k.p.c. Przepis ten w § 1 pozwala sądowi rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Zgodnie z art.
w przypadkach, o których mowa w § 1, sąd wydaje postanowienia dowodowe na posiedzeniu niejawnym. Norma art.
k.p.c. przyznaje zatem sądowi kompetencję do odstąpienia od opisanej wyżej zasady jaką jest rozpoznanie meritum sprawy w procesie na rozprawie. Redakcja przepisu wskazuje na pewien zakres dyskrecjonalności sądu, jeśli chodzi o ocenę zasadności odstąpienia do tej zasady. Zarazem (poza uznaniem powództwa) kompetencja do wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym istnieje wówczas, gdy przeprowadzenie rozprawy w ocenie sądu nie jest konieczne. Brak konieczności rozpoznania sprawy na rozprawie zaistnieje jedynie wówczas, gdy zaniechanie to nie spowoduje naruszenia praw strony do udziału w postępowaniu. Minimalną przesłanką pominięcia rozprawy jest więc zapewnienie stronom możliwości zapoznania się z całokształtem materiału procesowego branego pod uwagę pod osąd, w tym też ze stanowiskiem sądu, co do zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych. Sąd decydując się na pominięcie rozprawy powinien więc mieć uzasadnione podstawy do przekonania, że strony przedstawiły całość argumentacji istotnej dla rozstrzygnięcia i zarazem miały możność odniesienia się do stanowiska strony przeciwnej oraz sądu zawartego w postanowieniu dowodowym. . W ten sposób oceniać należy całokształt zgłoszonych twierdzeń i przedstawionych wniosków o którym mowa w art.
Zatem za przedwczesne uznać należy wyrokowanie na posiedzeniu niejawnym zwłaszcza w takich sytuacjach, gdy jedna ze stron, zgłaszając wnioski dowodowe, nie została o decyzji Sądu co do tych wniosków zaznajomiona, zanim zapadł w sprawie wyrok. Niewątpliwie sąd wydając wyrok w tym samym dniu co postanowienie oddalające wnioski dowodowe strony (19 lipca 2018 r.), uniemożliwił tej stronie pełne odniesienie się do stanu w sprawie oraz stanowiska sądu co do zgłoszonych dowodów. W niniejszej sprawie Sąd I instancji dopiero z odpisem wyroku doręczył pozwanemu odpis postanowienia dowodowego (k.78) .Tym samym pozwana przed wydaniem orzeczenia merytorycznego zasądzającego od niej na rzecz powoda dochodzone roszczenie, nie miała możliwości odniesienia się do decyzji Sądu. Sąd rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym i wydając postanowienia dowodowe, stosownie do art. 1481 § 2 k.p.c., w razie oddalenia niektórych wniosków dowodowych, powinien przed wydaniem wyroku na posiedzeniu niejawnym doręczyć stronom odpis tego postanowienia w celu umożliwienia stronie, której wnioski dowodowe zostały oddalone, wypowiedzenia się, zgodnie z art. 224 § 1 in fine k.p.c. W przeciwnym razie dochodzi do nieważności postępowania również na podstawie art. 379 pkt 5 k.p.c. przez pozbawienie strony, której wnioski dowodowe zostały oddalone i w efekcie zapadł niekorzystny dla niej wyrok, możliwości obrony praw. Pominięcie dowodu może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy okoliczności faktyczne zostały wyjaśnione zgodnie z twierdzeniami strony wnioskującej o przeprowadzenie określonego dowodu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 26 września 1966 r., II CR 314/66, OSNCP 1967, nr 2, poz. 39 i z dnia 27 czerwca 2014 r., I CSK 497/13, nie publ.). Przepis art. 1481 k.p.c. nie wyłącza uprawnień stron, określonych w powołanym art. 224 § 1 in fine k.p.c. W rozpoznawanej sprawie, Sąd pierwszej instancji w postanowieniu dowodowym, oddalił wnioski dowodowe pozwanej, nie dając jej szansy na wypowiedzenie się w tym przedmiocie, gdyż w tym samym dniu Sąd wydał wyrok w sprawie. W tej sytuacji wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym i przed doręczeniem odpisu postanowienia dowodowego musiało być uznane za pozbawiające stronę pozwaną możności obrony jej praw ( vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2018 r. V CZ 85/18). Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie nie mógł zatem uznać, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia. Niezależnie od powyższego, zgodnie z art.
rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, chyba że pozwany uznał powództwo. W niniejszej sprawie strona pozwana sformułowała wniosek dowodowy w postaci przesłuchania stron z ograniczeniem do powoda. Tym samym może nie wprost, ale w sposób dorozumiany zgłosiła wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Zdaniem Sądu Okręgowego wskazane uchybienia Sądu I instancji niewątpliwie wpłynęły na możność działania przez skarżącą w postępowaniu sądowym, w konsekwencji czego została ona pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Powyższe skutkuje nieważnością postępowania z przyczyn określonych w art. 379 pkt 5 k.p.c. Z przedstawionych przyczyn stosując normę art. 386 § 2 k.p.c. orzeczono o uchyleniu zaskarżonego wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy rozpozna wnioski dowodowe pozwanej, a następnie stosownie do treści stanowisk,2 dokona oceny twierdzeń i wniosków dowodowych obu stron. Zgodnie z art. 108 § 2 k.p.c. Sądowi Rejonowemu pozostawiono rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego. Ewa Dobrzyńska-Murawka Beata Grzybek Joanna Dąbrowska-Żegalska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.