(1)stanowiącej działkę nr (...) z drogą publiczną możliwe jest w dwóch wariantach, a mianowicie szlakiem drożnym oznaczonym literami A-B-C-D-E na mapie stanowiącej załącznik do opinii biegłego z zakresu geodezji inż. J. L. z dnia 21 grudnia 2016 r. o łącznej pow. wynoszącej 187 m 2 oraz o łącznej szerokości wynoszącej w punktach: A – 7,71 m, B – 4,92 m, C – 4,50 m, D – 4,16 m i E – 3,17 m, biegnącym od drogi prywatnej stanowiącej działkę nr (...) w kierunku północnym kolejno po działce nr (...), szlakiem zawartym pomiędzy liniami istniejących na gruncie ogrodzeń, oznaczonym na mapie stanowiącej załącznik do opinii biegłego z zakresu geodezji inż. J. L. z dnia 21 grudnia 2016 r. jako odcinek A-E o długości wynoszącej 40,90 m oraz o zmiennej szerokości wynoszącej w punktach: A – 5,81 m, B – 3,32 m, C – 3,25 m, D – 3,18 m i E – 3,17 m, zajmując z tej działki powierzchnię służebności wynoszącą 138 m 2 oraz po działce nr (...), szlakiem zawartym pomiędzy liniami istniejących na gruncie ogrodzeń, oznaczonym na mapie stanowiącej załącznik do opinii biegłego z zakresu geodezji inż. J. L. z dnia 21 grudnia 2016 r. jako odcinek A-D o długości wynoszącej 34,90 m oraz o zmiennej szerokości wynoszącej w punktach: A – 1,90 m, B – 1,60 m, C – 1,25 m i D – 0,98 m, zajmując z tej działki powierzchnię służebności wynoszącą 49 m 2 (wariant pierwszy – wariant wnioskodawcy M. K.

(1)), bądź też szlakiem drożnym oznaczonym literami A-B-C-D-E na mapie stanowiącej załącznik do opinii biegłego z zakresu geodezji inż. J. L. z dnia 21 grudnia 2016 r. biegnącym od drogi prywatnej stanowiącej działkę nr (...) w kierunku północnym przez działkę nr (...), zawartym pomiędzy linią istniejącego na gruncie po wschodniej stronie działki nr (...) ogrodzenia, a linią zachodniej granicy działki nr (...), o długości wynoszącej 40,90 m oraz o zmiennej szerokości wynoszącej w punktach: A – 5,81 m, B – 3,32 m, C – 3,25 m, D – 3,18 m i E – 3,17 m, zajmując z tej działki powierzchnię służebności wynoszącą 138 m 2 (wariant drugi – wariant uczestników J. S.

(1)i S. S.). Mając na względzie statuowane w art. 145 §

(1)oznaczonej jako działka nr (...) szlakiem oznaczonym jako wariant drugi (wariant uczestników J. S.

(1)i S. S.), przebiegającym przez działkę nr (...). W ocenie sądu ustanowiona służebność drogi koniecznej w wariancie drugim w całości uwzględnia wskazania wyrażone w art. 145 §

(1), pozwala na zachowanie odpowiedniej równowagi i proporcji pomiędzy zapewnieniem nieruchomości władnącej rzeczywistego, a zarazem funkcjonalnego, jak i dostosowanego do jej dotychczasowego i planowanego przeznaczenia i sposobu użytkowania, a nasileniem uciążliwości dla nieruchomości obciążanych. W pierwszej kolejności podkreślić trzeba, że przeprowadzenie szlaku drogi koniecznej według wariantu drugiego było najkorzystniejsze i najbardziej optymalne zarówno ze względów komunikacyjnych, gospodarczych, społecznych, jak i ekonomicznych. Służebność drogi koniecznej w wariancie II (tj. w wariancie uczestników J. S.

(1)i S. S.) w całości przebiega bowiem po gruntach już wykorzystywanych jako droga, a to po działce nr (...). Co więcej do tej pory użytkowana jako droga działka nr (...) posiada niekorzystny, wydłużony i zniekształcony kształt oraz wykazuje ograniczenia w możliwości jej zabudowy i zagospodarowania, co sprawia, że wytyczenie przez nią szlaku drogowego, nie tylko nie spowoduje zmiany jej dotychczasowego sposobu użytkowania, ale pozwoli na możliwie najbardziej racjonalne, a zarazem adekwatne do jej uwarunkowań, jej zagospodarowanie, a nadto nie doprowadzi do obniżenia jej wartości. Znamienne jest też to, że działka nr (...), przez którą wiedzie proponowany przez uczestników J. S.

(1)i S. S. szlak drożny stanowi grunty niezabudowane, ani też nie przebiega w bezpośredniej bliskości zabudowy znajdującej się na sąsiadujących z nią gruntach, co wespół z powołanymi wyżej okolicznościami wyklucza ryzyko naruszenia interesu społeczno-gospodarczego, czy spowodowania jakiegoś dotkliwego uszczerbku dla obciążanej w tym wariancie służebnością drogi koniecznej nieruchomości. Co istotne, z uwagi na wskazywane już powyżej uwarunkowania i kształt działki nr (...), ograniczające możliwość jej zabudowy i zagospodarowania, przez którą to działkę wyłącznie w wariancie II przebiega szlak służebny, nieprawdopodobnym wdaje się też, aby w przebiegu zaproponowanego przez uczestników J. S.

(1)i S. S. szlaku drogowego mogły się pojawić w przyszłości, jakiekolwiek przeszkody utrudniające, czy uniemożliwiające komunikację, w tym w postaci zabudowy mieszkaniowej, czy gospodarskiej, co wykluczałoby ustanowienie służebności drogi koniecznej zgodnie z wariantem tych uczestników. Uwypuklić też trzeba, że wbrew twierdzeniom wnioskodawcy i uczestniczki I. S., szlak drogowy wytyczony zgodnie z wariantem II – o czym przekonuje w pełni zaaprobowana przez sąd opinia biegłego A. S.

(1)oraz zeznania świadka K. B. trudniącego się rolnictwem - będzie szlakiem w pełni funkcjonalnym i zapewni działce nr (...) prawidłową i należytą komunikację z drogą publiczną, tak w kontekście aktualnego marginalnego jej wykorzystywania, jak i w kontekście planowanego prowadzenia na niej w przyszłości przez wnioskodawcę gospodarstwa rolnego, a tym samym zaistnienia potrzeby przemieszczania się do tej działki i z tej działki różnego rodzaju sprzętami rolniczymi, a to dzięki posiadanej przez niego szerokości wynoszącej na składającym się na niego odcinku prostym ponad 3 m oraz na odcinku w postaci skosu 5,81 m. Wskazać przy tym należy, że zgodnie z powyższymi wywodami biegłego, a nadto w świetle okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, zgodnie, z którymi odcinek działki nr (...) mający postać skosu, nie tylko, że nie nigdy nie utrudniał, ale wręcz umożliwił sprawne wykonywanie wjazdu z działki nr (...) na działkę nr (...) oraz wyjazdu z działki nr (...) na działkę nr (...), dla zapewnienia możliwości sprawnego przemieszczania się od drogi publicznej na działkę nr (...) i odwrotnie, tak pieszego, jak i wszelkimi sprzętami rolniczymi, samochodami osobowymi, czy pojazdami służb ratunkowych, całkowicie wystarczający jest szlak drożny ustanowiony zgodnie z wariantem II. Jak wskazał biegły A. S.

(1)szerokość drogi prywatnej na działce nr (...) łączącej służebność z droga publiczną również wynosi ok. 3 metry. W tym miejscu wyjaśnić przy tym trzeba, iż wprawdzie w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przewidziano, że do budynku i urządzeń z nim związanych, wymagających dojazdów, funkcję tę mogą spełniać dojścia, pod warunkiem że ich szerokość nie będzie mniejsza niż 4,5 m, nie mniej jednak stanąć należy na stanowisku, że przepisy niniejszego rozporządzenia stosuje się jednak przy projektowaniu i budowie, w tym także odbudowie, rozbudowie, nadbudowie, przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych (przepisy te związane są bowiem z planowaną inwestycją budowlaną i uzyskaniem pozwolenia na budowę czy dokonaniem odpowiedniego zgłoszenia), natomiast nie znajdują zastosowania w przypadku, w którym konieczne jest ustalenie służebności drogi koniecznej. W takim bowiem wypadku następuje ingerencja w prawo własności sąsiedniej działki. Właściciele nieruchomości sami mogą ustalić w drodze umowy służebność przejazdu i przechodu, a w braku porozumienia między nimi właściciel działki bez dostępu do drogi może żądać rozstrzygnięcia przez sąd. Przy ustalaniu przebiegu drogi koniecznej powinno się oczywiście dążyć do usytuowania drogi w sposób jak najbardziej zgodny z zasadami techniki budowlanej, nie oznacza to jednak, że droga ta musi spełniać warunki określone przez wyżej wymienione rozporządzenie. Droga powinna pod tym względem spełniać w zasadzie jeden warunek – dać odpowiedni w danej sytuacji faktycznej dostęp do drogi. Jest to z drugiej strony miarkowane zasadą, zgodnie, z którą służebność powinna w jak najmniejszym stopniu ingerować w prawa właściciela nieruchomości obciążonej. Dla porównania wskazać należy, że ustanowienie szlaku drożnego zgodnie z wariantem wnioskodawcy będzie niosło ze sobą pewne zagrożenie dla stabilności budynku mieszkalnego istniejącego na nieruchomości stanowiącej działkę nr (...), przez którą w wariancie tym oprócz działki nr (...), szlak ten ma przebiegać, jak też będzie się przekładało na mniejszy komfort, czy wręcz dyskomfort zamieszkiwania w tym budynku przez mieszkujące w nim obecnie osoby, a to zważywszy na charakter sprzętu i pojazdów, jakie mają się tym szlakiem poruszać (sprzęty i pojazdy rolnicze, w tym z ciężkim ładunkiem w postaci rożnego rodzaju plonów), z natury rzeczy mogące generować – nawet przy poruszaniu się z marginalną prędkością - wstrząsy mogące powodować osłabienie konstrukcji budynku mieszkalnego, czy nawet jego uszkodzenia (np. w postaci pęknięć ścian), oraz na fakt, iż według tego wariantu strona zachodnia tego szlaku przebiega w linii ogrodzenia działki nr (...), którą stanowi wschodnia ściana owego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr (...), co też stanowiło poważne przeciwwskazanie dla wytyczenia szlaku służebnego zgodnie z wariantem I, tj. oprócz działki nr (...), przez którą wyłącznie przebiega trakt drogowy w wariancie II, także przez fragment działki nr (...), tym bardziej – co już nadmieniano powyżej – że dla należytego skomunikowania działki nr (...) z drogą publiczną dostateczne jest przeprowadzenie szlaku drogowego jedynie po działce nr (...). Nadto wytyczenie szlaku według wariantu wnioskodawcy, nie tylko, że nie niesie ze sobą żadnych innych dodatkowych korzyści ponad te, jakie właściciele działki nr (...) mogą uzyskać już tylko przy poprowadzeniu drogi koniecznej wedle wariantu II (w obu wariantach szlak służebny zapewnia bowiem dostęp do drogi publicznej takiej samej liczbie nieruchomości, tj. wyjąwszy działki, po których on przebiega, tylko działce nr (...), jak też w obu wariantach nie jest przystosowany należycie do wykonywania nim przejazdów i będzie wymagał jego urządzenia (działka drogowa nr (...), przez którą wiedzie niniejszy szlak w obu wariantach na gruncie stanowi teren porośnięty trawą z widocznymi śladami kolein i wykonywanych przejazdów), ale też będzie skutkować większym obciążeniem finansowym dla właścicieli działki nr (...) (ustanowienie służebności według wariantu I jest bowiem o prawie 1/3 bardziej kosztowne niż według wariantu II oraz będzie wymagało urządzenia większej powierzchni gruntu). Stwierdzić też trzeba, że – w przeciwieństwie do wariantu I - ustanowienie służebności drogi koniecznej w myśl wariantu uczestników J. S.

(1)i S. S. nie będzie rodziło dla nieruchomości obciążonych stanowiących działkę nr (...) żadnego dodatkowego obciążenia ponad to i tak już od bez mała kilkudziesięciu lat na niej występujące (działka nr (...) po ustanowieniu na niej służebności drogi koniecznej w dalszym ciągu na zajętej powierzchni będzie bowiem wykorzystywana jako droga). Inaczej rzecz się ma natomiast w przypadku wytyczenia szlaku drożnego według wariantu wnioskodawcy. W wypadku tego wariantu, o ile przeprowadzenie szlaku drożnego przez działkę nr (...) nie przyniesienie dla niej żadnego innego obciążenia, ponad to już i tak na niej istniejące (działka nr (...) analogicznie, jak w wariancie I, po obciążeniu jej służebnością drogi koniecznej nadal będzie bowiem użytkowana jako droga), o tyle wytyczenie go przez fragment działki nr (...), zważywszy, że dotąd nie był on użytkowany jako droga, nie wykluczone, że może stanowić dla wschodniej części działki nr (...) – zwłaszcza w kontekście tego, że ten fragment działki nr (...) przebiega w linii ogrodzenia działki nr (...), którego część stanowi wschodnia ściana budynku mieszkalnego posadowionego na działce nr (...) – istotne obciążenie, a zarazem większe od tego, jakiego doznaje jedynie działka nr (...) w wariancie uczestników J. S.

(1)i S. S.. Co istotne wytyczenie szlaku drogowego według wariantu II nie tylko, że nie będzie naruszało interesu społeczno-gospodarczego, ale posłuży do jego urzeczywistnienia, skoro korzystanie z działki nr (...), przez którą on przebiega, nie tylko do tej pory nie spotykało się ze sprzeciwem ze strony właściciela tej nieruchomości oraz właścicieli sąsiednich nieruchomości, ale było przez nich w pełni aprobowane, w przeciwieństwie do wariantu I, który w zakresie, w jakim ma biec po działce nr (...) od samego początku budził dezaprobatę tych osób i był powodem konfliktów między uczestnikami postępowania. W tym miejscu wskazać należy, że integralnym elementem instytucji służebności drogi koniecznej jest wynagrodzenie za jej ustanowienie. Jak stanowi bowiem art. 145 § 1 k.c. właścicielowi nieruchomości, która zostanie obciążona służebnością przysługuje wynagrodzenie z tytułu ustanowienia drogi koniecznej. To zaś oznacza, że przyznanie wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej jest obligatoryjne, zaś jedyną sytuacją, w której można odstąpić od jego przyznania jest zrzeczenie się go przez uprawnionego. Powołany w sprawie biegły z zakresu szacowania nieruchomości inż. K. D. obliczył, iż dla powyższego wariantu drogi koniecznej zaproponowanego przez uczestników J. S.

(1)i S. S., a zarazem uznanego przez sąd za wariant optymalny i efektywny z punktu widzenia interesu społeczno-gospodarczego, wynagrodzenie za ustanowienie służebności drogi koniecznej dla nieruchomości wnioskodawcy i uczestników S. K., I. S. i A. D.

(1)stanowiącej działkę nr (...) winno wynosić w sumie 2.225 zł i przypaść w całości właścicielowi działki nr (...). Tak określone wynagrodzenie ustalone w oparciu o ceny rynkowe sąd uznał za odpowiednie z tytułu ustanowienia służebności drogi ko­niecz­nej, zważywszy, że działka nr (...) jest w całości użytkowana jako działka drogowa, zaś właściciel tej działki poprzez ustanowienie służebności nie traci prawa jej własności. Poza tym wysokość wynagrodzenia dla właściciela rzeczonej działki uwzględnia też wielkość powierzchni tej działki, jaka została obciążona służebnością drogi koniecznej. Nadto uwzględnia ona także fakt, iż właściciel nieruchomości obciążonej nie tylko nie podnosił, aby w związku z ustanowieniem służebności drogi koniecznej miał doznać jakiejś szkody, ale też tej okoliczności nie wykazał. Biorąc zaś pod uwagę, że nieruchomość władnąca oznaczona jako działka nr (...) stanowi współwłasność w 11/20 częściach wnioskodawcy M. K.

(1), w 3/20 części uczestnika S. K., w 3/20 częściach uczestniczki I. S. oraz w 3/20 częściach uczestniczki A. D.

(1), zasadnym stało się – stosownie do treści art. 207 k.c. stanowiącego, że współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną w stosunku do wielkości udziałów - zasądzenie na rzecz właściciela nieruchomości obciążonej stanowiącej działkę nr (...) – uczestnika S. S. wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej od wnioskodawcy M. K.

(1)oraz od uczestników S. K., I. S. i A. D.

(1)stosownie do wielkości udziałów wnioskodawcy oraz rzeczonych uczestników w prawie własności działki władnącej nr (...), tj. od wnioskodawcy M. K.

(1)w kwocie 1.223,75 zł (11/20 x 2.225 zł (wartość służebności gruntowej po działce nr (...)) = 1.223,75 zł) oraz od uczestników S. K., I. S. i A. D.

(1)w kwotach po 333,75 zł (3/20 x 2.225 zł (wartość służebności gruntowej po działce nr (...)) = 333,75 zł). Odsetki ustawowe za opóźnienie sąd zasądził na mocy art. 481 § 1 i § 2 k.c. na wypadek uchybienia płatności wynagrodzenia na rzecz właściciela nieruchomości obciążonej w terminie, ustalonym na jeden miesiąc od uprawomocnienia się postanowienia. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c., zgodnie z wyrażoną w nim zasadą ponoszenia przez każdego uczestnika kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Sąd uznał przy tym za zasadne obciążenie kosztami opinii biegłego J. L. oraz A. S.

(1)oraz przejazdu sądu na miejsce oględzin w łącznej kwocie 2.805,34 zł (1.312 zł + 1.392,34 zł + 101 zł = 2.805,34 zł), zważywszy, że przeprowadzenie przedmiotowych dowodów leżało w interesie wszystkich współwłaścicieli nieruchomości władnącej stanowiącej działkę nr (...), a nie tylko wnioskodawcy, wszystkich współwłaścicieli działki nr (...) stosownie do wielkości posiadanych przez nich udziałów w prawie własności działki nr (...), tj. w przypadku wnioskodawcy do kwoty 1.542,94 zł (11/20 x 2.805,34 zł = 1.542,94 zł) oraz w przypadku uczestników do kwoty po 420,80 zł (3/2 x 2.805,34 zł = 420,80 zł), zaś kosztami związanymi z opinią uzupełniającą biegłego K. D. w kwocie 235,94 zł, zważywszy, że konieczność jej wydania spowodowały zarzuty zgłoszone przez wnioskodawcę i uczestniczkę I. S. w równych częściach wnioskodawcy i uczestniczki I. S. (tj. w kwocie po 117,94 zł). Mając zaś na uwadze, że koszty te zostały do tej pory pokryte jedynie przez wnioskodawcę do kwoty 1.000 zł z uiszczonej przez niego zaliczki w kwocie 1.000 zł, sąd na mocy art. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 300) nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Tarnowie od wnioskodawcy kwotę 660,91 zł (1.542,94 zł + 117,94 zł – 1.000 zł (zaliczka uiszczona przez wnioskodawcę) = 660,91 zł) oraz od uczestników S. K. - kwotę 420,80 zł, I. S. - kwotę 538,74 zł (420,80 zł + 117,94 zł = 538,74 zł) i A. D.

(1)- kwotę 420,80 zł tytułem brakujących wydatków związanych z opiniami biegłych. Odnośnie kosztów opinii zasadniczej biegłego K. D. tymczasowo pokrytych z wydatków budżetowych Skarbu Państwa, zważywszy, że niniejsza opinia została wydana na wniosek uczestnika S. S., który korzystał w niniejszym postępowaniu ze zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości, brak było podstaw – stosownie do przyjętego do orzekania w przedmiocie kosztów niniejszego postępowania przepisu art. 520 § 1 k.p.c. - do ich rozliczania. SSR Anna Chmielarz