Sygn. akt V ACa 118/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 lipca 2019 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie V Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Edyta Jefimko (spr.) Sęd
§ 1
k.c.), gdyż wysokość zastrzeżonych opłat w sposób rażący odbiega od rzeczywistych kosztów związanych z wysłaniem korespondencji, czy telefonami. Ponadto twierdziła, że bank nie wykazał, aby rzeczywiście czynności te zostały dokonane (np. wyjazd interwencyjny). Pomimo zgłoszenia powyższych zarzutów powód nie przedstawił dowodów, iż faktycznie czynności, za które domaga się zwrotu opłat, zostały dokonane i to we wskazanej liczbie. Sąd Okręgowy prawidłowo stwierdził, iż nie ma dowodu wysłania do pozwanej wezwania przedegzekucyjnego (potwierdzenie nadania korespondencji). Bank nie wykazał także, w jakich okolicznościach, a w szczególności w jakim celu odbyć się miał wyjazd interwencyjny. Natomiast Tabela opłat i prowizji dla czynności związanych z obsługą pożyczek gotówkowych udzielanych przez (...) Bank (...) S.A. w ogóle nie przewiduje opłaty za wystawienie WKB. Zgodnie z art.
§ 1k.c.
postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Natomiast, jak stanowi art.
§ 3
k.c., nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Powód nie udowodnił, aby postanowienia zawarte w załączniku nr 1 do umowy łączącej strony, stanowiącym jej integralną część, uzgodnił z pozwaną indywidualnie (art.
§ 4k.c.).
Klauzule niedozwolone nie wywierają skutków ex tunc, tj. już od momentu zawarcia umowy. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie TSUE, zgodnie z którym postanowienie uznane za niedozwolone należy traktować jak nigdy nieistniejące, tak by nie wywoływało ono skutków wobec konsumenta, przy czym Sąd zobowiązany jest do uwzględnienia z urzędu, że postanowienie niedozwolone nie wiąże konsumenta (por. wyrok TSWE,z dnia 27 czerwca 2000 r. [ Océano Grupo Editorial SA v. Roció Murciano Quintero (C-240/98) i Salvat Editores SA v. José M. Sánchez Alcón Prades (C-241/98), José Luis Copano Badillo (C-242/98), Mohammed Berroane (C-243/98) i Emilio Viñas Feliú (C-244/98), ECLI:EU:C:2000:346]. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko wyrażone w wyrokach: Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 23 grudnia 2015 r., III Ca 1714/15, niepubl. i Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 kwietnia 2012 r., XVII Amc 5533/11, Lex nr 1228844, iż pobieranie zryczałtowanej opłaty za przesyłanie konsumentowi przez przedsiębiorcę korespondencji lub kontakt telefoniczny w wysokości po 15- 20 zł, przy braku przedstawienia kalkulacji, z której by wynikało, że w rzeczywistości koszt dokonania tych czynności kształtuje się w takiej wysokości narusza dobre obyczaje, gdyż godzi w równowagę kontraktową stron. Kwestionowane postanowienia zastrzeżone zostały jedynie na rzecz pozwanego, z wykluczeniem jego klientów, a przedsiębiorca powinien działać na rynku w sposób rzetelny i tego oczekują od niego konsumenci. Wobec wykazania abuzywności postanowień zawartych w załączniku nr 1 do umowy, braku w tym załączniku opłaty za wystawienie WKB oraz niewykazania faktu rzeczywistego poniesienia niektórych kosztów (udokumentowania wyjazdu interwencyjnego, liczby monitów, wysłania wezwania przedegzekucyjnego) roszczenie o zapłatę kwoty 260 zł nie mogło zostać uwzględnione. W związku z brakiem skutecznego wypowiedzenia umowy powód może skutecznie domagać się od pozwanej wykonania umowy, tj. na podstawie art. 354 § 1 k.c. w zw. z § 1 ust. 8 umowy. Jednak w następstwie skorzystania przez pozwaną z sankcji kredytu darmowego jest ona zobowiązana do zwrotu na rzecz powoda z tytułu zawartej umowy jedynie kwoty udzielonego kredytu- wynoszącej 250 000 zł. Kwota ta, zgodnie z umową, powinna zostać zwrócona 120 miesięcznych ratach, co oznacza, iż każda z rat powinna wynieść 2 083,33 zł. B. M.
(1)dotychczas zapłaciła na rzecz banku kwotę 44 768,26 zł, co stanowi odpowiednik 21,49 należnych rat odpowiadających kwocie kapitału. Zgodnie z art. 316 § 1 k.p.c. po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy; w szczególności zasądzeniu roszczenia nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że stało się ono wymagalne w toku sprawy. Wyrażona w powyższym przepisie zasada aktualności orzeczenia sądowego poprzez odesłanie z art. 382 k.p.c. obowiązuje także w postępowaniu apelacyjnym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2016 r., II PK 238/15, Lex nr 2188225). Rozprawa apelacyjny została zamknięta w dniu 24 czerwca 2019 r. Według stanu na dzień zamknięcia rozprawy wymagalne były świadczenia pozwanej z umowy kredytu konsumenckiego za okres od marca 2016 r. do czerwca 2019 r. Rata 22 wymagalna jest w 51%, czyli co do kwoty 1 062,50 zł (2083,33 zł x 51% = 1 062,50 zł). Zgodnie z żądaniem pozwu (pozew k. 4) powód zgłosił żądanie zasądzenia odsetek umownych za opóźnienie dopiero od dnia 17 marca 2016 r. i dlatego, chociaż termin płatności 22 raty za miesiąc marzec 2016 r. przypadał na dzień 1 marca 2016 r., to odsetki zasądzono, zgodnie z art. 321 § 1 k.p.c., dopiero od dnia 17 marca 2016 r. Natomiast od kolejnych rat (rat za następne po marcu 2016 r. do czerwca 2019 r. miesiące) odsetki zasądzono od dnia 2 – ego dnia każdego miesiąca, bo zgodnie z harmonogramem płatność rat kredytu przypadała na pierwszy dzień każdego miesiąca (harmonogram k.200-213, wyciąg z ksiąg banku k. 18-19). Uznając apelację za częściowo uzasadnioną Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok częściowo w punkcie pierwszym w ten sposób, że zasądził od B. M.
(1)na rzecz (...) Bank (...) S.A. z siedzibą we W. kwotę 82 312,37 zł wraz z odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego w stosunku rocznym, przy czym maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie) od poszczególnych kwot, odpowiadającym wysokości niezapłaconych za te okresy rat. Zmiana wyroku w zakresie rozstrzygnięcia o roszczeniu głównym spowodowała konieczność ponownego wydania orzeczenia o kosztach procesu za I instancję w oparciu o art. 100 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. Powództwo zostało uwzględnione w 31 % (powód domagał się zasądzenia na swoją rzecz kwoty 262 902,74 zł , a powództwo zostało uwzględnione co do kwoty 82 312,37 zł). Łącznie poniesione w pierwszej instancji koszty wyniosły 23 963 zł, w tym powód - opłata od pozwu 13 146 zł i pozwana - koszty zastępstwa prawnego ustalona na kwotę 10 800 zł (§ 2 pkt 7 rozporządzenia rMinistra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł ). Stosownie do wyniku sporu powód powinien ponieść 69% kosztów procesu, bo w takim zakresie jego powództwo zostało oddalone, (23963 zł x 69%= 16534, 47 zł), a skoro poniósł tylko 13 146 zł, to różnicę 3388 zł (16 534,47 zł – 13 146 zł = 3388, 47 zł, w zaokrągleniu 3388zł ) powinien zwrócić powódce. Dlatego Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie drugim w ten sposób, że zasądził na rzecz B. M.
(1)od (...) Bank (...) S.A. z siedzibą we W. kwotę 3 388 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. W pozostałej części apelacja jako bezzasadna, na podstawie art. 385 k.p.c., podlegała oddaleniu. O kosztach procesu za postępowanie apelacyjne orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c., zasądzając na rzecz B. M.
(1)od (...) Bank (...) S.A. z siedzibą we W. kwotę 1514 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego Apelacja została uwzględniona w 31 % (w.p.z. wyniosła 262 902,74 zł, a wskutek wydania wyroku reformatoryjnego powództwo zostało uwzględnione co do kwoty 82 312,37 zł). Łącznie poniesione w II instancji koszty wyniosły 21 246 zł, w tym powód -opłata od apelacji uiszczona przez powoda 13 146 zł i pozwana - koszty zastępstwa prawnego uiszczone przez pozwaną w kwocie 8 100 zł (§ 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie). Apelacja została oddalona w 69%, czyli powód powinien ponieść taką część kosztów, czyli 14 659,74 zł, a skoro poniósł kwotę niższą, bo 13 146 zł, to różnicę 1514 zł, (14659,74 zł – 13 146 zł = 1513, 74 zł, w zaokrągleniu 1514 zł ), powinien zwrócić pozwanej. Marcin Strobel Edyta Jefimko Marta Szerel