II C 258/14

Sygn. akt II C 258/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 kwietnia 2018 roku Sąd Okręgowy w Warszawie II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Eliza Kurkowska Protokolant: Aleksandra Papis po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018 roku w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa K. W. i D. W. przeciwko (...) Bank (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę i ustalenie ewentualnie o zapłatę I. oddala powództwo; II. obciąża powodów kosztami procesu poniesionymi przez pozwanego i nieuiszczonymi kosztami sądowymi, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, ustalając, że powodowie przegrali proces w całości, pozostawiając szczegółowe rozliczenie kosztów referendarzowi sądowemu. UZASADNIENIE Pozwem złożonym w dniu 27 marca 2014 r. (data stempla pocztowego k. 59) K. W. i D. W. wnieśli o zasądzenie solidarnie na ich rzecz od pozwanego (...) Bank (...) SA z siedzibą w W. kwoty 1 132 925 zł z tytułu szkody poniesionej w związku z zawarciem umowy o kredyt hipoteczny w CHF nr (...) w dniu 13 sierpnia 2008 r. oraz wydaniem bankowego tytułu egzekucyjnego z dnia 2 stycznia 2013 r. Ponadto wnieśli o ustalenie nieważności umowy z dnia 13 sierpnia 2008 r. nr (...) w całości. Jednocześnie powodowie domagali się zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w znacznej części i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu swego stanowiska powodowie wskazali, że w dniu 13 sierpnia 2008 r. zawarli z pozwanym umowę kredytu hipotecznego w CHF nr (...). Przedmiotem umowy kredytowej było udzielenie kredytu w walucie frank szwajcarski w kwocie 239 080 CHF do dnia 4 września 2025 r. Kredyt był przeznaczony na zakup nieruchomości położnej przy ul. (...) w W.. Za przygotowanie kredytu pozwany pobrał prowizję w wysokości 1% wartości kredytu, co zostało pobrane z kwoty udzielonego kredytu w CHF. Powodowie w celu zabezpieczenia kredytu ustanowili hipotekę na dwóch nieruchomościach, tj. w M. przy ul. (...) w wysokości 524 000 zł oraz w W. przy ul. (...) w wysokości 330 000 zł. Powodowie wskazali, że przedstawiciele pozwanego zawierający umowę kredytową nie wyjaśnili powodom istoty kredytu walutowego. Powodowie zarzucili, że w momencie zawierania umowy kredytowej nie mieli świadomości czym jest kredyt walutowy, jakie są konsekwencje zmiany kursu walutowego dla ich zobowiązania, ani tego, że wartość kredytu w przypadku zmian kursowych może przewyższać znacznie wartość nieruchomości. Ponadto nie uzyskali żadnej ustnej ani pisemnej informacji na temat ryzyka związanego z kredytem walutowym, w tym czym jest zmienne oprocentowanie i od czego zależy. Podnieśli, że nie proponowano im kredytu w walucie polskiej. Powodom okazano treść umowy kredytu dopiero w dniu jej podpisania. Zdaniem powodów, pracownicy udzielający kredytu przemilczeli istotne zagadnienia związane z zasadniczym ryzykiem kredytobiorcy oraz istotą zmienności oprocentowania, zapewniając jedynie, iż kredyt indeksowany do kursu franka szwajcarskiego to bezpieczna i pewna inwestycja, która pozwoli na sfinansowanie celu kredytowego. Zdaniem powodów, pośrednik kredytowy z (...) sp. z o.o., z którego usług powodowie korzystali przed podpisaniem umowy i który zaproponował powodom ofertę kredytu w pozwanym Banku uzyskał prowizję od pozwanego, co wskazywało na brak bezstronności w doborze czy oferowaniu powodom instrumentu finansowego. Powodowie podnieśli, że umowa kredytowa zawiera zapisy dotyczące oprocentowania, które nie były ustalane indywidualnie z powodami i należą do katalogu klauzul niedozwolonych. Ponadto powodowie nigdy nie byli informowani o zmiennym oprocentowaniu kredytu, dokonywanym samowolnie przez pozwany Bank i nie mieli tego świadomości. Podnieśli, że na dzień 29 października 2012 r. wpłacili pozwanemu kwotę 168 315,94 zł. Wskazali ponadto, że w związku z problemami osobistymi oraz ciężką sytuacją majątkową powodowie zaprzestali dokonywania spłat należnych rat. W związku z powyższym pozwany bank rozwiązał z powodami umowę kredytową, co doprowadziło do wydania bankowego tytułu egzekucyjnego w dniu 2 stycznia 2013 r. wystawionego na kwotę 200 385,68 CHF, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności w dniu 7 marca 2013 r. Następnie na podstawie tytułu wykonawczego, w związku z istnieniem hipoteki na dwóch nieruchomościach, pozwany Bank skierował wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego do Komorników sądowych, którzy podjęli czynności egzekucyjne zmierzające do zaspokojenia wierzytelności z obu nieruchomości. Powodowie zaznaczyli, że wpłacili łącznie pozwanemu bankowi kwotę ok. 168.315,94 zł przez okres od października 2008 r. do października 2012 r. Pomimo spłat rat kredytowych zobowiązanie nadal wynosi 964.608,50 zł, odsetki związane z wystawieniem tytułu wykonawczego wynoszą ok. 9.000 zł miesięcznie. Powodowie podnieśli, że nie mieli świadomości, że zmiana kursu waluty lub też oprocentowania kredytu może doprowadzić do znacznego zwiększenia należności głównej w postaci kapitału do spłaty, a także iż w pierwszej kolejności będzie zaspokajany bank w związku z ustaleniem kwot z tytułu odsetek. Przedstawiciele banku zapewniali powodów o stabilizacji franka szwajcarskiego i bezpieczeństwie przy zaciąganiu zobowiązania, jednocześnie kwestia związana z ryzykiem kursowym oraz możliwością arbitralnej zmiany oprocentowania przez bank została w sposób bezwzględny przemilczania. Zdaniem powodów zostali oni wprowadzeniu w błąd co do istoty zobowiązania kredytowego poprzez świadome przemilczenie banku istotnych elementów ryzyka umowy. Podnieśli, że gdyby powodowie mieli świadomość, że zmiana kursu walutowego oraz możliwość arbitralnego ustalania oprocentowania może doprowadzić do zwiększenia wartości kredytu, a w konsekwencji niemożności spłaty rat i utraty nieruchomości, które zabezpieczały kredyt, powodowie nigdy nie zaciągnęliby takiego zobowiązania. Działania podejmowane przez pozwany bank w celu dochodzenia swojego roszczenia spowodowały, że powódka utraciła zdrowie, w tym doszło u niej do poważnych problemów zdrowia psychicznego, co uniemożliwiło w efekcie podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Jako podstawę prawną swego żądania powodowie podali art. 415 k.c. Podnieśli, że doszło do wyrządzenia szkody przez pozwany bank, w związku z zawarciem nieważnej umowy kredytowej, z tytułu naruszenia fundamentalnych praw podmiotowych, w tym zasad współżycia społecznego, dobrych obyczajów handlowych i uczciwości. Zdaniem powodów, zawarcie nieważnej umowy spowodowało normalne następstwo szkody, w postaci istnienia zobowiązania. Wskazali, że działanie pozwanego banku polegało na z góry powziętym zamiarze zawarcia umowy kredytowej na nierównych zasadach, krzywdzącej powodów, dążącej wyłącznie do maksymalizacji zysków pozwanego banku, bez uwzględnienia zasad uczciwości obrotu oraz zasad współżycia społecznego. Umowa, zdaniem powodów, była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, a działania pozwanego banku były subiektywnie bezprawne, zmierzające do pokrzywdzenia powodów poprzez przemilczenie istotnych ryzyk związanych z kredytem we franku, utwierdzanie powodów w przekonaniu, że zmiana oprocentowania i kursu walutowego nie stanowi ryzyka, braku świadomości powodów co do możliwości arbitralnej zmiany oprocentowania przez bank, nierównomiernego rozłożenia ryzyka pomiędzy stronami. Podstawę prawną żądania ustalenia nieważności umowy stanowił art. 189 k.p.c. w zw. z art. 58 § 2 k.c. Domagając się ustalenia nieważności umowy uzasadnili to nadużyciem prawa podmiotowego przez bank, w tym naruszenie zasad współżycia społecznego, dobrych obyczajów handlowych, ustawy prawo bankowe, wprowadzania powodów w błąd przy zawieraniu stosunku prawnego. Bank poprzez promowanie, zapewnianie o bezpieczeństwie i wprowadzenie w błąd przez przemilczenie istotnych ryzyk umowy, doprowadził do szkody majątkowej powodów polegającej na zawarciu umowy kredytowej. Powodowie wskazali, że kredyt zawierany w walucie obcej indeksowany lub denominowany do frank szwajcarskiego CHF, jest skomplikowanym, ryzykownym instrumentem finansowym. Bank przy zawieraniu umowy winien był stosować się do tzw. Rekomendacji S dotyczącej dobrych praktyk w zakresie ekspozycji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie. W niniejszej sprawie dopuszczono się wszelkich zaniechań i zaniedbań informacyjnych, co w efekcie doprowadziło do wprowadzenia konsumenta w błąd. Powodowie zarzucili także, że w umowie kredytowej znajdują się klauzule abuzywne związane z ustaleniem oprocentowania, które z mocy samego prawa są nieważne. Ponadto przy zawarciu umowy doszło do zaburzenia równowagi stron, bowiem to pozwany bank jest na silniejszej pozycji, mogąc kształtować sytuację finansową powodów. Zaburzenie równowagi polega na niesymetrycznym rozłożeniu ryzyka stosunku prawnego, gdzie cała odpowiedzialność i ryzyko spoczywa na nieświadomym kredytobiorcy. Powodowie wskazali, że odszkodowanie, którego się domagają obejmuje kwoty dotychczas wpłacone dobrowolnie do banku w wysokości 168 315,94 zł oraz pozostałą do spłaty kwotę 964 608,50 zł z tytułu postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionego bankowego tytułu egzekucyjnego z dnia 2 stycznia 2013 r. /k.2-15/. Postanowieniem Referendarza sądowego w Sadzie Okręgowym w Warszawie z dnia 16 maja 2013 r., zmienionym w części postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie w dniu 9 czerwca 2014 r., powodowie K. W. i D. W. zostali zwolnieni od kosztów sądowych w części, tj. od opłaty od pozwu ponad kwotę 2.000 zł a wniosek w pozostałym zakresie został oddalony /k.90-91, k. 140-143/. W odpowiedzi na pozew (...) Bank (...) SA w W. (dawniej (...) Bank (...) SA) wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych /k.220-246/. Pozwany przyznał, że w dniu 13 sierpnia 2008 r. zawarł z powodami umowę kredytu hipotecznego denominowanego w walucie frank szwajcarski. Powodom udzielono kredytu w wysokości 239 080 CHF. Pozwany podniósł, że powodowie otrzymali precyzyjne i jasne informacje na temat ryzyka zmiennej stopy oprocentowania oraz ryzyka związanego z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej. Do umowy powodowie złożyli oświadczenia o poddaniu się egzekucji, z których wynikało jednoznacznie, że mając na uwadze kurs CHF z daty zawarcia umowy kredytu (ponad 2 zł za 1 CHF) - zobowiązanie powodów mogło wynieść nawet ok. 1 milion zł (478 160 CHF). Ponadto pozwany podniósł, że kredyt udzielony został na pisemny wniosek powodów, złożony na formularzu, który obowiązani byli wypełnić samodzielnie, tj. m.in. wpisać kwotę i okres kredytu, dokonać wyboru oprocentowania oraz rodzaju rat. Strony ustaliły, że za trzy pierwsze przewalutowania oraz za wcześniejszą spłatę kredytu po upływie 36 miesięcy od daty wypłaty kredytu Bank nie pobierze prowizji. Pozwany zakwestionował by oprocentowanie kredytu było ustalane przez bank samowolnie, wskazując że umowa kredytu odwoływała się w zakresie oprocentowania do czynników obiektywnych i mierzalnych (stopy referencyjnej w postaci LIBOR dla CHF oraz stałej marży banku), a przy tym niezależnych od banku w trakcie trwania umowy. Ponadto podkreślił, że powodowie mieli możliwość systematycznego monitorowania wysokości oprocentowania kredytu, o którym Bank informował powodów w miesięcznych wyciągach z Rachunku Bieżącej Obsługi Kredytu. Zaprzeczył, że powodowie nie uzyskali pisemnej informacji na temat ryzyka związanego z kredytem walutowym, w tym czym jest zmienne oprocentowanie i od czego zależy. Pozwany zaznaczył, że zmiana stopy referencyjnej i stopy zmiennej zostały szczegółowo określone w umowie kredytu. Podkreślił, że powodowie złożyli oświadczenie, iż znane oraz wyjaśnione jest im ryzyko zmiany kursu waluty, w której zaciągnęli zobowiązanie i są świadomi ponoszenia przez siebie tego ryzyka. Ponadto podpisali oświadczenie stanowiące załącznik do umowy, że poinformowani zostali przez bank o ryzyku związanym z oprocentowaniem kredytu mieszkaniowego zmienną stopą procentową oraz, że są świadomi ponoszenia tego ryzyka w przypadku zaciągnięcia kredytu oprocentowanego zmienną stopą procentową. Dodatkowo powodowie podpisali załącznik do wniosku kredytowego, w którym złożyli oświadczenie, że zapoznali się z przedstawionymi przez Bank warunkami udzielania kredytu zarówno w złotych, jak i w walucie CHF oraz symulacjami wysokości płaconych rat zarówno w złotych jak i CHF. Przeczy to zdaniem pozwanego twierdzeniom powodów odnośnie nieproponowania powodom kredytu w walucie polskiej. Jednocześnie przedstawione powodom symulacje potwierdzają, że powodowie mieli wyobrażenie co do tego, jak mogą zmieniać się wysokości spłacanych rat kredytu w zależności od kursu CHF. Informacja o tym, że w przypadku spłaty kredytu wymagalne odsetki na rzecz Banku zaspokajane będą przed spłatą kapitału i kolejność regulowania należności banku została szczegółowo opisana w Regulaminie kredytowym stanowiącym integralną część umowy kredytu. Pozwany podkreślił, że powodowie mieli doświadczenie przy zaciąganiu kredytów w walutach obcych przed zawarciem umowy kredytu z pozwanym i świadomie wybrali kredyt w walucie obcej. Powódka jest księgową z wyższym wykształceniem i wieloletnim, doświadczeniem zawodowym, w ramach swych obowiązków pracowniczych dokonywała rozliczeń zaliczek stałych i walutowych oraz płatności z kart kredytowych. Podkreślił, że celem kredytu było nabycie nieruchomości z rynku wtórnego, ale środki stanowiące przedmiot kredytu miały zostać przeznaczone również na refinansowanie kredytu hipotecznego w banku (...) S.A. zaciągniętego w CHF według zmiennej stopy oprocentowania, spłatę kredytu odnawialnego w banku (...) S.A, spłatę kredytu konsumpcyjnego w (...) Banku oraz koszty około kredytowe. Pozwany zaznaczył, że przed złożeniem wniosku kredytowego powodowie zaciągnęli w 2000 r. kredyt mieszkaniowy indeksowany do Euro w (...) Banku (...) S.A. Pozwany wskazał, że kilka razy udzielał powodom kilkumiesięcznych karencji w spłacie kapitału kredytu i podejmował próby restrukturyzacji kredytu udzielonego powodom, lecz powodowie nie wywiązali się z żadnej składanej stronie pozwanej deklaracji. W dniu 16 listopada 2012 r. na skutek braku terminowego regulowania zobowiązań przez powodów Bank wypowiedział powodom umowę kredytu wzywając ich jednocześnie do spłaty całości zadłużenia w terminie 30 dni od doręczenia pism. Powodowie nie zgodzili się na złożoną następnie przez pozwanego propozycję przekazania bankowi środków ze sprzedaży jednej zabezpieczonych nieruchomości i rozłożenia pozostałego zadłużenia na mniejsze raty. Pozwany zaprzeczył by przedmiotowa umowa była nieważna, zakwestionował to by umowa naruszała zasady współżycia społecznego. Powodowie zostali poinformowani o wszelkich ryzykach, jakie były związane z umową, co potwierdzili złożonymi przez siebie oświadczeniami. Odnosząc się do twierdzeń powodów o abuzywności klauzul zawartych w umowie pozwany podniósł, że powodowie nie wskazali w pozwie, które to postanowienia umowy są ich zdaniem niedozwolone w rozumieniu art. 385 1 k.c. Zakwestionował abuzywność klauzul dotyczących oprocentowania kredytu i ryzyka kursowego związanego z jego zawarciem. Podkreślił, że postanowienia umowne odnoszące się do oprocentowania, jako dotyczące głównego świadczenia uchylają się spod kontroli przewidzianej w w/w artykule. Jednocześnie nie można uznać, że postanowienia umowy odnoszące się do oprocentowania są niejednoznaczne. Wskazał, że podane w pozwie postanowienia umowy kredytu nie naruszają dobrych obyczajów i w żaden sposób nie naruszają interesów powodów w rozumieniu art., 385 1 § 1 k.c. bank bowiem lojalnie informował powodów o tym, że jeśli wzrośnie kurs franka szwajcarskiego, tym samym wzrośnie wysokość spłacanych rat kredytu. Jednocześnie w umowie precyzyjnie i czytelnie opisano procedurę obliczania wysokości kredytu oraz klarownie przedstawiono warunki, w jakich odbywać będzie się zmiana oprocentowania. Nie może być mowy zatem o jakimkolwiek odchyleniu tych uregulowań od zasady uczciwego wyważania praw i obowiązków w łączącym strony stosunku prawnym. Pozwany zarzucił, iż powodowie nie udowodnili przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej banku. Pozwany wskazał, że Bank podejmując działania w niniejszej sprawie działał na podstawie przysługujących mu uprawnień określonych w treści stosunku prawnego łączącego strony. Powodowie nie podnosili zarzutu, że Bank działał niezgodnie z treścią umowy kredytu, nie zdecydowali się na przypisanie bankowi odpowiedzialności kontraktowej. Nie sposób przypisać pozwanemu znamion bezprawności – spełnił on bowiem wszystkie przewidziane przez prawo obowiązki informacyjne wobec powodów, a nawet wyszedł poza ustawowe wymogi zapoznając powodów z symulacjami wysokości płaconych rat, które uwzględniały duże wahania kursu sprzedaży franka szwajcarskiego. Z tych względów niezasadny jest też zarzut, jakoby powodowie mieli zostać wprowadzeni w błąd przez bank w zakresie zaciągnięcia kredytu we frankach szwajcarskich. Pozwany podniósł również, że powodowie nie wykazali istnienia szkody. Zakwestionował też przedstawione przez powodów wyliczenie szkody, która stanowiła sumę kwoty wpłaconej przez powodów do banku tytułem częściowej spłaty kredytu oraz kwoty, jaką byli dłużni stronie pozwanej, obecnie egzekwowaną w postępowaniach egzekucyjnych. Wskazał, że wpłacona przez powodów kwota stanowiła częściowe wykonanie zobowiązania ciążącego na nich z tytułu umowy kredytowej, na podstawie której uzyskali korzyść w postaci uzyskania środków w wysokości 239.080 CHF na nabycie lokalu, spłatę innych zobowiązań oraz na cele konsumpcyjne. Nie sposób zatem mówić o szkodzie powodów. Podniósł, że powodowie domagają się kwoty 964 608,50 zł, na którą opiewa bankowy tytuł egzekucyjny wstawiony przez pozwanego przeciwko powodom, mimo że postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, a wskazana kwota nadal nie została wyegzekwowana od powodów. Zdaniem pozwanego, brak jest również wykazania przez powodów istnienia adekwatnego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zawinionym działaniem a wystąpieniem szkody. Pozwany podniósł, że powodowie przez cały czas trwania umowy kredytu powoływali się na utratę pracy przez powódkę oraz chorobę córki. Przyczyną szkody powodów są więc czynniki niezależne od pozwanego. Jednocześnie koszty kredytu wzrosły w związku z ogólnoświatowym kryzysem kredytowym, który nastąpił pod koniec 2008 r., kiedy to wycena franka szwajcarskiego zaczęła osiągać rekordowe poziomy. Pozwany podkreślił, że nie ponosi odpowiedzialności za niezależny od niego wzrost kursu franka szwajcarskiego, który przyczynił się do wzrostu kwoty kredytu przeliczonej na złotówki. Jednocześnie nie mogą obciążać banku okoliczności osobiste, które nie pozwalają powodom na spłatę ciążących na nich zobowiązań wobec strony pozwanej. Pozwany podniósł również, że powodowie nie wskazali, które przepisy ustawy prawo bankowe rzekomo narusza umowa kredytowa. Podkreślił, że klauzula waloryzacyjna zawarta w umowie kredytowej nie miała cech instrumentu inwestycyjnego. Wskazał także, że szereg zaleceń rekomendacji S było spełnione w momencie zawarcia umowy kredytu. Pozwany nie podzielił stanowiska strony powodowej jakoby kredyt walutowy był skomplikowanym, ryzykownym instrumentem finansowym, w którym w istocie kredytobiorca jest stroną tzw. kontraktu terminowego typu forward. Dyrektywy MiFID do pojęcia opcji czy kredytu terminowego nie zalicza kredytu. Jednocześnie pozwany podniósł, że powodowie nie wykazali, że posiadają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu zawartej z pozwanym Bankiem. Podniósł, że wskazana w pozwie okoliczność, że ponieśli oni rzekomo szkodę w związku z zawarciem umowy kredytu nie przesądza jeszcze o tym, że przysługuje im roszczenie o ustalenie jej nieważności /k.220-245/. W piśmie z dnia 12 marca 2015 r. (data stempla pocztowego k. 594) powodowie zaprzeczyli, aby powódka posiadała wykształcenie wyższe, wskazując że informacja ta została błędnie wpisana przez pracownika firmy (...). Nieuprawnione jest też zdaniem powodów twierdzenie, że powódka wykonywała zawód związany z zagadnieniami ekonomicznymi, a co za tym idzie miała świadomość ryzyka kursowego oraz konsekwencji związanych ze zmienną stopą procentową. Wskazali, że powodowie nie mieli przedstawionej rzetelnej symulacji rat kredytu we franku szwajcarskim, przedstawiono im symulacje odnoszące się do kursu CHF w okresie styczeń – czerwiec 2008, kiedy kurs CHF był stabilny. Ponadto powodów zapewniano, że kurs CHF może wzrosnąć jednie o 0,40 zł, a także że gdyby ryzyko kursowe było większe bank nie udzielałby kredytów w walucie obcej. Zarzucili, że udzielenie kredytu nie byłoby możliwe bez podpisania oświadczenia o poddaniu się egzekucji, gdzie drobnym drukiem wskazano, że odpowiedzialność kredytobiorców może sięgać niemal 480.000 CHF. Podnieśli, że szereg zapisów umowy nie było ustalanych z powodami, lecz wynikało ze wzorca, a powodowie nie mogli wcześniej zapoznać się z umową kredytową. Na pierwszej wizycie w banku podpisali umowę bez możliwości rzetelnego i świadomego zapoznania się z jej zapisami. Podnieśli, że przeciętny kredytobiorca nie posiada wiedzy na temat oprocentowania, stóp referencyjnych i stóp zmiennych, których to elementów Bank nie tłumaczył kredytobiorcom. Powodowie podnieśli, że w momencie zawarcia umowy nie mieli świadomości czym jest kredyty walutowy, jakie są jego konsekwencji dla ich zobowiązania w sytuacji zmiany kursu walutowego, ani tego iż wartość kredytu w przypadku zmian kursowych może przewyższać znacznie wartość nieruchomości. Stwierdzili, że okoliczności zawarcia umowy budzą wątpliwości co do zgodności umowy z dobrymi obyczajami, gdyż powodowie nie byli informowani o ryzyku walutowym w sposób należyty, a umowa odwołuje się w wielu punktach do waluty CHF w dodatku do kursu tej waluty ustalonej według cen przedstawionych w tabeli kursów pozwanego banku. Bank dokonywał przeliczenia złotówek wpłacanych przez powodów na walutę CHF według swojego kursu, który był wyższy niż rynkowy kurs kupna tej waluty. Powodowie podali, że otrzymali określoną kwotę kredytu w złotówkach, a następnie zwracali ten kredyt płacąc złotówki, jednak bank przeliczał te raty wg własnego z góry narzuconego kursu. Powodowie wskazali też, które klauzule zawarte w umowie są abuzywne. Według powodów są to: pkt II.2.2.

1. pkt II.2.4.4, pkt II.2.4.6 i pkt II 7.
2. Klauzule te zakładają bowiem możliwość dowolnego regulowania opłat i marży prowizji przez Bank. Możliwość wypowiedzenia umowy przez powodów jest tylko iluzoryczna. Ponadto pozwany zastrzegając sobie prawo możliwości przewalutowania kredytu zapewnił siebie instrument, którym mógł ograniczyć swoją ewentualną stratę. Kredytobiorcy już takiej możliwości nie mieli. Powodowie wskazali, że ich szkoda wywołana została nieważną umową kredytową, w związku z naruszeniem wskazanych w pozwie zasad współżycia społecznego przy zawieraniu umowy. Wskazali też, że powództwo o zapłatę jest konsekwencją stwierdzenia nieważności umowy, co nie stanowi odrębnego badania w powództwie o ustalenie /k. 573-585/. W piśmie z dnia 16 kwietnia 2015 r. (data stempla pocztowego k. 630) (...) Bank (...) S.A. podkreślił, że powódka, wniosek kredytowy, w którym znalazła się informacja o jej wykształceniu, potwierdziła składając pod wnioskiem własnoręczny podpis, a ponadto składając wniosek oświadczyła pisemnie, że informacje w nim zawarte są zgodne z prawdą i rzetelne. Niezależnie od posiadanego przez powódkę wykształcenia, posiadana przez nią wiedza z racji wykonywanego przez nią zawodu księgowej i wieloletnie doświadczenie zawodowe pozwalały jej lepiej zrozumieć zobowiązanie, które zaciągała. Ponadto wcześniejsze zobowiązania wobec innych banków, zaciągnięte w walucie obcej zapewne przybliżyły powodom uwarunkowania i specyfikę kredytów opiewających na waluty obce. Pozwany podkreślił ponadto, że nie może obciążać strony pozwanej fakt, że powodowie nie zwracali uwagi na sposób, w jaki zaciągnięte zobowiązanie będzie spłacane. Zaprzeczył również, że powodowie zapewniani byli przez pracowników Banku, o możliwym wzroście kursu CHF jedynie o 0,40 zł, wskazując że żaden z przedstawicieli banku nie jest uprawniony do przedstawiania klientom podobnych deklaracji. Wskazał, że kredyty denominowane w walutach obcych stanowiły rozwiązanie wyjątkowo korzystne dla kredytobiorców z uwagi na preferencyjne marże i oprocentowanie w porównaniu do kredytów złotówkowych, dlatego też kredytobiorcy świadomie wybierali kredyty mieszkaniowe we frankach szwajcarskich. Jednocześnie pozwany zakwestionował, że oświadczenia powodów o poddaniu się egzekucji napisane zostały drobnym drukiem, wskazując że wielkość czcionki, którą napisana jest kwota do jakiej egzekucji poddali się powodowie, nie różni się od wielkości czcionki pozostałej części umowy /k. 618-628/. W piśmie z dnia 13 lipca 2016 r. /k.825-848/, sprecyzowanym w dniu 7 lutego 2017 r. /k.1297-1307/, strona powodowa rozszerzyła powództwo, zgłaszając roszczenia ewentualne o zasądzenie na rzecz strony powodowej od pozwanego: - kwoty 24 873,81 zł (pierwotne żądanie 12 343 zł) nienależnie pobranej wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty z tytułu zwrotu kwoty jaką pozwany uzyskał w związku ze sprzedażą waluty CHF, wynikłą z jednostronnego ustalenia przez pozwanego ceny sprzedaży według własnego kursu, tj. z tytułu tzw. spreadu, którą to kwotę strona powodowa wpłaciła w okresie od dnia uiszczenia pierwszej raty kredytu przeliczanej według kursu z tabeli kursowej banku do dnia wejścia w życie nowelizacji ustawy – Prawo bankowe z dnia 29 lipca 2011 r,. tj. do dnia 26 sierpnia 2011 r.; - kwoty 2 032,52 zł (pierwotne żądanie 1974 zł) nienależnie pobranej z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia jej pobrania do dnia zapłaty; - kwoty 3 803,93 zł (pierwotne żądanie 4 805,50 zł), stanowiącej równowartość 1% kwoty kredytu (przeliczonego po kursie CHF NBP z dnia zawarcia umowy – 1 CHF = 2,01 PLN), pobranej z tytułu podwyższonej marży za okres od wpisania hipoteki do dnia faktycznego zaprzestania pobierania podwyższonej marży. W uzasadnieniu powodowie wskazali, że kwot tych dochodzą z uwagi na fakt, że regulacje umowy na podstawie których strona powodowa została obciążona tymi należnościami są abuzywne /k. 825-848, k. 1297-1298/. Pozwany w piśmie z dnia 16 sierpnia 2016 r. (data stempla pocztowego k. 1111) wniósł o oddalenie powództwa w całości, także w rozszerzonej części. Pozwany podniósł, że powodowie mogli spłacać raty kredytu bezpośrednio w CHF od momentu zawarcia umowy kredytu, dzięki czemu uniknęliby naliczania spreadu walutowego. Dobrowolna rezygnacja spłaty kredytu w walucie obcej i zapewnienie na rachunku bankowym odpowiedniej kwoty złotówek wyklucza też uznanie, że powodowie działali pod wpływem przymusu. Pozwany zaprzeczył, że postanowienia umowy kredytu dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu własnego miały charakter niedozwolonych postanowień umownych. Wskazał, że postanowienia te były jednoznaczne i czytelne dla konsumentów. Określały zarówno wartość brakującego wkładu własnego, jak i całkowity koszt ochrony ubezpieczeniowej na okres 5 lat, a także mechanizm jej odnawiania. Podobnie podniósł, że postanowienia umowy kredytu dotyczące podwyższonej marży nie były sprzeczne z dobrymi obyczajami, ani nie naruszały w sposób rażący interesów powodów. Umowa uzależniała obniżenie marży od poinformowania banku o prawomocnym wpisie do hipoteki. Nie był to obowiązek nadmierny, mieścił się w ustawowym obowiązku należytej staranności oraz współdziałania stron stosunku umownego. Postanowienia umowne w tym zakresie spełniały funkcję dyscyplinującą w stosunku do kredytobiorców, którzy w przeciwnym wypadku nie mieliby żadnego interesu w dostarczeniu do banku tych dokumentów. Pozwany zaznaczył przy tym, że powodowie nie udowodnili wysokości ewentualnych roszczeń. Podkreślił też, że kredyt udzielony powodom przez Bank na podstawie przedmiotowej umowy kredytu był kredytem denominowanym, nie indeksowanym. Element waloryzacji, na który powołują się powodowie, w ogóle nie występuje w tego rodzaju umowie. Umowa kredytu objęta jest też definicją obrotu wartościami dewizowymi w kraju. Pozwany zakwestionował też możliwość zasądzenia odsetek ustawowych od żądanych przez powodów roszczeń z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego do dnia pobrania przez bank opłaty z tego tytułu oraz od kwoty uzyskanej ze sprzedaży waluty CHF do dnia wniesienia pisma zgłaszającego to roszczenie. Jednocześnie pozwany zgłosił zarzut przedawnienia w stosunku do odsetek ustawowych żądanych przez powodów w odniesieniu do roszczenia o zapłatę z tytułu niskiego wkładu własnego za okres od dnia 13 lipca 2013 r. ze względu na upływ 3 letniego terminu /k. 994-1022/. Na rozprawie w dniu 17 stycznia 2017 r. strona powodowa złożyła pismo zawierające dalszą modyfikację powództwa wnosząc dodatkowo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego. Przewodnicząca zwróciła pismo stronie powodowej /k. 1277/. Powodowie ponownie złożyli pismo w/w opłacając je. Zarządzeniem z dnia 19 stycznia 2017 r. pismo powodów z dnia 16 stycznia 2017 r. zawierające modyfikację powództwa (żądanie pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności) zostało wyłączone do odrębnego rozpoznania i zostało zarejestrowane pod sygn. akt II C 64/17 /k.1286/. Postępowanie to jest w toku. Na rozprawie w dniu 17 stycznia 2017 r. pełnomocnik powodów podniósł, że umowa kredytu jest nieważna, gdyż narusza zasadę walutowości, a także narusza art. 69 ust. 1 i art. 75 prawa bankowego oraz regulamin ze względu na zaniechanie przez pozwanego wezwania powodów do zapłaty i powiązanie wypowiedzenia z wezwaniem do zapłaty, co jest działaniem nieprawidłowym /k. 1278/. W piśmie z dnia 20 marca 2017 r. /k.1967/ pozwany zakwestionował wyliczenia przedstawione w piśmie powodów z dnia 7 lutego 2017 r., w tym m.in. sumę kwot zapłaconych przez powodów tytułem wykonania umowy kredytu /k.1361-1369/. Sąd ustalił, co następuje: W dniu 25 czerwca 2008 r. małżonkowie K. W. i D. W., jako kupujący, zawarli z M. S., jako sprzedającym, umowę przedwstępną sprzedaży lokalu nr (...) w budynku przy ul. (...) o powierzchni 44,88 m 2 z przynależnym udziałem w nieruchomości wspólnej, za kwotę 330 000 zł, z czego kwota 5 000 zł tytułem zadatku została wpłacona gotówką przez kupujących, a reszta ceny miała zostać wpłacona przez kupujących z kredytu płatnego przez bank przelewem na rachunek bankowy wskazany przez sprzedającego w terminie 5 dni roboczych po podpisaniu umowy ostatecznej, nie później jednak niż do 15 sierpnia 2008 r. Umowa ostateczna miała zostać zawarta w terminie do 15 sierpnia 2008 r. W razie niewykonania umowy przez kupującego sprzedający był uprawniony do zatrzymania zadatku w kwocie 5000 zł (umowa przedwstępna sprzedaży k.340-342). Mieszkanie to małżonkowie K. i D. W. chcieli zakupić dla córki K. A. B. i jej dzieci (zeznania świadka A. B. 00:11:22-00:49:41 k. 821-823). Sami zamieszkiwali w lokalu mieszkaniowym w M. przy ul. (...) zakupionym na kredyt (okoliczność bezsporna, przydział lokalu k. 343-344). Powodowie nie posiadali środków na zakup mieszkania bez konieczności zaciągania kredytu, nie posiadali oszczędności. Zdecydowali, że wezmą kredyt na zakup lokalu, nie mieli środków na wpłatę wkładu własnego ( zeznania świadka A. B. 00:11:22-00:49:41 k. 821-823, przesłuchanie D. W. 01:20:24-01:54:16 k. 1281-1282/ transkrypcja k. 1980-1985). Kwestią kredytu zajmowała się głównie K. W. i jej córka. Powodowie w celu zaciągnięcia kredytu udali się na spotkanie do firmy (...) sp. z o.o., zajmującą się pośrednictwem i doradztwem w udzielaniu kredytów. Podczas spotkania powodom towarzyszyła córka K. A. B. ( zeznania świadka A. B. 00:11:22-00:49:41 k. 821-823, przesłuchanie D. W. 01:20:24-01:54:16 k. 1281-1282/ transkrypcja k. 1980-1985, przesłuchanie K. W. 00:41:16 – 01:25:50 k. 1996-1998, 00:04:17 – 00:28:05 k. 2044-2046). Spółkę reprezentował doradca (...), który po rozmowie z powodami zainteresowanymi uzyskaniem kredytu w wysokości 330 000 zł, przedstawił im oferty kredytów na tą kwotę z kilku banków. Wniosek powodów o udzielenie kredytu w kwocie 330 000 zł plus pokrycie opłat notarialnych doradca z firmy (...) wysłał do trzech banków. Na udzielenie kredytu zgodziły się dwa banki (...) SA, przy czym (...) Bank zgodził się udzielić kredytu w kwocie 280 000 zł, zaś (...) Bank (...) SA wyraził zgodę na finansowanie zakupu nieruchomości jaką planowali powodowie, tj. 330 000 zł plus opłaty notarialne, pod warunkiem, że powodowie spłacą wszystkie pozostałe zadłużenia, których łączna suma 140 000 zł dodana została do kwoty 330 000 zł ( przesłuchanie D. W. 01:20:24-01:54:16 k. 1281-1282/ transkrypcja k. 1980-1985, zeznania świadka A. B. 00:11:22-00:49:41 k. 821-823). Powodowie przystali na warunki D. Banku, gdyż zależało im na zrealizowaniu podpisanej umowy przedwstępnej. Zdecydowali się na kredyt denominowany w walucie frank szwajcarski, ze względu na niższe raty kredytu ( przesłuchanie D. W. 01:20:24-01:54:16 k. 1281-1282/ transkrypcja k. 1980-1985 oraz 00:10:04-00:36:11 k. 1995-1996). W chwili składania wniosku o udzielenie kredytu (...) Bank (...) SA oferował różne kredyty hipoteczne, tj. zarówno złotówkowe jak i w walutach obcych np. CHF i USD ( zeznania świadka A. P. 00:21:21 – 01:25:43 k. 1144-1146/transkrypcja k.1263-1272v). Podczas spotkania doradca firmy (...) pokazał powodom tabelę kursową/wykres z wcześniejszych lat, wskazując jak kształtował się w ostatnich latach kurs franka szwajcarskiego. Doradca informował, że kredyt we frankach to jeden z najkorzystniejszych kredytów, z uwagi na niższą ratę w porównaniu do kredytów złotówkowych, wskazywał że wiele osób już korzystało z tego kredytu. Informował, że kredyt zostanie wypłacony w złotówkach przeliczonych po kursie franka szwajcarskiego ( przesłuchanie D. W. 01:20:24-01:54:16 k. 1281-1282/ transkrypcja k. 1980-1985 oraz 00:10:04-00:36:11 k. 1995-1996, przesłuchanie K. W. 00:41:16-01:25:50 k. 1996-1998 oraz 00:04:17 – 00:28:05 k. 2044-2046). W dniu 26 czerwca 2008 r. K. W. i D. W. złożyli do (...) Banku (...) SA (obecna nazwa (...) Bank (...) SA), za pośrednictwem M. P. – doradcy finansowego firmy (...), wniosek o udzielenie kredytu hipotecznego na zakup lokalu mieszkalnego na rynku wtórnym w kwocie 470.000 zł (w tym 330 000 zł na zakup lokalu mieszkaniowego przy ul. (...) w W. na rynku wtórnym, 120 000 zł koszty transakcji i 20 000 zł koszty dodatkowe), przy czym walutą kredytu miał być frank szwajcarski. Wskazano, że wypłata kredytu ma nastąpić jednorazowo, okres kredytowania ma wynosić 17 lat, oprocentowanie ma być zmienne, a raty równe. Powodowie nie deklarowali żadnych środków własnych na finansowanie zakupu nieruchomości. Jako zabezpieczenie spłaty kredytu powodowie zaproponowali: hipotekę na nieruchomości kredytowanej, cesję praw z umowy ubezpieczenia od ognia i innych zdarzeń losowych, a jako przejściowe (do momentu ustanowienia hipoteki): ubezpieczenie kredytu. Powodowie we wniosku kredytowym deklarowali dochód netto na poziomie (...) zł netto, w tym (...) zł stanowił dochód głównego kredytobiorcy – K. W., (...) zł stanowił dochód D. W.. Do pobieranych wynagrodzeń powodowie doliczyli (...) zł z najmu mieszkania finansowego kredytem. Wskazali, że ich zobowiązania w dniu złożenia wniosku wynoszą (...) zł (w tym (...) zł kredyt mieszkaniowy, (...) zł inne kredyty/pożyczki, (...) zł inne zobowiązania wobec banków) We wniosku wskazano, że K. W. od 1995 r. jest księgową zatrudnioną na umowę o pracę, posiada wyższe wykształcenie. W odniesieniu do D. W. wskazano, że ma wykształcenie średnie, z zawodu jest technikiem lotnictwa, zatrudniony jest na umowę o pracę. W załączonym do wniosku kredytowego zaświadczeniu o wysokości zarobków K. W. wskazano, że jej miesięczne wynagrodzenie za okres od czerwca 2007 r. do maja 2008 r. z tytułu umowy o pracę wyniosło(...)- (...) zł brutto i było powiększane o miesięczne premie uznaniowe. W kwietniu 2008 r. ponadto uzyskała premię w kwocie (...)zł. D. W. w zaświadczeniu o wysokości zarobków załączonym do wniosku kredytowego wskazał, że od 2007 r. jest zatrudniony na stanowisku pracownika magazynowego, a uzyskane przez niego wynagrodzenie wynosi ok. (...) zł brutto. Kredytobiorcy we wniosku zawarli oświadczenie, że prawdziwość informacji podanych we wniosku potwierdzają własnoręcznym podpisem i oświadczają, że wszystkie informacje zawarte we wniosku i załączonych dokumentach są rzetelne i zgodne z prawdą, a składanie nieprawdziwych informacji może spowodować pociągnięcie ich do odpowiedzialności karnej ( wniosek kredytowy z 26 czerwca 2008 r. k. 329-332, zaświadczenia o wysokości zarobków k. 338, 339). Składając wniosek kredytowy K. W. i D. W. podpisali (każdy osobno) załącznik do wniosku kredytowego, w którym złożyli oświadczenie, że „po zapoznaniu się z przedstawionymi przez Bank: (a) warunkami udzielania kredytu mieszkaniowego, zarówno w złotych jak i w walucie CHF, (b) symulacjami wysokości płaconych rat zarówno w złotych jak i w w/w walucie obcej, jestem świadomy (-a) ryzyka kursowego związanego z zaciągnięciem w/w kredytu w walucie obcej mogącego mieć wpływ na wysokość płaconej przeze mnie raty kredytu w okresie kredytowania i decyduję się na zaciągnięcie kredytu wymienionego w pkt a) w walucie CHF” ( oświadczenia powodów – załącznik do wniosku kredytowego k. 334,336). Zarówno K. W. jak i D. W. złożyli także osobne oświadczenia, stanowiące załącznik do wniosku kredytowego, w których oświadczyli, że zostali poinformowani przez bank o ryzyku związanym z oprocentowaniem kredytu mieszkaniowego, zmienną stopą procentową oraz, że są świadomi ponoszenia tego ryzyka w przypadku zaciągnięcia w/w kredytu oprocentowanego zmienną stopą procentową ( oświadczenia powodów – załącznik do wniosku kredytowego k. 335, 337). Wniosek kredytowy złożony został na formularzu, wypełniony został częściowo przez pracownika (...) (w obecności powodów), a częściowo przez powodów (wniosek kredytowy z 26 czerwca 2008 r. k. 329-332, zeznania świadka A. B. 00:11:22-00:49:41 k. 821-823). W dniu 21 lipca 2008 r. R. Ż. przestawił powodom symulację raty kredytu odnoszącą się do kursu CHF oraz do złotówek. W tej dacie dokonał też ustalenia zdolności kredytowej powodów, uzyskując wynik pozytywny. Badanie zdolności kredytowej odbywało się przy założeniu wyższego oprocentowania (właściwego dla kredytów złotówkowych, tj. wg stawki WIBOR) oraz po podwyższeniu kapitału o wskaźniki określone w Rekomendacji S. Co oznacza, że badano zdolność kredytową do obsługi kredytu złotówkowego, przy założeniu podwyższonej kwoty kredytu o 20% ( okoliczność bezsporna – przyznana w replice na odpowiedź na pozew k. 573-585, symulacja raty kredytu k. 1072, k. 1221-1222, określenie zdolności kredytowej k. 1223). Maksymalny okres na jaki zawierano umowę kredytu hipotecznego udzielanego przez (...) Bank (...) SA był ograniczony wiekiem kredytobiorcy, który w chwili spłaty mógł mieć maksymalnie 70 lat. K. W. i D. W. posiadali zdolność kredytową do zaciągnięcia w (...) Bank (...) SA kredytu złotówkowego w kwocie 564 000 zł. W chwili składania wniosku K. W. miała ukończone 53 lata, stąd zdolność kredytową badano na okres 17 lat ( zeznania świadka M. B.