylenia przedmiotowych uchwał zgromadzenia pozwanego banku z uwagi na ich sprzeczność z dobrymi obyczajami i godzących w interes spółki oraz w interes akcjonariuszy mniejszościowych należy mieć na uwadze brzmienie art. 422 § 1 k.s.h. Zgodnie z art. 422 § 1 k.s.h. uchwała walnego zgromadzenia sprzeczna ze statutem, bądź dobrymi obyczajami i godząca w interes spółki lub mająca na celu pokrzywdzenie akcjonariusza może być zaskarżona w drodze wytoczonego przeciwko spółce powództwa o uchylenie uchwały. W ocenie Sądu Okręgowego żadna z powyższych przesłanek występująca osobno nie stanowi wystarczającej podstawy do uchylenia uchwały. Podstawę uchylenia uchwały mogą stanowić dopiero dwie występujące łącznie przyczyny w co najmniej jednym z następujących połączeń: 1. przypadek, gdy uchwała jest sprzeczna ze statutem i godzi w interes spółki; 2. przypadek, gdy uchwała jest sprzeczna ze statutem i ma na celu pokrzywdzenie akcjonariusza, 3. przypadek, gdy uchwała jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i godzi w interes spółki; 4. przypadek, gdy uchwała jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i ma na celu pokrzywdzenie akcjonariusza. Zasadą jest, że podstawa uchylenia uchwały zachodzi dopiero wówczas, gdy zaistnieją dwie przyczyny wadliwości uchwały. Pojęcie dobrych obyczajów jest generalną klauzulą odsyłającą, opartą na zasadach zaczerpniętych z powszechnej obyczajowości, każdy przypadek ich ewentualnego naruszenia należy rozpatrywać in conreto. Przy czym w odniesieniu do dobrych obyczajów stosowane jest podejście ekonomiczno-funkcjonalne, które ustala za kryterium zapewnienie niezakłóconego funkcjonowania gospodarki, co podkreślił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 8 marca 2005 r. (IV CK 607/04, Lex). Jak wynika z powyższego - przedmiotowa przesłanka nie może funkcjonować samodzielnie – a więc wymagane jest wykazanie, że naruszenie dobrych obyczajów było połączone z godzeniem w interesy spółki lub akcjonariuszy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 8 lutego 2005 r, I ACa 471/2004, Lex). Przesłanka godzenia w interes spółki interpretowana jest szeroko, gdyż obejmuje działania godzące w dobre imię spółki, powodujące uszczuplenie majątku, chroniące interesy osób trzecich kosztem interesów spółki. Pokrzywdzenie akcjonariusza zachodzi wówczas, gdy w wyniku powzięcia uchwały akcjonariusz doznaje krzywdy rozumianej w aspekcie majątkowym (szkoda) lub osobistym (krzywda). Za przykład pokrzywdzenia akcjonariusza stanowi przeinwestowanie spółki, transferowanie zysku bądź majątku do innych spółek, pozbawienie dywidendy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2004 r., I CK 537/03, Lex). W odróżnieniu od godzenia w interesy spółki – pokrzywdzenie akcjonariusza nie może być działaniem przypadkowym. Skutkiem godzenia w interesy spółki, jak i pokrzywdzenia akcjonariusza, musi być wystąpienie szkody lub krzywdy (por. wyrok z dnia 7 grudnia 1993 r. Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, I ACr 865/93, Lex). Wskazać należy, iż w ocenie Sądu powód nie zdołał wykazać, że doszło do ziszczenia się przesłanek uchylenia zaskarżonych przez niego uchwał, gdyż z przedstawionego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby z powodu podjęcia przedmiotowych uchwał, powód doznał szkody lub krzywdy jako akcjonariusz lub pozwany jako spółka. Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny, po przeprowadzeniu przez Sąd postępowania dowodowego należy uznać, że w niniejszej sprawie powód nie udowodnił zaistnienia przesłanek do uchylenia uchwał. Powód nie wykazał w myśl art. 6 oraz art. 232 k.p.c., że podjęte uchwały były sprzeczne ze statutem spółki lub dobrymi obyczajami, a nadto nie wykazał w jaki sposób podjęte uchwały godziły w interes spółki lub by były one podjęte z pokrzywdzeniem powoda jako akcjonariusza spółki i tych okoliczności nie udowodnił. Wobec powyższego, powództwo podlegało oddaleniu, o czym Sąd orzekł w punkcie I wyroku. W pkt II sentencji wyroku orzeczono o kosztach procesu na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Przepis ten formułuje zasadę odpowiedzialności za wynik procesu oraz zasadę kosztów niezbędnych i celowych. Zgodnie z treścią tego przepisu strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi koszty procesu. Wobec oddalenia powództwa w całości, za stronę przegrywającą należało uznać powoda i to jego obciążyć kosztami poniesionymi przez pozwaną, które w niniejszym postępowaniu wyniosły 1.097 złotych. Na koszty celowego dochodzenia praw składały się: wynagrodzenie pełnomocnika procesowego pozwanej będącego radcą prawnym w wysokości 1.080 zł, ustalonej na podstawie § 8 pkt 22 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r., w brzmieniu obowiązującym w dniu wniesienia pozwu oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zasądzenia od powoda kwoty dziesięciokrotnej wysokości kosztów sądowych oraz wynagrodzenia jednego radcy prawnego, zgodnie z art. 423 § 2 k.s.h., a o którego zastosowanie wnosiła strona pozwana. Zważyć należało, iż powód nie wnioskował o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, zaś postępowanie dowodowe polegało na przeprowadzeniu dowodów z dokumentów, a zatem nie sposób przyjąć, iż powód w stopniu nadmiernym absorbował Sąd. Mając na uwadze powyższe, na podstawie powołanych przepisów, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. SSO Katarzyna Kisiel ZARZĄDZENIE (...) SSO Katarzyna Kisiel