III AUa 69/18

Sygn. akt III AUa 69/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 września 2018 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Barbara Białecka (spr.) Sędziowie: SSA Urszula Iwanowska SSO del. Gabriela Horodnicka - Stelmaszczuk Protokolant: St. sekr. sąd. Edyta Rakowska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2018 r. w Szczecinie sprawy G. T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi w W. Wydziałowi (...) o przyznanie renty na skutek apelacji ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 grudnia 2017 r. sygn. akt VI U 240/16 oddala apelację. SSA Urszula Iwanowska SSA Barbara Białecka del. SSO Gabriela Horodnicka - Stelmaszczuk Sygn. akt III AUa 69/18 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 01 marca 2016 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. odmówił ubezpieczonemu G. T. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Ubezpieczony G. T. odwołał się od w/w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazując, że lekarz orzecznik błędnie ocenił stan jego zdrowia z uwagi na nieuwzględnienie dokumentacji medycznej. W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. wniósł o jego oddalenie powołując się na orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z dnia 12 lutego 2016 roku, w którym uznano ubezpieczonego za zdolnego do pracy. Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2017 roku Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie. Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczony G. T. urodził się w dniu (...). Z zawodu jest technikiem-mechanikiem budowy maszyn, wykonywał pracę referenta do spraw dozoru technicznego, starszego magazyniera., kierownika zespołu magazynów, kierownika sekcji, specjalisty d.s. zaopatrzenia, pracownia fizycznego budowlanego w okresie pobytu w USA, elektromechanika, ślusarza, operatora linii produkcyjnych, specjalisty d/s technicznych, murarza. Wniosek o rentę złożył dnia 23 marca 2015 roku. Sąd Okręgowy nadto ustalił, że u ubezpieczonego występuje okresowy zespół bólowy w przebiegu zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa, bez objawów podrażnienia układu nerwowego z prawidłową funkcją narządu ruchu. Stan po leczeniu operacyjnym przykurczu D. dłoni lewej (2013r.) oraz usunięcia torbieli galaretowatej stopy prawej ( 2013r.). Zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego prawego bez istotnego upośledzenia funkcji narządu ruchu. U ubezpieczonego ponadto rozpoznaje się: obustronny niedosłuch odbiorczy w tonach wysokich z szumami usznymi, obturacyjny bezdech śródsenny, bez klinicznych objawów niewydolności oddechowej, skazę moczanową bez objawów artropatii, nadciśnienie tętnicze w I okresie (...), kamicę lewej nerki, nietolerancję glukozy, miażdżycę tętnic kończyn dolnych, tętniaka aorty brzusznej. Stan zaawansowania schorzeń nie powoduje niezdolności do pracy ubezpieczonego G. T.. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał odwołanie za bezzasadne. Na wstępie Sad Okręgowy zauważył, że zgodnie z art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 roku poz. 887 ze zm.) renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki: 1) jest niezdolny do pracy; 2) ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy; 3) niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6,7 i 9, ust. 2 pkt 1,3-8 i 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11-12,13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15-17 oraz art. 7 pkt 1-3, 5 lit. a, pkt 6 i 12, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Przy czym przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy. Jako niezdolną do pracy art. 12 w/w ustawy definiuje osobę, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, zaś częściowo niezdolną jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Stosownie zaś do treści art. 13 w/w ustawy przy ocenie stopnia i trwałości niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się: 1)stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia lub rehabilitacji; 2) możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne. Zgodnie z art. 102 ust. 1 w/w ustawy prawo do świadczenia uzależnione od okresowej niezdolności do pracy ustaje z upływem okresu, na jaki to świadczenie przyznano. Z kolei z art. 107 w/w ustawy wynika, że prawo do świadczeń uzależnionych od niezdolności do pracy oraz wysokość tych świadczeń ulega zmianie, jeżeli w wyniku badania lekarskiego, przeprowadzonego na wniosek lub z urzędu, ustalono zmianę stopnia niezdolności do pracy, brak tej niezdolności lub jej ponowne powstanie. Dalej Sąd Okręgowy wyjaśnił, że w sprawie, której przedmiotem jest prawo do renty z ubezpieczenia społecznego, warunkującej powstanie tego prawa ocena niezdolności do pracy w zakresie wymagającym wiadomości specjalnych musi znaleźć oparcie w dowodzie z opinii biegłych lekarzy posiadających odpowiednią wiedzę medyczną adekwatną do rodzaju schorzeń ubezpieczonego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2000 roku, sygn. akt II UKN 498/99, OSNAPiUS 2001 nr 19, poz. 597; wyrok Sądu Najwyższego z dnia z 7 lipca 2005 roku sygn. akt II UK 277/04, OSNP 2006 nr 56, poz. 97;wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2007 roku, sygn. akt III UK 130/06, OSNP 2008 nr 7-8, poz. 113; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2010 roku, sygn. akt I UK 204/09, LEX nr 577813). Opinie biegłych dostarczają sądowi wiedzy specjalistycznej koniecznej do dokonania oceny stanu zdrowia osoby ubiegającej się o świadczenie rentowe, w tym rodzaju występujących schorzeń, stopnia ich zaawansowania i nasilenia związanych z nimi dolegliwości, stanowiących łącznie o zdolności do wykonywania zatrudnienia lub jej braku. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2014 roku, sygn. akt IUK 427/13) Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy w celu oceny niezdolności do pracy ubezpieczonego dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych: laryngologa, ortopedy, neurologa, internisty - kardiologa i chirurga. Sąd I instancji wskazał dalej, że biegli ortopeda i neurolog orzekli, że występujący u ubezpieczonego przykurcz zginaczy palca V-go ręki lewej nie upośledza funkcji chwytnej ręki. Zabieg usunięcia torbieli galaretowatej stopy prawej nie upośledza funkcji chodu. Natomiast okresowy zespół bólowy kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego przebiega bez neurologicznych objawów ubytkowych i rozciągowych, bez zaników mięśniowych, nie upośledza funkcji narządu ruchu Również biegły internista-kardiolog ocenił, że brak podstaw do orzekania długotrwałej, częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy. Biegły wskazał, że nadciśnienie tętnicze nie doprowadziło do powikłań naczyniowych mózgu, przebiega bez objawów niewydolności krążenia, bez zaburzeń rytmu serca i zaburzeń przewodnictwa, bez objawów niestabilnej choroby niedokrwiennej serca. Skaza moczanowa leczona systematycznie farmakologicznie nie doprowadziła do powikłań stawowych ( artropatia mocznicowa) i narządowych. Nietolerancja glukozy, będącą u niektórych chorych wstępem do cukrzycy, przebiega bez istotnych powikłań narządowych. Z kolei, kamica lewej nerki nigdy nie wymagała hospitalizacji, nie doprowadziła do wodonercza, lub powikłań zapalnych nerki. W opinii biegłej laryngolog ubezpieczony jest niezdolny do pracy w hałasie ponadnormatywnym i na wysokości. Poza tym jest zdolny do pracy . Niedosłuch nie powoduje problemów w komunikacji. Bezdech senny zdiagnozowany jako umiarkowany może być leczony przy użyciu maski (...). W ocenie biegłego chirurga rozpoznany u ubezpieczonego tętniak aorty brzusznej o średnicy ok. 30mm podlega obserwacji i nie powoduje aktualnie istotnej dysfunkcji organizmu. Badanie przedmiotowe oraz U. D. tętnic kończyn dolnych nie wykazuje istotnych hemodynamicznych zmian w naczyniach które ograniczałyby zdolność od pracy. Ubezpieczony nie zgodził się z opiniami biegłych. Wskazał, że biegli wykonali pracę nierzetelnie, bowiem nie zapoznali się z badaniami zarejestrowanymi na płytkach. Zakwestionował ocenę biegłych, jak i podkreślił pobieżny sposób przeprowadzenia badania. Wskazał, że jest niezdolny do pracy, a stan zdrowia nie uległ poprawie. W ocenie Sądu Okręgowego, powyższe zastrzeżenia wobec dysponowania jednoznacznymi opiniami biegłych nie mogły stanowić podstawy do ustalenia, iż ubezpieczony pozostaje długotrwale niezdolny do pracy. Natomiast przedstawiane przez ubezpieczonego okoliczności związane z opisem schorzeń ubezpieczonego, przez poszczególnych biegłych, pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem wszyscy biegli uznali, że nie ma podstaw do orzeczenia niezdolności do pracy ubezpieczonego. Dalsze zarzuty ubezpieczonego były wyrazem subiektywnej oceny i nie mogły stanowić asumptu do dopuszczenia z urzędu dowodu z dalszych opinii biegłych. W świetle zgromadzonych opinii Sąd I instancji doszedł do przekonania, że stan zdrowia ubezpieczonego nie powoduje niezdolności do pracy. Sąd Okręgowy w tym zakresie podzielił opinie biegłych, nadmienił przy tym, że zostały sporządzone przez wyspecjalizowane osoby w zakresie ich uprawnień. Biegli oparli się na dokumentacji medycznej zawartej w aktach organu rentowego, a także na wywiadzie uzyskanym od ubezpieczonego oraz na bezpośrednim jego badaniu. Opinie sporządzono w sposób pełny i rzetelny. Nie ujawniły się też żadne okoliczności w sprawie, które w sposób wiarygodny podważałyby rzetelność ich sporządzenia. Dlatego też Sąd Okręgowy ocenił omawiane dowody, jako miarodajne dla wydania rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie. Sąd Okręgowy dalej zwrócił uwagę, że ubezpieczony posiada wykształcenie średnie techniczne, przy czym w trakcie swojej pracy zawodowej wykonywał zarówno prace fizyczne ciężkie jak i lekkie, jak również pracę o charakterze umysłowym. Tym samym, w ocenie Sądu Okręgowego, wobec treści opinii biegłych o braku schorzeń zaawansowanych w stopniu uniemożliwiającym wykonywanie pracy zgodnej z kwalifikacjami, nie może zostać uznany za niezdolnego do pracy. Zdaniem Sądu Okręgowego ubezpieczony jest zdolny do wykonywania zarówno prac umysłowych, jak i prac fizycznych z przeciwwskazaniem do pracy w hałasie ponadnormatywnym i na wysokości. Ubezpieczony G. T. wniósł apelację od powyższego wyroku wnosząc o jego zmianę lub uchylenie. Ubezpieczony wskazał, że wbrew ustaleniom Sądu Okręgowego stan jego zdrowia jest na tyle zły, że uzasadnia przyznanie mu prawa do dochodzonego świadczenia rentowego. Wyjaśnił przy tym, że dokucza mu uporczywy, przewlekły ból powodujący ograniczenie możliwości wykonywania codziennych czynności życiowych. Ból ten jest wynikiem choroby D. obu dłoni, zwyrodnienia kręgosłupa krzyżowo-lędźwiowego i szyjnego oraz zwyrodnienia stawów. Dalej wskazał, że cierpi na niedotlenienie organizmu, wysokie ciśnienie tętnicze, zawroty głowy, wylewy do oka prawego spowodowane bezdechem sennym. Dodatkowo wskazał, że dokuczają mu zaburzenia statyki ciała, ma trudności z chodzeniem, cierpi na znaczne bóle stawów kolanowych, sztywność kończyn spowodowaną zaawanasowaną gonartozą (zwyrodnienie stawów kolanowych), która jest wynikiem m.in. dny moczanowej, na którą choruje. Jako pozostałe schorzenia upośledzające funkcję organizmu wskazał przepuklinę brzuszną, szumy uszne, niedosłuch. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja ubezpieczonego okazała się niezasadna. W ocenie Sądu Apelacyjnego, rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest prawidłowe. Sąd Okręgowy właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe, w żaden sposób nie uchybiając przepisom prawa procesowego oraz dokonał trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w konsekwencji prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia i rozważania prawne Sądu Okręgowego, rezygnując jednocześnie z ich ponownego szczegółowego przytaczania (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. I PKN 339/98). Apelacja ubezpieczonego nie zawierała żadnych argumentów, które mogłyby podważyć prawidłowe ustalenia dokonane przez Sąd pierwszej instancji. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy wyjaśnił bowiem w toku przeprowadzonego postępowania wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie. Wobec treści apelacji przypomnieć trzeba, że renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego związanym z istnieniem w organizmie osoby ubezpieczonej stanu chorobowego skutkującego obiektywnie oceną niezdolności do pracy. Przepis art. 12 ustawy emerytalno-rentowej stanowi, że niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu (ust. 1), przy czym całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (ust. 2), a częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (ust. 3). Ponieważ ustalenie stopnia i zaawansowania chorób oraz ocena ich wpływu na stan czynnościowy organizmu wymaga wiadomości specjalnych, a zatem, okoliczności tych można dowodzić tylko przez dowód z opinii biegłych (art. 278 k.p.c.). Opinia biegłych ma na celu ułatwienie sądowi należytą ocenę zebranego materiału dowodowego wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001/4/64). Specyfika tego dowodu wyraża się w tym, że sfera merytoryczna opinii kontrolowana jest przez sąd, który nie ma wiadomości specjalnych, w istocie tylko w zakresie zgodności z zasadami logicznego myślenia i wiedzy powszechnej. Przy czym, pierwszorzędne znaczenie nadaje, przy tej ocenie, kryterium poziomu wiedzy biegłego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2002 r., V CKN 1354/00, LEX nr 77046). Sąd nie może poczynić ustaleń sprzecznych z opinią biegłego, jeśli jest ona prawidłowa i jeżeli odmienne ustalenia nie mają oparcia w pozostałym materiale dowodowym (por. wyrok SN z 27 listopada 1974 r. II CR 748/74, Lex nr 7618). Z poszanowaniem powyższego, Sąd I instancji dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych reprezentujących specjalności medyczne adekwatne do rodzaju schorzeń i dolegliwości zgłaszanych przez ubezpieczonego, którzy przy uwzględnieniu całokształtu zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej (co wynika wprost z treści sporządzonych opinii), a przede wszystkim badaniu podmiotowym, jednoznacznie wnioskowali, że występujące u ubezpieczonego schorzenia wymagają odpowiedniego leczenia, jednak spowodowany przez nie stopień upośledzenia sprawności organizmu nie wyczerpał podstawy do stwierdzenia choćby częściowej niezdolności do pracy. I tak biegli sądowi lekarze specjaliści z zakresu laryngologii, ortopedii, neurologii oraz kardiologii i chorób wewnętrznych rozpoznając u ubezpieczonego: 1. okresowy zespół bólowy w przebiegu zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa, bez objawów podrażnienia układu nerwowego, z prawidłową funkcją narządu ruchu. Stan po leczeniu operacyjnym przykurczu D. dłoni lewej