– nie formułuje definicji pojęcia likwidacji pracodawcy. Trudno jest o bezpośrednie odniesienie do osób fizycznych wyrażanego w judykaturze poglądu na temat likwidacji pracodawcy będącego jednostką organizacyjną, rozumianej jako przeprowadzenie we właściwym trybie i przez uprawnione podmioty określonego postępowania, zmierzającego do ustania bytu prawnego tejże jednostki. Trzeba wszak pamiętać, że mające status pracodawców osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, powstają wskutek czynności prawnych, a zatem nie istnieją pierwotnie w systemie prawa. Osoba fizyczna jako podmiot prawa od chwili urodzenia (art. 8 § 1 k.c.), uzyskuje możliwość zatrudnienia pracowników przez nabycie zdolności do czynności prawnych, co wiąże się z uzyskaniem określonego wieku, i nie jest zależne od czynności prawnej (umowy). Obie kategorie pracodawców różni nie tylko sposób ich powstania, ale także ustania. Nie jest bowiem możliwe zlikwidowanie osoby fizycznej występującej w roli pracodawcy w trybie zbliżonym do spółek handlowych, przedsiębiorstw państwowych, spółdzielni itd. Przepisy prawa nie przewidują postępowania likwidacyjnego w odniesieniu do przedsiębiorcy – osoby fizycznej. Jedynym zdarzeniem powodującym ustanie podmiotowości prawnej tej osoby jest jej śmierć. Ze śmiercią pracodawcy Kodeks pracy łączy jednak zasadniczo inny skutek prawny niż z jego likwidacją (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 września 2001 r., I PKN 830/00, OSNP 2003 Nr 15, poz. 355). Przyjęcie koncepcji, zgodnie z którą przepisy prawa pracy o likwidacji pracodawcy stosują się tylko do osób prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych, o których mówi art. 3 k.p., jest – w ocenie Sądu – nieuzasadnione. Taka koncepcja byłaby źródłem nieuzasadnionej dyskryminacji zarówno w obrębie pracodawców, na niekorzyść osób fizycznych zatrudniających pracowników, jak i pracowników. Należy mieć na uwadze, że wszczęcie likwidacji jednostki organizacyjnej jest najczęściej powodowane czynnikami ekonomicznymi, a w każdym razie tym, że brak jest racji bytu dla kontynuowania działalności danej jednostki w jej dotychczasowej postaci, wobec czego odpada cel zatrudniania przez nią pracowników. Podobne powody zwolnień pracowników odnoszą się w praktyce do osób fizycznych będących pracodawcami, co dotyczy szczególnie przedsiębiorców prowadzących indywidualną działalność gospodarczą. Trudno byłoby więc uzasadnić, dlaczego pracodawcy ci mieliby zostać pozbawieni instrumentów „likwidacyjnych”, upraszczających rozwiązanie stosunków pracy w obliczu konieczności zwolnienia całej załogi. Próbując określić, kiedy zachodzi likwidacja pracodawcy – osoby fizycznej, należy zgodzić się z tezą, według której samo wykreślenie tej osoby z ewidencji działalności gospodarczej nie może być utożsamiane z likwidacją pracodawcy w rozumieniu art.
k.p. Decyzja ta ma bowiem skutki administracyjnoprawne, a wystarczającą podstawą jej wydania jest zawiadomienie przedsiębiorcy o zaprzestaniu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, likwidacja pracodawcy – osoby fizycznej ma miejsce w sytuacji zarówno wyrejestrowania działalności w organie ewidencyjnym jak i faktycznego i trwałego zakończenia prowadzonej działalności, które stosownie do okoliczności faktycznych, może przejawiać się rozwiązaniem stosunków pracy ze wszystkimi pracownikami czy wyprzedażą przedmiotów służących jej prowadzeniu oraz uzyskaniem innych źródeł utrzymania niż prowadzenie własnego przedsiębiorstwa. Likwidacja jest przy tym pewnym procesem, zwykle rozciągniętym w czasie. Kiedy osoba fizyczna rozwiąże stosunek pracy z ostatnim pracownikiem, przestaje być podmiotem zatrudniającym, a zatem traci status pracodawcy. Likwidacja pracodawcy nie musi zatem polegać na całkowitym zniesieniu jego podmiotowości prawnej, lecz może łączyć się z utratą statusu pracodawcy w rozumieniu kodeksu pracy, przy jednoczesnym zachowaniu podmiotowości w innych stosunkach prawnych. Za takim rozumieniem pojęcia „likwidacja pracodawcy” w odniesieniu do osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 22 kwietnia 2015 r., II UK 185/14 (Lex nr 1681884) i z dnia 11 maja 2017 r. II UK 213/16 (Lex nr 2312025). Sąd Najwyższy we wskazanych orzeczeniach wyraził również pogląd, iż forma organizacyjna pracodawcy nie stanowi cechy usprawiedliwiającej różnicowanie sytuacji pracownika, gdyż generalnie wybór pracy u konkretnego pracodawcy (zorganizowanego w określonej postaci) ma często charakter przypadkowy, związany z pojawieniem się ogłoszenia o naborze do pracy. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, poglądy Sądu Najwyższego wskazane w cytowanych powyżej orzeczeniach mają w pełni odniesienie do stanu faktycznego w niniejszej sprawie, mimo iż dotyczyły wykładni pojęcia „likwidacja pracodawcy” dokonanego na gruncie ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych. W ocenie Sądu termin „likwidacja pracodawcy” winien być interpretowany jednolicie w celu zapewnienia spójności systemu prawa. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie doszukał się we wskazanych wyrokach „niezmiernie swobodnej, ewidentnie motywowanej społecznie interpretacji”. Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, iż w ocenie Sądu dopuszczalna jest likwidacja pracodawcy będącego osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą w rozumieniu art.
Wystąpienie tej okoliczności uchyla szczególną ochronę pracowników przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy o pracę. Podkreślić przy tym należy, że gdyby powódka była zatrudniona przez osobę prawną, nie istniałyby żadne przeszkody natury prawnej do rozwiązania z nią umowy o pracę, natomiast przy przyjęciu stanowiska powódki – osoba fizyczna byłaby zmuszona do kontynuowania swojej działalności gospodarczej tylko dlatego, że zatrudnia pracownika szczególnie chronionego, który faktycznie pracy nie świadczy. W realiach niniejszej sprawy istotnym jest, iż pozwana całkowicie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskała status emeryta. Obecnie źródłem dochodów pozwanej jest emerytura i w niewielkim stopniu umowa zlecenia, zatem przywrócenie powódki do pracy wiązałoby się z faktem finansowania świadczeń ze stosunku pracy przez pozwaną ze środków zupełnie niepozostających w związku ze zlikwidowaną działalnością gospodarczą, z której pozwana nie uzyskuje dochodów. Jednocześnie pozwana musiałaby na nowo uruchomić prowadzenie działalności gospodarczej, pomimo zakończenia aktywności zawodowej, z którą związana była działalność gospodarcza i przejścia na emeryturę. Wspomnieć również należy, iż powódka nie została pozbawiona uprawnień związanych z ciążą i macierzyństwem, bowiem mimo rozwiązania stosunku pracy uprawniona była do uzyskania zasiłku chorobowego w okresie ciąży jak i zasiłku macierzyńskiego. Z powyższych względów natury prawnej i celowościowej interpretacja art.
k.p. prezentowana w toku procesu przez powódkę nie mogła zyskać aprobaty Sądu. Przechodząc do analizy drugiego zarzutu powódki, dotyczącego fikcyjności przyczyny wypowiedzenia w postaci likwidacji pracodawcy wskazać należy, iż nie znalazł on oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie. Strona pozwana wykazała bowiem, iż faktycznie i trwale zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej. Decyzja ta podyktowana była pogarszającą się sytuacją finansową, zmniejszoną liczną pacjentów i zwiększonymi kosztami utrzymania lokalu, co potwierdziła zarówno powódka, pozwana jak i świadkowie A. M., E. S.
Tym samym przyczyna wypowiedzenia wskazana w treści wypowiedzenia okazała się prawdziwa, zaś jej waga uzasadniała wypowiedzenie umowy o pracę powódce. W związku z powyższym Sąd oddalił powództwo w całości, o czym orzeczono w pkt. 1 wyroku. Powódka przegrała proces w całości, dlatego też stosownie do treści art. 98 i 99 k.p.c. powinna zwrócić pozwanej poniesione koszty procesu, na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości 180 zł zgodnie z § 9 ust. 1 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, o czym orzeczono w pkt. 2 wyroku. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji. SSR Anna Bulanda Zarządzenie: (...).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.