Sygnatura akt I C 351/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2018 r. Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSR Zenon Węcławik Protokolant: Magdalena Mastej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. w Kamiennej Górze sprawy z powództwa R. D., D. W. i I. D. przeciwko K. D. o zachowek I zasądza od pozwanej K. D. na rzecz powódki R. D. kwotę 8.723,60 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17.07.2014 r., II zasądza od pozwanej K. D. na rzecz powódki D. W. kwotę 8.723,60 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17.07.2014 r. i z kwoty tej nakazuje przymusowe ściągnięcie na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze) kwoty 800,00 zł tytułem nieuiszczonej przez powódkę opłaty sądowej, III zasądza od pozwanej K. D. na rzecz powoda I. D. kwotę 6.542,70 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17.07.2014 r., IV umarza postępowanie w pozostałym zakresie, V znosi wzajemnie pomiędzy stronami koszty procesu, VI nakazuje wypłacenie od Skarbu Państwa (kasa Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze) na rzecz powodów R. D. i I. D. kwot po 45,00 zł, tytułem zwrotu nadpłaconych zaliczek na wydatki. sygn. akt I C 351/15 UZASADNIENIE Powódki R. D. i D. W. wniosły o zasądzenie od pozwanej K. D. kwoty po 16 000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 04.07.2014r. tytułem zachowku, a powód I. D. wniósł o zasądzenie od pozwanej K. D. kwoty 12 000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 04.07.2014r. tytułem zachowku. Wnieśli oni także o zasądzenie od pozwanej na rzecz każdego z nich kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 2 417,00 zł. Uzasadniając swoje stanowisko podali, iż spadkodawczyni C. P. zmarła dnia 12.04.2014 r., nie pozostawiając testamentu. Uprawnionymi do dziedziczenia po niej są córki: R. D., D. W., M. P., syn I. D. oraz wnuczka I. J., wnuczka zmarłej A. K.. Na mocy darowizny z dnia 07.11.2008 r. pozwana otrzymała od matki stron postępowania C. P. lokal mieszkalny położony w K. przy ul. (...), o pow. 60,88 m 2 oraz pomieszczenia przynależnego piwnicy o powierzchni 5,10 m 2, dla którego Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadzi księgę wieczystą nr (...). Powodowie szacują wartość nieruchomości na kwotę 120 000,00 zł, zatem wartość udziału należącego do R. D. i D. W. wynosi po 16 000,00 zł. tj. 2/3 z 1/5 masy spadkowej, z uwagi na ich trwałą niezdolność do pracy, a wartość udziału należąca do I. D. wynosi 12 000,00 zł tj. 1/2 z 1/5 masy spadkowej. W odpowiedzi na pozew K. D. wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie solidarnie od powodów na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu zaprzeczyła wszystkim twierdzeniom zawartym w pozwie, o ile wyraźnie ich nie przyznała. Zaprzeczyła, aby w skład spadku wchodziło mieszkania położone w K. przy ul. (...). Przyznała natomiast, iż w drodze darowizny otrzymała od swojej babci C. P. przedmiotowe mieszkanie, jednakże na nabytym lokalu ustanowiła służebność osobistą dla C. P.. W związku z powyższym wskazała, iż otrzymała ona nieruchomość, ale z ograniczonym prawem rzeczowym w postaci służebności, która polegała na prawie do dożywotniego i bezpłatnego zamieszkiwania w całym lokalu mieszkalnym. Wskazała, iż nie zakończyło się postępowanie spadkowe, nie został sporządzony spis inwentarza wiec trudno na tym etapie ustalić co wchodzi w skład spadku. Jest jednak oczywistym, iż mieszkanie w jego skład nie wchodzi skoro było przedmiotem darowizny. Ponadto pozwana zakwestionowała wartość darowizny nieruchomości na kwotę 120 000,00 zł i podniosła, iż takiej wartości nie przedstawia w/w lokal, nawet przy założeniu, że nie są na nim ustanowione ograniczone prawa rzeczowe. W jej ocenie wartość nieruchomości należy pomniejszyć o wartość obciążających ją praw rzeczowych, w tym przypadku służebności osobistej polegającej na prawie korzystania z całego mieszkania dożywotnio i bezpłatnie. Dlatego mieszkanie z takim obciążeniem nie przedstawia praktycznie żadnej wartości. Zakwestionowała ona także trwałą niezdolność do pracy R. D. i D. W., gdyż nie została ona w żaden sposób udowodniona. Świadczy o tym fakt, iż obie pracują na tzw. ,,czarno”. Niezależnie od powyższego wskazała, i roszczenie zawarte w pozwie jest sprzeczne z art. 5 k.c. C. P. w 2008-2010 r. pozostawała na jej utrzymaniu, zaś w latach następnych częściowo była przez nią utrzymywana. Podniosła, iż S. D. mąż R. D. był upoważniony do odbioru świadczenia emerytalnego spadkodawczyni. Początkowo zachowywał całe świadczenie, a od grudnia 2010 r, część tego świadczenia. Z tych pieniędzy w 2012 roku sfinansował remont mieszkania i później pochówek. K. D. utrzymywał więc spadkodawczynię, a później dokładała do jej utrzymania, zwłaszcza, że jej stan zdrowia w 2009 r. zaczął się pogarszać. C. P. zajmowała się pozwana wraz ze swoją matką, R. D. przyjeżdżała jedynie dwa razy do roku pomagać w opiece nad matką, natomiast D. W. opiekowała się nią sporadycznie i odpłatnie. I. D. od 2008 r. nie utrzymywał żadnego kontaktu z matką, nie odwiedzał, nie pomagał w jej opiece. Pismem z dnia 21.11.2014 r. powodowie wskazali, iż pozwana sprawiała poważne problemy wychowawcza, zaniedbywała obowiązki szkolne, domowe oraz opiekę nad babcią. K. D. pomimo uzyskania pełnoletności nie podejmowała pracy i żyła wyłącznie na koszt C. P.. Jej nieodpowiedzialne zachowanie doprowadziło do tego, że spadkodawczyni znacznie podupadła na zdrowiu. Do konta upoważniła zięcia ponieważ miała ograniczone zaufanie do swojej wnuczki. Po dokonaniu darowizny wszelkie koszty związane z utrzymaniem mieszkania nadal ponosiła spadkodawczyni z pieniędzy z jej emerytury, a którymi gospodarował S. D.. Ponadto utrzymywała obdarowaną. S. D. na swój koszt wykonał remont mieszkania polegający na wymianie okien. W tym czasie pozwana urządzała liczne i głośne libacje alkoholowe, uciążliwe nie tylko dla spadkodawczyni, ale także dla sąsiadów. Ponadto dzieci opiekowały się matką i odwiedzały ją. K. D. pozostawiała chorą C. P. w domu bez opieki przez kilka dni. Podczas jednej z takich sytuacji spadkodawczyni spadła i złamała kość udową oraz poważnie uszkodziła głowę. Pomoc otrzymała dopiero po kilku godzinach gdzie została zabrana do (...) w K., a następnie do (...) w K.. K. D. odwiedziła ją tylko dwa razy, a ponadto wynajęła mieszkanie i spadkodawczyni nie miała jak do niego wrócić. W związku z powyższym do dnia śmierci mieszkała ona w (...) w K. gdzie opłatę ponosił S. D.. W związku z powyższym brak jest podstaw do pomniejszenia wartości mieszkania o wartość obciążającego ją prawa rzeczowego. SĄD USTALIŁ NASTĘPUJĄCY STAN FAKTYCZNY Na mocy umowy darowizny z dnia 07.11.2008 r. rep. (...)r. zawartej przed notariuszem I. B. w kancelarii notarialnej w K. K. D. otrzymała od C. P. lokal mieszkalny położony w K. przy ul. (...) o pow. 60,88 m 2 oraz pomieszczenia przynależnego piwnicy o powierzchni 5,10 m 2, dla którego Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadzi księgę wieczystą nr (...). W dziale IV wpisana była hipoteka umowna kaucyjna do wysokości 123 000,00 zł na rzecz Gminy K. w przypadku odsprzedaży lokalu do dnia 9.07.2018 r. K. D. ustanowiła na rzecz C. P. służebność osobistą polegającą na prawie dożywotniego i bezpłatnego zamieszkiwania w całym lokalu mieszkalnym. Dowód: - umowa darowizny z dnia 07.11.2008 r. (k. 18-19) - odpisy księgi wieczystej nr (...) (k. 20-24) Służebność osobista mieszkania ujawniona na rzecz C. P. w księdze wieczystej nr (...) wygasła z dniem 12.04.2014 r. wskutek śmierci spadkodawczyni. Pomimo też wpisanej w tej samej księdze wieczystej na rzecz Gminy K. hipoteki umownej kaucyjnej do wysokości 123 000,00 zł z tytułu bonifikaty za nieodsprzedanie lokalu przez 10 lat, wierzytelność zabezpieczona hipoteką przestała istnieć z dniem 9.07.2018 r., gdyż z tą chwilą upłynął 10-letni okres od jej ustanowienia. Okoliczność bezsporna C. P. zmarła w dniu 12.04.2014 r. w K., posiadała 5 dzieci: R. D., D. W., I. D., M. P. i A. K., która zmarła 15.01.1981 r. K. D. jest córką M. P., a I. J. jest córką zmarłej A. K.. Obie są wnuczkami spadkodawczyni. Dowód: - odpis skrócony aktu zgonu C. P. (k. 7) - odpis skrócony aktu małżeństwa D. W. (k. 7) - kserokopia odpisu skróconego aktu małżeństwa R. D. (k. 16) - kserokopia odpisu skróconego aktu urodzenia I. D. (k. 17) - akty stanu cywilnego (załączone akta tut. Sądu sygn. akt I Ns 155/15) C. P. nie pozostawiła w spadku żadnego wartościowego majątku. Okoliczność bezsporna Postanowieniem z dnia 17.02.2015 r. sygn. akt I Ns 155/15 spadek po C. P. nabyli: R. D., D. W., I. D., M. P. i I. J. po 1/5 części spadku. Dowód: - postanowienie z dnia 17.02.2015 r. ( załączone akta tut. Sądu sygn. akt I Ns 155/15) R. D. od dnia 01.03.2007 r. ma przyznaną emeryturę. Dowód: - decyzja emerytalna (k. 28-29, 70-71) D. W. od dnia 09.05.2010 r. tj. dnia osiągnięcia wieku emerytalnego ma przyznaną emeryturę. Dowód: - decyzja emerytalna (k. 25-27, 67-69) Powodowie pismem z dnia 26.06.2014 r. wezwali K. D. do zapłaty w terminie 14 dni kwoty po 16 000,00 na rzecz R. D. i D. W. oraz kwoty 12 000,00 zł na rzecz I. D. tytułem zachowku. Dowód: - wezwanie do zapłaty z dnia 26.06.2014 r. (k. 30-31) Wartość lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. (...) o pow. 60,88 m 2 oraz pomieszczenia przynależnego piwnicy o powierzchni 5,10 m 2, dla którego Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadzi księgę wieczystą nr (...) w stanie na dzień 07.11.2008 r. i w cenach na dzień wyceny, bez obciążenia służebnością osobistą mieszkania wynosi 65 427,00 zł. z Obciążeniem służebnością osobistą mieszkania wynosi 35 603,00 zł. Dowód: - opinia biegłej sądowej z dnia 18.06.2017 r. (k:592-624) - opinia uzupełniająca z dnia 28.06.2018 r. (k. 716-721) K. D. od 2008 r. mieszkała i opiekowała się swoją babcią C. P., która była osobą schorowaną m.in. na A.. Miały ze sobą dobry kontakt, spadkodawczyni jak i sąsiedzi nie skarżyli się na pozwaną. K. D. dobrze zajmowała się swoją babcią, dbała o jej potrzeby. Utrzymywały się z emerytury spadkodawczyni i wynagrodzenia za pracę pozwanej. Dostęp do emerytury C. P. miał jej zięć S. D., który przekazywał określone pieniądze K. D. na rachunki i utrzymanie teściowej. W opiece nad spadkodawczynią wspomagały ją mama M. P. i siostra S. P.. R. D. podczas swoich pobytów w Polsce zabierała C. P. do siebie i się nią opiekowała. Przychodziła czasami także D. W. i opiekowała się mamą. W spornym mieszkaniu przeprowadzony został remont przez S. D. częściowo z emerytury spadkodawczyni. Dowód: - dokumentacja pracownicza pozwanej dot. jej zatrudnienia (k. 114-129 i 518-521) - deklaracja dot. opłat za śmieci ( k. 137-138 ) - dowody płatności pozwanej za media (k. 140-141, 147-203 i 366-427) - wyciąg z rachunku bankowego pozwanej (k. 142-146 ) - wyciąg z rachunku bankowego spadkodawczyni (k. 208-212 ) - informacja bankowa o rachunku spadkodawczyni (k. 297) - rachunki za remont komina i okien w 2012 r. oraz kuchni w 2014 r. (k. 360 i 442 ) - przelewy bankowe na rzecz pozwanej (k. 443-477 ) - zeznanie świadka M. P. (k. 305v.-306v) - zeznania świadka S. P. (k. 307v) - zeznania świadka D. T. (k. 307) - zeznania świadka P. S. (k. 307v.-308) - zeznania świadka A. P. (k. 306v.-307) - zeznania świadka A. N. (k. 305) - zeznania świadka T. M. ( k. 304v.) - zeznania świadka P. L. (k. 288) - zeznania świadka S. H. (k. 493-494v) - zeznania świadka W. G. (k. 304v.-305) - zeznania świadka S. D. (k. 303) - zeznania świadka R. B.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.