k.p.c., strona została pozbawiona możności skorzystania z podniesionych zarzutów. Sąd Rejonowy przytoczył w uzasadnieniu treść powołanych przepisów art. 207 § 6 k.p.c.
regulujących problematykę prekluzji dowodowej w postępowaniu cywilnym. Nie uwzględnił jednak przy ocenie dowodów zgłoszonych przez pozwanego, że przy wykładni art. 207 § 6 k.p.c. nie można pomijać, że wszelkie ograniczenia praw procesowych strony, rzutujące na możliwość udowodnienia przez nią dochodzonego roszczenia czy kreowanej obrony, a w konsekwencji uzyskania wyroku sądowego realizującego jej prawa podmiotowe, powinny być wykładane ściśle jako wyjątki od ogólnej zasady wyrażonej w art. 217 § 1 k.p.c., zezwalającej na przedstawianie dowodów aż do zamknięcia rozprawy (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 grudnia 2015 r., I CSK 928/14, Lex numer 1973553 i Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 listopada 2016 r., VI ACa 1056/15, Lex numer 2185487). Prekluzja dowodowa jest bowiem ukształtowana w taki sposób, że nawet dowód spóźniony może zostać dopuszczony przez sąd orzekający, co wynika bezpośrednio z treści powołanych przepisów art. 207 § 6 k.p.c.
k.p.c., nie pozwalających na pominiecie nawet spóźnionych dowodów jeśli nie spowoduje to zwłoki w rozpoznawaniu sprawy. Jak podkreśla się w orzecznictwie, celem regulacji z art. 207 § 6
jest koncentracja materiału dowodowego, lecz jej rygorystyczne przestrzeganie nie może prowadzić do naruszenia zasady wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych do rozstrzygnięcia, zwłaszcza gdy wniesienie dowodów na dalszym etapie postępowania dotyczy dokumentów i nie prowadzi to do zwłoki w rozpoznaniu sprawy (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2018, sygn. akt I ACa 1670/17). Ograniczenia w składaniu pism procesowych dotyczą wyłącznie pism przygotowawczych w rozumieniu art. 127 k.p.c. Są nimi objęte pisma zawierające nie tylko twierdzenia faktyczne, lecz także wywody prawne. Z rygorów określonych w art. 207 § 3 k.p.c. w zw. z art. 207 § 7 k.p.c. wyłączono expressis verbis pisma obejmujące wyłącznie wniosek o przeprowadzenie dowodu. Dotyczy to zarówno etapu poprzedzającego pierwsze posiedzenie wyznaczone na rozprawę, jak i etapu między kolejnymi posiedzeniami, w którym kontrola nad składaniem pism przygotowawczych należy do sądu. Podkreślenia wymaga jednak, że składane w pismach procesowych wnioski dowodowe w każdej sytuacji podlegają ocenie z perspektywy art. 6 § 2 w zw. z art. 207 § 6 i art. 217 § 2 (wyrok SA w Szczecinie z dnia 11 czerwca 2014 r., I ACa 269/14, LEX nr 1483836), a możliwość nieograniczonego składania pisemnych wniosków dowodowych poza rozprawą nie może być wykorzystywana do omijania art. 207 § 3 k.p.c. (pkt III.5 uzasadnienia projektu ustawy z dnia 16 września 2011 r., druk sejmowy nr 4332 VI kadencji). Dlatego też, jeżeli pismo zawiera oprócz wniosku o przeprowadzenie dowodu inne elementy swoiste dla pisma przygotowawczego, może ono podlegać zwrotowi w zakresie, w jakim jego treść wykracza poza wniosek o przeprowadzenie dowodu (por. pkt III.5 uzasadnienia projektu ustawy z dnia 16 września 2011 r.; druk sejmowy nr 4332 VI kadencji). W takim przypadku konsekwencja uchybienia art. 207 § 3 k.p.c. sprowadza się do pominięcia przez sąd twierdzeń objętych sankcją zwrotu. Nie ma natomiast przeszkód, aby twierdzenia te zostały następnie skutecznie przedstawione na rozprawie (Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. V pod red. T. Erecińskiego, WK 2016). Oceniając sposób, w jaki pozwany prowadził postępowanie, w tym też treść pism i czas, w jakim zgłosił wnioski dowodowe należało stwierdzić, iż faktycznie nie udzielił w terminie odpowiedzi na pozew, a wnioski dowodowe zgłosił w załączniku do pisma procesowego z 14 stycznia 2019 r. (złożonego w Sadzie tego dnia), a więc na cztery dni przed wyznaczonym terminem rozprawy. Jednak decyzja Sądu o nie przyjęciu dowodów zgłoszonych przez pozwanego, była nieuzasadniona. Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2019 r., na której pozwany wdał się w spór, przewodniczący najpierw zarządził zwrot pisma z 14 stycznia 2019 r. wraz z załącznikami, a po podniesieniu zastrzeżenia w trybie art. 162 k.p.c. przez pełnomocnika pozwanego, odmówił pozwanemu zgody na złożenie pisma z 14 stycznia 2019 r. Swoją decyzję Sąd uzasadnił brakiem wyjaśnienia przez pozwanego, że dowody nie mogły być wcześniej złożone, gdyż nie istniały lub nie mogły być wiadome, a także okolicznością, że przeprowadzenie wnioskowanych dowodów nie byłoby możliwie z uwagi na zaplanowaną kolejną sprawę, pół godziny po terminie, na który wyznaczona została niniejsza sprawa. Jak wyżej wskazano, powody pominięcia dowodów, które co do zasady strona może zgłaszać, aż do zamknięcia rozprawy (art. 217 § 1 k.p.c.) muszą wynikać ze ścisłej wykładni omawianych przepisów. Spójnik „lub” użyty w obu omawianych przepisach: art. 207 § 6
dla wyliczenia przyczyn braku możliwości pominięcia spóźnionych dowodów, nazywany też alternatywą nierozłączną (w przeciwieństwie do alternatywny wykluczającej „albo”) oznacza, że jeden z elementów danego zdania jest zaprzeczeniem drugiego lub oba elementy są prawdziwe. Inaczej mówiąc: alternatywa dwóch zdań jest prawdziwa, jeśli co najmniej jedno z nich jest prawdziwe (zob. Logika dla prawników pl.m.wikibooks.org). Z tego powodu wystarczające jest spełnienie jednej z tych przyczyn tj.: niezgłoszenie przez stronę dowodów we właściwym czasie bez swojej winy, lub brak uprawdopodobnienia niezawinienia przy jednoczesnym uprawdopodobnieniu, że uwzględnienie spóźnionych dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy. W rozpoznawanej sprawie, zgodnie z twierdzeniem strony pozwanej miała miejsce właśnie ta druga sytuacja, w której bezsprzecznie spóźnione dowody, zgłoszone dnia 14 stycznia 2019 r., podczas gdy wyznaczony termin upłynął 24 grudnia 2018 r., nie spowodowałyby jednak zwłoki w rozpoznaniu sprawy. Należy zgodzić się ze skarżącym, że zgłoszenie wniosków dowodowych w piśmie procesowym, które wpłynęło do Sądu przed wyznaczonym terminem rozprawy obligowało do rozważenia przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Nie uzasadniało pominięcia wniosków o przesłuchanie świadków wyznaczenie kolejnej rozprawy pół godziny po niniejszej sprawie. Sąd wyznaczył termin rozprawy jeszcze przed upływem terminu do wniesienia odpowiedzi na pozew, w dniu 5 grudnia 2018 r., tj. wraz z doręczeniem pozwanemu pozwu wraz z załącznikami i zobowiązaniem do złożenia odpowiedzi na pozew (k. 41 akt). Zatem wyznaczając rozprawy na dzień 18 grudnia 2018 r., Sąd nie miał żadnej wiedzy o możliwych zarzutach i wnioskach dowodowych strony pozwanej, a gdyby taki wniosek złożono w odpowiedzi na pozew, to przesłuchanie świadków i tak musiałoby prowadzić do odroczenia rozprawy na kolejny termin, gdyż nie było możliwości dokonania tego na zaplanowanym trzydziestominutowym terminie rozprawy. Ponadto zwrócić należało uwagę, że skarżący zarzucił w apelacji, że zgłoszone dnia 14 stycznia 2019 r. wnioski dowodowe dotyczyły głównie dokumentów prywatnych - wyciągu korespondencji na giełdzie „trans” pomiędzy powodem a pracownikami pozwanego, a także treści Ogólnych Warunków Umowy, stanowiących część zawartej przez strony umowy przewozu. Zgodzić się należało ze skarżącym, że w odniesieniu do tego rodzaju środków dowodowych nie było możliwości twierdzenia, że ich złożenie przed rozprawą w dniu 14 stycznia 2019 r., a więc w terminie wynikającym z art. 217 § 1 k.p.c., mogło stanowić zwłokę w rozpoznaniu sprawy. Z pewnością natomiast dokumenty te należały do kluczowych dowodów pozwalających na prawidłowe rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem stanowiska strony przeciwnej. Służyły one do zakwestionowania roszczenia odszkodowawczego powoda z uwagi na podniesiony przez pozwanego zarzut nieudowodnienia żądania zapłaty kwoty 5.000 zł, zaspokojenia tego roszczenia przez osobę trzecią oraz fakt uregulowania w umowie kwestii należności przysługującej za postój. Wskutek wadliwego nie uwzględnienia zgłoszonych wniosków dowodowych kwestie te nie zostały w ogóle zbadanie, co nie pozwala na uznanie, że istotne okoliczności sprawy zostały w sposób prawidłowy ustalone i ocenione. Dowody te z pewnością byłby przydatne dla wykazania okoliczności, które pozwany zamierzał nimi wykazywać, zatem uchybienie procesowe Sądu musiało być uznane za nierozpoznanie istoty sprawy. Przy ponownym rozstrzyganiu sporu Sąd pierwszej instancji rozpozna pismo pozwanego z dnia 14 stycznia 2019 r. i oceni zgłoszone wraz z nim dowody z dokumentów prywatnych pod kątem ich znaczenia dla istnienia zobowiązania pozwanego, tj. czy doszło do wygaśnięcia roszczenia powoda wskutek jego spełnienia przez inną osobę, a w dalszej kolejności, w razie konieczności, czy umowa wiążąca strony przewidywała przypadek nieplanowanego przestoju i regulowała wysokość odszkodowania z tego tytułu. Z tych przyczyn, skoro Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy a jednocześnie wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, na podstawie art. 396 § 4 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w oparciu o art. 108 § 2 k.p.c.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.